R - 2 Raadsinformatiebrief 2 Stand van zaken actualisatie omgevingsplan buitengebied

Raadsinformatiebrief

Onderwerp:

Raadsinformatiebrief - stand van zaken actualisatie omgevingsplan buitengebied

Portefeuillehouder:W. Van Doorn Documentnummer:

200655757

Zaaknummer:

0847200491304

Datum:

25 februari 2025

1. Samenvatting Sinds 2016 wordt het omgevingsplan (voorheen bestemmingsplan) voor het buitengebied van Someren geactualiseerd. Dat gebeurt in deelgebieden waarbij de plannen voor deelgebied 1 t/m 4 reeds zijn vastgesteld door de raad. Het omgevingsplan voor deelgebied 5 heeft afgelopen jaar in ontwerp ter inzage gelegen. Om uitvoering te geven aan de resterende deelgebieden 6 en 7 is aanvullend krediet nodig. Deze raadsnotie geeft inzicht in de stand van zaken van dit project.

2. Inleiding In 2016 is begonnen met een ambitieus traject: het gebiedsgericht herzien van het omgevingsplan (voorheen bestemmingsplan) voor het Somerense buitengebied. Om de grip op het buitengebied (terug) te krijgen, heeft uw raad besloten om een nulmeting te doen: alle locaties in het buitengebied worden gecontroleerd en er wordt exact in beeld gebracht wat bijvoorbeeld het gebruik is, welke bebouwing is opgericht en waar de bebouwing staat. De controlerapporten gelden als basis voor het op te stellen omgevingsplan. Waar daartoe aanleiding bestaat of gaandeweg ontstaat, wordt onderzocht of het beleid moet worden aangepast. In 2022 is dit proces voor de tweede keer geëvalueerd. Dit heeft geresulteerd in een evaluatierapport met een aanvullende beleidsnotitie. Het evaluatierapport is op 24 mei 2022 vastgesteld. Bij het vaststellen van de kadernota 2025 is reeds een aanvullend krediet geraamd voor dit project. Deze notitie dient als verantwoording voor dit aanvullend krediet en tevens als update van het project.

3. Informatie Stand van zaken per deelgebied Deelgebied 1 Het bestemmingsplan voor deelgebied 1 is in 2017 vastgesteld. Tegen dit besluit is geen beroep aangetekend. Team VTH heeft handhavingsprocedures lopen tegen de niet-opgeloste strijdigheden.

Deelgebied 2 Het bestemmingsplan voor deelgebied 2 is in 2020 vastgesteld. Tegen dit besluit is beroep aangetekend. De zitting van deelgebied 2 heeft op 7 maart 2024 plaatsgevonden. Op 25 april 2024 hebben we een “tussenuitspraak” ontvangen. Dit betekent dat de Raad van State ons enkele aanwijzingen heeft gegeven om een aantal onderdelen van het plan beter uit te leggen of aan te passen. Hiervoor hebben wij een periode van 20 weken gekregen. Op 12 september 2024 heeft de raad een herstelbesluit genomen naar aanleiding van de tussenuitspraak. Hierop zijn zienswijzen ingediend bij de Raad van State. Op 5 februari 2025 heeft een tweede zitting plaatsgevonden. Op moment van schrijven zijn we in afwachting van de definitieve uitspraak. Team VTH is ondertussen actief aan het handhaven op het naleven van de aanleg van landschappelijke inpassing. Overige niet-opgeloste strijdigheden staan op de handhavingslijst maar hebben vanwege deze keuze in prioriteit voorlopig geen voorrang. Deelgebied 3 – zuidoosten van de gemeente Het bestemmingsplan voor deelgebied 3 is in 2021 vastgesteld. Tegen dit besluit is beroep aangetekend. Op 13 juni 2024 heeft de raad een herstelbesluit genomen naar aanleiding van de tussenuitspraak. De definitieve uitspraak van de Raad van State is op 11 september 2024 ontvangen. Het bestemmingsplan deelgebied 3 is daarmee onherroepelijk vastgesteld.

Team VTH is ondertussen actief aan het handhaven op het naleven van de aanleg van landschappelijke inpassing. In 2024 zijn ter controle van de uitvoering van de landschappelijke inpassing 37 locaties gecontroleerd. Er zijn 19 vooraankondigingen last onder dwangsom verzonden, dit heeft in 7 zaken geleid tot het daadwerkelijke opleggen van een last onder dwangsom. Op dit moment worden er controles uitgevoerd ter afronding van deelgebied 3 waarna er gestart wordt met de controles op landschappelijke inpassingen uit deelgebied 4. Overige niet-opgeloste strijdigheden staan op de handhavingslijst maar hebben vanwege deze keuze in prioriteit voorlopig geen voorrang. Deelgebied 4 – ten noord van de A67 Het bestemmingsplan voor deelgebied 4 is in 2022 vastgesteld. Tegen dit besluit is beroep aangetekend. Op dit moment zijn we in afwachting van een zittingsdatum bij de Raad van State. Op dit moment worden er controles uitgevoerd ter afronding van deelgebied 3 waarna er gestart wordt met de controles op landschappelijke inpassingen uit deelgebied 4. De locaties uit deelgebied 4 zijn in een eerder stadium, middels brief, reeds gewezen op de verplichting tot uitvoeren van de landschappelijke inpassing. Deelgebied 5 – tussen A67 en Provincialeweg Zoals u op 22 augustus heeft kunnen lezen in ’t Contact ligt het omgevingsplan voor deelgebied 5 als ontwerp ter inzage.

Het plan is via de landelijke website Regels op de Kaart in te zien. Deelgebied 5 is de eerste wijziging van het omgevingsplan die wij sinds de komst van de nieuwe Omgevingswet opstellen. Wij verwachten daarom dat de provincie, de waterschappen en andere 2/9

ketenpartners nog opmerkingen hebben op het plan. Belanghebbenden konden tot 10 oktober 2024 een zienswijze indienen. Deze opmerkingen en mogelijke andere aanpassingen verwerken wij na het ontwerp in het omgevingsplan. Wij denken dat het definitieve omgevingsplan op zijn vroegst begin 2025 zal worden aangeboden aan de gemeenteraad voor vaststelling. Op 13 mei 2024 hebben wij een extra informatieavond georganiseerd om inwoners bij te praten over het omgevingsplan. In de weken daarna hebben wij inloopmomenten georganiseerd waarbij inwoners vragen stelden over het omgevingsplan of hun dossier. Deze inloopmomenten zijn goed bezocht. Deelgebied 6 – ten zuiden van de Provincialeweg tot aan de Peelrijt (waterloop) Op 25 april 2023 en 12 september 2023 hebben de informatieavonden voor bedrijfslocaties en woonbestemmingen in deelgebied 6 plaatsgevonden. De bedrijfslocaties zijn vanaf mei 2023 door de Omgevingsdienst bezocht voor een inventarisatie. De woonlocaties zijn vanaf november 2023 bezocht door medewerkers van Ordito. Op dit moment zijn wij druk in de weer met het schrijven van de inventarisatierapporten. Wij hadden gehoopt deze rapporten in de eerste helft van 2024 te versturen. Dat is niet gelukt vanwege de extra aandacht voor deelgebied 5. De eerste inventarisatierapporten met brieven zijn in het tweede deel van 2024 verstuurd.

Deelgebied 7 – Ten zuiden van de Peelrijt tot aan de Bergdijk Op dinsdag 26 maart 2024 heeft de informatieavond voor de (agrarische) bedrijfslocaties in deelgebied 7 plaatsgevonden. Deze avond was in gemeenschapshuis De Bunt in Someren-Heide. Tijdens deze avond hebben wij uitgelegd wat de wijziging van het omgevingsplan voor de ondernemers en inwoners uit dit deelgebied betekent. Ook hebben wij uitgelegd waarom de herziening in ieders belang is. De avond was goed bezocht en er werden de nodige vragen gesteld. De Omgevingsdienst is dit jaar begonnen met de inventarisaties van de bedrijfslocaties. Zij nemen daarvoor contact op met de ondernemers om een afspraak te maken. De kans is groot dat de laatste inventarisaties begin 2025 worden uitgevoerd. De informatieavond voor de woonlocaties in deelgebied 7 is pas in 2025. Dit komt doordat er veel meer (agrarische) bedrijfslocaties in het gebied liggen dan woonlocaties. De Omgevingsdienst moet daarom op tijd starten met de inventarisaties om de planning te halen.

Resultaten Ondertussen zijn de inventarisaties in deelgebied 6 afgerond. Daarmee hebben we 1310 van de 1397 locaties in het buitengebied bezocht. Dat is 94 % van alle locaties. De inventarisaties voor deelgebied 7 worden momenteel uitgevoerd door de Omgevingsdienst. Oorspronkelijk (2016) dachten we in totaal zo'n 1268 adressen te bezoeken. Dat zijn er (tot nog toe) 130 meer geworden en dat zijn met name de locaties waar bouwwerken (veldschuren, schuilgelegenheden etc.) op agrarische gronden zijn geconstateerd. Deze locaties hebben geen adres en waren dus oorspronkelijk niet in beeld. Op het moment van schrijven zijn de bestemmingsplannen voor deelgebied 1 t/m 4 vastgesteld. Het omgevingsplan voor deelgebied 5 heeft in 2024 als ontwerp ter inzage gelegen. Over de locaties in deelgebied 5 kan daarom nog niet met zekerheid worden gesteld of deze worden opgelost binnen het traject of niet. De gegevens van deelgebied 1 t/m 4 leveren het volgende overzicht op. 3/9

Bijschrift grafieken: De bovenste twee grafieken geven weer hoeveel locaties (totaal aantal) strijdig zijn op het moment van inventarisatie. De middelste twee grafieken geven weer hoeveel van de aangetroffen strijdige locaties na vaststelling van het bestemmingsplan zijn opgelost. De onderste twee grafieken geven weer hoeveel locaties (totale aantal) in overeenstemming zijn gebracht (gelegaliseerd, strijdigheden gestaakt) met het bestemmingsplan na vaststelling van de bestemmingsplannen. Onder handhavingsdossiers worden de locaties verstaan waar op moment van inventarisatie al actief wordt gehandhaafd. Die locaties zijn dan niet betrokken in het proces om de procedure niet te doorkruisen. De strijdige locaties worden als onderdeel van dit proces actief gehandhaafd. In deelgebied 1 is de handhaving reeds afgerond. In deelgebied 2 en 3 is prioriteit gegeven aan handhaving op de landschappelijke inpassing. Ook voor deelgebied 4 zal dit prioriteit krijgen. De overige strijdigheden zullen in de komende jaren alsnog worden opgepakt door handhaving. 4/9

Financiën Bij aanvang van het project in 2016 is een budget van zo'n 4.3 miljoen beschikbaar gesteld. Ondertussen is van dit bedrag zo'n 4.1 miljoen besteed. Onderstaande grafiek geeft inzicht waar deze kosten aan zijn besteed. Onder de grafiek is per post een nadere duiding gegeven.

Externe uitvoeringskosten en inhuur deskundigen Het grootste deel van de kosten gaat naar de uitvoeringskosten en het bureau dat wordt ingeschakeld voor de uitvoering. In 2020 zijn afspraken gemaakt over het termijnbedrag, dit bedrag is in 2023 voor het laatst geïndexeerd en zal in 2025 opnieuw worden geïndexeerd. Juridische kosten – Toezicht en handhaving Dit betreft de kosten die gemaakt worden voor de handhaving die voortkomt uit dit project. Ondanks de uitgebreide legalisatiemogelijkheden blijven veel locaties strijdig met het omgevingsplan. Voor deze procedures wordt een handhavingsjurist ingehuurd. Vanaf 2026 wordt deze formatieplaats echter structureel ingevuld vanwege de omvang en de lange doorlooptijd van het handhavingstraject. De handhavingsjurist adviseert ook binnen het projectteam over juridische zaken. PlanMER 5/9

Voor ieder deelgebied omgevingsplan dient een PlanMER te worden opgesteld. Deze PlanMER maakt de effecten van de planologische mogelijkheden op het milieu inzichtelijk. Voor deelgebied 1 t/m 5 is deze planMER reeds opgesteld. Commissie MER Het rapport van de PlanMER wordt vervolgens beoordeeld door de commissie MER. Deze commissie bestaat uit onafhankelijke experts die het gebied bezoeken en een onafhankelijk advies uitbrengen over de kwaliteit van het planMER. De commissie MER is ingeschakeld voor de beoordeling van de planMER in deelgebied 1 t/m 5. Interne uitvoeringskosten (ambtelijke uren) Vanuit de gemeentelijke organisatie wordt ook ambtelijke capaciteit ingezet voor dit project. Dit zijn de kosten voor de projectleiding vanuit team RO en de inzet van collega's Vergunningen voor het aan de voorkant meedenken over de vergunbaarheid van bijvoorbeeld illegale bijgebouwen. ODZOB Als onderdeel van dit project worden ook nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen doorgevoerd. Denk daarbij aan wijzigingen van de bestemming of functie. De ruimtelijke onderbouwing van deze ontwikkelingen wordt op verschillende aspecten beoordeeld door de Omgevingsdienst. De kosten voor de inventarisaties die de Omgevingsdienst uitvoert zijn overigens geen onderdeel van dit project. Die kosten worden betaald vanuit kostenplaats accountmanagement ODZOB. Diverse kosten Onder diverse kosten vallen o.a.

taxatiekosten, uittreksels van het kadaster, huur van zaaltjes, drukkosten van folders en canvaskaarten voor intern gebruik. Ook zijn hier nog kosten geboekt van de nasleep van bestemmingsplan buitengebied 2011 zoals proceskosten. Baten – w.o. leges De baten van dit project bestaan enkel uit de legesinkomsten. In 2022 is besloten een legespost op te nemen voor kleine ontwikkelingen die voortkomen uit dit project zoals het legaliseren van een bijgebouw. Ook is besloten geen boetes meer te hanteren voor geconstateerde strijdigheden omdat men voldoende gestraft werd met het legalisatietraject en de kosten die hiermee gepaard gaan. Hiermee zijn de legesinkomsten lager uitgekomen dan verwacht.

Om het project de komende jaren voort te zetten is aanvullend budget nodig. In de Kadernota is hier reeds voor 2025 een krediet van €525.000 voor toegekend. De verwachting is dat het project zal doorlopen tot 2030 (zie planning hieronder). Daarvoor is een resterend budget van €600.000 nodig. De raming van de kosten ziet er als volgt uit: Kosten Externe uitvoeringskosten en inhuur

€ 730.000,-

deskundigen Juridische kosten – toezicht en handhaving

€ 115.000,-

PlanMER

€ 100.000,6/9

Commissie MER

€ 50.000,-

Interne uitvoeringskosten

€ 110.000,-

ODZOB

€ 15.000,-

Diverse kosten

€ 5.000,-

Totaal

1.125.000

Planning Bij het besluit in 2016 was de verwachting dat dit project een doorlooptijd van 6 á 7 jaar zou hebben, tot en met 2023. Ondertussen zijn we 8 jaar verder en zijn reeds 4 van de 7 deelgebied-bestemmingsplannen vastgesteld. Vanwege diverse onvoorziene zaken is het niet gelukt de oorspronkelijke planning waar te maken. Enkele van deze onvoorziene zaken waren de volgende: fundamentele zienswijzen van de provincie, coronacrisis, personele krapte bij de Omgevingsdienst en de nieuwe Omgevingswet. Bovenstaande verantwoording voor het uitlopen van de planning is tevens met de raad gecommuniceerd tijdens de evaluatierondes van 2019 en 2022. De laatste planning die aan de raad is gecommuniceerd stamt uit eind 2022. Deze was toen onderdeel van het evaluatierapport. Toen was voorzien dat de Omgevingswet vanaf 1 januari 2023 in werking zou treden en dat deelgebied 5 als eerst omgevingsplan begin 2024 zou worden vastgesteld. De Omgevingswet is echter pas op 1 januari 2024 in werking getreden en de verwachting is dat deelgebied 5 begin 2025 zal worden vastgesteld. Dit risico is toen al beschreven in het evaluatierapport. Daarmee verschuift ook de vaststelling voor deelgebied 6 en 7 naar respectievelijk 2026 en 2027. In de voorgaande planningen is het handhavingstraject nooit concreet meegenomen.

Dit is echter wel onderdeel van de afronding van dit project en loopt door tot enkele jaren na vaststelling van het omgevingsplan. Als het handhavingstraject ook wordt betrokken in de planning loopt het project door tot 2029, ruim twee jaar na vaststelling van deelgebied 7. De planning voor de komende jaren ziet er als volgt uit.

7/9

2025 Q1

Q2

Q3

2026 Q4

Q1

Q2

Q3

2027 Q4

Q1

Q2

Q3

2028 Q4

Q1

Q2

Q3

2029 - 2030 Q4

Handhaving DG1 t/m 4 Ontwerp omgevingsplan DG5 ter inzage + behandelen zienwijzen Vaststelling DG5 Reactieve aanwijzing + beroepstermijn DG5 Handhaving DG5 Opstart DG6 Ontwerp DG6 ter inzage + behandelen zienwijzen Vaststelling DG6 Reactieve aanwijzing + beroepstermijn DG6 Handhaving DG6 Opstart DG7 Ontwerp DG7 ter inzage + behandelen zienwijzen Vaststelling DG7 Reactieve aanwijzing + beroepstermijn DG7 Handhaving DG7

8/9

4. Vervolg Om uitvoering te kunnen blijven geven aan dit project zal tijdens de Kadernota 2026 extra krediet worden opgenomen. Daarnaast wordt concreet toegewerkt naar de vaststelling van omgevingsplan deelgebied 5 en naar het ontwerp omgevingsplan van deelgebied 6. De eerstvolgende evaluatie van het project vindt plaats na afronding of zoveel eerder als daar concrete aanleiding toe is.

Burgemeester en wethouders van Someren, De secretaris,

de burgemeester,

J. Weekers

D. Blok

9/9