R - 16 Raadsinformatiebrief Netcongestie

Raadsinformatiebrief Onderwerp: Portefeuillehouder: Documentnummer: Zaaknummer: Openbaarheid: Datum:

Netcongestie W.M. van Doorn 200853732 0847200853727 Openbaar 14-04-2026

Aanleiding Op 13 maart ontving u van het MRE een informatiebrief over de stand van zaken met betrekking tot netcongestie. In de brief vanuit het MRE is de belangrijkste regionale informatie opgenomen. In deze raadsinformatiebrief geven we aanvullend hierop nog een duiding op het Somerense perspectief en de acties die we ondernemen om de negatieve gevolgen voor zo ver mogelijk op te vangen.

Inhoud Netcongestie en het ACM-prioriteringskader Netcongestie is de overbelasting van het elektriciteitsnet, wat optreedt wanneer de vraag naar transport van elektriciteit groter is dan de beschikbare capaciteit van de kabels en transformatoren. Sinds 2022 is dit in onze regio al een probleem voor grootverbruikers, die daardoor geen nieuwe of zwaardere aansluiting (GVA) meer kunnen krijgen. Tot op heden krijgen kleinverbruikers (KVA) en woningbouwprojecten nog een aansluiting vanuit de ruimte die de regionale netbeheerder Enexis gereserveerd heeft. Deze werkwijze verandert per 1 juli 2026 door het nieuwe codebesluit ‘prioriteringsruimte transportverzoeken’ van de Autoriteit Consument en Markt (ACM). De gereserveerde ruimte voor de KVA en woningbouw komt te vervallen. Deze ruimte wordt beschikbaar gesteld aan de wachtlijst en toegekend op basis van het nieuwe codebesluit. Aansluitingen voor klein- en grootverbruikers komen op dezelfde wachtlijst te staan. Door middel van prioritering kan de gemeente ontwikkelingen op wachtlijst naar voren halen. De ACM hanteert de volgende prioriteits-categorieën voor toekenning van ruimte op het net: 1. Congestieverzachters: projecten die direct ruimte creëren op het net 2. Veiligheid: functies die essentieel zijn voor nationale veiligheid en hulpdiensten 3.

Basisbehoeften: voorzieningen voor dagelijkse maatschappelijke behoeften, met name woningbouw en onderwijs

Werkwijze tot 1 juli Tot 1 juli kunnen woningbouwprojecten en KVA nog een aansluiting krijgen. Hiervoor moet er een aanvraag bij Enexis zijn ingediend en moet er een offerte van Enexis zijn ontvangen. Er kan alleen een aanvraag worden ingediend als het project ‘hard’ en concreet is. Dat betekent in de praktijk dat er een omgevingsvergunning en adres of adressenbesluit aanwezig moeten zijn. Werkwijze vanaf 1 juli Vanaf 1 juli kunnen slechts nog aanvragen voor een reservering gedaan worden. Dit kan alleen als er bepaalde informatie over deze projecten aangeleverd kan worden. In het codebesluit is opgenomen dat het tenminste om de volgende informatie gaat:  Een door het college afgegeven bestuursverklaring;  Een overeenkomst en/of;  Een afschrift van het omgevingsplan waaruit blijkt dat hier woningbouw of een basisvoorziening (m.n. onderwijs) is voorzien. Het Rijk, VNG, ACM en de netbeheerders zijn nog met elkaar in overleg hoe de aanvragen er precies uit moeten zien en hoe het proces van aanvragen moet gaan lopen. Consequenties voor Someren Ook voor de gemeente Someren geldt dat de ambities op het gebied van onder meer woningbouw, economie en verduurzaming steeds meer onder druk komen te staan.

Hoewel uitbreiding van het elektriciteitsnet op langere termijn naar verwachting weer ruimte zal bieden, is de vraag in hoeverre dit tijdig en voldoende zal zijn om alle ambities te realiseren. De exacte effecten van netcongestie verschillen per deelgebied. De gemeente Someren is aangesloten op twee stations: het noordelijk gedeelte van de gemeente (o.a. de dorpen Lierop en Someren) sluit aan op het station Helmond-Zuid, het zuidelijk gedeelte (o.a. de dorpen Someren-End en Someren-Heide) sluit aan op het station Maarheeze. De capaciteit bij Helmond-Zuid staat het meest onder druk. Dit station wordt tijdens piekuren zwaarbelast, zowel op invoer als op afname van stroom. Enexis houdt op haar website bij welke congestie-onderzoeken er zijn uitgevoerd voor de diverse stations1. Hier staat ook een samenvatting van de conclusies en kunnen de onderzoeken gedownload worden. Voor station Helmond-zuid heeft Enexis recent een waarschuwing afgegeven dat er dit voorjaar (opnieuw) forse maatregelen genomen moeten worden om het station in bedrijf te houden. Daarnaast heeft Enexis voor dit station op 13 april bekend gemaakt dat de beschikbare transportcapaciteit op dit station is vergeven. Enexis kan vanaf 1 juli 2026 geen enkele aansluiting op het stroomnetwerk meer voorzien. Dit betekent dat 1 https://www.enexis.nl/zakelijk/netcapaciteit/congestie/congestie-onderzoeken

2/3

nieuwe woningen, scholen, zorginstellingen, etc. niet meer aangesloten kunnen worden en de verdere groei van het bedrijfsleven onder druk komt te staan. Bovendien zal in deze gebieden het verzwaren van een bestaande aansluiting, soms nodig voor een warmtepomp of laadpaal, dan niet meer mogelijk zijn. Tot de oplevering van het nieuwe hoogspanningsstation Wijchen (deelnet Noordoost Brabant, 2033-2036) komt er maar zeer beperkt capaciteit beschikbaar op het elektriciteitsnetwerk. Op de ontwikkeling hiervan hebben we als gemeente geen invloed. Het is dan ook de vraag in hoeverre prioritering van projecten daadwerkelijk impact gaat hebben op realisatie van onze ambities.

Het vervolg Tot 1 juli kan er nog gebruik gemaakt worden van de gereserveerde ruimte voor kleinverbruikers. We zijn gestart met inventarisatie van alle projecten om te beoordelen welke projecten we kunnen versnellen om zo voor 1 juli nog een offerte van Enexis te hebben. Daarnaast is het voor gemeenten mogelijk om vanaf 1 oktober projecten eerder dan nu het geval is op de wachtlijst te plaatsen. Het gaat dan om projecten die binnen nu en 10 jaar gerealiseerd worden. Ook hiervoor is de inventarisatie noodzakelijk. Zodra projecten op de wachtlijst staan, is het mogelijk deze te prioriteren mits ze voldoen aan eerder genoemde voorwaarden. Parallel hieraan werken we met partners in de regio samen aan concrete oplossingen. Dit gaat bijvoorbeeld om oplossingen waarmee we het elektriciteitsnet versterken, slimmer omgaan met de beschikbare capaciteit en onze energievraag, en tijdelijk extra vermogen kunnen toevoegen. Zodra er meer informatie bekend is over onze inventarisatie of de effecten van netcongestie, specifiek voor de gemeente Someren, zal uw raad hier uitgebreid over geïnformeerd worden. Burgemeester en wethouders van Someren, de secretaris,

de burgemeester,

J. Weekers

D. Blok

Bijlagen: 1. MRE Raadsinformatiebrief Netcongestie, 13-03-2026 2. MRE Raadsinformatiebrief Netcongestie, 14-04-2026

Document nummer 200855274

Openbaar

200855273

X

Niet Openbaar

X

3/3