Nota van beantwoording zienswijzen concept-Samenwerkingsakkoord MRE 2023-2026

Nota van beantwoording zienswijzen concept-Samenwerkingsakkoord 2023-2026 Metropoolregio Eindhoven, versie 16 februari 2023

De gemeenteraden zijn gevraagd voor 2 februari 2023 een reactie te geven. Van alle gemeenten is een reactie ontvangen.

100526-2881\SVE\HLE\-1

Gemeentelijke reacties op concept-Samenwerkingsakkoord 2023-2026 Metropoolregio Eindhoven Reactie Gemeente Asten

Antwoord Voor het tot stand komen van dit akkoord is een uitgebreid en zorgvuldig proces doorlopen, waarbij op alle niveaus betrokkenheid is georganiseerd van ambtenaren, collegeleden en raadsleden tot samenwerkingspartners, zoals Provincie, Brainport en waterschappen. De strategische opgaven in het samenwerkingsakkoord zijn gericht op de grote schaalsprong, die de regio doormaakt en die in goede banen moet worden geleid en de nieuwe balans, die in het landelijk gebied moet worden gevonden met een kwaliteitsverbetering. Zowel deze beide strategische hoofdopgaven als de hoofdopgaven, die hieruit voortvloeien worden in de gemeente Asten herkend. Op hoofdlijnen kunnen wij daarom instemmen met het samenwerkingsakkoord. Inhoudelijk maken we met betrekking tot het samenwerkingsakkoord de volgende opmerkingen: Duurzaamheid In hoofdstuk 2 wordt ingegaan op ‘duurzaamheid’. Dit komt niet terug in hoofdstuk 3, terwijl dit als oorzaak en gevolg logisch en meer consistent zou zijn.

Bergeijk

Concrete acties In het samenwerkingsakkoord wordt beschreven ‘deze problemen pakken we aan’. Er wordt echter nog niet concreet gemaakt hoe deze problemen worden aangepakt. Het streven wordt in de gemeente Bergeijk herkend en erkend, dat geldt ook voor de flinke slagen die de regio op inhoudelijke opgaven en in de samenwerking heeft bereikt de afgelopen jaren. Het is goed om in het samenwerkingsakkoord te lezen dat het streven naar welvaart en welzijn van alle inwoners in de regio benoemd is tot belangrijkste doel, naast het behoud van de economische kracht. Op de Metropoolconferentie en in ons ‘lokale gesprek’ in Bergeijk was dat het belangrijkste zorgpunt. Op het voorliggende samenwerkingsakkoord brengen wij een zienswijze uit op de ambitie en strategie op zes onderdelen.

100526-2881\SVE\HLE\-2

Samenwerking en strategie Binnen brede welvaart is ook het duurzaamheidsaspect opgenomen. De duurzaamheidsdriehoek bestaat uit economische, sociale en milieudoelstellingen, die ook zijn opgenomen in de perspectieven van brede welvaart. Deze komen voort uit de global goals en is een ‘nieuwe’ vertaling van zoals dit in terminologie in beleidsdocumenten in het verleden vaker is toegepast. Samenwerking en strategie In de werkprogramma's is hierin een verdiepingsslag gemaakt.

Samenwerkingsakkoord Werkprogramma

Economische ambities passend houden bij de schaal regio ZuidoostBrabant In het samenwerkingsakkoord wordt de groei als een feit gepresenteerd en als uitgangspunt genomen voor de inhoudelijke opgaven. De ambitie voor voldoende werkgelegenheid, nu en in de toekomst, voor de inwoners voor welvaart en welzijn in de toekomst is uitstekend. De huidige groei van hightech bedrijven lijkt mede door geopolitieke redenen een ontwikkeling waar we nauwelijks invloed op hebben. Het is wel de vraag hoe, waar en tot hoever we deze groei als regio willen faciliteren. De discussie daarover is nog nauwelijks regionaal gevoerd. Deze regio heeft niet de schaal van de andere mainports in Nederland en kan dit groeitempo niet aan met behoud van de eigen unieke kwaliteit. De schaalsprong op een goede manier laten plaatsvinden is een hele opgave. Daarvoor is een regionaal gedragen strategie voor de groei én ambitie essentieel: wat faciliteren we wel en wat willen we niet. Behoud van brede welvaart betekent ook dat er grenzen zitten aan (het faciliteren van) economische groei. Bij brede welvaart worden er naast economische doelen ook sociale en ecologische doelen nagestreefd. Voor een goed evenwicht zien we bij de verdere uitwerking graag concrete ambities op alle drie deze doelen, niet alleen economie.

Samenwerking en strategie / brede welvaart In het samenwerkingsakkoord is opgenomen, dat we met elkaar toewerken naar een regionale strategie als doorontwikkeling op de regionale ontwikkelstrategie. Daarin zullen we ook nadrukkelijk de verschillende kapitalen van brede welvaart betrekken.

Streven naar brede welvaart is uitgesproken, maar moet nog verder geborgd worden om de sociale samenhang en onze identiteit te versterken Het welzijn en de welvaart van onze inwoners en een sociale balans is waar wij voor staan. Dit zou dan ook het kompas moeten zijn voor alle keuzes en besluiten voor de regio. Ook als dat een nadelig effect heeft op een van de andere ‘harde’ thema’s, zou brede welvaart de doorslag moeten geven bij besluitvorming. Het is de vraag of we dit waar kunnen maken in de praktijk. Het samenwerkingsakkoord doet hier nog geen uitspraken over, waar bij de vijf inhoudelijke opgaven wel concretere doelen worden geformuleerd. Hoe gaan we het perspectief van brede welvaart echt borgen? Of gaat brede welvaart toch (weer) ten koste van de harde thema’s? Om de juiste keuzes aan de harde kant te maken dient er een duidelijke meetlat/kompas te zijn, waar langs de diverse opties gehouden worden. Wij vragen de uitwerking van brede welvaart naar concrete indicatoren voor een meetlat zo snel mogelijk op te pakken en dit op te nemen in het Werkprogramma voor 2023. Streven naar meer economische diversiteit De regio huisvest veel hightech-bedrijven met in de Kempen de hoogwaardige maakindustrie als belangrijke toeleverancier. De huidige schaalsprong is het gevolg van de groei van enkele van deze bedrijven.

Het is de vraag of we onze economie daarmee niet te veel van een beperkt aantal bedrijven afhankelijk maken. Dit maakt de economie en daarmee banen en welvaart in de toekomst ook kwetsbaar. Het Stimuleringsfonds is destijds opgericht om economische diversiteit te stimuleren, zodat de regio minder afhankelijk is van werkgelegenheid bij enkele grote bedrijven zoals in de jaren negentig. Onze zorg is dat deze schaalsprong de eenzijdige economie lijkt te faciliteren, terwijl we juist de diversiteit willen

Brede welvaart In de werkprogramma's zijn hiertoe een aantal acties opgenomen. Onder andere het opstellen van een checklist, die bijdraagt aan het borgen van de brede beschouwing op het welvaartsperspectief.

100526-2881\SVE\HLE\-3

Economie / Stimuleringsfonds Het Stimuleringsfonds richt zich niet op specifieke sectoren. Maar richt zich op innovatie en samenwerking, die leidt tot economische structuurversterking. Daar waar innovatieve samenwerkingsprojecten worden opgezet, is er altijd de mogelijkheid deze in te dienen bij het Stimuleringsfonds, ongeacht de sector. Vanuit het thema economie is in het vorige

Voorstel Binnen het werkprogramma zal nadrukkelijk aandacht zijn voor gezamenlijk doelen formuleren op sociale en ecologische doelen.

stimuleren. Economie beperkt zich in dit samenwerkingsakkoord vooral tot bedrijventerreinen, waar de regio ook een sterk midden- en kleinbedrijf, detailhandel, toerisme en agrarische sector kent. Het Stimuleringsfonds zou bijvoorbeeld ook deze sectoren in onze regio kunnen versterken en daarmee de economie verbreden. Als we van de schaalsprong een kwalitatieve sprong willen maken, ontstaan er veel extra arbeidsplaatsen in zorg, welzijn en onderwijs. Daar is nu al sprake van personeelstekorten. Wij vragen extra aandacht voor de benodigde medewerkers in de ‘zachtere sectoren’, die met de economie mee moeten groeien om brede welvaart te kunnen dragen. Dit biedt ook kansen voor gezinsleden van de kenniswerkers en arbeidsmigranten. Complementaire ontwikkellijnen ‘duurzame schaalsprong Brainport’ en ‘nieuwe balans in het landelijke gebied’ spelen in de hele regio en in elke deelregio “De opgaven zijn een optelsom van de autonome economische ontwikkelingen in de regio én onze ambitie. Dat betekent dat we deze schaalsprong in goede banen zullen moeten leiden in het belang van de gehele regio (en daarbuiten). Tegelijkertijd is het belangrijk om een nieuwe balans in het landelijk gebied te vinden en de kwaliteit daarvan te verbeteren.” Deze zin suggereert een tegenstelling tussen het stedelijk gebied en de overige subregio’s.

De schaalsprong ten aanzien van verstedelijking en bereikbaarheid speelt echter niet alleen in de ‘steden’ en de direct omliggende gemeenten in het SGE. Deze schaalsprong speelt in alle dorpen en kernen in de regio. Dit is dagelijks te zien op de weg en op de woningmarkt, maar ook in de vraag naar (Engelstalig) onderwijs en toenemende druk op zorg- en welzijns-voorzieningen. De transitie landelijk gebied speelt in het buitengebied. Daarmee spelen deze herkenbare opgaven in alle deelregio’s. De schaalsprong vindt dus zeker niet alleen in de deelregio SGE plaats. Ook in de Kempen speelt de schaalsprong Brainport in alle kernen, naast de opgave in het buitengebied. De schaalsprong en nieuwe balans landelijk gebied zijn geen op zichzelf staande thema’s, maar duidelijk met elkaar verweven. Zij dienen dan ook integraal bekeken te worden. Om duidelijk te maken hoe deze opgaven geografisch verdeeld zijn, raden wij aan dit te verduidelijken met een kaart. De huidige verstedelijkingskaarten laten dit beeld al duidelijk zien. De samenwerking en afspraken nog beter borgen “Deze twee lijnen zijn consistent met de afspraken tussen regio, provincie NoordBrabant en waterschappen zoals vastgelegd in de Omgevingsagenda ZuidoostBrabant.” Ondanks deze consistentie, zien wij dat ontwikkelingen en afspraken op dit moment nog te veel door elkaar lopen.

De visie van de Kempen is vastgelegd in Ontwikkelstrategie De Kempen, die nog niet regionaal is vastgesteld. De woondeal die in voorbereiding is met het Rijk komt niet overeen met de cijfers in de Ontwikkelstrategie en al helemaal niet met de cijfers in dit Samenwerkingsakkoord. Ook de nog te maken afspraken over bedrijventerreinen lopen in proces en behoefte niet synchroon. Dit vraagt om een nog betere afstemming binnen de regio en met andere overheden.

100526-2881\SVE\HLE\-4

samenwerkingsakkoord ingezet op het thema ‘basiseconomie’. Draagvlak bij gemeenten voor een dusdanig brede insteek bleek slechts beperkt aanwezig. Brede welvaart Verwijzing naar reactie Son en Breugel

Samenwerking en strategie Deze overweging wordt meegenomen bij de doorontwikkeling van de regionale ontwikkelstrategie. Vanuit de regionale ontwikkelstrategie wordt integraal gekeken naar de ontwikkeling van de regio op de ruimtelijke vraagstukken van wonen, werken en mobiliteit. Hierbij wordt nadrukkelijk géén onderscheid gemaakt tussen stedelijk en landelijk gebied.

Samenwerking en strategie De cijfers uit het conceptsamenwerkingsakkoord zijn ondertussen aangepast (2040) en betreffen een bandbreedte. In de prognoses van de provincie is de groei, zoals ASML deze heeft gepresenteerd nog niet meegenomen wat ook de discrepantie is met de woondeal. Het gelijkschakelen van deze cijfers wordt actief ingebracht richting provincie en Rijk. Daarbij blijven het prognoses en daarmee een schatting van

Een mogelijkheid is om alle ruimtelijke ontwikkelingen bij het thema Schaalsprong wonen en ruimte samen te laten komen als een overkoepelend thema, voordat dit tot afspraken leidt op de Omgevingsdag met provincie en waterschappen en de vervolgens met het Rijk te maken afspraken. Aandacht voor belangrijke randvoorwaarden congestie elektriciteitsnet en stikstof Landelijk, maar zeker ook in de regio Zuidoost-Brabant zijn er twee zeer belangrijke knelpunten die ontwikkeling stil kunnen leggen. Dat is de congestie op het elektriciteitsnet en de stikstofproblematiek. Daarnaast spelen er andere vraagstukken als het tekort aan materiaal en capaciteit. Maar de problemen op het elektriciteitsnet en stikstof zijn groter en kunnen de groei zelfs volledig stilleggen. In de Kempen is er nog nauwelijks ruimte voor nieuwe bedrijven of uitbreiding van bedrijven op het elektriciteitsnet. En investeringen in natuur en beperking van stikstofuitstoot dreigen onvoldoende ruimte te bieden voor nieuwe ontwikkelingen omdat deze niet leiden tot een daling tot onder de kritische depositiewaarden op Natura 2000 gebieden. Deze acute problemen moet zo snel mogelijk worden aangepakt om welke ambitie dan ook uit te kunnen voeren. De regio lijkt ook hiervoor het goede schaalniveau. Toch worden deze belangrijke risico’s niet genoemd in dit samenwerkingsakkoord.

Zienswijze toekomstbestendig energiesysteem We zien graag dat er nuance wordt aangebracht in de term ‘groei’: bijvoorbeeld slimmer groeien. Een voorbeeld is de toename in elektriciteitsverbruik én duurzame opwek. Er is nu sprake van netcongestie. Alleen ‘groeien’ (het elektriciteitsnetwerk uitbreiden/vergroten) is geen voldoende oplossing; we moeten het net uitbreiden maar ook slimmer omgaan met elektriciteit en energie, vraag en aanbod op elkaar afstemmen, energie opslaan, etc.

100526-2881\SVE\HLE\-5

de werkelijk benodigde aantal woningen. Van groter belang is dat de kwalitatieve ontwikkelingen goed geborgd worden in de verschillende documenten, zoals de regionale ontwikkelstrategie. Energie In het samenwerkingsakkoord is wel het belang benoemd van een robuust en betrouwbaar energiesysteem. Voorstel om deze tekst aan te vullen. Landelijk gebied Voorstel om de tekst aan te vullen.

Energie Voorstel aanvulling op de tekst in het samenwerkingsakkoord p. 15 (Na: “Enerzijds werken we aan een robuust en betrouwbaar energiesysteem”): “De regionale ambities kunnen niet worden gerealiseerd zonder een schaalsprong in de netinfrastructuur.” Landelijk gebied Voorstel aanvulling p.16: Er is een opgave om de stikstofbelasting in Natura 2000-gebieden via een gebiedsgerichte aanpak terug te dringen. Deze wordt vooral door de provincies ingericht, vanuit de regio benutten we onze positie in de gebiedsprocessen om de opgave te realiseren.

Energie Zie het tekstvoorstel hiernaast ter aanvulling: niet alleen investeringen, maar ook optimaal benutten van het elektriciteitsnet. Dit betekent ook slimmer omgaan met energie/afstemmen van vraag en aanbod.

Voorstel aanvulling tekst op p. 21 (Na: "Daarbij is het belangrijk dat we een robuust en betrouwbaar energiesysteem hebben”): “Samen optrekken en afstemmen tussen overheden, netwerkbedrijven en bedrijven is essentieel om het elektriciteitsnet optimaal te benutten en gericht te investeren".

De netcongestie missen we in het samenwerkingsakkoord. Netcongestie kan alle (economische) groei tegenhouden. Juist hier zit een grote meerwaarde voor de regionale samenwerking. Netcongestie is nu al de reden dat bedrijven, omdat ze geen aansluiting krijgen, niet kunnen/willen vestigen, uitbreiden en/of verduurzamen. Ook grootschalige duurzame opwek van elektriciteit (RES bod) kan niet gerealiseerd worden door netcongestie. Dit wordt een steeds groter probleem, zowel dus voor de economische groei als voor de energietransitie. Dit zien we graag opgenomen in het samenwerkingsakkoord, zowel als afzonderlijk onderwerp als in de context met andere onderwerpen. Zo zouden we de zin “Anderzijds zetten we volop in op energiebesparing, de realisatie van zonnevelden en windparken en een slimme inzet en verdeling van warmtebronnen in onze regio.” op pagina 15 graag aan willen passen naar: “Anderzijds zetten we volop in op energiebesparing, uitbreiding van het net, de realisatie van zonnevelden en windparken en een slimme inzet en verdeling van warmtebronnen in onze regio.” Aan paragraaf 4.3 Toekomstbestendig energiesysteem, Wat gaan we doen, Toekomstig energiesysteem (pagina 21), willen we graag toegevoegd hebben: “Het inzetten op uitbreiden en slimmer gebruik maken van het elektriciteitsnetwerk om de toekomstige vraag en aanbod te kunnen faciliteren.”

Energie Akkoord met tekstvoorstel Bergeijk (op p. 15).

Voorstel Overnemen tekstvoorstel Bergeijk: “Anderzijds zetten we volop in op energiebesparing, uitbreiding van het net, de realisatie van zonnevelden en windparken en een slimme inzet en verdeling van warmtebronnen in onze regio.”

Energie Zie tekstvoorstel

Aan paragraaf 4.4 Economie: een veerkrachtig economisch systeem, Wat willen we samen bereiken, willen we graag dat toegevoegd wordt: “Verduurzaming en uitbreiding van bedrijventerreinen mogelijk maken door onderlinge afstemming van energiesystemen.”

Energie / Economie Suggestie toevoegen tekst

Voorstel aanvulling tekst op p. 21 (na “Een optimale benutting van het energienetwerk in onze regio"): “Hierbij zetten we in op het uitbreiden en slimmer gebruik maken van het elektriciteitsnetwerk om de toekomstige vraag en aanbod te kunnen faciliteren". Voorstel toevoegen tekst op p. 21 (“Na: Een onderdeel daarvan is ook de ruimtelijke impact van de economische ontwikkelingen rondom bedrijventerreinen”): Ook het energiesysteem heeft hierbij onze aandacht".

Zienswijze toekomstbestendig mobiliteitssysteem Het toekomstbestendig mobiliteitssysteem bevat alle onderwerpen die voor ons als Kempengemeenten belangrijk zijn voor mobiliteit binnen de beoogde schaalsprong. Wel zien we nog enkele aandachtspunten: Pagina 7 en 14: graag een schematisch overzicht opnemen met de samenhang tussen ambitie, de twee ontwikkellijnen en de vijf strategische hoofdopgaven.

Pagina 12: de volgende aanvulling op te nemen: In Zuidoost-Brabant wordt van oudsher ook veel gewerkt in landelijk gebied en zijn veel toeleveranciers gevestigd

100526-2881\SVE\HLE\-6

Regionale samenwerking In het werkprogramma is een schematisch overzicht opgenomen, waarin de 5 opgaven i.r.t. de programmatische aanpak is meegenomen. De twee ontwikkellijnen Tekst is met een kleine aanpassing

Voorstel Schematisch overzicht als bijlage toevoegen aan het samenwerkingsakkoord.

in de randen van de regio, onder andere in de maakindustrie. De verbindingen tussen de randen van de regio met stedelijk gebied moeten daarom goed zijn. Goede verbindingen maken ook het meer spreiden van de woningbouwopgaven mogelijk.

Pagina 13: de opgaven van mobiliteit staan niet correct beschreven; graag de juiste tekst overnemen uit de Regionale Mobiliteitsagenda (RMA) en -Programma (RMP) 2022. Het moet de volgende tekst zijn: “De vier strategielijnen van het RMA 2020 zijn de programma’s waar we de projecten onder verdelen: o Een robuust en betrouwbaar mobiliteitssysteem bouwen om de mobiliteit van nu en in de toekomst te organiseren. We verbinden netwerken en bouwen het mobiliteitssysteem van de toekomst. Hiermee kan iedereen zich van a naar b verplaatsen. o Het stap voor stap realiseren van een slim en vernieuwend mobiliteitssysteem. We gebruiken de bestaande infrastructuur op een slimme manier. Dat doen we door gebruik te maken van data. We investeren in pilots, nieuwe mobiliteitsideeën en blijvende gedragsverandering. o Het duurzaam maken van mobiliteit. We zorgen voor een schoon en stil mobiliteitssysteem waarmee je op een gezonde manier reist. We stimuleren het gebruik van ‘schone’ vervoersmiddelen en duurzame energie. In de leefomgeving is er geen overlast van het verkeer. o Het zo veilig mogelijk maken van mobiliteit voor de verkeersdeelnemers én de inwoners en bezoekers van de regio. In de Metropoolregio streven gemeenten en provincie naar 0 verkeersdoden.” Pagina 19 en 20: Mobiliteitstransitie wordt niet correct benoemd; nu staat er ketenmobiliteit, hetgeen niet de juiste term is.

Pagina 25 en 26: Voor de wijze van samenwerken willen we meer inzetten op het aantrekken van de juiste mensen. Voor wat betreft organisatie willen we het volgende aanstippen: o In de gemeenten en in de regionale uitvoeringsorganisaties is meer en kwalitatief goed personeel nodig. Vooral in de kleine gemeenten past de huidige formatie in verhouding tot de grotere gemeenten niet bij de opgaven die op ons afkomen. Wij vragen de MRE hiermee rekening te houden. o Daarnaast vragen wij als extra taak voor de MRE (dus niet als taak voor de gemeenten) op te nemen: regionale uitvoeringsorganisaties voor opgaven in het leven roepen, zoals Brainport bereikbaar en Uitvoeringsteam Korte termijn pakket Randweg A2/N2, voor regio brede projecten en samenhangende werkzaamheden (onder andere onderzoeken en aanbestedingen) die effectiever samen kunnen worden opgepakt.

100526-2881\SVE\HLE\-7

toegevoegd aan het samenwerkingsakkoord. Niet zozeer spreiding, maar wel het makkelijker absorberen van de extra woningbouwopgave kan zo verbeterd worden. E.e.a. zal worden uitgewerkt in de regionale ontwikkelstrategie en de regionale Woondeal. Mobiliteit De opgaven zoals verwoord in Strategische agenda Brainport Eindhoven zijn hier verwoord. Aanpassing in de tekst is dus niet van toepassing.

Mobiliteit

Mobiliteit In het werkprogramma wordt hier invulling aan gegeven met het oprichten van een programmabureau en de verkenning naar de behoefte voor een uitvoeringsteam.

Voorstel Ketenmobiliteit vervangen door: multimodaal mobiliteitssysteem.

Best

Pagina 34: de volgende aanvulling op de beschrijving van SmartwayZ op te nemen: o Onderdeel van SmartwayZ zijn de uitvoeringsorganisatie voor regio brede smart mobility projecten Brainport Bereikbaar en het uitvoeringsteam van Korte termijn pakket Randweg A2/N2. o Een nieuw regionaal programmabureau Mobiliteit Zuidoost Brabant bewaakt de samenhang en verzorgt de samenwerking op de mobiliteitsopgaven, waaronder de MIRT projecten. Tevredenheid over concept-Samenwerkingsakkoord 2023-2026 In grote lijnen stemt het concept-Samenwerkingsakkoord ons tot tevredenheid. Uit de tekst en de diverse gesprekken die hierover zijn gevoerd maken wij op dat niet (alleen) de inhoudelijke opgaven zijn aangescherpt, maar zeker ook de specifieke rol die de Metropool Regio Eindhoven (MRE) hierbinnen heeft. Hiermee bedoelen wij de vooral strategische rol die u voor de MRE voorziet met betrekking tot vijf hoofdopgaven.

Mobiliteit Is verwoord onder “de regio in positie” en in het werkprogramma wordt hier nader invulling aan gegeven.

U sluit hiermee aan op de zienswijze die wij al eerder gaven op het Ambitiedocument en op het advies over de regionale opgaven dat door de rekenkamers van zeven gemeenten binnen de samenwerking Stedelijk Gebied Eindhoven in november 2021 is uitgebracht. Wij begrijpen dat hiermee een aantal maatschappelijke opgaven aan de agenda worden toegevoegd. Niet in de laatste plaats omdat ook partners als het Rijk en de provincie hierover met de regio afspraken willen maken. De vereiste inzet op de schaalsprong wonen en ruimte springt daarbij het meest in het oog. Wij kunnen dit goed volgen. De constatering in het conceptakkoord dat de schaalsprong ten goede dient te komen aan de welvaart én het welzijn van alle inwoners van de regio onderschrijven we van harte. We verwachten dan ook concrete acties op dit leidend perspectief in de uitvoeringsagenda’s van de hoofdopgaven.

Brede welvaart Verwijzing naar reactie Son en Breugel

Wij zien nog aanscherpingsmogelijkheden t.a.v. van rolverdeling MREsubregio’s-gemeenten… Met deze zienswijze benadrukken we dat deze aanpassingen ook moet betekenen dat taken en opgaven met een meer tactisch of operationeel karakter beter aan de subregio’s (in ons geval Stedelijk Gebied Eindhoven) geadresseerd kunnen worden. Dit komt in het concept-Samenwerkingsakkoord deels, maar voor ons niet voldoende uit de verf. We noemen een aantal voorbeelden:

Samenwerking en strategie In een afzonderlijk realisatievoorstel wordt dit verder uitgewerkt. De hoofdlijn daarvan is ook verwerkt in hoofdstuk 5 van dit samenwerkingsakkoord.

100526-2881\SVE\HLE\-8

Regionale Energiestrategie Dit thema is vooral op strategisch vlak een duidelijke opgave voor de MRE. Tactische uitwerking vond in de afgelopen periode al op subregionaal niveau plaats. Benoem dan ook in het akkoord dat het uitvoeringsprogramma vooral subregionaal wordt opgepakt.

Energie

Toekomstbestendig mobiliteitssysteem Strategische afspraken over de bereikbaarheidsagenda en BO-MIRT zijn bij uitstek geschikt om als samenwerkende MRE-gemeenten op in te zetten. Op tactisch niveau wordt hiervoor al in subregionaal verband veel werk verzet. Geef dit dan ook in het akkoord aan. Houd bij het inrichten van een programmabureau rekening met de adviezen die Andersson Elffers Felix over de ‘governance’ van mobiliteit heeft uitgebracht. Eén daarvan is het gelijk trekken van de subregio-indeling met die van het ruimtelijk en economisch domein. Veerkrachtig Economisch Systeem Wij onderschrijven dat de MRE, via Stichting Brainport, een belangrijke taak heeft in de economische strategie van onze regio. Als ‘betaalautoriteit’ heeft de samenwerking een belangrijke taak in de funding van de uitvoeringsorganisatie Brainport Development N.V. In de paragraaf Wat gaan we samendoen? staat echter dat we lokale en subregionale economieën gaan versterken en samenwerken bij het beschikbaar houden en maken van kwalitatief hoogwaardige bedrijventerreinen. Wat ons betreft wordt hierbij benadrukt dat dit een tactische en operationele uitwerking betreft, waarvoor de subregio’s en individuele gemeenten aan de lat staan.

Mobiliteit De rol van de subregio's is uitgewerkt op p. 29.

Vitaal landelijk gebied De MRE kan een belangrijke strategische taak hebben in het verbinden en in balans brengen van stad en platteland. Ondertussen constateren we ook dat Rijk, provincie en gebiedspartners samenwerken aan een acute problematiek: het terugdringen van stikstofbelasting in Natura 2000-gebieden via een gebiedsgerichte aanpak die vooral door de provincies wordt ingericht. Wij verzoeken u om op tactisch niveau rekening te houden met deze gebiedsprocessen.

Landelijk gebied/stikstof Op strategische niveau is de MRE via de samenwerking op NOVEX en BPLG aangesloten.

100526-2881\SVE\HLE\-9

Voorstel toevoegen tekst op p. 21 (Na: “We wekken zoveel mogelijk duurzame energie op in onze regio"): “De uitvoering vindt plaats in wisselende coalities van overheden en andere partijen, op verschillende schaalniveaus".

Het advies van AEF is besproken in het portefeuillehoudersoverleg mobiliteit en omarmd. In het portefeuillehouders-overleg zal ook doorgesproken worden over de indeling van de subregio's. Economie/Brainport De rol van Brainport Development en het organiseren van bedrijventerreinen (-programmering) zijn twee separate zaken. Op het gebied van bedrijventerreinen verricht de MRE voornamelijk coördinerende taken. De uitvoering ligt bij gemeenten en subregio's.

Verwijzing voorstel reactie Bergeijk

Bladel

… waarmee de concernorganisatie MRE compact kan blijven In het samenwerkingsakkoord wordt niet gedetailleerd ingegaan op de rolverdeling tussen regio en subregio in de uitvoering van de opgaven. Het zou goed zijn om in de werkprogramma’s stil te staan bij de rol van de regio en de subregio’s bij de uitvoering van de tactische en operationele opgaven.

Samenwerking en strategie Verwijzing bovenstaande reactie

De hierboven vermelde aanscherpingen kunnen in onze optiek bijdragen aan het verder voorkomen van dubbel werk. Wij denken hiermee ook goede suggesties te doen om de concernorganisatie MRE compact te houden. Het werk aan de inhoudelijke opgaven die bij de MRE zijn belegd kunnen voor een belangrijk deel door subregio’s en medewerkers van gemeenten zelf worden verricht. Hiermee geven wij ook een zienswijze op hoofdstuk 5 (Samenwerkingslandschap binnen Zuidoost Brabant) en, wellicht, een voorschot op uw begrotingsvoorstellen.

Samenwerking en strategie We focussen ons vanuit de regionale opgaven op het strategisch perspectief en hebben elkaar als 21 samenwerkende gemeenten en de daaraan gekoppelde inzet hard nodig om de grote opgaven ook daadwerkelijk te kunnen realiseren. De organisatorische en financiële impact daarvan zal worden uitgewerkt in de Begrotingswijziging 2023 en Begrotingsvoorstel 2024.

Vanwege de raadscyclus in Bladel, waarbij de raadsvergadering op 2 februari 2023 plaatsvond, was dat niet haalbaar. Ambtelijke afstemming heeft hierover plaatsgevonden, waardoor ervanuit wordt gegaan dat deze zienswijze alsnog in goede orde door u in het proces kan worden meegenomen. Samenhang In het concept samenwerkingsakkoord worden op verschillende plekken de ambitie, twee ontwikkellijnen en vijf strategische hoofdopgaven benoemd. De samenhang hiertussen zou duidelijker worden gemaakt door deze schematisch weer te geven in een overzicht. Brede Welvaart We zien graag dat brede welvaart binnen de MRE als leidend principe wordt gehanteerd. Een brede welvaart als sterk fundament, waarbij veel oog is voor de sociale en ecologische component, maakt het mogelijk om draagvlak te bouwen voor het ontwikkelen van de vijf hoofdopgaven zoals die in het concept samenwerkingsakkoord zijn genoemd alsmede de economische ambities die passend zijn voor de schaal van de regio Zuidoost-Brabant te realiseren. We roepen de Metropoolregio Eindhoven op hier verder invulling aan te geven door concrete ambities te formuleren gericht op het duurzame welzijn van de inwoners in onze metropoolregio. Toekomstbestendig energiesysteem We zien graag dat er nuance wordt aangebracht in de term ‘groei’: bijvoorbeeld slimmer groeien. Een voorbeeld is de toename in elektriciteitsverbruik én duurzame opwek.

Er is nu sprake van netcongestie. Alleen ‘groeien’ (het elektriciteitsnetwerk uitbreiden/vergroten) is geen voldoende oplossing; we moeten het net uitbreiden maar ook slimmer omgaan met elektriciteit en energie, vraag en aanbod op elkaar afstemmen, energie opslaan, etc.

100526-2881\SVE\HLE\-10

Samenwerking en strategie Verwijzing reactie Bergeijk.

Brede welvaart Verwijzing reacties Bergeijk en Son en Breugel.

Energie Verwijzing naar reactie Bergeijk

Voorstel Als bijlage zal in het samenwerkingsakkoord een overzicht worden opgenomen.

De netcongestie missen we in het samenwerkingsakkoord. Netcongestie kan alle (economische) groei tegenhouden. Juist hier zit een grote meerwaarde voor de regionale samenwerking. Netcongestie is nu al de reden dat bedrijven, omdat ze geen aansluiting krijgen, niet kunnen/willen vestigen, uitbreiden en/of verduurzamen. Ook grootschalige duurzame opwek van elektriciteit (RES bod) kan niet gerealiseerd worden door netcongestie. Dit wordt een steeds groter probleem, zowel dus voor de economische groei als voor de energietransitie. Dit zien we graag opgenomen in het samenwerkingsakkoord, zowel als afzonderlijk onderwerp als in de context met andere onderwerpen.

Zo zouden we de zin “Anderzijds zetten we volop in op energiebesparing, de realisatie van zonnevelden en windparken en een slimme inzet en verdeling van warmtebronnen in onze regio.” op pagina 15 graag aan willen passen naar: “Anderzijds zetten we volop in op energiebesparing, uitbreiding van het net, de realisatie van zonnevelden en windparken en een slimme inzet en verdeling van warmtebronnen in onze regio.” Aan paragraaf 4.3 Toekomstbestendig energiesysteem, Wat gaan we doen, Toekomstig energiesysteem (pagina 21), willen we graag toegevoegd hebben: “Het inzetten op uitbreiden en slimmer gebruik maken van het elektriciteitsnetwerk om de toekomstige vraag en aanbod te kunnen faciliteren.” Aan paragraaf 4.4 Economie: een veerkrachtig economisch systeem, Wat willen we samen bereiken, willen we graag dat toegevoegd wordt: “Verduurzaming en uitbreiding van bedrijventerreinen mogelijk maken door onderlinge afstemming van energiesystemen.” Toekomstbestendig mobiliteitssysteem In de basis kan de gemeente Bladel instemmen met de teksten van het samenwerkingsakkoord rondom het thema Toekomstbestendig mobiliteitssysteem. Het bevat alle onderwerpen die voor ons belangrijk zijn voor mobiliteit binnen de beoogde schaalsprong.

Wel zien we nog enkele aandachtspunten: Ten aanzien van paragraaf 3.2 Twee complementaire lijnen (pagina 12), zien we een toegevoegde waarde in de volgende aanvulling: “In Zuidoost Brabant wordt van oudsher ook veel gewerkt in landelijk gebied en zijn veel toeleveranciers gevestigd in de randen van de regio, o.a. in de maakindustrie. De verbindingen tussen de randen van de regio met stedelijk gebied moeten daarom goed zijn. Goede verbindingen maken ook het meer spreiden van de woningbouwopgaven mogelijk.” Op pagina 13 staan de opgaven mobiliteit niet correct beschreven. De juiste tekst kan worden overgenomen uit RMP/RMA 2022, die als volgt luidt: De vier strategielijnen van het RMA 2020 zijn de programma’s waar we de projecten onder verdelen: • Een robuust en betrouwbaar mobiliteitssysteem bouwen om de mobiliteit van nu en in de toekomst te organiseren. We verbinden netwerken en bouwen het mobiliteits-systeem van de toekomst. Hiermee kan iedereen zich van a naar b verplaatsen. • Het stap voor stap realiseren van een slim en vernieuwend mobiliteitssysteem. We gebruiken de bestaande infrastructuur op een slimme manier. Dat doen

100526-2881\SVE\HLE\-11

Energie Verwijzing naar reactie Bergeijk

Energie Verwijzing naar reactie Bergeijk

Energie / Economie Verwijzing naar reactie Bergeijk

Mobiliteit Verwijzing naar reactie Bergeijk

Mobiliteit Verwijzing naar reactie Bergeijk

Cranendonck

we door gebruik te maken van data. We investeren in pilots, nieuwe mobiliteitsideeën en blijvende gedragsverandering. • Het duurzaam maken van mobiliteit. We zorgen voor een schoon en stil mobiliteits-systeem waarmee je op een gezonde manier reist. We stimuleren het gebruik van ‘schone’ vervoersmiddelen en duurzame energie. In de leefomgeving is er geen overlast van het verkeer. • Het zo veilig mogelijk maken van mobiliteit voor de verkeersdeelnemers én de inwoners en bezoekers van de regio. In de Metropoolregio streven gemeenten en provincie naar 0 verkeersdoden. In de tekst wordt op verschillende plekken gesproken over “ketenmobiliteit”. De juiste term hierin is echter “mobiliteitstransitie”. Een aanpassing hierin is gewenst om eenduidigheid te creëren, ook ten opzichte van andere documenten rondom mobiliteit. In de bijlage “Samenwerkingsverbanden Zuidoost-Brabant” wordt een beschrijving gegeven van SmartwayZ. Deze beschrijving zien we graag aangevuld met de volgende tekst: “Onderdeel van SmartwayZ zijn de uitvoeringsorganisaties voor regiobrede smart mobility projecten Brainport Bereikbaar en het uitvoeringsteam van Korte termijn pakket Randweg A2/N2.

Een nieuw regionaal programmabureau Mobiliteit Zuidoost Brabant bewaakt de samenhang en verzorgt de samenwerking op de mobiliteitsopgaven, waaronder de MIRT projecten.” In het conceptakkoord doet u een voorstel voor de wijze waarop de 21 gemeenten in de komende vier jaar gaan samenwerken, en de inhoudelijke basis waarop wij dat doen. In dit schrijven plaatsen wij een aantal opmerkingen bij het akkoord, maar in algemene zin zijn wij gelukkig met het door u opgestelde samenwerkingsakkoord. Opgaven We onderschrijven de door u geïdentificeerde regionale ambitie om de reeds ingezette schaalsprong van ons economisch systeem in goede banen te leiden. De titel van dit akkoord “In goede banen” geeft in feite al aan dat deze schaalsprong geen keuze is, maar een niet te stuiten ontwikkeling. Het is de taak van de 21 samenwerkende gemeenten om deze schaalsprong te benutten om voor onze inwoners brede welvaart te realiseren. Op hoofdlijnen onderschrijven we de opgaven zoals deze voortvloeien uit de twee verhaallijnen: ‘Duurzame schaalsprong Brainport’, en ‘Nieuwe balans landelijke gebieden’. Verhaallijnen In uw bouwstenennotitie van juli schetste u de twee verhaallijnen als complementair en gelijkwaardig. Voor de ‘Duurzame schaalsprong Brainport’ zien wij in dit samenwerkingsakkoord een goede inhoudelijke basis voor de samenwerking van de komende vier jaar.

In onze reactie op de bouwstenennotitie hebben wij reeds aangegeven wat wij zelf in dit kader aan de samenwerking willen bijdragen. Een aandachtspunt ligt onzes inziens echter bij de verhaallijn ‘Nieuwe balans landelijke gebieden’. Hoewel u in het conceptakkoord – terecht, vanwege de

100526-2881\SVE\HLE\-12

Mobiliteit Verwijzing naar reactie Bergeijk

Mobiliteit Verwijzing naar reactie Bergeijk

Transitie landelijk gebied U herkent dat de aandacht voor het landelijk gebied recht doet aan de omvang van de opgaven. De transitie, die zich voltrekt en/of gaat voltrekken vraagt een stevige inzet op regionale schaal.

grootte van de opgaven – stelt dat de aandacht voor het landelijk gebied “minstens zo groot” (p. 16) is als voor het hoogstedelijke karakter in de regio, blijkt dit in mindere mate uit de tekst van het akkoord. Landelijk gebied U geeft aan dat het Brabants Programma Landelijk Gebied, en NOVEX De Peel “benut” moeten worden. Wat ontbreekt in het conceptakkoord is een eigen idee over wat een “vitaal” landelijk gebied is. Onzes inziens vraagt de opgave “vitaal landelijk gebied” een verdiepingsslag, en we willen de suggestie doen om met de MRE-gemeenten tot een strategie te komen die zich op een schaalniveau bevindt tussen dat van het Streefbeeld landelijk gebied en het perceelsniveau. Deze strategie zou moeten gaan over de regionale afstemming van prioriteiten en functies per ruraal deelgebied. Mobiliteit Tot slot plaatsen we ten aanzien van de opgave ‘toekomstbestendig mobiliteitssysteem’ graag een nuance. Het OV en de fiets zijn hiervoor van groot belang, daarom zetten we o.a. in het kader van de Ontwikkelstrategie ZuidoostBrabant in op de doorontwikkeling van de mobiliteitshub bij Maarheeze. Dit gaat in onze optiek echter niet de congestie op de A2 tussen Weert en Eindhoven oplossen, zonder dat ook wordt gekeken naar capaciteitsvergroting van de snelweg op dit tracé.

Samenwerking De door u geschetste complexiteit van het regionale bestuurlijke speelveld herkennen wij. Deze houdt in zich het risico dat er een veelheid aan agenda’s en gremia ontstaat, waardoor de samenhang verloren gaat. Daarom onderschrijven wij van harte uw intentie om de governance van de MREsamenwerking sterk te vereenvoudigen, en de wildgroei aan bestuurlijke overleggen terug te dringen. In de toekomst zijn in onze optiek de vijf door u geschetste opgaven bepalend voor de structuur waarbinnen wij op bestuurlijk niveau samenwerken. Om de regionale dialoog over het bereiken van de door u gestelde opgaven inhoudelijk beter te faciliteren, delen wij met u de ambitie om de ambtelijke slagkracht van de MRE te versterken. Deze versterking zou onzes inziens op zo een wijze gestalte mogen krijgen dat gemeenten hier direct gebruik van kunnen maken. In de moderne manier van samenwerken tussen overheden is het tegenwoordig gebruikelijk om opgavegericht extra ambtelijke capaciteit aan elkaar beschikbaar te stellen. Een actueel voorbeeld is het versnellingsteam van de Provincie Noord-Brabant, dat met gerichte hulp aan gemeenten de woningbouw poogt te versnellen. In het voorstel dat u begin 2023 gaat doen voor de vernieuwde governance van de MRE, verwelkomen wij een voorstel voor flexibele beleidskennis op de hoofdthema’s uit dit samenwerkingsakkoord.

100526-2881\SVE\HLE\-13

Transitie landelijk gebied Uw suggestie wordt meegenomen bij de actualisering van het Streefbeeld voor het landelijk gebied.

Mobiliteit Dit valt onder de opgave Agenderen van de regionale strategische opgaven op de MIRT-tafel met het Rijk, zodat we de intraregionale en (inter)nationale bereikbaarheid van de regio kunnen verbeteren. Dit is een belangrijke randvoorwaarde voor de doorontwikkeling van de mainportstatus. We zullen als regio in beeld moeten brengen wat onze opgaven zijn en hiervoor de lobby op moeten starten.

Samenwerking en strategie De suggestie voor een flexibele schil en inzet van een versnellingsteam op onderdelen wordt momenteel nader onderzocht en uitgewerkt. O.a. vanuit wonen.

Betrekken gemeenteraden In het conceptakkoord zet u de governance van de MRE op hoofdlijnen uiteen. De gemeenteraden zijn met hun kaderstellende en besluitvormende bevoegdheid de hoogste organen van de MRE. Om raadsleden beter bij de regio te betrekken is de Raadstafel21 in het leven geroepen. Dit heeft een verbetering van de informatiepositie van gemeenteraden opgeleverd. Wij zien echter ruimte voor verdere verbetering van de positie van gemeenteraden binnen de MRE.

Deurne

In de aanloop naar dit conceptakkoord heeft u gevraagd om een lokaal gesprek te voeren over de door u opgestelde bouwstenennotitie. Deze gesprekken zijn nuttig, maar vinden in onze optiek nog te veel op 21 eilanden plaats: de gemeenteraden weten ondanks de Raadstafel 21 onvoldoende hoe hun collegagemeenteraden over de regionale samenwerking denken. Dit is wat ons betreft een democratische lacune, en wij zouden graag met u van gedachten wisselen over hoe deze lacune te vullen. Wanneer gemeenteraden elkaars standpunten kunnen betrekken bij de eigen discussie, ontstaat veel meer een werkelijk regionaal debat. Wij zien uw reactie op onze aandachtspunten graag tegemoet, en we hopen dat u onze zienswijze ter harte neemt. We zien uit naar een prettige samenwerking voor de komende vier jaar, en daar voorbij. Op hoofdlijnen kunnen we instemmen met het voorliggende concept Samenwerkingsakkoord 202-2026 “In goede banen”. Wij zegen u dank voor de uitgebreide voorbereiding van dit nieuwe Samenwerkingsakkoord en de mogelijkheden die er waren voor de gemeenteraad(sleden) om deel te hebben aan de totstandkoming daarvan. Gemeenteraden Regionaal samenwerken is een vorm van verlengd lokaal bestuur en daarom is de betrokkenheid van de gemeenteraden van groot belang.

Immers, besluitvorming op regionaal niveau vindt getrapt plaats, via de vertegenwoordiging in het Algemeen Bestuur, terwijl het belang daarvan vanwege de grote regionale opgaven die de gemeenten direct raken, alleen maar groter wordt. De gewijzigde Wet gemeenschappelijke regelingen 2022 beantwoordt hierop middels een aantal procedurele aanpassingen; in het concept-Samenwerkingsakkoord stelt u dat de Raadstafel21 en de Metropoolconferenties in de afgelopen periode hebben bijgedragen aan de (in)formele en inhoudelijke betrokkenheid van de gemeenteraden bij de regionale afstemming en besluitvorming. Die betrokkenheid is en blijft voor ons een belangrijk punt en wij verzoeken u daar ook in deze nieuwe bestuursperiode verder vorm aan te geven. Ontwikkellijnen en hoofdopgaven Zoals wij u eerder al aangaven in onze reactie op de Bouwstenennotitie herkennen wij ons in de twee grote complementaire ontwikkellijnen voor de regio: de Duurzame schaalsprong van de Brainport en een Nieuwe balans in het landelijk gebied, en de vertaling daarvan in 5 strategische hoofdopgaven, zoals in het concept Samenwerkingsakkoord omschreven.

100526-2881\SVE\HLE\-14

Samenwerking en strategie Graag gaan we met u nader in gesprek voor het verder actief blijven betrekken en positioneren van de gemeenteraden. Wij nodigen u ook uit om dit via de Raadstafel21 met u collega-raadsleden actief in te brengen.

Samenwerking en strategie Graag gaan we met u nader in gesprek voor het verder actief blijven betrekken en positioneren van de gemeenteraden. Wij nodigen u ook uit om dit via de Raadstafel21 met u collega-raadsleden actief in te brengen.

Schaalsprong wonen en ruimte De toevoeging van Schaalsprong wonen en ruimte als vijfde thema aan de 4 al bestaande thema’s van regionale samenwerking in de MRE achten wij gerechtvaardigd en nodig. In de afgelopen bestuursperiode waren de thema’s ruimte en wonen belegd bij de 4 subregio’s (Stedelijk gebied Eindhoven, A2gemeenten, Kempen en De Peel) en niet bij de MRE. Feitelijk functioneert de regio inmiddels als één daily urban system en onttrekken de ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkelingen zich steeds meer aan de governance indeling van subregio’s. Bij het opstellen van de regionale ontwikkelstrategie ZuidoostBrabant voor de schaalsprong van de Brainport bleek de afgelopen 2 jaar de noodzaak van een regionale benadering al duidelijk. Noodgedwongen werd daarvoor een extra regionaal bestuurlijk overleg in het leven geroepen. Het is goed dat de regionale afstemming over ruimte en wonen in het concept akkoord gecontinueerd en geformaliseerd wordt. Verbinding thema’s Punt van aandacht is de goede verbinding met de andere thema’s van de samenwerking. Zo wordt bij de uitwerking van het thema Toekomstbestendig mobiliteitssysteem het verband met de verstedelijkingsopgave gemist. En bij Toekomstbestendig energiesysteem bijvoorbeeld de link met Transitie landelijk gebied: de inzet op biogas/groengas heeft een doorwerking op de ontwikkelingen in het landelijk gebied.

In aansluiting op de algemene opmerkingen hebben we ook een aantal aandachtspunten en/of vragen over specifieke onderdelen van het concept Samenwerkingsakkoord. Schaalsprong ruimte en wonen (paragraaf 4.1) Naast de snelheid, omvang en kwaliteit van de woningbouwproductie in de regio is er juist ook specifieke aandacht nodig voor de mensen en welzijn (brede welvaart). We constateren dat er in de stukken nog geen specifieke aandacht uitgaat naar de huisvesting van kwetsbare doelgroepen (waaronder ouderen) en de steeds duidelijker wordende meerwaarde van het koppelen van woonbeleid aan zorg en welzijn. Van belang is bijvoorbeeld dat er meer geschikte woningen komen voor wonen en zorg in zorgzame leefgemeenschappen (waarin men naar elkaar omkijkt). We verzoeken u dit onderdeel op te nemen in deze paragraaf. Wonen en zorg In het verlengde daarvan stellen wij u voor om in het hoofdstuk Samenwerking die samenwerking ook op het gebied van Wonen & Zorg op te zoeken, zodat synergie kan worden gevonden (ten eerste bij de totstandkoming van de woonzorgvisies en uitvoeringsprogramma’s). Dit past ook in de landelijke opdracht om regionale afstemming op de Woondeal en Woonzorgvisies te organiseren. Economie: een veerkrachtig economisch systeem (paragraaf 4.4) De ontwikkelingen en opgaven in de regio Zuidoost-Brabant zijn groot.

Er is sprake van een complex geheel, waarbij een groot aantal thema’s niet slechts sectoraal bekeken en besproken dient te worden, maar in samenhang met elkaar. Meer werkgelegenheid en bedrijvigheid zorgen voor extra vraag naar woningen, meer verkeersbewegingen, hoger energieverbruik, meer voorzieningen etc. Denk

100526-2881\SVE\HLE\-15

Ruimte en wonen Ruimte en wonen wordt als opdracht opgenomen in het Werkprogramma 2023, inclusief de hiervoor benodigde bestuurlijke afstemming.

Samenwerking en strategie In de uitwerking en doorontwikkeling van onder andere de regionale strategie ruimte en de werkprogramma's zullen we hier nadrukkelijk rekening mee houden.

Ruimte en wonen In de opdracht wonen is opgenomen dat bij de regionale woningbouwplanning ook woonbehoefte-onderzoeken worden meegenomen.

Ruimte en wonen Het thema zorg is geen specifieke regionale opdracht voor MRE, maar speelt wel in relatie tot het thema wonen vanuit het perspectief van woonbehoeften. Samenwerking en strategie / Economie De regionale economische strategie richt zich voornamelijk op de gebieden waarop de gemeenten en regio vanuit hun overheidsrol betrokken zijn. Dit komt tot uitdrukking in pijler 3 van Brainport

daarbij vooral aan beleidsthema’s zoals duurzaamheid, onderwijs en arbeidsmarkt, transitie van het landelijk gebied, woningbouw, bedrijventerreinen, mobiliteit en een hogere brede welvaart. Dit zijn thema’s waar ook input vanuit economie vereist is, gezien de samenhang en de schaalsprong die wij als regio tegemoet zien. Om deze ontwikkelingen mogelijk te maken en opgaven op te kunnen pakken, moeten ook de voorwaarden worden ingevuld.

Agenda, gericht op versterking van het woon-, werk- en leefklimaat teneinde de economische groei van de regio te faciliteren in samenhang met een gezonde ontwikkeling van de brede welvaart.

Op veel van bovengenoemde thema’s wordt de aansluiting al gezocht vanuit economie, maar echter op veel verschillende manieren ingevuld, terwijl op een aantal thema’s economie direct of indirect nog onvoldoende is aangehaakt of betrokken. Om te zorgen dat economie proactief bij de thema’s aangehaakt wordt en blijft, is meer coördinatie en sturing nodig op de schaal van Zuidoost-Brabant. Zeker ook in relatie tot de afspraken en contacten met provincie en Rijk. De economische ontwikkeling van de regio vraagt om meer strategische coördinatie, sturing en lobby door de MRE vanuit EZ naast de thema’s die nu al in het Samenwerkingsakkoord worden genoemd. Om vanuit economisch perspectief in te kunnen zetten op de ambities, programma’s en thema’s alsmede de uitdagingen is meer inzet en samenhang nodig op regionale schaal. We vragen u dit verzoek om meer slagkracht voor het onderdeel economie op te nemen in het concept akkoord en uit te werken in het werkprogramma. Vitaal landelijk gebied (paragraaf 4.5) Op pagina 22 van het concept akkoord staat: ‘We verbreden het regionale productiepalet, met minder (intensieve) veeteelt, meer akkerbouw en natuurinclusieve landbouw. ”Hierin zit een tegenstrijdigheid op twee vlakken: • Akkerbouw is een intensieve vorm van landgebruik, die niet bijdraagt aan koolstof vastlegging.

• Voor extensieve veehouderij is er meer grasland nodig; dit schuurt met ‘meer akkerbouw’. De opgaven in onze regio voor het landelijk gebied en in het bijzonder ook voor de landbouw zijn groot. Recent kabinetsbeleid (met betrekking tot water, bodem, stikstof, biodiversiteit) zal van grote invloed zijn op grote delen van onze regio. Dit beleid wordt de komende tijd met provincie, waterschappen en regio verder vormgegeven. Tegelijkertijd is de landbouw in onze regio een belangrijk onderdeel van de hele voedselproductie en is een gezonde economie in het landelijk gebied van belang voor de maatschappelijke vitaliteit. Het lijkt ons daarom beter om in het concept akkoord niet de mogelijke uitkomsten voor de landbouw te presenteren, maar de weg er naartoe. En die loopt volgens ons via een gebiedsgerichte aanpak – samen met bewoners en betrokkenen in het gebied zelf. We verzoeken u deze passage in het concept akkoord daarom aan te passen en pleiten daarbij voor een gebiedsgerichte aanpak van het landelijk gebied en van de transformatie van de landbouw, waarbij water en bodem sturend zijn.

100526-2881\SVE\HLE\-16

Landelijk gebied

Voorstel deze tekst: We verbreden het regionale productiepalet, met Minder (intensieve) veeteelt, meer akkerbouw en extensieve en Natuurinclusieve landbouw. Dit om landgebruik en de uitstoot van broeikasgassen te verminderen, de consument een breder Plantaardig dieet uit de regio te kunnen serveren en daarnaast de natuur biodiverser te maken. te vervangen door: We verbreden het regionale productiepalet. Het huidige productiemilieu van de landbouw gaat veranderen naar meer extensieve en natuurinclusieve vormen van landbouw. Recent

kabinetsbeleid (met betrekking tot water, bodem, stikstof, biodiversiteit) heeft grote invloed op onze regio. Tegelijkertijd is de landbouw in onze regio een belangrijk onderdeel van de hele voedselproductie en is een gezonde economie in het landelijk gebied van belang voor de maatschappelijke vitaliteit. De aanpak loopt via een gebiedsgerichte aanpak. Versterking van de slagkracht in de samenwerking (hoofdstuk 5) Wij herkennen ons in de beschreven noodzaak om te komen tot een versterking van de slagkracht van de samenwerking en van de regionale organisatie. De afgelopen periode liet zien dat de samenwerking te versnipperd is georganiseerd (vaak op niveau van de subregio’s terwijl de opgaven en de te maken afspraken de hele regio aangaan). Dat leidt tot bestuurlijke drukte en ingewikkelde afstemming. Daarbij speelt dat bij de verstedelijkingsopgaven en de transitie van het landelijk gebied de regio partner is in trajecten zoals de actieagenda Brainport en de beide NOVEX-gebieden. Dit vraagt om een inhoudelijke versterking van de regionale organisatie die op dit moment nog vooral als een procesgerichte organisatie is ingericht. Wij kunnen ons vinden in uw voorstel dit de komende maanden verder uit te werken in het Werkprogramma en de begroting en de regionale portefeuillehoudersoverleggen daarin een actieve rol te geven.

Op dat moment zullen eventuele consequenties voor inzet en middelen voor de gemeenten inzichtelijk worden en kan daarover dan besluitvorming plaatsvinden. We zien daarvoor het Werkprogramma en de nieuwe begroting gaarne tegemoet. Tenslotte nog enkele tekstuele aanvullingen en vragen. Ambitie Op pagina 7 spreekt u van “één sterk robuust groen raamwerk (ecosysteem)". We stellen voor de gangbare term “groenblauw raamwerk” te gebruiken. Opgaven Omwille van de leesbaarheid graag op pagina 10 een legenda aan de afbeelding toevoegen. De keuze op pagina 10 voor de aandacht in dit concept akkoord voor de fysieke leefomgeving en niet voor de opgaven t.a.v. gezondheid en veiligheid vraagt om een nadere motivering (zie ook onze eerdere opmerking over zorg).

100526-2881\SVE\HLE\-17

Samenwerking en strategie Via het realisatievoorstel gekoppeld aan de begrotingswijziging 2023 en het begrotingsvoorstel 2024 zal dit verder worden toegelicht. Daarbij zal dit ook verwerkt worden in de werkprogramma's

Samenwerking en strategie De term is aangepast Samenwerking en strategie

Samenwerking en strategie Er is sprake van meerdere samenwerkingsverbanden in de regio. Daarbij focust de GGD zich voornamelijk op het gezondheidsaspect en de veiligheidsregio op het veiligheidsaspect.

Voorstel Een legenda toe te voegen.

Dit neemt niet weg dat we, daar waar nodig, vanuit ieders rol elkaar de komende periode meer kunnen opzoeken. Dit vanuit het perspectief van brede welvaart. E.e.a. nadrukkelijk vanuit ieders rol. Bij de introductie van de 5 hoofdopgaven op pagina 14 ontbreekt de verbinding tussen die hoofdopgaven: de opgaven liggen in elkaars verlengde en overlappen elkaar in de praktijk. Wat betekent dat voor de samenwerking? Hoe wordt die samenhang geborgd?

Op pagina 16 ontbreekt het perspectief voor de landbouwsector als belangrijk onderdeel van de voedselproductie in onze regio en als belangrijke ruimtegebruiker.

Doelen en opgaven Toevoegen bij de acties op pagina 19 (ruimte en wonen): versterken van de verbinding stad en land door daarop gerichte inzet in het NOVEX-gebied de Peel.

Bij acties op pagina 20 (mobiliteitssysteem): toevoegen uitwerking in het kader van de ontwikkelstrategie Zuidoost-Brabant. In het algemeen is de paragraaf over mobiliteit vooral sectoraal ingestoken en mist de verbinding met de verstedelijkingsopgave. Pagina 21: toevoegen aandacht voor de bovenregionale energie-infrastructuur. Van belang ook in het kader van het NOVEX-gebied De Peel waar die als opgave benoemd is.

100526-2881\SVE\HLE\-18

Samenwerking en strategie Samenhang van deze opgaven wordt op meerdere wijze geborgd. In ieder geval door kruislings agenderen op de verschillende agenda's van het portefeuillehoudersoverelg en integraliteit in het Dagelijks Bestuur. Daarnaast door brede welvaart actief als bril toe te passen, waardoor breder naar beleidskeuzes gekeken zal worden. Landelijk gebied

Voorstel toevoegen na alinea 1: We werken aan een vitale en volhoudbare landbouwsector, die in balans is met de fysieke leefomgeving.

Samenwerking en strategie Het versterken van de strategische verbinding stad-land-regio is van groot belang om de ontwikkelingen in gezamenlijkheid te accommoderen. Mobiliteit Koppeling is/wordt gelegd onder doorontwikkeling mobiliteitsaanpak. Energie

Voorstel Op p. 21 (Na: "Daarbij is het belangrijk dat we een robuust en betrouwbaar energiesysteem hebben): “Samen optrekken en afstemmen tussen overheden, netwerkbedrijven en bedrijven is essentieel om het elektriciteitsnet optimaal te benutten en gericht te investeren” (ook voorstel Bergeijk). “Hierbij is

aandacht voor de verschillende schaalniveaus van het energiesysteem.” Pagina 21 (Economie): water en groen op bedrijventerreinen zijn niet alleen van belang voor het welbevinden van de werknemers. Water, bodem en groen zijn ook sturend voor de locatiekeuze en inrichting van bedrijventerreinen vanuit het oogpunt van duurzaamheid. Dat aspect ontbreekt in de tekst.

Eersel

Eindhoven

De raad van de gemeente Eersel heeft dit onderwerp behandeld in de raadsvergadering van 24 januari 2023. De raad heeft een amendement aangenomen en besloten de punten 1 tot en met 3 van het raadsvoorstel te vervangen door: ‘de volgende reactie aan de MRE en aan de raden van de deelnemende gemeenten te sturen’: Wij nemen het concept-Samenwerkingsakkoord 2023-2026 ‘In goede banen’ voor kennisgeving aan. Wij zien de impact van de geschetste ontwikkelingen als groot. De gemeente Eersel gaat daarom voor het (toekomstige) welzijn van haar inwoners zorgvuldig en stap voor stap beoordelen op welke wijze en in hoeverre door haar (met anderen) invulling wordt gegeven aan de zogenoemde ‘schaalsprong’ en ‘brede welvaart’ en aan de daarmee direct en indirect samenhangende gevolgen. Wij gaan dit doen door het samenleven in onze dorpen, de samenhang in de gemeenschappen en onze landelijke leefomgeving voor zover nodig en mogelijk voor de huidige en toekomstige generaties – te beschermen tegen verschraling, tegen het mogelijk wegvallen van het unieke karakter van de dorpen en tegen verstedelijking.

Wij roepen nu de twintig andere participerende gemeenten van MRE op (ook) het ‘succes van Brainport’ niet alleen in onze toch al florerende regio te laten neerkomen, maar te delen met naburige regio's, zodat het in de aanbiedingsbrief genoemde ‘economische succes’ en de daarmee samenhangende voordelen en nadelen verspreiden. Ambitie, hoofdopgaven en brede welvaart Om te beginnen, vinden wij dit akkoord passen bij de ontwikkelingen waar wij als regio voor staan en een mooie basis voor het continueren van de samenwerking in de Metropoolregio Eindhoven. We onderschrijven de in het concept akkoord opgenomen gezamenlijke ambitie en het belang van de samenwerking op 5 strategische hoofdopgaven om aan deze ambitie invulling te geven. Tevens zien wij de noodzaak in het verrijken van deze opgaven vanuit het perspectief van brede welvaart. Wel hebben wij enkele aandachtspunten en opmerkingen bij het concept akkoord. Deze punten, die voortborduren op onze eerdere reactie op de Bouwstenennotitie (per brief d.d. 17 oktober 2022), treft u hieronder aan.

100526-2881\SVE\HLE\-19

Economie Voor wat betreft water en groen als sturende kaders, geeft de regionale ontwikkelstrategie hiervoor de richtingen aan. Vanuit bedrijventerreinen is de rol van de MRE beperkt tot coördineren van het proces om te komen tot voldoende ruimte binnen een steeds schaarser wordend arsenaal.

Scherpe prioritering en formulering in jaarlijkse werkprogramma De komende jaren dient wat ons betreft alle energie gezet te worden op de uitvoering van de bestaande plannen en de voorbereiding / doorkijk naar de jaren erna. Gezien de enorme urgentie en opgaven waar we als regio voor staan, pleiten we voor een scherpe prioritering binnen de 5 strategische hoofdopgaven. Wij zullen in de portefeuillehoudersoverleggen inhoudelijk sturen op het verankeren van heldere doelen en concrete acties in het jaarlijkse werkprogramma, om te beginnen in 2023. Bij deze concretisering van de 5 hoofdopgaven zijn voor ons - in aanvulling op de inhoud van het concept akkoord - de volgende inhoudelijke punten van belang. Dit zullen wij meenemen bij de verdere uitwerking in het werkprogramma. Schaalsprong wonen en ruimte Vanuit goede onderbouwing en actualiteit invulling geven aan de versnellingsopgave wonen met een goede balans tussen het stedelijke en landelijke gebied.

Toekomstbestendig mobiliteitssysteem Uitvoering van de afspraken in het BO MIRT van november 2022 waaronder de mobiliteitstransitie, daarnaast een verbeterd OV-systeem voor de hele regio, en schone lucht als aandachtspunt.

Samenwerking en strategie Uw opmerkingen worden meegenomen voor de werkprogramma's. Het samenwerkingsakkoord is bedoeld om de kaders vast te zetten en de strategische koers richting 2030 uit te zetten.

Ruimte en wonen Vanuit de regionale ontwikkelstrategie en het programma wonen wordt integraal gekeken naar de ontwikkeling van de regio op de ruimtelijke vraagstukken van wonen, werken en mobiliteit. Hierbij wordt nadrukkelijk géén onderscheid gemaakt tussen stedelijk en landelijk gebied. Mobiliteit Dit is opgenomen onder “doorontwikkelen mobiliteitssysteem”

Toekomstbestendig energiesysteem Prioriteit voor de uitvoering van de RES, het doorpakken op duurzame energie opwekking, rekening houden met de impact van de overgang op duurzame brandstoffen op het energiesysteem, aanpakken van de netschaarste op het hoogspanningsnet in Zuid-Nederland en aansluiting op het duurzaamheidsplan dat door Brainport Development wordt ontwikkeld. Economie Aansluiting op de Strategische Agenda Brainport en inzet op de regionale coördinatie bedrijventerreinen door de MRE (en de te maken afspraken hierover met de Provincie).