Kadernota Integraal Veiligheidsbeleid gemeente Someren 2023-2026

Kadernota Integraal Veiligheidsbeleid gemeente Someren 2023-2026

Kadernota Integraal Veiligheidsbeleid gemeente Someren 2023-2026

Titel:

Kadernota Integraal Veiligheidsbeleid gemeente Someren 2023-2026

Versie: Datum: Auteur(s):

Bart van Houts

Zaaknummer: 200474789 1

1.

Inleiding

1.1 Kadernota Integraal Veiligheidsbeleid (IVB) gemeente Someren 2023-2026 De huidige Kadernota liep op 31 december 2022 af; dit betekent dat de raad nieuwe kaders voor veiligheid vast kan gaan stellen voor de periode 2023-2026. Op hoofdlijnen bevatten deze kaders de strategische uitgangspunten en de lokale prioriteiten. In deze Kadernota Integraal Veiligheidsbeleid gemeente Someren 2023-2026 (hierna Kadernota IVB) wordt een voorstel gedaan voor deze strategische uitgangspunten en prioriteiten. Dit plan is op basis van een veiligheidsanalyse tot stand gekomen. Daarbij gaat het om een stand van zaken van de veiligheidssituatie in onze gemeente. Deze analyse bestond uit input van interne en externe partners, burgers en de Veiligheidsmonitor (subjectief en objectief).

1.2 Samenwerking en prioriteiten in de Peel Het thema veiligheid stopt niet bij de gemeentegrenzen; daar waar samenwerking meerwaarde oplevert slaan we de handen ineen. Denk hierbij aan het delen van expertise en meer efficiëntie in de aanpak. En het voorkomt dat problemen geografisch verplaatst worden binnen de regio in plaats van daadwerkelijk gereduceerd (het waterbedeffect bij de aanpak van misdaad). Daarom hebben de zes Peelgemeenten, politie en Openbaar Ministerie het Veiligheidsplan Peelland 2023-2026 opgesteld. In dit plan staan prioriteiten beschreven waarvoor een plan van aanpak is gemaakt. Het betreft onderstaande prioriteiten: 1. Ondermijnende criminaliteit; 2. Gedigitaliseerde criminaliteit en cybercrime; 3. Maatschappelijke onrust, radicalisering en polarisatie; 4. Personen met onbegrepen gedrag; 5. Huiselijk geweld en kindermishandeling. Dit plan en het bijbehorende Uitvoeringsplan Peelland 2023-2024 zijn als bijlagen aan deze Kadernota toegevoegd. IVB en de Driehoek Peelland Het Veiligheidsplan Peelland 2023-2026 beoogt te verbinden en is tevens de basis voor afspraken binnen de Driehoek Peelland. De gemeenteraad stelt het gemeentelijk Integraal Veiligheidsbeleid (IV-beleid) vast vanuit zijn kaderstellende rol. De Peelland Driehoek van burgemeesters, Officier van Justitie en basisteamchef van de politie heeft geen formele rol bij deze besluitvorming.

Toch ligt het voor de hand het IV-beleid ook te behandelen in deze Driehoek, veel keuzes raken immers aan inzet van politiecapaciteit. De besluitvorming hierover is wél een bevoegdheid van de Peelland Driehoek. Dit heeft inmiddels

1/11

plaatsgevonden. Consensus over de strategische koers van het Veiligheidsplan Peelland 2023-2026 legt alvast een goede basis voor latere (operationele) besluitvorming.

1.3 Regionaal Veiligheidsplan Oost-Brabant 2023-2026 Ook op het niveau van de politieregio Oost-Brabant werken 31 gemeenten samen aan veiligheid. Burgemeesters, het Openbaar Ministerie en de politie stellen om de 4 jaar het Regionaal Veiligheidsplan Oost-Brabant vast. De in dit plan opgenomen prioriteiten sluiten aan op de lokale prioriteiten in dit voorstel: 1.

Zorg en Veiligheid;

2.

Digitale Veiligheid;

3.

Maatschappelijke onrust;

4.

Ondermijning;

5.

Mensenhandel.

Ook het Regionaal Veiligheidsplan Oost-Brabant (RVP) 2023-2026 is als bijlage aan deze Kadernota toegevoegd. Flexibel blijven Door de snel veranderende maatschappij is het noodzakelijk dat alle veiligheidspartijen flexibel kunnen inspelen op actuele trends en ontwikkelingen. De COVID-19-pandemie is hier een duidelijk voorbeeld van, evenals de gevolgen van de asielcrisis. Flexibel blijven is dan ook een uitgangspunt voor de komende beleidsperiode. Daarom benoemen we naast de strategische uitgangspunten slechts een drietal prioriteiten/aandachtvelden in plaats van strakke kaders. We beogen hiermee voldoende ruimte te behouden om mee te kunnen bewegen met actuele ontwikkelingen.

2/11

2.

Veiligheidsanalyse

We werken aan veiligheid(sbeleid) volgens de hoofdlijnen van het kernbeleid Veiligheid van de VNG. We hanteren de daarin onderstaande beschreven veiligheidsvelden en thema’s. Door deze indeling te hanteren wordt het veiligheidsbeleid op herkenbare wijze afgebakend.

Figuur 1 veiligheidsvelden en thema’s volgens het Kernbeleid Veiligheid VNG

Bij de probleemanalyses op de verschillende thema’s is gebruik gemaakt van een aantal bronnen: •

het Regionaal Veiligheidsplan Oost-Brabant 2023-2026

•

de resultaten Veiligheidsmonitor gemeente Someren 2021 (subjectief en objectief)

•

resultaten van TIP Someren (online burgerpanel)

•

politiecijfers

De Veiligheidsmonitor 2021 (420 respondenten) laat zien dat het veiligheidsgevoel, ofwel de subjectieve veiligheid in Someren relatief hoog is; 94% van de inwoners geeft aan zich veilig te voelen in de eigen woonbuurt. 1% van de mensen voelt zich vaak onveilig. Voor de overige 5% geldt dat men zich soms of zelden onveilig voelt. Andere indicatoren voor (subjectieve) veiligheid zijn de rapportcijfers die inwoners geven voor de leefbaarheid (8), veiligheid (7,9) en sociale cohesie (7,1) in hun buurt. De sociale cohesie zegt iets over de manier en de mate waarin buurtbewoners met elkaar omgaan en zich met elkaar verbonden voelen. Verbondenheid draagt positief bij aan de leefbaarheid van een wijk. Veiligheid en leefbaarheid is voor inwoners meer dan het tegengaan van criminaliteit. Dat blijkt uit de ‘top 5’ aan te pakken problemen gegenereerd uit de Veiligheidsmonitor 2021. In deze top 5 worden te hard rijden, hondenpoep, parkeerproblemen, rommel op straat en stank- en geluidsoverlast als belangrijkste problemen genoemd.

3/11

De resultaten uit het onderzoek van TIP Someren (205 respondenten) laten een ander beeld zien. De thema’s die daar in een ‘top 4’ het meest als prioriteit genoemd worden, zijn georganiseerde (ondermijnende) criminaliteit, digitale criminaliteit, verkeersveiligheid en maatschappelijke onrust en polarisatie.

4/11

3.

Strategische uitgangspunten

3.1. Strategische doelstelling “Aan veiligheid werken we samen.” Veilig voelen, wonen, opgroeien, ondernemen en recreëren zijn randvoorwaarden voor een aantrekkelijk en leefbaar dorp. We blijven hierbij inzetten op preventie, bewustwording en eigen verantwoordelijkheid.

3.2 Strategische uitgangspunten We hanteren de onderstaande strategische uitgangspunten: -

De verbinding Zorg en Veiligheid (inclusief Jeugd en Veiligheid) versterken;

-

Gedigitaliseerde criminaliteit behoeft steeds meer aandacht;

-

Informatiemanagement moet op orde zijn;

-

Bestuurlijke en maatschappelijke weerbaarheid is essentieel in de aanpak van ondermijning.

De ‘nieuwe’ ontwikkelingen en strategische thema’s die opgenomen zijn in het VNG Kernbeleid Veiligheid sluiten hier naadloos op aan. In de Kadernota IVB gemeente Someren 2023-2026 hanteren we deze strategische uitgangspunten om onze beleidsdoelen te (kunnen) bereiken.

3.2.1. Verbinding Zorg en Veiligheid (inclusief Jeugd en Veiligheid) Een stevige verbinding tussen de domeinen van zorg en veiligheid binnen een gemeente draagt bij aan een optimale balans tussen preventie, zorg en repressie. Naarmate problemen complexer worden, en deze wórden complexer, neemt de noodzaak van deze verbinding toe. Zorg- en veiligheidspartners werken samen aan keten-overstijgende maatschappelijke vraagstukken en bij complexe casuïstiek. Hierbij kan sprake zijn van overlast, vormen van geweld en/of criminaliteit. Door de decentralisaties heeft de gemeente de regie over zowel veiligheid als zorg. Hierdoor is een effectieve inzet bij personen en gezinnen mogelijk, vaak is immers een meersporen-aanpak nodig met preventieve, curatieve en repressieve elementen. De inzet van casusregisseurs en een integraal plan ondersteunen de aansluiting op elkaar van instrumenten en ketens. Zelfredzaamheid en eigen kracht is immers niet voor iedere burger of ieder gezin weggelegd. In het AVE-model (Aanpak Voorkoming Escalatie in de zorg –en veiligheidsketen) wordt deze gelaagdheid geborgd. De AVE-aanpak is een landelijke programmatische aanpak en bedoeld als kapstok om duidelijkheid te creëren. De AVE-aanpak maakt duidelijk wie de regie (casus1 -en proces2regie) heeft en wie operationeel en bestuurlijk verantwoordelijk is.

Het veiligheidsdomein fungeert nooit als casusregisseur maar indien nodig wel als procesregisseur. De AVE-aanpak is in Someren geïmplementeerd.

1 Regisseert de integrale aanpak op inhoud en schaalt indien nodig op naar de procesregisseur 2 Regisseert en faciliteert tijdelijk het proces op afstand ter ondersteuning van de casusregisseur

5/11

3.2.2. Gedigitaliseerde criminaliteit Digitale veiligheid omvat alle maatregelen gericht op het voorkomen van schade door verstoring, uitval of misbruik van digitale processen of diensten en, indien er toch schade is ontstaan, het herstellen hiervan. De gemeente heeft een belangrijke rol om te voorkomen dat inwoners, bedrijven, voorzieningen én de gemeente zelf, slachtoffer worden van cyber gerelateerde zaken. De aanpak kent zowel een preventief als een repressief karakter. 3.2.3. Informatiemanagement Veel gemeenten zetten stappen om hun informatiepositie voor het veiligheidsbeleid te versterken. Een belangrijk concept daarbij is ‘intelligence’. Idee daarvan is dat het niet alleen gaat om het verzamelen en vastleggen van de verschillende soorten informatie maar juist ook om het combineren daarvan en duiden van patronen en dwarsverbanden. Belangrijk aandachtspunt is het onderwerp privacy in de huidige ontwikkelingen rond intelligence. 3.2.4. Bestuurlijke en maatschappelijke weerbaarheid in de aanpak van ondermijning Ondermijning en ondermijnende criminaliteit zijn diepgeworteld in de (lokale) samenleving. Het ondermijnt het gezag van de overheid en vervaagt normen en waarden. Zowel samenleving als overheid moeten meer weerbaar zijn.

Aspecten die hier genoemd kunnen worden zijn bewustwording, preventie, repressie maar ook integriteit en het zorgen voor een veilige werkomgeving voor ambtenaren en bestuurders.

3.3. Strategische partners en samenwerkingsverbanden Bij de ontwikkeling en de uitvoering van het Integraal Veiligheidsbeleid heeft de gemeente de regierol. De gemeente zorgt voor afstemming met veiligheidspartners, zoals politie, Openbaar Ministerie, het Zorg –en Veiligheidshuis en de Veiligheidsregio. Voor het thema ondermijning wordt er samengewerkt binnen de Taskforce-RIEC Brabant-Zeeland. Daar zijn naast gemeenten onder meer ook politie, Openbaar Ministerie, belastingdienst, FIOD, arbeidsinspectie, Voedsel- en Warenautoriteit en Immigratie- en Naturalisatiedienst betrokken. Ook andere partners worden betrokken, zoals zorgpartners, scholen, woningcorporaties, burgers en ondernemers.

3.4 Flankerend beleid Het Integraal Veiligheidsbeleid kent tal van verbindingen met ander gemeentelijk beleid. Beleid op terreinen zoals zorg en welzijn, jeugd, participatie, wonen, inkomen, verkeer en handhaving. Bij een aantal thema’s zijn bestanddelen van de aanpak (primair) onderdeel van ander beleid. Dit is inherent aan het integraal veiligheidsbeleid, zowel aspecten van preventie en repressie hebben effect op het veiligheidsbeeld.

6/11

4.

Prioriteiten

De breedte van het veiligheidsveld vraagt om keuzes, om focus. In deze kadernota benoemen we een drietal prioriteiten: - Zorg en Veiligheid; - Aanpak ondermijning; - Digitale veiligheid. Echter, door de snel veranderende maatschappij moeten we flexibel kunnen inspelen op actuele veiligheidsproblemen, trends en ontwikkelingen. Prioriteren wil overigens niet zeggen dat dit ten koste gaat van andere veiligheidsthema’s. Ook deze behouden blijvend onze aandacht en inzet, maar worden hier niet specifiek genoemd.

4.1 Zorg en Veiligheid We willen dat iedereen kan meedoen in onze samenleving. Maar dat lukt niet iedereen. We bieden dan passende ondersteuning. Dit is ook vanuit het perspectief van veiligheid van groot belang. Deze groep betreft vaak kwetsbare mensen, die mogelijk een risico kunnen vormen voor zichzelf, de omgeving en de openbare orde en veiligheid. We versterken de aanpak van thema’s op het snijvlak van zorg en veiligheid door aan te sluiten bij regionale

ontwikkelingen

en

initiatieven

van

samenwerkingspartners,

zoals

het

Zorg-

en

Veiligheidshuis Brabant Zuidoost. We halen zorgen en signalen op uit netwerken en pakken deze op met ketenpartners. Dit betreft bijvoorbeeld signalen van polarisatie en radicalisering, maar ook andere signalen worden opgehaald, zoals die van huiselijk geweld. Alle signalen worden serieus geanalyseerd en waar mogelijk vinden interventies plaats. Persoonsgebonden aanpak, Casus op Maat (COM) of een Persoonsgerichte systeem Aanpak (PGA). We blijven inzetten op de persoonsgebonden aanpak van kwetsbare personen die ondersteuning nodig hebben, zoals slachtoffers van huiselijk geweld of personen met onbegrepen gedrag. Hierbij werken

we

per

casus

samen

met

de

relevante

partners,

zoals

de

politie,

zorg-

en

hulpverleningsinstanties en de woningcorporatie. Met behulp van een integraal op de persoon toegesneden (mix van) interventie(s) proberen we te voorkomen dat (kwetsbare) mensen overlastgevend of crimineel gedrag vertonen. Hoe complex en ingewikkeld de casuïstiek ook is, er dient gezamenlijk gekeken te worden naar wat nodig is om vervolgens afspraken te maken over wat kan en wie wat doet. Dit kan onder meer door een zogenoemde Casus op Maat (COM) of een persoonsgerichte aanpak (PGA). Bij een COM is sprake van een dermate complexe problematiek dat het Zorg- en Veiligheidshuis Brabant Zuidoost de regie (tijdelijk) overneemt. Bij PGA staat het individu centraal en werken gemeente, politie, Openbaar Ministerie en hulpverlening nauw samen om te voorkomen dat dezelfde personen voor problemen blijven zorgen en te bevorderen dat zij de juiste hulp kunnen ontvangen.

7/11

Het sociaal domein heeft een belangrijke rol. De oplossingen voor veel problematiek op het vlak van openbare orde en veiligheid zitten namelijk in de samenwerking met het sociaal domein. Aanpak Voorkoming Escalatie (AVE) We continueren de Aanpak Voorkoming Escalatie (AVE) methodiek als werkwijze zodat interne en externe partners dezelfde werkwijze hanteren op het gebied van opschalen en afschalen van escalerende sociale problematiek. Personen met onbegrepen gedrag Beleidsmatig wordt de verbinding gelegd met het sociaal domein inzake de aanpak rondom personen met onbegrepen gedrag en de Wet verplichte GGZ (2020). Drugs- en/of jeugdoverlast Bij drugs- en/of jeugdoverlast brengen we de locaties in kaart, waarna we samen met onze veiligheidspartners specifieke preventie- en repressie-instrumenten inzetten. Door passende instrumenten in te zetten willen we het verder afglijden van jeugdigen voorkomen. Naast de groepsen gebiedsgebonden aanpak bij jeugdoverlast is er ook een derde spoor van belang: de individuele aanpak. De samenwerking wordt wanneer nodig verstevigd en/of er wordt opgeschaald naar regievoering Veiligheid. Het Zorg –en Veiligheidshuis kan adviseren of tijdelijk de procesregie overnemen middels een Casus op Maat (COM) of een Persoonsgerichte Aanpak (PGA).

Social media, cyber en sexting Jeugd en veiligheid is ook gericht op bescherming van jeugdigen voor nieuwe risico’s en nieuwe vormen van criminaliteit (bv. in de digitale wereld zoals sexting, cyberpesten of hacken). Deze nieuwe digitale vormen van jeugdoverlast en -criminaliteit zal in Peelsamenwerking worden opgepakt.

4.2 Aanpak Ondermijning Ondermijning laat zich niet vangen in cijfers, omdat het zich in verschillende vormen van criminaliteit uit. Bovendien geven cijfers geen realistisch beeld, doordat criminelen vaak weten hoe ze onder de radar kunnen blijven en mensen terughoudend zijn om te melden omdat ze angst hebben of niet door hebben dat er sprake is van ondermijning, of omdat ze niet goed weten wat signalen zijn. Maar dat ondermijning, of ondermijnende criminaliteit, een groot maatschappelijk en ontwrichtend probleem is staat niet ter discussie. Illustratief voor de aard en de omvang is onder andere de grootschalige productie van synthetische drugs in de regio waar miljoenen aan wordt verdiend. We zien dat plegers brutaler worden en dat meer mensen ook kwetsbaarder worden. De combinatie van omvangrijk crimineel vermogen en de toegang tot zware geweldsmiddelen stelt criminelen in staat om invloed uit de oefenen op de maatschappij en de rechtstaat. Zo ondermijnen zij het gezag van de overheid en vervagen normen en waarden bij bonafide partijen. Hierdoor kan het de veiligheid, leefbaarheid, economie en onze democratie aantasten.

8/11

De gemeente is een relatief jonge speler in de aanpak voor ondermijning maar steeds duidelijker wordt dat de gemeente een speler is die wel degelijk het verschil kan maken. Vaak in samenwerking en afstemming met andere overheden. De komende jaren zetten we in op een viertal aspecten: Repressieve aanpak We verzamelen signalen en informatie en voeren integraal acties uit op personen en locaties. We werken samen met partners, zowel binnen de gemeente als daarbuiten. We wisselen signalen uit, pakken casuïstiek op en zetten interventies in. We brengen nieuwe ontwikkelingen in kaart en werpen barrières op. We werken in Peelland-verband samen met onder meer het Peelland Interventie Team (PIT). Sociale weerbaarheid We zetten in op de weerbaarheid van (kwetsbare) inwoners en het voorkomen van jonge aanwas in de criminaliteit. We investeren in het signaleren van kwetsbare groepen voor ondermijnende criminaliteit. We brengen inzichten uit casuïstiek in kaart en scherpen de aanpak, samen met partners uit het sociaal domein, continu aan om de kwetsbaarheid van groepen te verminderen. Maatschappelijk weerbaarheid Criminelen zijn constant bezig met het ontdekken van nieuwe mogelijkheden om hun activiteiten uit te voeren of om hun criminele geld wit te wassen. Dit vraagt van de gemeente en partners om constant mee te bewegen. Maar we kunnen dit niet alleen.

Burgers, ondernemers, boeren, organisaties moeten weerbaarder worden. Zij moeten mogelijke ondermijning herkennen en zich daar tegen wapenen. De komende jaren vormen we met (kwetsbare) branches maatschappelijke coalities en maken we afspraken hoe we gezamenlijk barrières kunnen opwerpen tegen criminele inmenging. We organiseren

themabijeenkomsten

om

meer

bewustwording

te

creëren

van

signalen

van

ondermijnende criminaliteit. Weerbare overheid Ook de gemeente zal steeds meer weerbaar moeten worden. Inwoners, en dus ook criminelen, kunnen tenslotte alleen bij de gemeente terecht voor een nieuw paspoort of een vergunning voor een nieuwe onderneming. Als criminelen misbruik maken van de diensten van gemeente dan is er sprake van ondermijning. De komende jaren zetten we in op het versterken van de bestuurlijke én ambtelijke organisatie tegen criminele inmenging. We maken actief gebruik van verschillende mogelijkheden van wet en regelgeving (bijvoorbeeld de Wet Bibob, de Opiumwet en de Algemene Plaatselijke Verordening) om ondermijnende criminaliteit tegen te gaan door bestuurlijke maatregelen te nemen tegen criminelen.

9/11

Daarnaast implementeren we de ‘Brabantse norm weerbare overheid’. In deze norm is naast bewustwording, informatiemanagement, barrières opwerken, ook nadrukkelijk aandacht voor integriteit en de zogeheten Veilige Publieke Taak (VPT).

4.3 Digitale Veiligheid De samenleving digitaliseert. Steeds vaker regelen inwoners, ondernemers en publieke instellingen hun zaken en diensten online. De online wereld biedt veel mogelijkheden en kansen, maar er zijn ook veiligheidsrisico’s zoals de opkomst van digitale criminaliteit. Deze criminaliteit bestaat uit: -

cybercrime (criminaliteit met ICT als middel en doelwit) en gedigitaliseerde criminaliteit (ICT wordt gebruikt om ‘traditionele’ vormen van criminaliteit te plegen zoals bedreiging, diefstal of fraude).

De gevolgen van digitale criminaliteit op slachtoffers kunnen groot zijn. Niet alleen in de zin van materiële schade en/of vermogensverlies, maar het schaadt ook het vertrouwen van slachtoffers in bekenden, bedrijven en (overheids)instellingen waarvan bijvoorbeeld de naam misbruikt wordt bij oplichting. Veel inwoners en bedrijven kunnen onvoldoende meekomen met de snelle technologische en digitale ontwikkelingen en zijn daarom in toenemende mate vatbaar voor criminaliteit. We zullen hier voornamelijk preventief acties uitzetten. Daarnaast inzetten op samenwerking, aanhaken bij regionale

en

landelijke

ontwikkelingen

en

initiatieven.

Welke inwoners, maatschappelijke partners en ondernemers worden het vaakst slachtoffer? Hoe kunnen we hun weerbaarheid verhogen? Na een analyse kunnen we voor deze groep handvatten geven voor een betere bescherming. We liften daar waar mogelijk mee met landelijke campagnes. We verhogen ook het bewustzijn binnen de gemeentelijke organisatie door meer in te zetten op informatieveiligheid. Repressie zal vooralsnog vooral moeten komen van politie, Openbaar Ministerie en het Regionaal Expertteam Digitale Veiligheid. Politie en OM gaan onverminderd door met opsporing en vervolging en werken bovenregionaal samen. Gemeenten onderzoeken samen met onze partners naar mogelijkheden om ook op repressief gebied tot een effectieve aanpak te komen.

10/11

5.

Organisatorische borging

5.1

Kadernota IVB

Met de voorliggende kadernota IVB gemeente Someren 2023-2026 wordt de gemeenteraad in staat gesteld om de kaders voor het veiligheidsbeleid vast te stellen. Dit plan is de basis. Daar waar samenwerking meerwaarde oplevert, wordt samengewerkt op Peel en/of Oost-Brabant schaal. Het IVP Peelland en het RVP Oost-Brabant maken integraal onderdeel uit van de Kadernota Integraal Veiligheidsbeleid gemeente Someren 2023-2026.

5.2

Uitvoeringsprogramma

In het uitvoeringplan Peelland 2023-2024 worden de door ons geprioriteerde thema’s verder uitgewerkt. Uit het oogpunt van efficiëntie wordt er dan ook voor gekozen om geen lokaal uitvoeringprogramma te maken. Het uitvoeringsprogramma Peelland is als bijlage aan de Kadernota toegevoegd.

11/11