Kadernota 2025 - definitief

Kadernota 2025

1

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ................................................................................................... 2 1 Aanbieding ...................................................................................................... 3 1.1 Inleiding .............................................................................................................4 1.2 Uitgangspunt sluitende begroting...........................................................................5

2 Ontwikkelingen ............................................................................................... 6 2.1 Nieuwe ontwikkelingen .........................................................................................7

3 Uitgangspunten ............................................................................................... 9 3.1 Algemeen ......................................................................................................... 10 3.2 Rente- en afschrijvingsbeleid .............................................................................. 11 3.3 Belastingen en rechten ....................................................................................... 12

4 Meerjaren prognose 2025 - 2028................................................................... 13 4.1 Verwachte ontwikkelingen .................................................................................. 14 4.2 Ontwikkelingen met structurele gevolgen.............................................................. 15 4.3 Ontwikkelingen met incidentele gevolgen.............................................................. 23

2

1 Aanbieding

3

1.1 Inleiding Hierbij bieden wij u de kadernota 2025 aan. Zoals gebruikelijk is dit de opmaat naar de begroting 2025 met een meerjarige doorkijk tot en met 2028. De kadernota vormt de start van de P&C cyclus 2025. Het doel van de kadernota is dat de raad zich, voorafgaand aan de begrotingsvoorbereiding, uit kan spreken over de verwachtingen die zij heeft en de kaders kan stellen voor het opstellen van de Programmabegroting 2025-2028 door het college. Een kadernota behoeft, anders dan een begroting, meerjarig in financiële zin (nog) niet sluitend te zijn. Wel dient er uiteraard een reëel inhoudelijk en financieel perspectief te worden vastgesteld op basis waarvan in november een sluitende begroting gepresenteerd kan worden. In de kadernota 2025 schetsen we een toekomstgericht plan voor onze gemeente. Met een focus op duurzaamheid, inclusiviteit en economische groei streven we ernaar om een bloeiende en leefbare gemeenschap te creëren waarin iedereen zicht thuis voelt. Deze nota dient als leidraad voor het beleid en de investeringen van de komende jaren, waarbij we samenwerken met burgers, bedrijven en maatschappelijke partners om onze doelen te realiseren. Tevens wordt voortgeborduurd op het coalitieprogramma "Someren een verbonden gemeente".

Bij de begroting controleert de raad of de kaders uit de kadernota zijn gerespecteerd en worden de definitieve kaders voor de uitvoeringsagenda van het volgend boekjaar vastgesteld. Bij de zomernota en de decemberrapportage controleert de raad de uitvoering volgens de begroting en stelt waar nodig die begroting bij. Bij de jaarrekening ligt het accent volledig op de controlerende taak.

4

1.2 Uitgangspunt sluitende begroting De gemeente heeft de verantwoordelijkheid om een begroting vast te stellen die structureel en reëel in evenwicht is. In het Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader dat uitgebracht is door de gezamenlijke provincies staat hierover het volgende: De begroting is structureel en reëel in evenwicht. De structurele baten dekken ieder jaar de structurele lasten en de ramingen zijn realistisch. Als de begroting niet structureel en reëel in evenwicht is, dan moet aannemelijk zijn dat dit evenwicht uiterlijk in het laatste jaar van de meerjarenraming tot stand wordt gebracht. De begroting 2024 is structureel in evenwicht. Ook voor de begroting 2025 zouden we graag dit evenwicht bereiken. In deze kadernota zijn de uitkomsten uit de Meicircularie 2024 verwerkt. Verder zijn de aanvragen vanuit de organisatie verwerkt, waarvan de verwachte kosten onderbouwd zijn. Het structurele resultaat toont nu een klein positief saldo. Echter plannen/opgaven waarvan de kosten niet bekend zijn, zijn niet opgenomen. Denk hierbij onder andere aan het IHP en het centrumplan. Voor het opstellen van de meerjarenbegroting is het dus van belang dat er keuzes gemaakt worden. Ook de aanvragen met een incidenteel karakter zijn verwerkt.

Aangezien het verwachte resultaat niet toereikend is voor deze lasten, zal hiervoor eventueel de Algemene Reserve vrij aanwendbaar ingezet dienen te worden. De uitgangspunten voor een sluitende begroting in 2025 zijn gebaseerd op een verantwoord financieel beleid dat gericht is op het handhaven van een gezonde balans tussen inkomsten en uitgaven. We streven naar efficiëntie en effectiviteit in onze uitgaven, waarbij we prioriteit geven aan essentiële diensten en investeringen die de levenskwaliteit van onze inwoners verbeteren. Daarnaast streven we naar het maximaliseren van inkomsten door een doordacht belastingbeleid en het benutten van subsidies en andere financiële bronnen. Deze uitgangspunten vormen de basis voor een begroting die niet alleen in evenwicht is, maar die ook ruimte biedt voor toekomstige ontwikkelingen en kansen. Kortom voldoende uitdagingen om de juiste kaders voor te stellen.

5

2 Ontwikkelingen

6

2.1 Nieuwe ontwikkelingen 2.1. Loon- en prijsontwikkelingen In de vorige kadernota had de sterk gestegen inflatie de overhand. Nu kunnen we constateren dat de loon- en prijsontwikkelingen weer op een normaler nivo zitten. Over 2023 bedraagt, volgens opgave van het CBS, het gemiddelde inflatiepercentage 3,8. 2.

Inzet algemene reserve

Dankzij een nieuwe maatregel kunnen gemeenten vanaf 2024 reserves en overschotten inzetten voor het dekken van structurele lasten. Hierdoor kan onze gemeente het surplus in de algemene reserve (de reserve waar geen bestemming aan is gegeven) aanwenden voor het dekken van structurele exploitatielasten. Van dit vrij besteedbare deel, het surplus, mag, onder voorwaarden, 10% ingezet worden voor structurele lasten. Dit onder de voorwaarde dat de solvabiliteit groter of gelijk aan 20% is en blijft. Dit deel wordt dan tot ‘structurele baat’ bestempeld. Ook moet het weerstandsvermogen naar het oordeel van de toezichthouder (de provincie) voldoende zijn, gebaseerd op een adequate risico-inventarisatie. Het is aan gemeenten zelf of ze hun reserves daadwerkelijk inzetten. Voor onze gemeente is de omvang van het surplus gelijk aan de omvang van de Algemene Reserve vrij aanwendbaar. Aan de voorwaarde van solvabiliteit en weerstandsvermogen wordt voldaan door de Vastgelegde Algemene Reserve, nu maar ook op basis van de verwachte balanstoename als gevolg van investeringen in de komende 4 jaar. Per ultimo 2023 bedraagt de Algemene Reserve vrij aanwendbaar ca 9 miljoen euro. Dit houdt in dat we dit jaar maximaal € 900.000 kunnen inzetten om structurele lasten te dekken. 2.2. Omgevingswet en legesopbrengsten Door de inwerkingtreding van de Omgevingswet is de legesverordening aangepast.

Onder de Omgevingswet is de zogenoemde “kruimelgevallenregeling” komen te vervallen. Dit betekent dat voor activiteiten, die niet voldoen aan de algemene regels van het omgevingsplan, een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (Bopa) aangevraagd moet worden. Ook verwachten we de komende jaren een verdere toename in het aantal Bopa door technische beperkingen in het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) voor het in behandeling hebben van een Omgevingsplan. De hoeveelheid werk zal hierdoor niet minder worden. Wel is de verwachting dat de leges voor bouwvergunningen dalen. In hoeverre is op dit moment nog niet concreet te duiden. In de kadernota is daarom nog geen rekening gehouden met een bijstelling. Gelet op de verwachte daling van de leges bouwvergunningen willen we dit heroverwegen en/of bestaande tarieven herzien. Tarieven van de leges mogen maximaal kostendekkend zijn, herziening is op dit moment echter niet realistisch omdat er nog geen kengetallen zijn met betrekking tot de werkzaamheden voor de Omgevingswet.

7

2.3. Kabinetsformatie en gemeentefonds Om te voorkomen dat werk blijft liggen, de interbestuurlijke verhoudingen verharden en het vertrouwen van de burgers in de overheid verder afneemt, is het van groot belang dat de vorming van de kabinetsformatie op korte termijn afgerond wordt. Wat decentrale overheden nu nodig hebben, zijn stabiele bestuurlijke en financiële verhoudingen: meerjarige zekerheid en een bekostiging die rekening houdt met de mogelijkheden om binnen kaders eigen keuzes te maken. Opgaven als zorg, wonen, klimaat, infrastructuur, Openbaar Vervoer en natuur boeken alleen vooruitgang met een nieuw bestuurlijk en financieel bouwwerk voor samenwerking tussen de overheden. Ook de implementatie van diverse informatiewetten heeft veel impact. Sinds 2015 worden gemeenten geconfronteerd met een korting op het gemeentefonds (opschalingskorting), die oploopt tot € 975 miljoen in 2026. Deze korting is opgelegd omdat gemeenten door gedwongen opschaling kosten zouden besparen. Sinds 2019 is een stand van de opschalingskorting bereikt van € 300 miljoen. In de Voorjaarsnota 2024 van het Rijk is de oploop van de opschalingskorting vanaf 2026 (€ 675 miljoen) geschrapt. 2.4. Nieuwe investeringen Het is gebruikelijk om bij het vaststellen van de Kadernota ook nieuwe investeringen te betrekken.

De kapitaallasten van investeringen waarover afgeschreven dient te worden zijn opgenomen in het overzicht met structurele lasten voor de jaren 2025-2028. De incidentele investeringen zijn opgenomen in het overzicht Incidentele lasten 2025-2028. 2.5. Juridisering van de samenleving De juridisering van de samenleving kan zowel positieve als negatieve gevolgen hebben. Positieve gevolgen zijn onder meer een verhoogde juridische bewustwording bij mensen en een betere bescherming van rechten. Negatieve gevolgen zijn een verharding van de maatschappij, en het ontstaan van veel meer complexe en tijdrovender juridische procedures, waardoor conflicten moeilijker op te lossen zijn en er een cultuur van wantrouwen kan ontstaan. 2.6. Woningen en leefomgeving Gemeente Someren heeft de opgave, om in de periode 2025 tot 2030, 564 extra woningen toe te voegen, inclusief het inrichten van de openbare ruimte. Het streven daarbij is om te voorzien in de behoefte van nu, zonder die van toekomstige generaties uit het oog te verliezen. Thema’s als klimaatadaptatie, energietransitie, bereikbaarheid en vestigingsklimaat spelen daarbij een belangrijke rol. Het vraagt om een zorgvuldige planning, innovatieve oplossingen en een intensieve samenwerking intern, maar ook met externe partners.

Zowel inhoudelijk alsook met betrekking tot de benodigde personele capaciteit vormt de woningbouwopgave een aanzienlijke uitdaging.

8

3 Uitgangspunten

9

3.1 Algemeen Loon- en prijsontwikkeling Voor de loon- en prijsontwikkeling (exclusief subsidies Sociaal Domein) hebben we een stelpost van € 365.000 opgenomen. Deze stelpost is gebaseerd op een percentage van 3,4 dat bestaat uit twee delen. 1. Een percentage van 2,8 dat overeenkomt met de raming van de prijs bruto binnenlands product voor 2025 volgens het CBS. 2. Een inhaalslag over de geraamde indexcijfers over de jaren 2023 (0,8) en 2024 (-0,2) wat neerkomt op een percentage van 0,6. Salarissen De CAO Gemeenten 2024-2025 is in december 2023 vastgesteld en loopt tot 31 maart 2025. Deze CAO gaat uit van een verhoging van salarissen met 4,75 per 1 januari 2024 en 1,25% per 1 oktober 2024, totaal 6%. In de meerjarenbegroting is deze verhoging opgenomen: In de kadernota 2024 is uitgegaan van een verhoging van 2,8%. Daarnaast werd een stelpost in de meerjarenbegroting opgenomen van € 300.000. De stelpost voorziet in de resterende stijging van 3,2%. Voor de CAO vanaf 1 april 2025 is een pm post opgenomen. Goederen en diensten Uitgangspunt is geen volume-uitbreiding. Mocht er toch sprake zijn van volume-uitbreiding dan dient dit gespecificeerd te worden toegelicht. Huren en pachten De ramingen voor huren en pachten worden aangepast conform overeenkomsten dan wel wettelijke verhogingen. De betrokkenen dienen hierover tijdig te worden geïnformeerd.

Gemeenschappelijke regelingen In de ontwerpbegrotingen van de gemeenschappelijke regelingen zijn de jaarlijkse indexeringen verwerkt en de ontwerpbegrotingen vormen het uitgangspunt voor de kadernota 2025. Door het rijk opgelegde efficiencykortingen, voor gedecentraliseerde taken en andere algemeen geldende tegenvallers, dienen zoveel mogelijk te worden vertaald richting de gemeenschappelijke regelingen.

10

3.2 Rente- en afschrijvingsbeleid Afschrijvingen De investeringen zullen globaal getoetst worden aan resterende nuttigheidsduur, gerelateerd aan de restant afschrijvingstermijn. Bij investeringen waarvan de resterende nuttigheidsduur beduidend afwijkt van de restant afschrijvingstermijn, kan extra worden afgeschreven dan wel opgewaardeerd. Naar aanleiding van het kostendekkingsplan openbare ruimte zijn in 2023 afschrijvingstermijnen aangepast. Rentebeleid In de gemeente Someren vertoont de treasuryfunctie een voordelig saldo. De rente-inkomsten zijn hoger dan de rentekosten. Conform het advies van de BBV berekenen we daarom geen rentevergoeding over het eigen vermogen en voegen we geen rente toe aan de reserves en voorzieningen. Gezien de vele investeringsplannen met een hoog kostenplaatje is het de vraag of de treasuryfunctie een voordelig saldo blijft behouden.

11

3.3 Belastingen en rechten Onroerende-zaakbelasting De opbrengst OZB wordt volgens bestaand beleid gecorrigeerd met het inflatiepercentage van het jaar voorafgaand aan het jaar waarin de tarieven worden vastgesteld. Voor 2025 betekent dit een correctie (op basis van het gemiddelde inflatiepercentage over 2023) met 3,8% volgens opgave van het CBS. Elke 1% verhoging van de OZB levert een baat op van € 52.000. Rioolheffing In het gemeentelijke rioleringsplan is het rioolheffingrecht voor de komende jaren vastgelegd. De gevolgen hiervan zullen in de begroting worden verwerkt. Afvalstoffenheffing Bij de afvalstoffenheffing/reinigingsrecht is het uitgangspunt dat de tarieven volledig kostendekkend zijn. Bij de werkzaamheden van het jaarwerk wordt een overschot c.q. tekort toegevoegd dan wel onttrokken aan de Egalisatiereserve Afval. Toeristenbelasting Het huidige stelsel voor de toeristenbelasting is het afgelopen jaar geëvalueerd. Dit heeft geleid tot een bijstelling van het Algemeen tarief naar € 2,25 per overnachting en het Verlaagd tarief naar € 1,45 per overnachting. Volgens het bestaand beleid wordt het tarief voor de toeristenbelasting in 2025 gecorrigeerd met het inflatiepercentage van het jaar voorafgaand aan het jaar waarin de tarieven worden vastgesteld. Dit percentage bedraagt 3,8. Het Algemeen tarief wordt in 2025 € 2,30 en het verlaagd tarief € 1,50.

Tevens neemt ook het aantal overnachtingen naar verwachting toe. Overige heffingen De overige heffingen (hondenbelasting en gemeentelijke leges) dienen zoveel mogelijk kostendekkend te zijn.

12

4 Meerjaren prognose 2025 - 2028

13

4.1 Verwachte ontwikkelingen In de voorbereiding voor het financiële kader voor de kadernota 2025 is bij de afdelingen geïnventariseerd wat de ontwikkelingen zijn waarmee rekening gehouden moet worden bij de samenstelling van de kadernota 2025. Alle gemelde ontwikkelingen zijn gerangschikt volgens de criteria: 1 Wettelijke taak;

= Nieuwe ontwikkelingen als gevolg van wet en regelgeving.

2 Autonoom;

= Alle ontwikkelingen voortkomend uit bestaand beleid.

3 Loon- en Prijsindexeringen; 4 Wensen; 5 Investeringen. Onderstaand de ontwikkelingen met structurele gevolgen:

14

4.2 Ontwikkelingen met structurele gevolgen V = voordeel / N = nadeel Resultaat: + = voordelig / - = nadelig resultaat Structurele lasten 2025 Totaal resultaat Programmabegroting 2024 Incidentele posten

2025

2026

2027

2028

Crit.

1.267

-2.944

-2.335

-2.335

-16

-16

5

5

Totaal structureel begrotingsresultaat Programmabegroting 2024

1.283

-2.928

-2.340

-2.340

Uitgangspunt kadernota 2025 structureel

1.283

-2.928

-2.340

-2.340

1 Rente langlopende geldlening

-525

-525

-525

-525

Totaal Wettelijke taak

-525

-525

-525

-525

2 Verwachte bijstelling algemene uitkering

2.572

4.287

4.540

4.861

V

2

3 Terugdraaien hervormingsagenda jeugd

-400

-

-

-

N

2

4 Bijstelling begroting WSW

-264

-246

-263

-163

N

2

5 Verwachte bijstelling toeristenbelasting

137

137

137

137

V

2

6 Exploitatiekosten Energiebeleid

-255

-260

-480

-520

N

2

1.790

3.918

3.934

4.315

V

7 Bijdrage aan 9 Gemeenschappelijke regelingen

-912

-912

-912

-912

N

3

Zorgkosten GR Peelgemeenten (WMO, Jeugd en 8 BMS)

-452

-452

-452

-452

N

3

-31

-31

-31

-31

N

3

10 Stijging (indexatie) dotatie voorziening Wegen

-54

-54

-54

-54

N

3

11 Stijging kosten leerlingenvervoer

-65

-65

-65

-65

N

3

12 Stijging kosten OAB / VVE subsidie

-23

-23

-23

-23

N

3

13 Loonontwikkeling; CAO en indexatie

pm

pm

pm

pm

N

3

-365

-365

-365

-365

N

3

15 Indexatie van de OZB (3,8%)

200

200

200

200

V

3

16 Bijstelling lasten electriciteitsverbruik

148

93

43

43

V

3

17 Bijstelling kosten Wet Inburgering

125

125

125

125

V

3

-1.429

-1.484

-1.534

-1.534

N

18 Formatieplaats beleidsmedewerker Toerisme

-62

-62

-62

-62

N

4

19 Personele lasten Team Openbare Orde & Veiligheid

-70

-70

-70

-70

N

4

-

-93

-93

-93

N

4

21 Formatieuitbreiding Team Ruimtelijke Ontwikkeling

-268

-268

-268

-268

N

4

22 Formatieuitbreiding Griffie

-46

-46

-46

-46

N

4

23 Datakwaliteit Openbare Ruimte

-10

-10

-10

-10

N

4

24 Laaggeletterheid (basisvaardigheden)

-17

-17

-17

-17

N

4

25 Stichting Leergeld

-10

-10

-10

-10

N

4

26 Subsidie huurcompensatie SCC De Ruchte

-11

-11

-11

-11

N

4

27 Subsidieverhoging MFA de Weijers

-24

-24

-24

-24

N

4

28 Onderhoudskosten software PIP

-10

-10

-10

-10

N

4

Totaal autonome ontwikkelingen

9

14

Stijging (indexatie) dotatie voorziening Gebouwenbeheer

Stelpost prijsindexatie (overige) goederen en diensten incl. software

Totaal loon en prijsindexeringen

20

Formatieuitbreiding handhavingsjurist (buitengebied)

N

1 1

15

29 Aanpak buitengebied

-525

-

-

-

N

Totaal wensen

-1.053

-621

-621

-621

N

4

30 Rehabilitatie wegen (cf kostendekkingsplan)

-8

-22

-122

-223

N

5

31 Fysieke maatregelen mobiliteitsplan

-1

-3

-15

-28

N

5

32 Vervangingsinvesteringen groen

-2

-9

-31

-58

N

5

33 Bereikbaarheidsagenda

-

-1

-2

-4

N

5

34 Vervangen speeltoestellen 2024-2027

-

-2

-5

-5

N

5

35 Aanschaf software Persoonlijke Internet Pagina

-

-10

-10

-10

N

5

Totaal Investeringen

-11

-47

-186

-328

N

Totaal verwacht structureel resultaat Kadernota 2025

55

-1.687

-1.272

Kapitaallasten investeringen:

-1.033 V/N

Bedragen x € 1.000

1) Rente langlopende geldlening Op basis van de liquiditeitsprognose verwachten we in 2025 een langlopende geldlening aan te moeten trekken om de geplande investeringen te kunnen voldoen. 2) Verwachte bijstelling algemene uitkering Naar aanleiding van de Meicirculaire 2024 van het Rijk is de algemene uitkering voor de gemeente Someren bijgesteld. 3) Terugdraaien hervormingsagenda jeugd Het Rijk heeft aangegeven dat de te realiseren besparing op Jeugd voor 2025 komt te vervallen omdat de maatregelen die tot besparing moeten leiden nog niet zijn gerealiseerd. De compensatie is opgenomen in de Algemene Uitkering. 4) Bijstelling begroting Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) Via de Algemene uitkering ontvangen wij WSW-gelden, die wij één op één doorbetalen aan Senzer. In de Meicirculaire is meerjarig aangegeven welke bedragen we hiervoor ontvangen. De door te betalen bedragen aan Senzer zijn hierop aangepast, zodat de mutaties budgetneutraal verwerkt zijn. 5) Verwachte bijstelling toeristenbelasting Vanaf 2024 is het stelsel gewijzigd, waardoor overnachtingen in met name bungalowparken in het algemene tarief vallen. Dit was tot en met 2023 het verlaagde tarief. In de bijstelling zijn ook de nieuwe tarieven voor 2025 opgenomen (zie 3.3 Belastingen en rechten).

6) Exploitatiekosten Energiebeleid Vanaf medio 2023 is, naast de continue beleidsontwikkeling, ook de uitvoering van de Energie- en Warmtetransitie stap voor stap opgestart. Die uitvoering komt sinds Q3-2023 in een versnelling. Die versnelling is heel hard nodig om de deze transities richting de einddoelen (2050) op gang te

16

brengen. Om de geplande stappen te kunnen zetten is noodzakelijk om de inzet op Duurzaamheid medio 2024 en begin 2025 verder uit te breiden. De Raad voor het Openbaar Bestuur heeft in opdracht van de VNG een tweede onderzoek uitgevoerd, naar de middelen die de lagere overheden nodig hebben, om invulling te geven aan de lokale uitvoering van het Klimaatakkoord. De conclusie van het in Q1-2024 opgeleverde rapport is dat bij alle gemeenten de toegekende CDOKE-middelen verre van toereikend zijn om de opgelegde Klimaatdoelen te behalen. Gemeenten moeten zelf veel middelen bijleggen om de in te zetten capaciteit op orde te brengen en inwoners en bedrijven in voldoende aantallen in beweging te krijgen om de CO2-reductie-doelstellingen (49 % lokaal/55% landelijk in 2030 en 95% in 2050) en een aardgasvrij gebouwde omgeving in 2050 te behalen. In de geraamde kosten zijn de middelen die we ontvangen (CDOKE-middelen en WUP (Wijkuitvoeringsplan)) verwerkt. 5) Bijdrage aan 9 Gemeenschappelijke regelingen De gemeente Someren maakt deel uit van een aantal Gemeenschappelijke regelingen (GR). Jaarlijks indexeren deze GR'en hun uitvoeringskosten. In onderstaand overzicht zijn de uitvoeringskosten conform de ontwerpbegrotingen van de gemeenschappelijke regelingen opgenomen.

Omschrijving

Begroting GR 2025

Raming gemeente 2025

Peelgemeenten

2.861

2.459

-402

Senzer

1.520

1.279

-241

Veiligheidsregio Brabant - Zuidoost (VRBZO)

1.291

1.224

-67

Belastingsamenwerking Oost-Brabant (BSOB)

429

409

-20

Omgevingsdienst Zuidoost Brabant

1.052

1.034

-18

Metropoolregio Eindhoven (MRE)

326

289

-37

GGD Brabant Zuidoost

950

859

-91

ICT-NML

833

797

-36

Blink

1.715

1.715

0

Totaal

10.977

10.065

-912

Verschil

Bedragen X € 1.000

17

8) Zorgkosten GR Peelgemeenten (WMO, Jeugd en BMS)

Zorgkosten Peelgemeenten o.b.v. definitieve rapportage zorgkosten 2023 2022 werkelijk

2023 werkelijk

2024 begroot

WMO

3.143.000

3.703.000

3.850.000

4.205.000

Jeugd

3.331.000

3.740.000

3.908.000

4.100.000

BMS*

1.404.000

1.398.000

537.000

537.000

Totaal

7.878.000 8.841.000 8.295.000

8.842.000

2025 begroot

* Jaren 2022 en 2023 zijn inclusief eenmalige energietoeslag De zorgkosten GR Peelgemeenten vallen uiteen in kosten van Wmo, Jeugdwet en BMS. GR Peelgemeenten stelt op basis van de zorgkosten in haar voorlopige jaarrekening 2023 de prognose voor de jaren 2024 en 2025 op. De gemeente Someren sluit haar begroting 2025 aan op de prognose 2025 van GR Peelgemeenten. De prognose 2025 bedraagt € 8.842.000 o.b.v. de definitieve jaarrapportage 2023 Someren verhoogd met indexatie 2024 en 2025 en aanwas 2024 en 2025. In jaarschijf 2025 van de gemeentelijke primaire begroting 2024 is voor zorgkosten GR Peelgemeenten een budget van € 8.142.499 opgenomen. De totale mutatie zorgkosten voor de gemeentelijke kadernota 2025 zou derhalve € 701.501 bedragen. Deze mutatie (bijraming) betreft de volgende domeinen: Wmo:

€ 207.000

Jeugd:

€ 497.000

BMS:

-/- €

2.499

-----------Totaal:

€ 701.501

Incidenteel

€ 250.000 -----------

Structureel

€ 451.501 =======

In 2023 zijn de zorgkosten voor Jeugd gestegen als gevolg van een incidentele casus voor gesloten jeugdzorg. In de prognose wordt voor JZ+/gesloten jeugdzorg het gemiddeld aantal ligdagen van de afgelopen 5 jaar gehanteerd. We zien hier een mogelijkheid om de stijging binnen Jeugd gedeeltelijk als incidenteel aan te merken en als zodanig te verwerken in de kadernota. 9) Stijging (indexatie) dotatie voorziening Gebouwenbeheer Om te kunnen voldoen aan de verplichte keuringseisen, het verduurzamen van de installaties en door indexeringskosten dient de jaarlijkse storting in de onderhoudsvoorziening voor gebouwen verhoogd te worden.

18

10) Stijging (indexatie) dotatie voorziening Wegen Op basis van het Integrale Kostendekkingsplan Openbare ruimte (IKDP-OR) 2023 wordt jaarlijks een storting gedaan in de Voorzieningen Onderhoud Wegen. Om het beleid waarmee ingestemd is waar te kunnen maken, is het noodzakelijk dat de bedragen uit het IKPD-OR jaarlijks worden geïndexeerd. 11) Stijging kosten leerlingenvervoer De Brigantijn Someren sluit waardoor extra vervoer nodig is; het gaat om een bedrag van € 52.000. Voor de index wordt, op basis van het contract leerlingenvervoer, de NEA-index aangehouden. Voor 2024 bedroeg deze index 3,13%. 12) Stijging kosten OAB/VVE subsidie OAB staat voor onderwijsachterstanden budget. Het is onze wettelijk plicht om het VVE (Voor- en Vroegschoolse Educatie) uurtarief en de kosten van de VVE en inzet van een pedagogische VVE coach binnen kinderopvang te bekostigen. Met ingang van 2024 hanteren we landelijke tarieven voor de VVE subsidie. Hierop wordt het budget in de begroting aangepast. 13) Loonontwikkeling: CAO en indexatie De mutaties naar aanleiding van het principeakkoord CAO 2024-2025 zijn reeds in de meerjarenraming opgenomen. Vanaf april 2025 zijn er nog geen cijfers met betrekking tot nieuwe loonontwikkelingen bekend. 14) Stelpost prijsindexatie (overige) goederen en diensten incl. software De basis voor indexeerbare kosten bedraagt circa 10,6 miljoen.

Conform de indexcijfers van het CPB hanteren we een indexpercentage van 2,8% voor 2025. 15) Indexatie van de OZB De opbrengst OZB wordt volgens bestaand beleid gecorrigeerd met het inflatiepercentage van het jaar voorafgaand aan het jaar waarin de tarieven worden vastgesteld (3,8%). 16) Bijstelling lasten elektriciteitsverbruik In de kadernota 2024 is een inschatting gemaakt van de inkoop van elektriciteit op basis van het prijspeil 2024. De tarieven blijken nu gunstiger dan verwacht waardoor de verbruikslasten naar beneden kunnen worden bijgesteld. 17) Bijstelling kosten Wet Inburgering In de begroting is meerjarig een budget opgenomen dat deels wordt gedekt door een jaarlijkse SPUK (Specifieke Uitkering). Daarnaast werd een deel ingezet voor uitvoeringskosten die met ingang van 2024 worden overgenomen door GR Peelgemeenten en ook zijn meegenomen in de bijstelling van de bijdrage van de GR'en. Door dit juist te verwerken in de begroting kan het budget positief worden bijgesteld.

19

18) Formatieplaats beleidsmedewerker Toerisme Eind 2021 heeft de gemeenteraad de Toeristische visie 2030 vastgesteld. Hierin staan de ambities beschreven in de vorm van strategielijnen en een bijbehorend actieprogramma. De uitgesproken ambitie is dat Toerisme en Recreatie een belangrijke sector is die veel kansen biedt en dat we daar als Someren van willen profiteren. Enerzijds op economisch gebied (werkgelegenheid) en anderzijds is het een instrument om de leefbaarheid en de sociale cohesie te bevorderen. Het tijdelijk aanstellen van de beleidsmedewerker Toerisme & Recreatie per april 2022 was één van de aspecten uit de strategielijnen. Deze functie wordt nu structureel geborgd in de begroting. 19) Personele lasten team Openbare Orde en Veiligheid Naar aanleiding van de CAO zijn de loonkosten gestegen. De afspraken in de DVO (dienstverleningsovereenkomst) verplichten ons een verhoging van de kosten te betalen. Dit wordt al een aantal jaren achteraf verantwoord. Met deze correctie wordt het nu structureel geborgd. 20) Formatie-uitbreiding handhavingsjurist (buitengebied) Uit het project bestemmingsplannen volgt nog een aanzienlijke hoeveelheid handhavingswerk. Op dit moment wordt er gehandhaafd op landschappelijke inpassingen uit DG 2, 3 en 4.

Voor het strijdig gebruik en strijdige bebouwing uit DG 2, 3, 4, 5, 6 en 7 alsook de landschappelijke inpassingen uit die nog uitgevoerd moeten worden in de resterende deelgebieden zal na afronding van het project de handhaving nog lange tijd doorlopen. Dit komt door de beroepstermijnen en tijd die nodig is voor aanplant. Momenteel wordt er gehandhaafd door het inhuren van capaciteit op het project. Het voorstel is, gezien de structurele hoeveelheid handhavingswerk de komende jaren, structureel een bedrag op te nemen in de begroting t.b.v. VTH voor het werven van een handhavingsjurist voor de hoeveelheid handhavingswerk die overblijft na afronding van het project. Naar verwachting loopt het proces van handhaving door tot na 2030. 21) Formatie-uitbreiding Team Ruimtelijke Ontwikkeling Zoals eerder genoemd vormt de woningbouwopgave zowel inhoudelijk alsook met betrekking tot de benodigde capaciteit een aanzienlijke uitdaging. Om inzicht te krijgen in de capaciteitsbehoefte als gevolg van de woningbouwopgave, is een onderzoek uitgevoerd door een extern bureau. Hieruit volgt dat uitbreiding van de bestaande formatie noodzakelijk is om de woningbouwopgave te kunnen faciliteren. In deze nota zijn de middelen opgenomen zodat we het team Ruimtelijke Ontwikkeling kunnen uitbreiden met een beleidsmedewerker economie, een planoloog en een projectleider woningbouw (in totaal 2,78 Fte).

22) Formatie-uitbreiding Griffie Naar aanleiding van de notitie: “Naar een toekomstgerichte griffie” zijn aan de Raad in november 2023 uitbreidingen van de formatie van de griffie voorgelegd en is er een twee stappenplan opgesteld. De eerste stap is in 2023 uitgevoerd.

20

De tweede stap betreft de uitbreiding van de formatie met 0,5 FTE Raadsadviseur. Deze functie was "on hold" gezet als gevolg van de organisatieontwikkeling. Dit heeft niet tot invulling geleid, de vacature is daardoor opengesteld. De raad heeft echter nog niet over de extra structurele lasten beslist. 23) Datakwaliteit Openbare Ruimte Een koppeling tussen Obsurve (Ondersteunende basisregistratie voor SURvey en VErgunningen) en de basisregistraties draagt bij aan een efficiëntere, betrouwbare en transparante overheidsdienstverlening, waarbij administratieve processen worden vereenvoudigd en de kwaliteit van de gegevens wordt verbeterd. Om gegevens actueel te houden moeten mutaties worden verwerkt en de koppeling moet ook in technische zin onderhouden worden. Hiervoor wordt jaarlijks budget gevraagd. 24) Laaggeletterheid (basisvaardigheden) De aanpak laaggeletterdheid wordt voornamelijk gesubsidieerd vanuit WEB (wet educatie beroepsonderwijs). Op deze middelen worden we gekort. De verwachting is dat het regionale geld naar rato van inwoneraantal verdeeld gaat worden. Voor Someren komt er dan € 17.176 minder beschikbaar. 25) Stichting Leergeld Verhoging van de basisbijdrage aan St Leergeld op basis van indexatie en grotere uitgaven door de Stichting. Daarnaast willen we een tegemoetkoming doen aan de kosten voor de zwemlessen.

26) Subsidie huurcompensatie SCC De Ruchte Dit betreft een correctie van een berekening van huurcompensatie. 27) Subsidieverhoging MFA De Weijers Net zoals de andere gemeenschapshuizen wil de Weijers graag een betaalde kracht aannemen om het gebouw te beheren. Om hetzelfde aantal uren open te kunnen blijven is een beheerder nodig voor 20 uur. De verwachting is dat door een nieuwe beheerder ook nieuwe vrijwilligers gaan komen en ook meer omzet gegeneerd kan worden. 28) Onderhoudskosten software PIP Jaarlijkse onderhoudskosten Persoonlijke Internet Pagina. Zie voor verdere toelichting hieronder bij punt 35. 29) Aanpak Buitengebied In 2016 heeft de raad opdracht gegeven om het bestemmingsplan buitengebied integraal te herzien. Daarbij wordt voor iedere locatie een controlerapport opgesteld. Het buitengebied van Someren is voor dit project in 7 deelgebieden opgeknipt. De bestemmingsplannen van deelgebied 1 t/m 4 zijn reeds vastgesteld. In 2022 heeft een evaluatie plaatsgevonden van dit project. In het evaluatierapport is geconstateerd dat het initiële budget niet toereikend zal zijn om de resterende

21

3 deelgebieden af te ronden. Om het project volgens planning af te ronden is een aanvullend budget nodig. 30-35) Kapitaallasten investeringen Betreffen de kapitaallasten van investeringen, die reeds door de Raad meerjarig zijn goedgekeurd, met uitzondering van post 35 Aanschaf software Persoonlijke Internet Pagina. 35) Persoonlijke internetpagina Gemeente Someren wil de dienstverlening naar hun inwoners verbeteren. Met een Persoonlijke Internet Pagina (PIP) wordt het mogelijk om digitaal beter en eenvoudiger te communiceren met de inwoners. Ook hebben inwoners beter inzicht in de stand van zaken wat betreft hun aanvragen en verzoeken.

22

4.3 Ontwikkelingen met incidentele gevolgen V = voordeel / N = nadeel Resultaat: + = voordelig / - = nadelig resultaat Incidentele lasten 2025

2025

2026

2027

2028

Crit.

Totaal resultaat Programmabegroting 2024

1.267

-2.944

-2.335

-2.335

Structurele posten

1.283

-2.928

-2.340

-2.340

Totaal incidenteel begrotingsresultaat Programmabegroting 2024

-16

-16

5

5

5

5

Uitgangspunt kadernota 2025 incidenteel

-16

-16

1 Aanvullende bijdrage ontwikkelstrategie De Peel

-36

-36

N

4

2 Bijdrage Stichting Land van de Peel

-52

N

4

3 Uitvoeren woon-welzijn-zorgvisie

-42

N

4

4 Inspiratielab

-16

N

4

5 Buurtsuper Someren-Eind

-20

N

4

6 Bijstellen sportnota en opstellen MJOP sportaccommodaties

-60

7 Skip de Trip

-4

8 Innovatieve landelijke ontwikkelingen-Common Ground

N

4

-4 N

4

-50

N

4

9 Investeringen onderhoud inventaris sporthallen

-138

N

4

Tijdelijke formatie Asielketen Team Maatschappelijke 10 Ontwikkeling

-47

N

4

11 Opzetten cultuur erfgoednetwerk

-45

N

4

-4

-4

-47

12 INZET RESERVE BIO-FONDS:

N

4

Opwaarderen mountainbike (MTB) routes

-15

N

4

Realisatie bloemrijke perken

-50

N

4

Versterken biodiversiteit laanstructuren

-10

N

4

Realiseren fietspad Bosrandweg

-20

N

4

Mildere overgang tussen industrie/kern/buitengebied

-30

N

4

Aanpak zandwegen gemeentebreed

-13

N

4

Realiseren bloemrijk terrein deel Herselse Bossen

-25

N

4

Natuurontwikkelingsproject Moorsel

-50

N

4

Parkeergelegenheid Moorsel

-25

N

4

Ontsnipperende maatregelen Provincialeweg

-105

N

4

Inzet Reserve BIO Buitengebied in Ontwikkeling

343

V

Totaal verwacht incidenteel resultaat Kadernota 2025

-525

-103

-1

-1 N

Bedragen x € 1.000

1) Aanvullende bijdrage ontwikkelstrategie De Peel Voor de Peelsamenwerking is aanvullend werkbudget nodig, onder andere voor de invulling van de peelprogramma manager. Deze investering wordt door alle peelgemeenten gedaan. Bij Peelsamenwerking binnen het ruimtelijke domein is meer (concreet) resultaat, snelheid en samenhang nodig om de vrijblijvendheid voorbij te gaan. Om dit te realiseren wordt de Ontwikkelstrategie de Peel uit gewerkt in één Peelagenda, waarvan we de strategische koers en de voortgang integraal en gezamenlijk bespreken op bestuurlijke ontmoetingen van de voltallige

23

colleges inclusief het Waterschap (Peeldagen). De Ontwikkelstrategie de Peel is strategisch voedend aan de Ontwikkelstrategie Zuidoost Brabant en in de Peelagenda leggen we vast met welke programma’s en projecten we de strategie realiseren. 2) Bijdrage Stichting Land van de Peel In 2021 hebben de zes Peelgemeenten vastgesteld dat de bereidheid tot samenwerken op het gebied van regionale profilering op het gebied van toerisme en recreatie groot en belangrijk is. Om die reden is in 2021 is het platform Land van de Peel met twee marketeers begonnen. Inmiddels heeft deze ontwikkeling zich tot een succesvolle formule bewezen en is ambtelijk en bestuurlijk onderzocht en uitgesproken dat we dit moeten borgen middels het oprichten van een stichting Land van de Peel. Om te zorgen dat de op te richten stichting de waardevolle activiteiten voor De Peel voort kan zetten wordt er van de gemeenten gevraagd om een bijdrage te leveren. Aandachtspunt hierbij is dat er binnen de subsidieovereenkomst met Land van de Peel afspraken gemaakt kunnen worden m.b.t. een afbouw van de subsidiebijdragen. Vooruitlopend op deze afspraken wordt voor 2025 eenmalig een bijdrage opgenomen. 3) Uitvoeren Woon-Welzijn-Zorgvisie In 2024 wordt de woon-welzijn-zorgvisie aan de Raad voorgelegd.

Voor de vaststelling van de uitvoeringsagenda wordt in de Kadernota een verwacht budget opgenomen voor het opstellen van een doelgroepenverordening, (pre-)mantelzorgbeleid, arbeidsmigrantenbeleid en woonwagenbeleid. 4) Inspiratielab Het Inspiratielab heeft voor 2023 en 2024 subsidie aangevraagd en ontvangen. De activiteiten van het Inspiratielab sluiten aan bij de inhoudelijke ontwikkeling die in gang is gezet met het PACT ‘Alle kinderen weerbaar’ en het transformatieplan jeugdzorg. Ook participeert het Lab in het lokaal preventieakkoord ‘Heel Someren gezond’. Er volgt een evaluatie eind augustus/begin september 2024 om de voortgang te bespreken en een doorkijk te krijgen in het meerjarenplan. 5) Buurtsuper Someren-Eind De projectgroep Buurtsuper heeft aan de gemeente een bijdrage gevraagd om de buurtsuper tot stand te laten komen. Naast de gemeente is de projectgroep ook andere fondsen/partijen aan het benaderen voor een financiële bijdrage, zoals het Innovatiehuis de Peel. De kans om via andere fondsen ook subsidie te verkrijgen is het grootst als de gemeente ook een financiële bijdrage levert/haar commitment voor dit project uitspreekt. 6) Bijstellen sportnota en opstellen MJOP sportaccommodaties Het huidige sportbeleid stamt uit 2008 en is in de basis nog actueel. De Raad heeft de wens uitgesproken om de nota die hieronder ligt toch bij te stellen.

Daarnaast worden accommodaties op dit moment enkel gerenoveerd op aanvraag van verenigingen en middels een IP post aangevraagd voor het daarop volgende jaar. Er is geen onderhoudsplanning waar we ons op kunnen baseren.

24

7) Skip de Trip In 2019 zijn de 32 gemeenten in de regio Oost-Brabant gestart met het bovenregionale project 'SKIP' om de toenemende normalisering van drugsgebruik onder jongvolwassenen tegen te gaan. Het project loopt nog door tot en met eind 2024 en omvat samenwerkingen met onder andere Novadic-Kentron, GGD Hart van Brabant, GGD Brabant Zuidoost, de politie en de veiligheidsregio. Om het project ook in de komende jaren voort te kunnen blijven zetten is een projectvoorstel door de SKIP stuurgroep vastgesteld voor 2025-2028. Zij vragen u ook de komende jaren hier een gemeentelijke bijdrage voor te leveren zodat we gezamenlijk onze ambities waar kunnen blijven maken. Deze bijdrage is vastgesteld op € 0,19 cent per inwoner per jaar. 8) Innovatieve landelijke ontwikkelingen / Common Ground Er zijn landelijk allerlei innovatieve ontwikkelingen onder de noemer common ground om minder afhankelijk te worden van software leveranciers. Someren zal hier op moeten anticiperen om te zorgen dat zij niet achter gaat lopen in de ontwikkelingen. 9) Investeringen onderhoud inventaris sporthallen We hebben de afgelopen jaren geen groot onderhoud gedaan in de sporthallen. Een aantal toestellen is afgeschreven en aan vervanging toe. Een deel van deze toestellen is sinds de aanschaf, ruim 50 jaar geleden, nooit vervangen.

Daarnaast willen we een deel van de, tot op heden afgestoten, sporten opnieuw oppakken waaronder zaalvoetbal. Ook hier moet een kleine investering worden gedaan omdat het materiaal, wat al jaren niet meer is gebruikt, aan vervanging toe is. 10) Tijdelijke formatie Asielketen Team Maatschappelijke Ontwikkeling Reeds geruime tijd wordt via een projectleiders constructie gewerkt aan het taakveld Asielketen/vluchtelingen. Te voorzien is dat het taakveld de komende jaren werk blijft genereren en er formatie benodigd zal zijn. 11) Opzetten Cultuur erfgoednetwerk Het opzetten van een cultureel erfgoednetwerk. Middels een cultuurapp kunnen inwoners van Someren en toeristen kennis nemen van de cultuurhistorie van Someren. Deze app toont routes en informatie over kunst en cultuur in gemeente Someren.

25

12) Inzet BIO Fonds Projectnaam Opwaarderen mountainbike (MTB) routes. Realisatie bloemrijke perken

Versterken biodiversiteit laanstructuren

Realiseren fietspad Bosrandweg

Mildere overgang tussen industrie/kern/buitengebied Aanpak zandwegen gemeente breed Realiseren bloemrijk terrein t.p.v. deel Herselse Bossen Natuurontwikkelingsproject Moorsel Parkeergelegenheid Moorsel Ontsnipperende maatregelen Provincialeweg Totaal (exclusief BTW)

Korte omschrijving Bestaande routes deels verleggen en t.p.v. voormalige vuilstort plaatselijk halfverharden om het MTB gebied aantrekkelijker te maken. Gemeente breed de bermen geleidelijk, stap voor stap, om te vormen tot bloemrijke bermen. Dit is ter verbetering van de biodiversiteit, leefomgeving en wateropname in de bodem. Bestaande boomlaanstructuren, stap voor stap, versterken door het aanvullen van bomen en het vervangen van boomsoorten. Dit is ter verbetering van de biodiversiteit en ter mogelijkheid om risico-bomen te vervangen. Aanleg (recreatief) fietspad langs Bosrandweg (gedeelte tussen Provincialeweg en afgesloten gedeelte). Dit komt ten behoeve van de mogelijkheid van het bereiken van de natuur. Bebouwing aan rand van dorp (met name SomerenDorp) ‘inpakken’ met groen om zo de fysieke leefomgeving te vergroenen. Zoals aangegeven in de concept omgevingsvisie is het van belang om oude zandpaden in ere te herstellen als recreatieve paden, zodat deze makkelijker gebruikt kunnen worden door wandelaars. Een deel van de voormalige vuilstort nabij Herselseweg omvormen tot een natuurlijk bloemrijk terrein, om zo de biodiversiteit te vergroten. Omvormen van een intensief gebruikt landbouwperceel naar natuur met kleinschalig agrarisch medegebruik, zodat de bodem- en waterhuishouding en de biodiversiteit verbeterd.

Realiseren kleinschalige parkeergelegenheid zodat er eenvoudig toegang komt tot de natuur. Extra bijdrage voor amfibietunnels zodat een vierde amfibietunnels gerealiseerd kan worden t.b.v. biodiversiteit.

€ 15.000 € 50.000

€ 10.000

€ 20.000

€ 30.000 € 12.500

€ 25.000 € 50.000

€ 25.000 € 105.000 € 342.500

Per 1 januari 2024 bedraagt de Reserve BIO € 590.304.

26