Kadernota 2024 - definitief

Kadernota 2024

2

Inhoudsopgave Aanbieding ..........................................................................................................4 Ontwikkelingen ...................................................................................................6 Uitgangspunten ..................................................................................................8 Meerjaren prognose 2024 - 2027 ......................................................................11

3

Aanbieding 1. Inleiding 1.1. Algemeen Hierbij bieden wij u de kadernota 2024 aan. Zoals gebruikelijk is dit de opmaat naar de begroting 2024 met een meerjarige doorkijk tot en met 2027. De kadernota vormt de start van de P&C cyclus 2024. Het doel van de kadernota is dat de raad zich, voorafgaand aan de begrotingsvoorbereiding, uit kan spreken over de verwachtingen die zij heeft en de kaders kan stellen voor het opstellen van de Programmabegroting 2024-2027 door het college. Een kadernota behoeft, anders dan een begroting, meerjarig in financiële zin (nog) niet sluitend te zijn. Wel dient er uiteraard een reëel inhoudelijk en financieel perspectief te worden vastgesteld op basis waarvan in november een sluitende begroting gepresenteerd kan worden. Bij de begroting controleert de raad of de kaders uit de kadernota zijn gerespecteerd en worden de definitieve kaders voor de uitvoeringsagenda van het volgend boekjaar vastgesteld. Bij de zomernota en de decemberrapportage controleert de raad de uitvoering volgens de begroting en stelt waar nodig die begroting bij. Bij de jaarrekening ligt het accent volledig op de controlerende taak. Deze Kadernota bevat zowel beleidskeuzes en (onvermijdelijke) ontwikkelingen. Vorig jaar is het nieuwe coalitieprogramma "Someren een verbonden gemeente" vertaald in de begroting. Dit jaar zullen we hier op voortborduren.

Uitgangspunt sluitende begroting De gemeente heeft de verantwoordelijkheid om een begroting vast te stellen die structureel en reëel in evenwicht is. In het Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader dat uitgebracht is door de gezamenlijke provincies staat hierover het volgende: De begroting is structureel en reëel in evenwicht. De structurele baten dekken ieder jaar de structurele lasten en de ramingen zijn realistisch. Als de begroting niet structureel en reëel in evenwicht is, dan moet aannemelijk zijn dat dit evenwicht uiterlijk in het laatste jaar van de meerjarenraming tot stand wordt gebracht. De begroting 2023 is structureel in evenwicht. Ook voor de begroting 2024 zouden we graag dit evenwicht bereiken. Er zijn echter nog diverse opgaven, die onze onverdeelde aandacht vragen zoals de gevolgen van de oorlog in Oekraïne of de noodzakelijk energietransitie. Tegelijkertijd zijn grote groepen mensen 4

op zoek naar een veilig heenkomen, is er sprake van sterk stijgende grondstoffen, energie- en consumentenprijzen en is het nog onduidelijk wat gemeenten de komende jaren - in financiële zinvan het kabinet kunnen verwachten. Kortom voldoende uitdagingen om de juiste kaders voor te stellen.

5

Ontwikkelingen 2. Ontwikkelingen 2.1. Loon- en prijsontwikkelingen Het merendeel van de mutaties in deze kadernota hebben betrekking op de flink gestegen loon- en prijsontwikkelingen. De inflatie, die jarenlang niet boven de 2,7 procent uitkwam, is de laatste tijd opgelopen tot boven de 12,0 procent, vooral als gevolg van de snel stijgende energieprijzen. De lonen volgen de economische ontwikkeling met enige vertraging, onder andere doordat cao’s voor een langere periode worden vastgelegd. 2.2. Omgevingswet in werking per 1 januari 2024 De omgevingswet is erg omvangrijk. Om het dichter bij de gemeente te houden wordt de regelgeving op het gebied van bouwen, milieu, veiligheid en ruimtelijke ontwikkeling, in totaal 26 wetten, samengevoegd in de Omgevingswet. Bijna alle taken die uitgevoerd worden in het fysieke domein krijgen op één of andere manier met de Omgevingswet te maken. Door het in werking treden van de omgevingswet hebben we vanaf 2024 te maken met zowel nieuwe wetgeving als met oude wetgeving voor de afronding van reeds bestaande dossiers. Onze prioriteit is om de dienstverlening voor burgers en initiatiefnemers op orde te houden. Tot aan die tijd moeten we nog veel werk verzetten en tegelijk nog veel leren over hoe de wet nu écht werkt.

Vanuit de regio en intern werken we hier al een aantal jaren aan met een kernteam en projectleiders en zijn een aantal werkzaamheden reeds afgerond. Zo werkt het softwarepakket Powerbrowser inmiddels onder de Wabo en staat het klaar voor onder de Omgevingswet. Verder zijn er diverse raadsbesluiten over o.a. het adviesrecht, de participatieplicht en het delegatiebesluit genomen. Ook de omgevingsvisie loopt prima en er is een goede start gemaakt met het Omgevingsplan. 2.3. Herverdeling gemeentefonds Er komt een nieuwe financieringssystematiek voor gemeenten, maar pas in 2027. Vanaf 2026, het zogenaamde ‘ravijnjaar’, bedraagt het verwachte structurele resultaat negatief 1,4 miljoen. Als alle opgaven en wettelijke verantwoordelijkheden in stand blijven én er sprake is van een forse vermindering van middelen zal dat consequenties hebben voor inwoners die desastreus kunnen uitpakken. Er zullen dan lastige keuzes gemaakt moeten worden, waarbij de mogelijkheid voor een groter eigen belastinggebied ook wordt betrokken. 2.4. Nieuwe investeringen Het is gebruikelijk om bij het vaststellen van de Kadernota ook nieuwe investeringen te betrekken. De kapitaallasten van investeringen waarover afgeschreven dient te worden zijn opgenomen in het overzicht met structurele lasten voor de jaren 2024-2027. De incidentele investeringen zijn opgenomen in het overzicht Incidentele lasten 2024-2027.

6

2.5. Organisatie-ontwikkeling Om de grote en ingewikkelde maatschappelijke opgaven het hoofd te bieden willen we onze organisatie versterken. Dit betekent onder andere leidinggevenden dichter bij de medewerkers en meer aandacht voor strategische vraagstukken. De organisatieontwikkeling heeft financiële consequenties. Er is een voorgenomen besluit, dat nu voor advies bij de OR ligt. Het raadsvoorstel omtrent de organisatieontwikkeling volgt in september 2023. De verwachte structurele verhoging en ook de incidentele lasten zijn opgenomen in deze kadernota.

7

Uitgangspunten 3.1. Algemeen Loon- en prijsontwikkeling Voor de loon- en prijsontwikkeling hebben we een stelpost van € 825.000 opgenomen. Deze stelpost is gebaseerd op een totaal percentage van 8,5 dat bestaat uit twee delen. 1.

Een percentage van 3,1 dat overeenkomt met de raming van de prijs bruto binnenlands product voor 2024 volgens het CBS.

2.

Een inhaalslag over de geraamde indexcijfers over de jaren 2022 en 2023 wat neerkomt op een percentage van 5,4.

Subsidies welzijnsinstellingen Subsidies worden eveneens verhoogd met 8,5% conform bovenstaande loon- en prijsontwikkeling van de gemeente Someren. Salarissen Voor wat betreft de nog af te sluiten CAO per 1-1-2024 wordt uitgegaan van een salarisverhoging van 2,8%. Hier wordt uitgegaan van de raming van de prijs overheidsconsumptie: beloning werknemers voor 2023 volgens het CPB (Kerngegevenstabel MEV 2023). De totale verhoging van de CAO in 2023 is ook verwerkt en bedroeg voor de gemeente Someren 7,98%. Goederen en diensten Uitgangspunt is geen volume-uitbreiding. Mocht er toch sprake zijn van volume-uitbreiding dan dient dit gespecificeerd te worden toegelicht. Huren en pachten De ramingen voor huren en pachten worden aangepast conform overeenkomsten dan wel wettelijke verhogingen. De betrokkenen dienen hierover tijdig te worden geïnformeerd. Gemeenschappelijke regelingen Voor de gemeenschappelijke regelingen geldt dat deze hun beleid presenteren op basis van ongewijzigd beleid. Nieuw beleid dient apart inzichtelijk te worden gemaakt en voorgelegd aan de deelnemende gemeenten in het AB (Algemeen Bestuur). Door het rijk opgelegde efficiencykortingen, voor gedecentraliseerde taken en andere algemeen geldende tegenvallers, dienen zoveel mogelijk te worden vertaald richting de gemeenschappelijke regelingen.

Afgesproken jaarlijkse indexeringen zullen worden verwerkt in de begroting. GR Peelgemeenten en Senzer GR Peelgemeenten en Senzer voeren diverse taken op het gebied van het sociaal domein voor de gemeente Someren uit. Hiervoor ramen zij kosten en opbrengsten. De ramingen in de begroting 2024 van de gemeente Someren sluiten hierop aan.

8

3.2. Rente- en afschrijvingsbeleid Afschrijvingen De investeringen zullen globaal getoetst worden op resterende nuttigheidsduur, gerelateerd aan de restant afschrijvingstermijn. Bij investeringen waarvan de resterende nuttigheidsduur beduidend afwijkt van de restant afschrijvingstermijn, kan extra worden afgeschreven dan wel opgewaardeerd. Rentebeleid In de gemeente Someren vertoont de treasuryfunctie een voordelig saldo. De rente-inkomsten zijn immers hoger dan de rentekosten. Conform het advies van de BBV berekenen we daarom geen rentevergoeding over het eigen vermogen en voegen we geen rente toe aan de reserves en voorzieningen.

3.3. Belastingen en rechten Onroerende-zaakbelasting De opbrengst OZB wordt volgens bestaand beleid gecorrigeerd met het inflatiepercentage van het jaar voorafgaand aan het jaar waarin de tarieven worden vastgesteld. Voor 2024 betekent dit een correctie (op basis van het gemiddelde inflatiepercentage over 2022) met 10,0% volgens opgave van het CBS. In de kadernota 2021 is afgesproken om voor de periode 2021-2024 de OZB opbrengst jaarlijks te verhogen met 5%, bovenop de jaarlijkse inflatiecorrectie. In de Programmabegroting 2021 is de verhoging van 5% meerjarig verwerkt. Zowel bij de Programmabegroting 2022 als de Programmabegroting 2023 zijn de jaarlijkse verhogingen geschrapt en is de doorgevoerde verhoging van 2021 teruggedraaid. In deze kadernota is voor 2024 wederom de verhoging van 5% verwerkt. Rioolheffing In het gemeentelijke rioleringsplan is het rioolheffing recht voor de komende jaren vastgelegd. De gevolgen hiervan zullen in de begroting worden verwerkt. Afvalstoffenheffing Bij de afvalstoffenheffing/reinigingsrecht is het uitgangspunt dat de tarieven volledig kostendekkend zijn. Bij de werkzaamheden van het jaarwerk wordt een overschot c.q. tekort toegevoegd dan wel onttrokken aan de Reserve egalisatie Afval.

Toeristenbelasting Volgens het bestaand beleid wordt het tarief voor de toeristenbelasting in 2024 gecorrigeerd met het inflatiepercentage van het jaar voorafgaand aan het jaar waarin de tarieven worden vastgesteld. Dit percentage bedraagt 10%. Het tarief voor recreatieve overnachtingen wordt in 2024 € 1,40 en voor niet-recreatieve overnachtingen € 2,20.

9

Overige heffingen De overige heffingen (hondenbelasting en gemeentelijke leges) dienen zoveel mogelijk kostendekkend te zijn.

10

Meerjaren prognose 2024 - 2027 4. Ontwikkelingen In de voorbereiding voor het financiële kader voor de kadernota 2024 is bij de afdelingen geïnventariseerd wat de ontwikkelingen zijn waarmee rekening gehouden moet worden bij de samenstelling van de kadernota 2024. Alle gemelde ontwikkelingen zijn gerangschikt volgens de criteria: 1 Wettelijke taak;

Nieuwe ontwikkelingen als gevolg van wet en regelgeving.

2 Autonoom;

Alle ontwikkelingen voortkomend uit bestaand beleid.

3 Loon- en Prijsindexeringen; 4 Wensen; 5 Investeringen. Verder zijn de ontwikkelingen verdeeld in: •

ontwikkelingen met structurele gevolgen

•

ontwikkelingen met incidentele gevolgen

11

Onderstaand de ontwikkelingen met structurele gevolgen:

Structurele lasten 2024

2024

2025

-1.988 -108

-2.985 -112

-476 -106

-476 -106

V

-1.880

-2.874

-371

-371

V

-200 375 268 -1.437 20

-188 716 284 -2.062 20

-95 -64 329 -201 20

40 -84 329 -85 20

V N

1

40

40

40

40

N

1

10

10

10

10

N

1

pm

pm

-

-

70

70

70

70

N

-2.089 100 -100 28 22

-3.108 500 -500 28 22

-1.470 500 -500 28 22

-1.797 500 -500 28 22

V N V N N

2 2 2 2 2

-218

-218

-218

-218

V

2

9 Stelpost onvoorzien conform concept nieuwe Financiële verordening 10 SPUK sport-inkomsten Totaal autonome ontwikkelingen

-300 -100 -2.657

-300 -100 -3.676

-300 -100 -2.038

-300 -100 -2.365

V V V

2 2

11 12 13 14 15 16 17 18

964 318 50 363 955 235 670 -454 3.102

974 318 50 274 955 235 670 -454 3.023

974 318 50 200 955 235 670 -454 2.949

974 318 50 172 955 235 670 -454 2.921

N N N N N N N V N

3 3 3 3 3 3 3 3

19 Regionaal plan Social Return on Investment

27

27

27

27

N

4

20 Structurele uitbreiding jongerenwerk (ONIS)

47

47

47

47

N

4

57

57

57

57

N

4

45 12 12

45 12 12

45 12 12

45 12 12

N N N

4 4 4

25 Verhoging structurele personele lasten a.g.v. organisatieontwikkelplan

354

354

354

354

N

4

26 Aanpassing loongebouw Totaal wensen

pm 553

pm 553

pm 553

pm 553

N N

4

42 60

42 60

42 60

42 60

N N

5 5 5

-55

-55

-55

-55

V

5

47 -322

47 -2.045

47 1.380

Totaal resultaat Programmabegroting 2023 Incidentele posten (incl. correctie provincie) Totaal structureel begrotingsresultaat Programmabegroting 2023 Addendum op Integraal Huisvestingsplan 2019-2023 Eerste begrotingswijziging 2023 structureel Integraal Kostendekkingsplan Openbare Ruimte Uitgangspunt kadernota 2024 structureel 1 Budget commissie Rekenkamer Verhoging budget OAB/VVE (Onderwijs AchterstandenBeleid / Voor- en 2 Vroegschoolse Educatie) 3 Controle kinderopvang SPUK Tijdelijke meerjarige regeling decentrale overheden voor klimaat4 en energiebeleid Totaal Wettelijke taak 5 Bijstelling algemene uitkering (cf meicirculaire) Stelpst jeugd in algemene uitkering (taakstelling meicirculaire) Lagere uitgaven jeugd (taakstelling meicirculaire) 6 Vermindering Eigen bijdrage WMO 7 Convenant Openbare bibliotheek 8 Kadernota 2021 bezuinigingsopdracht spoor 2 verhogen OZB met 5%

Bijdrage 8 Gemeenschappelijke regelingen Zorgkosten GR Peelgemeenten (WMO, Jeugd en BMS) Stijging (indexerings)kosten leerlingenvervoer Afsluiten nieuwe energiecontracten Loonontwikkeling; CAO principeakkoord 2023 en indexatie Stelpost indexatie subsidies Stelpost prijsindexatie (overige) goederen en diensten Indexatie van de OZB (10%) Totaal loon en prijsindexeringen

Harmonisatie inkomensregelingen GR Peelgemeenten nav Minima effect rapportage (MER) 22 Ophoging wervingsbudget inzet recruiters 23 Uitbreiding licenties Klinkende Taal en beeldbank (communicatie) 24 Formatie uitbreiding griffie 21

Kapitaallasten gewenste investeringen: 27 Aanleg nieuw kunstgrasveld SVSH / Sportpark De Plagge 28 Vervanging armaturen door LED verlichting Voordelen LED verlichting, minder storingen, lagere energie- en 29 onderhoudslasten Totaal Investeringen Totaal voordelig structureel resultaat na Kadernota 2024

2026

2027

Crit.

1

47 N 1.140 V/N

12

Toelichtingen onderdelen structurele lasten 1) Budget commissie Rekenkamer In 2024 is onze Gemeente verplicht om een commissie Rekenkamer in te richten. Uitgangspunt bij de instelling van de rekenkamercommissie is een norm van 1 euro per inwoner. 2) Onderwijsachterstandenbeleid Als gevolg van de toename van het aantal doelgroeppeuters en de wettelijk plicht om de kosten van de inzet van een pedagogische VVE coach binnen kinderopvang te bekostigen, is het reguliere budget OAB/VVE niet meer toereikend. 3) Controle kinderopvang De kosten voor de inspecties kinderopvang gaan structureel toenemen als gevolg van een toename van het percentage van verplichte inspecties naar 50% van kinderopvang en gastouderopvang. 4) Verwachte SPUK-uitkering voor klimaat- en energiebeleid Het kabinet trekt tot en met 2025 € 1,04 miljard uit om gemeenten en provincies te ondersteunen bij hun rol in de uitvoering van het klimaat- en energiebeleid, zodat zij kunnen beschikken over de benodigde kennis, expertise én uitvoeringscapaciteit. Gemeenten en provincies kunnen deze uitkering in april 2023 aanvragen bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) In de regeling is exact omschreven op welke beleidsterreinen extra capaciteit ingezet dient te worden voor het einddoel van 95% CO2-reductie in 2050.

5) Bijstelling algemene uitkering Op basis van de meicirculaire 2023 is de algemene uitkering meerjarig bijgesteld. Voor de jaren 2024 en 2025 worden de gestegen loon- en prijscomponenten grotendeels gecompenseerd. Echter vanaf 2026, het zogenaamde ‘ravijnjaar’ daalt de algemene uitkering met zo’n € 1,7 miljoen. 6) Vermindering eigen bijdrage WMO Het CAK int namens de gemeenten de eigen bijdragen Wmo en draagt deze vervolgens aan de gemeenten af. De afgelopen jaren blijven de werkelijke CAK afdrachten achter bij de geraamde CAK afdrachten. Hierdoor wordt er jaarlijks bij de jaarrekening een onderschrijding gerealiseerd. Een aframing van de CAK afdrachten is dan ook realistisch. 7) Verhoging subsidiebedrag Bibliotheek In samenwerking met de gemeenten Asten, Deurne, Helmond en Someren en Bibliotheek Helmond - Peel is er een bestuursovereenkomst en een convenant afgesloten voor de periode 2023-2025. Hierin is de bijdrage aan subsidie per inwoner vastgesteld voor het in standhouden van een robuuste bibliotheek waardoor er sprake is van een kwalitatieve goede basisdienstverlening en er tevens plusdiensten tegen een gereduceerd tarief afgenomen kunnen worden. Dit bedrag leidt tot een verhoging van de jaarlijkse subsidie.

13

8) Kadernota 2021 bezuinigingsopdracht spoor 2 verhogen OZB met 5% In de kadernota 2021 is afgesproken om voor de periode 2021-2024 de OZB opbrengst jaarlijks te verhogen met 5%. Deze verhoging bedraagt € 217.600. 9) Stelpost onvoorzien conform concept-Financiële verordening Vanuit de BBV zijn we verplicht om een stelpost onvoorzien op te nemen. In de Financiële Verordening, die in 2023 aan de Raad is aangeboden, is opgenomen om hier een vast bedrag van € 100.000 voor te ramen. 10) Spuk sport-inkomsten Vanuit het rijk bestaat er een Specifieke Uitkering Sport. De opbrengsten waren structureel te laag geraamd in de meerjarenbegroting. 11) Gemeenschappelijke regelingen De gemeente Someren maakt deel uit van een aantal Gemeenschappelijke regelingen (GR). Jaarlijks indexeren deze GR'en hun uitvoeringskosten. In onderstaand overzicht zijn de uitvoeringskosten, conform de (ontwerp)begrotingen van de gemeenschappelijke regelingen opgenomen. Daar de kosten en opbrengsten van afval neutraal in de begroting verwerkt worden zijn de uitvoeringskosten van Blink niet opgenomen. Bedragen

Omschrijving

Begroting GR 2024

x 1.000 Raming gemeente

Verschil

2024

Belasting Samenwerking Oost-Brabant (BSOB)

409

376

32

GGD

852

783

69

ICTNML

797

708

89

Metropoolregio Eindhoven (MRE)

289

280

9

Omgevingsdienst Zuidoostbrabant (ODZOB)

1.034

862

172

GR Peelgemeenten

1.531

1.369

162

Senzer

1.278

988

290

Veiligheidsregio Brabant Zuidoost (VRBZO)

1.230

1.137

93

Totaal

7.419

6.503

916

12) Mutatie zorgkosten GR Peelgemeenten De zorgkosten GR Peelgemeenten vallen uiteen in kosten van Wmo, Jeugdwet en BMS. GR Peelgemeenten stelt op basis van de zorgkosten in haar jaarrekening 2022 de prognose voor de jaren 2023 en 2024 op. De gemeente Someren sluit haar begroting 2024 aan op de prognose 2024 van GR Peelgemeenten. De prognose 2024 bedraagt € 7.754.340 o.b.v. de voorlopige jaarcijfers 2022 verhoogd met indexatie 2023 en 2024 en aanwas 2023 en 2024. In jaarschijf 2024 van de gemeentelijke primaire

14

begroting 2023 is voor zorgkosten GR Peelgemeenten een budget van € 7.436.549 opgenomen. De structurele mutatie zorgkosten voor de gemeentelijke kadernota 2024 bedraagt derhalve € 317.791. De prognose voor WMO stijgt van € 3.351.000 naar € 4.122.000, met name vanwege stijging van aanwas conform het landelijk voorspelmodel WMO, in combinatie met indexering op zowel Begeleiding als Hulp in huishouden. De prognose voor Jeugd daalt van € 3.526.000 naar € 3.171.340, met name doordat de systeemaanbieders in 2023 geen lumpsum meer hebben, maar PxQ (prijs x hoeveelheid) financiering. De prognose voor BMS daalt van € 559.549 naar € 461.000. 13) Stijging (indexerings-)kosten leerlingenvervoer Op basis van het contract leerlingenvervoer wordt de NEA-index aangehouden. Voor 2023 bedroeg deze index 13,7%. Het budget leerlingenvervoer voor 2024 en volgende jaren wordt hierop aangepast. 14) Energiekosten Voor 2024 en 2025 worden energiecontracten opnieuw aanbesteed. Op basis van de marktsituatie is de verwachting dat de prijzen stijgen. Ook als de markt zich verder stabiliseert en de handelsprijzen in de komende jaren verder zakken, halen we nooit meer het niveau van voor de crisis. 15) Loonontwikkeling CAO akkoord en indexatie voor 2024 De stijging aan loonkosten conform het principeakkoord CAO zijn doorgerekend. De gemiddelde stijging bedraagt 7,98%.

Voor 2024 wordt rekening gehouden met een loonindex conform de macro economische verkenning van het CPB, deze bedraagt 2,8%. 16) Stelpost indexering subsidies Uitgangspunt voor deze indexering is de algemene 8,5% prijsindexering. Zie punt 17. 17) Algemene stelpost prijsindexering overige goederen en diensten De basis voor indexeerbare kosten bedraagt circa 7,9 miljoen. Conform de indexcijfers van het CPB hanteren we een indexpercentage van 3,1% voor 2024. Daarnaast is de inhaalslag over de jaren 2022 en 2023 meegenomen, zijnde 5,4%. 18) Indexatie van de OZB De opbrengst OZB wordt volgens bestaand beleid gecorrigeerd met het inflatiepercentage van het jaar voorafgaand aan het jaar waarin de tarieven worden vastgesteld. Voor 2024 betekent dit een correctie (op basis van het gemiddeld inflatiepercentage van 2022) met 10% volgens opgave van het CBS. 19) Social Return on investment; regionaal plan

15

Gemeenten kunnen door middel van de inzet van Social Return On Investment (SROI) banen(kansen) creëren voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. De gemeenten van de ‘Arbeidsmarktregio Helmond-De Peel’ waar Someren onderdeel van uit maakt zijn voornemens om samen te werken op dit gebied. Op dit moment wordt een Servicedesk ingericht voor de regio. De Servicedesk stimuleert, faciliteert, jaagt aan, observeert, verbindt en is actief opzoek naar mogelijkheden voor het verkleinen van de afstand tot de arbeidsmarkt van de inwoners in onze regio met afstand tot de arbeidsmarkt. 20) Uitbreiding jongerenwerk 0,5 fte De huidige inzet jongerenwerk voldoet niet meer aan het beroep dat op de jongerenwerkers wordt gedaan. Meerdere samenwerkingspartners van Onis Welzijn (Team ZO Someren, de politie, het Varendonck College, sportorganisaties etc.), maar ook de jongeren zelf weten de jongerenwerkers goed te vinden. De afgelopen jaren is uitbreiding projectmatig ingezet. Echter de grote diversiteit van taken vraagt om structurele uitbreiding van de huidige formatie. 21) Harmonisatie inkomensregelingen Hoewel er over dit onderwerp inhoudelijk nog uitwerking plaatsvindt en er nog besluiten genomen moeten worden, wordt voorgesteld om een bedrag op te nemen voor harmonisatie inkomensregelingen om verdere uitvoering te geven aan de Minima effect rapportage (MER).

Elke gemeente stelt zijn eigen inkomensbeleid vast, hierdoor ontstaan er verschillen in het sociale vangnet tussen de gemeenten die elkaars buren zijn, veel met elkaar samenwerken en bovendien gebruik maken van dezelfde uitvoeringsorganisaties GR Peelgemeenten en GR Senzer. Het is dus wenselijk om de regels en de regelingen te harmoniseren. 22) Wervingsbudget personeel De inzet en ondersteuning van recruitmentbureau’s is nodig om de huidige vacatures te kunnen vervullen. Het kunnen vinden van geschikt personeel kost steeds meer tijd en vraagt ook van P&O een specifieke benadering van de arbeidsmarkt. Recruitmentbureau's beschikken vaak over een breed netwerk en hebben ingangen, die de eigen organisatie niet heeft. 23) Uitbreiding Communicatiebudget Er wordt een ophoging voorgesteld voor o.a. uitbreiding licenties Klinkende Taal en een licentie voor een beeldbank. 24) Formatie uitbreiding griffie Binnen de griffie is er formatieruimte beschikbaar van 0,78 fte (28 uur per week) voor de griffier en 0,33 fte (12 uur per week) voor de medewerker griffie. Door de grote hoeveelheid werk is het noodzakelijk om de formatieruimte voor de griffier uit te breiden naar 0,89 fte (32 uur per week). 25) Verhoging structurele personele lasten a.g.v. organisatieontwikkelplan Om de grote en ingewikkelde maatschappelijke opgaven het hoofd te bieden willen we onze organisatie versterken.

Dit betekent onder andere leidinggevenden dichter bij de medewerkers en meer aandacht voor strategische vraagstukken. In het voorgenomen besluit ontstaan er in de 16

nieuwe organisatie nieuwe structurele functies (zogenoemde sleutelfuncties): acht teamleiders, één concerncontroller en twee strategisch managers1. Momenteel hebben we vier managers. Dit aantal brengen we structureel terug naar twee. Daarnaast vervalt de functie van projectleider. Tenslotte kan op enkele plekken binnen de organisatie restformatieruimte worden ingezet. Dit alles betekent een structurele verhoging van de jaarlijkse salarislasten van € 354.000. 26) Aanpassing loongebouw In een krappe arbeidsmarkt is het belangrijk medewerkers marktconform te belonen. Binnen de organisatie hebben we de indruk dat het loongebouw niet op alle fronten / functies aansluit bij de huidige arbeidsmarkt. Middels een scan in 2023 krijgen we een gestaafd beeld van het loongebouw van de gemeente Someren en weten we of we marktconform belonen en waar eventueel aanpassingen noodzakelijk zijn. Afhankelijk van de uitkomsten van de scan dienen er aanpassingen gedaan te worden in het loongebouw. Dit heeft naar verwachting financiële gevolgen omdat de loonkosten zullen stijgen. 27) Nieuw kunstgrasveld SVSH/ sportpark De Plagge Het gemeentelijk sportaccommodatiebeleid voorziet in de aanleg van een kunstgras voetbalveld op elk sportpark. Sportvereniging Someren-Heide (SVSH) heeft nog geen kunstgras voetbalveld en wil graag in 2024 een kunstgrasvoetbalveld aan laten leggen.

De totaal geraamde investeringskosten bedragen € 600.000. 28) Vervanging armaturen door LED verlichting Het areaal van de Openbare Verlichting in Someren bestaat uit ca 4.400 lichtpunten. Van de bestaande armaturen zijn de afgelopen perioden al 2.200 stuks vervangen door een LED-variant. Het huidige beheerplan van Someren voorziet een gefaseerde vervanging van de conventionele verlichting naar LED waarbij rekening gehouden wordt met de leeftijd van de huidige armaturen en het stroomverbruik van de lichtbronnen. Het doel is om jaarlijks ca. 250-400 armaturen te vervangen via de opgebouwde voorziening. In 2030 zou dan het volledige areaal voorzien zijn van LEDverlichting, daarnaast voorziet de voorziening in de noodzakelijke mastvervanging en onderhoudswerkzaamheden aan de armaturen. De Europese Unie heeft besloten om de Fluorescentielampen in februari 2023 uit te faseren en de productie te stoppen. Het is daarom noodzakelijk om het beheer en verleddingsplan van de gemeente Someren aan te passen naar deze nieuwe realiteit. De totaal geraamde investeringskosten bedragen € 1.500.000. 29) Voordelen LED verlichting, minder storingen, lagere energie- en onderhoudslasten De besparing die gerealiseerd wordt op de investering bij 26) Vervanging armaturen door LED verlichting.

Onderstaand de ontwikkelingen met incidentele gevolgen: v = voordeel / n = nadeel Bedragen x € 1.000 1 Voor de komende drie jaar wordt nog voorzien in een derde strategisch manager, deze kosten zijn echter Incidentele lasten 2024 2024 2025 2026 2027 incidenteel en zijn daarom opgenomen bij de incidentele lasten.

17

Crit.

Totaal resultaat Programmabegroting 2023 Structurele posten

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

-1.988 -1.880

-2.985 -2.874

-476 -371

-476 -371

V

Totaal incidenteel begrotingsresultaat Programmabegroting 2023

-108

-112

-106

-106

V

Pr 2 IPI Lokaal beleid inclusie Raad 29-09-2022 Eerste begrotingswijziging 2023 (incidentele posten) Uitgangspunt kadernota 2024 incidenteel Onderuitputting kapitaallasten investeringen 2024 Vervanging sporttoestellen Preventief Medisch Onderzoek en Werkvermogensonderzoek Actualisatie en uitbreiding cultuurnota Onderzoek Zero Based Begroten Mobiliteitsbudget organisatie-ontwikkelplan Kosten assesments Verhoging incidentele personele lasten a.g.v. het organisatieontwikkelplan Project Veilig Publieke Taak Werkbudget voor inzet extra personeel binnen het fysieke domein LEADER-aanvraag plattelandsontwikkeling Bijdrage aan Schaalsprong Brainport 2024 Dekking incidentele posten uit Algemene reserve vrij aanwendbaar

45 -393 -456 -47 20 25 25 25 1.089 40

23 -178 -267

23 33 -51

-55 -161

Totaal nadelig incidenteel resultaat Kadernota 2024

322

V V N N N N N N

2 4 4 4 4 4 4

559

N

4

32 200 23 pm -1.213

N N N N V

4 4 4

-267

-51

-161

Toelichtingen onderdelen incidentele lasten 1) Onderuitputting kapitaallasten De kapitaallasten van nieuwe investeringen worden in het jaar van aanschaf cq realisatie geraamd. Echter in het boekjaar nadat de investering is gerealiseerd vindt de eerste afschrijvingstermijn plaats. Hierdoor is er in het jaar van investering sprake van een incidenteel voordeel. 2) Vervanging sporttoestellen Periodiek worden grote sporttoestellen, zoals klimrekken, bruggen etc. vervangen. Het reguliere exploitatiebudget voor vervanging volstaat niet, voor 2024 is een extra investering van 20.000 euro nodig. 3) Preventief Medisch Onderzoek en Werkvermogensonderzoek Jaarlijks organiseert gemeente Someren de vitaliteitsweek voor haar medewerkers met succes om vitaliteit onder medewerkers te bevorderen en positieve aandacht te geven. In 2024 willen we dit ook weer vorm geven maar dan gecombineerd met een aantal (verplichte) onderdelen uit de Arbowetgeving. Op de planning P&O 2024 staat het uitvoeren van een preventief medisch onderzoek (PMO). Ook bekend als PAGO. De werkgever moet zijn werknemers volgens artikel 18 in de Arbowet periodiek een arbeidsgezondheidskundig onderzoek (PAGO) aanbieden. Doel van het onderzoek is het zoveel mogelijk voorkomen van de risico's die de arbeid voor de gezondheid en de veiligheid van de werkenden met zich meebrengt. 4) Actualisatie en uitbreiding cultuurnota

18

N/V

De huidige Cultuurnota dient geactualiseerd en uitgebreid te worden. Daarbij wordt ingezet op een integrale, veelomvattende benadering van het begrip cultuur met een uitvoeringsprogramma voor de jaren vanaf 2025. Omdat intern deskundigheid en capaciteit ontbreekt wordt een deskundige externe ingezet. 5) Onderzoek Zero Based Begroten De financiële vooruitzichten zijn niet rooskleurig. Om mogelijke besparingen in beeld te brengen, laten we een extern bureau onderzoeken of het invoeren van Zero-based-budgetting een oplossing kan bieden. 6) Mobiliteitsbudget Organisatie ontwikkeling Dit budget omvat de gevolgen uit het Sociaal Statuut op vervallen functies. Het bedrag dat is opgenomen is het maximale incidentele budget dat nodig kan zijn om de organisatie ontwikkeling door te voeren. 7) Kosten assessments Een van de uitgangspunten in de nieuwe organisatie is de juiste personen op de juiste plek met de juiste competenties. Om de geschiktheid en ontwikkelbaarheid van sollicitanten op de sleutelfuncties (teamleiders, concerncontroller, strategisch manager) te onderzoeken worden assessments afgenomen. 8) Verhoging incidentele personele lasten a.g.v. organisatieontwikkeplan Door natuurlijk verloop krijgen we binnen twee jaar voordeel op structurele salariskosten. De komende twee jaar zullen deze kosten nog gedekt worden uit incidentele gelden.

De vrijvallende, structurele middelen zetten we in voor de nieuwe structuur, zie de toelichting op pagina 16 + 17. Daarnaast ontstaan er, met het voorgenomen besluit in de nieuwe organisatie, nieuwe structurele functies, maar ook 1 tijdelijke functie voor de duur van drie jaar. Te weten een extra strategisch manager. 9) Project Veilig Publieke Taak Op basis van rapport “een onderzoek naar de ambtelijke weerbaarheid in de gemeente Someren” door Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid is er een plan van aanpak opgesteld. Nog dit jaar wordt er een aanvullend onderzoek gedaan binnen andere teams in de gemeente. Om het plan verder uit te voeren en de ambtelijke en bestuurlijke weerbaarheid te vergroten, is tijdelijk capaciteit en dus budget nodig. 10) Werkbudget voor inzet extra personeel binnen het ruimtelijk domein Gezien alle opgaves binnen het ruimtelijk domein, waaronder de woningbouwversnelling, is tijdelijk budget nodig voor inhuur van extra personeel.

11) LEADER-aanvraag plattelandsontwikkeling 19

Gemeente Laarbeek heeft namens de 10 Brabantse peeelgemeenten en het waterschap een LEADER-aanvraag voorbereid voor Europese subsidie voor plattelandsontwikkeling. Lokale projecten voor plattelandsontwikkeling in de Brabantse Peel komen hiervoor in aanmerking. Om een subsidie aanvraag van 2 miljoen in te dienen dient 500.000 cofinanciering vanuit de regio georganiseerd te worden. De provincie stelt de helft van dit bedrag beschikbaar, de resterende 250.000 wordt door 11 partijen (gemeenten en waterschap) evenredig verdeeld. 12) Bijdrage aan Schaalsprong Brainport 2024 De regio heeft in het BO-MIRT afspraken gemaakt met het Rijk over de financiering van grote mobiliteitsopgaven tot 2030. In deze schaalsprong dienen gemeenten vanuit de regio een financiële bijdrage te leveren aan grote mobiliteitsopgaven. Voor de gemeente Someren gaat het om een bijdrage van € 800.000 aan de Multimodale Knoop / Station Eindhoven Centraal (Totale geraamde kosten € 727.000.000). Conclusie Samenvattend kunnen we concluderen dat naar de toekomst toe deze kadernota geen rooskleurig beeld laat zien. Vanaf 2026, het zogenaamde ‘ravijnjaar’, bedraagt het verwachte structurele resultaat negatief 1,4 miljoen. Uit de meicirculaire blijkt dat de Algemene uitkering daalt met eenzelfde overeenkomstig bedrag. Voor een sluitende begroting zullen dan elders middelen gegenereerd moeten worden.

Voor het opstellen van de meerjarenbegroting is het dus van belang dat er keuzes gemaakt worden.

20