Jaarrekening 2023 GGD
Tekst van het document
JAARREKENING 2023 Gezond zijn gunnen wij iedereen
Datum
30 april 2024
Auteur:
PL/EV
Functie:
Ambtelijk Bestuurssecretaris/ Manager Financien en Control
Aantal pagina's: Status:
Definitief
Versie:
2.0
Jaarrekening 2023 - GGD Brabant-Zuidoost
Aldus opgemaakt en overlegd aan het Dagelijks Bestuur,
Vastgesteld door het Algemeen Bestuur van GGD Brabant-Zuidoost in zijn openbare vergadering van 8 mei 2024
Voorzitter: C. Dortmans
Jaarrekening 2023 - PL/EV
Secretaris: V. Zeeman
2
Inhoudsopgave
Voorwoord .............................................................................................................................................................................. 5 Samenvatting.......................................................................................................................................................................... 6 1.
Inleiding ......................................................................................................................................................................... 9 1.1.
Opzet jaarstukken .............................................................................................................................................. 9
1.2.
Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden ....................................................................................... 9
1.3.
Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten.................................................................. 10
1.4.
Wet Normering bezoldiging Topfunctionarissen publieke en semipublieke sector ..................................... 10
2.
Programmaverantwoording ....................................................................................................................................... 11 2.1.
Publieke Gezondheid ....................................................................................................................................... 11
2.1a
Publieke Gezondheid - Regulier ...................................................................................................................... 11
2.1b
Publieke Gezondheid – Covid ......................................................................................................................... 26
2.2
Ambulancezorg................................................................................................................................................ 27
2.3
Gemeentelijke bijdrage .................................................................................................................................... 28
2.4
Overzicht gerealiseerde baten en lasten ........................................................................................................ 30
3.
Financiële paragrafen ................................................................................................................................................. 31 3.1.
Weerstandsvermogen en risicobeheersing .................................................................................................... 31
3.2.
Onderhoud kapitaalgoederen .......................................................................................................................... 36
3.3.
Financiering ..................................................................................................................................................... 37
3.4.
Bestuur, organisatieontwikkeling en bedrijfsvoering ..................................................................................... 41
3.5.
Verbonden partijen .......................................................................................................................................... 54
4.
Programmarekening over begrotingsjaar .................................................................................................................. 56 4.1.
Grondslagen voor resultaatbepaling .............................................................................................................. 56
4.2.
Algemene waarderingsgrondslagen voor de rechtmatigheidsverantwoording............................................ 56
4.3.
Grondslagen voor waardering ......................................................................................................................... 57
5.
Balans en de toelichting ............................................................................................................................................. 59 5.1
Balans 31-12-2023 (in Euro’s) ......................................................................................................................... 59
5.2
Toelichting op de balans ................................................................................................................................. 61
6.
7.
Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening en de toelichting ......................................................................... 77 6.1.
Exploitatierekening totaal................................................................................................................................ 77
6.2.
Rechtmatigheid begrotingsafwijking per programma ................................................................................... 78
6.3.
Baten en lasten Publieke Gezondheid ............................................................................................................ 79
6.4.
Baten en lasten Ambulancezorg..................................................................................................................... 85
6.5.
Overzicht en analyse incidentele baten en lasten .......................................................................................... 86
6.6.
Toelichting en specifieke directe kosten en overhead .................................................................................. 87
6.7.
Rechtmatigheidsverantwoording 2023 .......................................................................................................... 88
Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector.................................................. 90 7.1.
Bezoldiging topfunctionarissen ...................................................................................................................... 90
7.2.
Uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan topfunctionarissen ..................................................... 93
7.3.
Overige rapportageverplichtingen op grond van de WNT.............................................................................. 93
Verantwoording Sisa 2023................................................................................................................................................... 94 Bijlage 1
Gemeentelijke bijdrage en bijzondere bijdrage per gemeente ....................................................................... 95
Bijlage 2
Staat van baten en lasten per taakveld ........................................................................................................... 96
Jaarrekening 2023 - PL/EV
4
Voorwoord Het jaar 2023 is een bewogen jaar geweest. De impact van COVID-19 was in 2023 veel kleiner dan in de drie jaren ervoor maar dat neemt niet weg dat de GGD ook in 2023 een substantiële inspanning heeft verricht om de effecten van COVID-19 te minimaliseren. Tevens zijn voorbereidingen getroffen om de pandemische paraatheid van de GGD op een hoger niveau te brengen. De bestuursopdracht die in 2018 aan de GGD is gegeven is in 2023 geëvalueerd en grotendeels afgerond. We kunnen concluderen dat de wendbaarheid en de financiële positie van de GGD met deze bestuursopdracht aanzienlijk verbeterd is en dat de Jeugdgezondheidszorg voor 0-4-jarigen succesvol in de GGD geïntegreerd is. Bij de meeste reguliere diensten van de GGD is de productiviteit weer op het niveau gekomen van de periode voor Covid-19. Het volume contracttaken is gestegen t.o.v. voorgaande jaren. De komende jaren heeft de GGD meer ruimte voor procesverbeteringen, vernieuwingen en taakuitbreidingen. Het opgebouwde wendbaarheidsbudget zal de komende jaren met name ingezet worden voor de noodzakelijke vernieuwing van de Jeugdgezondheidszorg.
Anne-Marijn de Wit Directeur Publieke Gezondheid en Ambulancezorg
Jaarrekening 2023 - PL/EV
5
Samenvatting Bestuursopdracht De bestuursopdracht, die in 2018 door gemeenten aan GGD is gegeven, is in 2023 geëvalueerd en afgerond. De evaluatie laat mooie resultaten zien zoals een succesvolle integratie van de Jeugdgezondheidszorg voor de 0 tot 4-jarigen in de GGD, een financieel gezondere GGD (positieve exploitatieresultaten, voldoende weerstandsvermogen, volume contracttaken toegenomen en een wendbaarheidsbudget opgebouwd voor vernieuwingen in het GGD-aanbod), de transformatie van een drie- naar een tweelagenstructuur, de implementatie van zelforganisatie en continu verbeteren als sturingsfilosofie en een groot aantal verbetertrajecten in de primaire en ondersteunende processen. Voor meer informatie zie paragraaf 3.4. Meerjarig beleidsplan GGD 2022-2026 in relatie tot IZA & GALA Het MJB-plan van de GGD MJBplan-opmaak_v2023.pdf (ggdbzo.nl) bevat zes strategische thema's: Verkleinen van gezondheidsverschillen Bevorderen van een gezonde leefstijl in een gezonde leefomgeving Bevorderen van mentale gezondheid en een mentaal gezonde samenleving Verkleinen van de effecten van Covid-19 Een sluitende (regionale) aanpak voor mensen met verward of onbegrepen gedrag De juiste ambulancezorg in de acute zorgketen.
De drie eerste thema's van het MJB-plan hebben een sterke relatie met het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het laatste thema heeft een relatie met het Integraal Zorgakkoord (IZA). Het GGD-bestuur heeft er daarom voor gekozen om voor deze thema's geen aparte uitvoeringsprogramma's op te stellen maar de GGD-inspanningen bij deze thema's te integreren in de lokale en regionale plannen in het kader van IZA en GALA. In 2023 heeft de GGD haar gemeenten ondersteund bij de regionale en lokale planvorming in het kader van IZA en GALA. In 2024 zullen de geplande activiteiten worden uitgevoerd. De GGD heeft in het kader van IZA en GALA met name een rol bij het ontwikkelen en (regionaal en lokaal) implementeren van de ketenaanpakken en bij het monitoren van de effecten van de interventies. De GGD speelt hiermee een verbindende rol (lokaal en regionaal) in preventieve gezondheid. Voor meer informatie over de rol van de GGD bij IZA & GALA: zie paragraaf 2.1. Publieke Gezondheid (PG) De reguliere GGD-taken hebben in 2023 in vergelijking tot de jaren daarvoor relatief weinig hinder ondervonden van de effecten van Covid-19.
In hoofdstuk 3 doen wij verslag van de activiteiten en resultaten op de terreinen van de Jeugdgezondheidszorg, het Rijksvaccinatieprogramma, Infectieziektebestrijding, Tuberculosebestrijding, Seksuele Gezondheid, Onderzoek, Gezondheidsbevordering, Medisch-milieukundige zorg, Forensische Geneeskunde, Bijzondere Zorg, Toezicht op Kinderopvang, Ondersteuning van Mantelzorgers, de Publieke Gezondheidszorg voor asielzoekers en vluchtelingen en de GGD-crisistaken. In grote lijnen kan gesteld worden dat de beoogde resultaten bij de meeste regulier GGD-diensten gehaald zijn en soms overtroffen. Voor meer informatie zie paragraaf 2.1a.
Jaarrekening 2023 - PL/EV
6
Ambulancezorg (AZ) In 2023 zijn in totaal 48.443 ritten uitgevoerd (48.216 in 2022, +0.5%), waarvan 25.825 ritten een spoedeisend (A1) karakter hadden (24.859 in 2022, +3.9%) en 6.517 ritten besteld vervoer waren (7.265 in 2022, -10.3%). Van deze ritten waren 2.491 ritten psychiatrisch spoedvervoer (A1+A2) en 246 psychiatrisch besteld vervoer (B). Een toename in psychiatrische vervoer van 12.8% t.o.v. 2022. Een ambulance heeft in het geval van een hoog spoedeisend karakter (A1 inzet) gemiddeld een 9:30 minuten nodig om bij het slachtoffer te komen. Gemiddeld 94.2% van de A1-inzetten is binnen de rijtijdnorm van 15 minuten uitgevoerd (inclusief aanname en uitgifte door de meldkamer). Dat percentage is 0.7% hoger dan in 2022. Het percentage A2-inzetten dat binnen de rijtijdnorm van 30 minuten heeft plaatsgevonden bedroeg 98,6 % (norm is 95%); dit percentage is 0.3% hoger dan 2022. Eind 2023 is een leverancier gekozen voor een Artificial Intelligence tool op de meldkamer t.b.v. de spreiding en inzet van ambulances. Begin 2024 start hiervoor de implementatie en deze zou afgerond moeten zijn in Q3 2024. We verwachten dat het gebruik van deze tool op termijn tot betere spreiding en inzet van de ambulances binnen onze regio en dus tot betere prestaties moet leiden. In 2023 is het nieuwe huisvestingsplan van Ambulancezorg GGD Brabant-Zuidoost goedgekeurd door de zorgverzekeraar.
Inmiddels zijn er verschillende gesprekken gestart met gemeenten waar er potentieel nieuwe posten gebouwd gaan worden en met gemeente waaruit de posten vertrekken. Deze gesprekken verlopen constructief en er is goede hoop dat er in 2024 voor een aantal posten gestart kan worden met de bouw. Voor meer informatie: zie paragraaf 2.2. Covid-19-bestrijding In juni 2023 is de A-status van het Covid-19 virus komen te vervallen. Tevens is daarbij de meldingsplicht van positieve Covid-testen komen te vervallen. Tot en met 17 maart 2023 hebben we een testmogelijkheid aangeboden voor burgers (doelgroepen) op onze locatie aan de Antoon Coolenlaan in Eindhoven. In 2023 zijn nog 837 burgers uit de doelgroep getest door de GGD. De najaar vaccinatiecampagne van 2022 voor alle burgers van 12 jaar en ouder liep door tot en met september 2023. De najaar vaccinatiecampagne van oktober tot en met december 2023 was bedoeld voor alle 60-plussers, zorgmedewerkers en inwoners jonger dan 60 jaar die een verhoogd medisch risico kennen. Naast onze hoofdlocaties in Eindhoven en Helmond (5 dagen per week op beide locaties hele dagen geopend), hebben we op 8 pop-uplocaties gevaccineerd gedurende 7 weken op 37 dagen. De pop-uplocaties bevonden zich in Bladel, Valkenswaard, Veldhoven, Someren, Best, Eindhoven (Tongelre), Deurne en Beek en Donk.
In totaal hebben we bij 67 locaties van VVT-instellingen 758 bewoners gevaccineerd. Het aantal niet mobiele thuiswonenden dat we gevaccineerd hebben is 1650. In totaal zijn in het najaar ruim 132.396 personen door de GGD gevaccineerd. De vaccinatiegraad per leeftijdsgroep bij de najaarcampagne 2023 varieert van 21% (58 tot 62-jarigen) tot 70% (78 tot 83-jarigen). Overall ligt de vaccinatiegraad in onze regio 4% hoger dan het landelijk gemiddelde. Tijdens de campagne in het najaar hebben we een klanttevredenheidsonderzoek uitgevoerd en dit laat een positief beeld zien. Voor meer informatie over Covid-19 bestrijding zie paragraaf 2.1b.
Jaarrekening 2023 - PL/EV
7
Bedrijfsvoering De ondersteunende teams van de GGD hebben in 2023 zowel de reguliere GGD-processen als de Covid-processen (teststraten, vaccinatiestraten) ondersteund. Daarnaast waren er ook nog projecten zoals de inhaalcampagne HPV en het spreidingsplan Ambulanceposten. In paragraaf 3.4 gaan we uitgebreid in op de ontwikkelingen bij en de resultaten van de ondersteunende processen. Een greep uit de vele feiten/resultaten: Personeel: gemiddeld waren er bij de GGD 824 medewerkers (644 fte) in dienst (exclusief Covid). Het ziekteverzuim was 7,3% bij Publieke Gezondheid en 5,7% bij Ambulancezorg (excl. zwangerschapsverlof). Het personele verloop was 10%. Klantcontactcentrum (KCC): over het hele jaar zijn er bij ons KCC 126.356 telefoongesprekken binnengekomen en zijn 2.007 contacten met klanten via sociale media gegaan en hebben 4.869 gesprekken plaatsgevonden via de chatbot. Er zijn verbeteringen doorgevoerd in de processen met name in de koppeling/samenwerking tussen KCC en de teams JGZ en IZB. I&A: het werken in de Cloud en het datagedreven werken is verder doorgezet en het beveiligingsniveau van onze systemen is verder opgevoerd. Facilitair en huisvesting: het hybride werken is gefaciliteerd en planvorming met betrekking tot herhuisvesting van JGZ (consultatiebureaus) en de verplaatsing van ambulanceposten heeft verder gestalte gekregen.
Er is een nieuw inkoopbeleid opgesteld. Communicatie: het merkbeleid van de GGD en het huisstijlhandboek zijn uitgewerkt en vastgesteld en worden in 2024 geïmplementeerd. De aanbesteding van software voor ons nieuwe Intranet is eind 2023 afgerond en in de eerste helft van 2024 wordt het nieuwe intranet geïmplementeerd. Kwaliteitszorg: de externe audit is met goed gevolg afgelegd zodat het ISO 9001 certificaat (GGD breed) en het NEN7510 certificaat (AZ) behouden zijn gebleven. Er zijn voorbereidingen getroffen om in 2024 het NEN7510 certificaat voor de hele GGD te verwerven. Duurzaamheid: onze positie en doelen m.b.t duurzaamheid zijn bepaald en de Green Deal Zorg 3.0 is omarmd. Voorbeelden van nieuwe implementaties in 2023: we hebben de wegwerp koffiebekers afgeschaft, we verzamelen naalddoppen en schenken de opbrengst aan een goed doel, duurzaamheid heeft een nadrukkelijke plek gekregen in ons nieuwe inkoopbeleid. Financieel resultaat 2023 De exploitatie over 2023 laat bij het programma Publieke Gezondheid (PG) een positief resultaat zien van ca. € 886.000,- en bij het programma Ambulancezorg (AZ) een positief resultaat van ca. € 377.000,-.
Jaarrekening 2023 - PL/EV
8
1. Inleiding Voor u liggen de jaarstukken 2023 van de Gemeenschappelijke Regeling GGD Brabant-Zuidoost (GGD). In deze jaarstukken wordt verantwoording afgelegd over het gevoerde beleid en beheer in 2023. De jaarstukken worden vastgesteld door het Algemeen Bestuur van de GGD. Om de controlerende taak te kunnen vervullen, heeft het Algemeen Bestuur een externe accountant benoemd. De accountantscontrole heeft plaatsgevonden volgens het controleprotocol dat door het Algemeen Bestuur is vastgesteld. 1.1.
Opzet jaarstukken
Met het oog op toepassing van het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten is de opzet van de jaarstukken 2023 een afspiegeling van de begroting 2023. De jaarstukken zijn als volgt opgebouwd: Programmaverantwoording Financiële paragrafen Jaarrekening: -
Programmarekening
-
Balans
In de programmaverantwoording (hoofdstuk 2) vindt u de inhoudelijke verantwoording van de volgende GGD-programma’s: 1.
Publieke Gezondheid
2.
Ambulancezorg
Hoofdstuk 3 bevat de financiële paragrafen die van belang zijn voor het inzicht in de financiële positie van de GGD. In deze paragraaf zijn ook de activiteiten en resultaten van de ondersteunende afdelingen opgenomen. De grondslagen van de programmarekening worden in hoofdstuk 4 toegelicht. In hoofdstuk 5 wordt een uitgebreide toelichting op de balansposities van de balansposten gegeven. Hoofdstuk 6 geeft dieper inzicht in de baten en lasten van het boekjaar 2023. We sluiten af met inzicht in de bezoldiging van topfunctionarissen (hoofdstuk 7). 1.2.
Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden
Ten behoeve van de oordeelsvorming hanteert de accountant de bepalingen die zijn opgenomen in het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO). Dit besluit houdt in dat de controlerende accountant bij de jaarstukken een controleverklaring afgeeft over de getrouwheid van de jaarrekening inclusief de rechtmatigheidsverantwoording die met ingang van 2023 door het Dagelijks Bestuur dient te worden opgesteld en afgelegd. Voor de uitvoering van het onderzoek naar de rechtmatigheid van de in de jaarrekening verantwoorde baten, lasten en balansmutaties is een toetsbaar normenkader noodzakelijk.
Jaarrekening 2023 - PL/EV
9
Door middel van het normenkader geeft het Algemeen Bestuur enerzijds aan wat de voor de accountantscontrole relevante regelgeving van hogere overheden is en welke verordeningen en regelingen van de GGD zelf van toepassing zijn. Daarnaast is het normenkader het uitgangspunt voor het opstellen van de rechtmatigheidsverantwoording die met ingang van 2023 door het bestuur wordt afgelegd. Eind 2023 heeft het Algemeen Bestuur het normenkader vastgesteld. 1.3.
Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten
De gemeentewet schrijft voor dat decentrale overheden jaarlijks een begroting en jaarstukken moeten opstellen. De uitwerking van die bepaling is geregeld in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). De jaarstukken zijn opgesteld in overeenstemming met de voorschriften van het BBV. 1.4.
Wet Normering bezoldiging Topfunctionarissen publieke en semipublieke sector
Met ingang van 1 januari 2013 is de Wet Normering bezoldiging Topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) van kracht. De WNT verplicht tot openbaarmaking van de bezoldiging van de zogenaamde topfunctionarissen. Topfunctionarissen zijn diegenen die leidinggeven aan de gehele organisatie en in de WNT als zodanig zijn aangemerkt. Conform de WNT wordt in hoofdstuk 7 van de jaarrekening de beloning van de topfunctionarissen binnen de GGD openbaar gemaakt.
Jaarrekening 2023 - PL/EV
10
2. Programmaverantwoording Missie en visie GGD De GGD Brabant-Zuidoost heeft tot doel om bij te dragen aan een positieve ontwikkeling van de gezondheidssituatie van de inwoners van het samenwerkingsgebied door uitvoering van de publieke gezondheidszorg en de ambulancezorg. We beschermen, bewaken en bevorderen de gezondheid van alle inwoners in onze regio en zijn daarbij de regionale en lokale verbinder in preventie. Bij de uitvoering van onze taken stellen we de eigen kracht en de eigen verantwoordelijkheid van burgers centraal. We willen vanuit een brede sociaal medische deskundigheid een betrouwbare vraagbaak zijn en onafhankelijk advies op maat leveren. We zien gezondheid als het vermogen van mensen om zich aan te passen en een eigen regie te voeren in het licht van de lichamelijke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven (Machteld Huber, 2013). Gezondheid is een belangrijke waarde op zich, maar wij zien gezondheid ook als voorwaarde voor actieve deelname van burgers aan de samenleving en een voorwaarde voor zelfredzaamheid. Samenwerken is voor ons een belangrijk middel voor het behalen van gezondheidsdoelstellingen. We willen onze kennis van publieke gezondheid actief verbinden aan partijen in het sociale en het ruimtelijke domein en de domeinen veiligheid en openbaar bestuur. 2.1.
Publieke Gezondheid
2.1a
Publieke Gezondheid - Regulier
Jeugdgezondheidszorg voor 0-18-jarigen De Jeugdgezondheidszorg (JGZ) is een preventieve basisvoorziening die aan alle kinderen en hun opvoeders wordt aangeboden. Haar primaire taak is preventie, vroeg signaleren en doorverwijzen. JGZ kijkt naar wat kinderen nodig hebben om gezond op te groeien, zich aan te passen, zelfredzaam te zijn en deel te nemen aan de maatschappij en naar wat ouders nodig hebben om hun kind goed te verzorgen en gezond op te voeden. De behoefte en de eigen kracht en mogelijkheden van kinderen en ouders en hun omgeving zijn hierbij het uitgangspunt. De JGZ werkt hierbij samen met onderwijs (deelname aan zorg adviesteams), lokale (wijk)teams, huisartsen en medisch specialisten. In 2023 waren er in onze regio 327 scholen (247 BO/51 VO/29 SO). Aan elke school was een JGZ-professional gekoppeld (deelname aan het zorg adviesteam). Onderstaande cijfers geven een beeld van de realisaties van het Basispakket JGZ en hebben betrekking op het kalenderjaar 2023 m.u.v. de cijfers PGO (periodieke geneeskundige onderzoeken), de gezondheidschecks in het VO en de onderzoeken op indicatie 4-18-jarigen, deze hebben betrekking op schooljaar 2022/2023.
Jaarrekening 2023 - PL/EV
11
Prenatale huisbezoeken
244 Contactmomenten
alleen ‘Prenataal huisbezoek’ (excl. Stevig
190 Cliënten
ouderschap huisbezoek en PGA)
Neonatale eerste
6.427 Contactmomenten
gehoorscreeningen
6.417 Cliënten
VVE verwijzingen
2.102 Cliënten
# VVE Indicaties nieuw (aantal kinderen met een indicatie in 2023)
Contactmomenten 0 – 4- jarigen
Uitgevoerde Contact-
Het percentage no show was 8,1%.
momenten : 100.343
Er zijn 4.138 verwijzingen voor 3.225 cliënten naar ketenpartners gedaan.
PGO groep 2 Basisonderwijs
Uitgevoerde
Aantal afgehandelde contactmomenten is 6299
contactmomenten 5.083 van de 7196 cliënten dat in aanmerking kwam = 88% afgehandeld. Verschil tussen afgehandeld en
uitgevoerd zit onder andere in op eigen verzoek annuleren, niet verschijnen etc. PGO groep 7 Basisonderwijs
Uitgevoerde
Aantal afgehandelde contactmomenten is 7139
contactmomenten 5.429 van de 7329 cliënten dat in aanmerking kwam = 97%. Verschil tussen afgehandeld en uitgevoerd zit onder andere in op eigen verzoek annuleren, niet verschijnen etc. Gezondheidschecks/afnames
Ingevulde vragenlijsten
Er zijn 15.640 vragenlijsten aangeboden aan
Voortgezet Onderwijs
13.048
17.313 jongeren die ervoor in aanmerking kwamen (= 90%).
Contactmomenten PGO Speciaal
Uitgevoerde
Aantal afgehandelde contactmomenten is 1302
Onderwijs
contactmomenten 1.185 van de 1566 cliënten die in aanmerking kwamen= 83%. Verschil tussen afgehandeld en uitgevoerd zit onder andere in op eigen verzoek annuleren, niet verschijnen etc.
Onderzoeken op indicatie 4–18 jarigen
17.238 onderzoeken
Deze onderzoeken vallen behoorlijk hoger uit dan vorig jaar (10.781). Dit komt grotendeels omdat nu ook de contactmomenten met nieuwkomers, de gesprekken n.a.v. vragenlijsten (VO), en de vervolgcontacten m.b.t. zindelijkheid en speciaal onderzoek meegenomen zijn. Zonder deze aanpassing zou het aantal met ongeveer 1000 contactmomenten toegenomen zijn.
Jaarrekening 2023 - PL/EV
12
Daarnaast is ongeveer 20.000 uur arbeid verzet in de contracttaken JGZ voor een groot deel van de 21 gemeenten in onze regio. De realisaties in deze contracttaken worden apart verantwoord op gemeenteniveau. Het gaat om activiteiten zoals STORM, Mazl, extra contactmomenten op indicatie, extra huisbezoeken, stevig ouderschap, leerplichtadvisering en gezinscoaches. De realisaties bij deze contracttaken worden bilateraal naar gemeenten verantwoord. Rijksvaccinatieprogramma (RVP) De GGD voert het RVP uit voor kinderen en jongeren. Het RVP bevat in de leeftijdsgroep 0–18 jaar twaalf vaccinaties. Het streven is een vaccinatiegraad van 95% (groepsimmuniteit). De uitvoering van het RVP voor 0-4-jarigen vindt plaats in de consultatiebureaus (gekoppeld aan de reguliere contactmomenten) en voor 4-18-jarigen op 11 locaties in de regio via campagnes in het voorjaar en het najaar. De GGD ontvangt de jaarcijfers RVP van het RIVM over jaar t medio t+1, vandaar dat in de jaarstukken 2023 de vaccinatiecijfers 2022 zijn verwerkt. We zien dat de vaccinatiegraad op jonge leeftijd (zuigelingen, peuters, kleuters) gemiddeld in onze regio rond de 94% ligt (volledig afgesloten vaccinaties). Bij de zgn. 22-weken prik bij zwangere vrouwen (tegen kinkhoest) ligt de geschatte deelname op 79%. Bij kinderen in de basisschoolleeftijd ligt de gemiddelde vaccinatiegraad rond de 92%.
De vaccinatiegraad onder adolescente meisjes tegen HPV ligt op ca 73% en bij de adolescenten tegen Meningokokken op ca 88%. Er zijn verschillen tussen gemeenten v.w.b. vaccinatiegraad, met name in de grotere gemeenten (Eindhoven en Helmond) ligt de vaccinatiegraad (over de hele linie) lager dan in de overige gemeenten. Gemeenten zijn eerder door de GGD d.m.v. infographics geïnformeerd over de vaccinatiegraad in de eigen gemeente. Deze zijn ook beschikbaar via de website van de GGD: Vaccinatiegraad per gemeente - GGD Brabant-Zuidoost (ggdbzo.nl)
Jaarrekening 2023 - PL/EV
13
Onderstaande infographics geven een goede indruk van de uitvoering van en de deelname aan het RVP (reguliere campagnes) voor 4-18 jarigen in 2023:
Jaarrekening 2023 - PL/EV
14
Jaarrekening 2023 - PL/EV
15
Kansrijke Start Het actieprogramma Kansrijke Start richt zich op de eerste 1000 dagen van een kind (van -10 maanden tot 2 jaar). De omgeving waarin een kind wordt geboren, groeit en zich ontwikkelt in de eerste 1000 dagen, bepaalt in grote mate de gezondheid en de kansen voor later. Vanuit de overtuiging dat ieder kind de beste start van zijn of haar leven verdient, wordt sinds 2018 vanuit het actieprogramma Kansrijke Start volop ingezet op de totstandkoming van lokale coalities waarin we samenwerken voor een goede, kansrijke start voor elk kind. Zo bouwen we aan een gezonde generatie in de maatschappij van morgen. In de regio van GGD Brabant-Zuidoost is ongeveer 80% van de gemeenten actief aan de slag met Kansrijke Start. In een aantal gemeenten vervult de GGD de rol van projectleider of neemt deel aan het projectteam. In alle gemeenten neemt de jeugdgezondheidszorg deel aan de lokale coalitie. In de coalities zijn al mooie stappen gezet. De samenwerking tussen het medisch en sociaal domein is versterkt en er zijn al een aantal interventies uitgezet in een aantal gemeenten. Voorbeelden hiervan zijn: uitbreiding van Nu niet zwanger, steeds meer verloskundigen zijn gestart met Centering Zwangerschap (verloskundige zorg in groepsverband) en het opzetten van inloopochtenden voor ouders van baby’s en peuters. Kansrijke Start is een van de ketenaanpakken vanuit GALA/SPUK.
Dit betekent dat in 2024 alle gemeenten een coalitie Kansrijke Start hebben die zich inzet voor gezinnen in een kwetsbare situatie. De GGD heeft de 21 gemeenten ondersteund in het maken van regiobeelden, het indienen van de aanvraag van IZA en GALA/SPUK middelen en het maken van de regioplannen n.a.v. de regiobeelden. De regionale samenwerking Kansrijke Start zal in 2024 verder vorm gaan krijgen. Nu Niet Zwanger Een zwangerschap moet voor iedereen een bewuste keuze kunnen zijn, niet iets wat je overvalt en waar je maar mee moet zien om te gaan. Vooral niet als je toch al in een kwetsbare positie zit. Nu Niet Zwanger biedt hulpverleners concrete middelen om hun cliënten (vrouw én man) in een open en eerlijk gesprek te laten nadenken over hun kinderwens, seksualiteit en anticonceptie. In 2023 hebben we voor 15 gemeenten in de regio uitvoering gegeven aan Nu Niet Zwanger. Dit zijn de gemeente Helmond, Eindhoven, Bladel, Eersel, Reusel-De Mierden, Bergeijk, Waalre, Veldhoven, Nuenen, Geldrop-Mierlo, Valkenswaard, Cranendonck, Deurne, Laarbeek en Gemert-Bakel. Er zijn 40 partnerorganisaties aangesloten waar 71 aandachtfunctionarissen actief zijn. De basis e-learning over Nu Niet Zwanger is 145 keer gevolgd, de fysieke basistraining voor aandachtfunctionarissen is 6 keer gegeven (48 deelnemers) en er is 16 keer intervisie gegeven.
In totaal zijn er 21 opgeschaalde casussen opgepakt door de Inhoudelijk Coördinatoren, 15 keer is anticonceptie door Nu Niet Zwanger vergoed en de Inhoudelijk Coördinatoren hebben 34 adviesgesprekken met professionals gevoerd. Daarnaast hebben de Projectleiders zich ingezet om Nu Niet Zwanger verder in de regio te implementeren. Hiertoe hebben we gesprekken gevoerd met de gemeenten die nog niet zijn aangesloten bij NNZ. Naar verwachting sluiten de andere 6 gemeenten in 2024 aan.
Jaarrekening 2023 - PL/EV
16
Steunpunt Mantelzorg Verlicht Het Steunpunt Mantelzorg Verlicht werkt op contractbasis voor de gemeenten Eindhoven en Valkenswaard en houdt zich bezig met het ontwikkelen van deskundigheid over mantelzorgondersteuning en het inzetten van deze deskundigheid t.b.v. mantelzorgers, hulpverleners, hulpvragers en belangstellenden. De ondersteuning bestaat uit directe ondersteuning van mantelzorgers en indirecte ondersteuning door het informeren en toerusten van beroepskrachten en vrijwilligers. Het steunpunt werkt met een aantal aandachtsgebieden gericht op extra kwetsbare groepen zoals mantelzorgers die zorgen voor iemand met dementie of met een niet aangeboren hersenletsel (NAH), mantelzorgers met een nietwesterse migratieachtergrond, werkende mantelzorgers, jonge mantelzorgers (tot 25 jaar), respijtzorg (vervangende mantelzorg) en ex-mantelzorgers. Het steunpunt biedt zowel individuele als collectieve ondersteuning aan mantelzorgers met als uitgangspunt de ondersteuningsvraag van een mantelzorger. Mantelzorgers nemen rechtstreeks contact op met het steunpunt voor informatie, advies en begeleiding. De ondersteuning is gratis, er is geen indicatie nodig en er zijn geen wachtlijsten. De groepsondersteuning wordt aangeboden n.a.v. vragen vanuit meerdere mantelzorgers.
Zo zijn de themabijeenkomsten voor mantelzorgers met een migratieachtergrond ontstaan vanuit onze contacten met stichting Ik Wil en de spreekuren die in de Fatih moskee werden gehouden. In totaal zijn 6.350 mantelzorgers bij het Steunpunt Mantelzorg Verlicht ingeschreven (Eindhoven en Valkenswaard). Door deze mantelzorgers gericht te informeren worden zij op de hoogte gebracht van actuele informatie en mogelijkheden op het gebied van mantelzorg en mantelzorgondersteuning. M-nieuws, de nieuwsbrief voor mantelzorgers is in 2023 drie keer uitgebracht en naar alle mantelzorgers en ruim 350 organisaties gestuurd. In 2023 hebben ruim 4.500 contacten met mantelzorgers plaatsgevonden via telefoon, mail of bezoek. Ruim 1100 contacten waren specifiek gericht op emotionele, praktische of informatieve steun. Ruim 130 mantelzorgers hebben individuele begeleiding gekregen via een bezoek thuis of bij de GGD. De inzet in deze gesprekken is het voorkomen dan wel uitstellen van overbelasting. Mantelzorgers die zich competent voelen hebben minder kans op overbelasting (SCP, 2017). In groepsverband wordt educatieve en emotionele steun geboden. In 2023 zijn 70 groepsbijeenkomsten georganiseerd. Alle activiteiten hadden tot doel om mantelzorgers zo optimaal mogelijk hun mantelzorgtaken te laten uitvoeren. Waardoor er minder of later gebruik wordt gemaakt van 2e lijns zorg.
Toezicht Kinderopvang In het kader van toezicht op kinderopvang zijn in de regio Brabant- Zuidoost in totaal 1.399 inspecties uitgevoerd. Waarvan 523 inspecties bij gastouders (GO), 433 bij kinderdagverblijven (KDV), 423 bij buitenschoolse opvang (BSO) en 20 bij gastouderbureaus (GOB). In 2023 hebben we 100% van het totaal aantal geregistreerde kinderdagverblijven, buitenschoolse opvang en gastouderbureaus bezocht, conform de samenwerkingsovereenkomsten met onze gemeenten. Ook hebben we 50% van het aantal geregistreerde gastouders (peildatum 1-1-2023) bezocht, conform de samenwerkingsovereenkomsten. Voor 2024 streven we wederom naar een 100% norm t.b.v. de inspecties KDV/BSO/GOB en een 50% norm bij gastouderopvang.
Jaarrekening 2023 - PL/EV
17
Gezondheidsmonitors en onderzoek De resultaten van de Corona gezondheidsmonitors jongvolwassenen, volwassenen en ouderen zijn gerapporteerd en besproken met de gemeenten. Dit waren extra monitors in het kader van de impact van Covid-19. Daarnaast zijn de resultaten van de monitor gezonde leefomgeving via de Brabantse Omgevingsscan (BrOS) beschikbaar gekomen en met de gemeenten besproken. In 2023 is onderzoek uitgevoerd in de tweede en vierde klas van het voortgezet onderwijs. De resultaten worden in 2024 gerapporteerd. Het team onderzoek heeft diverse (digitale) panelonderzoeken uitgevoerd in 2023, bijvoorbeeld over dementie en burenhulp. Team onderzoek heeft meegewerkt aan de regiobeelden in het kader van IZA en leverde diverse informatieproducten voor GALA op. Ook werkte team onderzoek aan de Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV), de resultaten daarvan komen begin 2024 beschikbaar. In 2023 is daarnaast een start gemaakt met het inrichten van een regionale kennisinfrastructuur in samenwerking met de Brabantse GGD-en de Academische Werkplaats Publieke Gezondheid. Ook werkten we binnen het werkgebied van JGZ aan twee pilots op het gebied van data science. In het kader van de maatwerkonderzoeken zijn ruim 50 vragen van 21 gemeenten beantwoord. Dit zijn kleine onderzoeken.
Een voorbeeld is het onderzoek naar preventieduo’s in Oirschot en onderzoek naar Jongeren op Gezond Gewicht (JOGG) in diverse gemeenten. Grotere onderzoeken waar in 2023 aan gewerkt is zijn het belevingsonderzoek Eindhoven Airport en de onderzoeken die plaatsvonden in het kader van De Stap naar Gezonder (Slimmer Leven). Gezondheidsbevordering en ondersteuning bij lokaal gezondheidsbeleid In lijn met de werkwijze in de voorgaande jaren zijn, in samenwerking met onze gemeenten, lokale plannen voor gezondheidsbevordering opgesteld en uitgevoerd. We zijn actief binnen het brede Sociaal Domein en in diverse gemeenten ook gericht op vraagstukken in het Ruimtelijk Domein. Het gaat te ver om alle activiteiten te benoemen waar we in 2023 mee bezig zijn geweest in 21 gemeenten. Maar om de breedheid van het thema gezondheid en onze bijdrage daaraan te illustreren noemen we een aantal voorbeelden: sociaal economische gezondheidsverschillen, (o.a. Wijkaanpak Rookvrij Leven voor iedereen), mentale gezondheid (o.a.
organiseren week v/d mentale gezondheid, opzet @ease); valpreventie; JOGG; Kind naar Gezond Gewicht (lokale implementatie en regionale verkenning); Gezonde Leefomgeving; Nu Niet Zwanger; Rookvrije Generatie; SKIP die trip (regionaal project denormalisering drugs); seksuele gezondheid en seksuele diversiteit; gezondheid arbeidsmigranten; De Stap naar Gezonder; voorlichting, gastlessen, regionale online ouderavonden en workshops. Aan de Week van de Lentekriebels hebben in 2023 84 scholen deelgenomen en aan het programma De Gezonde School hebben 21 scholen deelgenomen. Ook in 2023 is de GGD voor veel gemeenten betrokken geweest bij de uitvoering van de Lokale Preventieakkoorden (LPA): als aanjager, trekker, verbinder, adviseur, uitvoerder etc. Vaak fungeert de GGD als trekker voor 1 of meerdere thema’s uit een LPA en werkt samen met gemeente en diverse partners aan de realisering van de doelen.
Jaarrekening 2023 - PL/EV
18
In 2023 is wederom een klanttevredenheidsonderzoek uitgevoerd onder ambtenaren Volksgezondheid en Welzijn in Zuidoost-Brabant. Via een korte vragenlijst is de tevredenheid over onze lokale gezondheidsbevorderingsteams gemeten. Deze lokale teams bestaan uit twee gezondheidsmakelaars (beleidsfunctionaris en preventiefunctionaris), een consulent gezondheidsbevordering en een onderzoeker. Uit het onderzoek komt naar voren dat de ambtenaren de lokale teams, de afzonderlijke expertises binnen deze teams en het lokale plan dat de teams samen met de ambtenaren opstellen, gemiddeld beoordelen met een 8. Ondersteuning bij het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord (IZA) Het jaar 2023 heeft voor de GGD en onze gemeenten in het teken gestaan van de landelijke akkoorden Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en Integraal Zorgakkoord (IZA). Er is vanuit de GGD een strategisch adviseur vrij gemaakt om onze gemeenten te ondersteunen bij de planvorming. Het IZA heeft als hoger doel het verlagen van de zorgkosten en het passend maken van de zorgvraag bij het zorgaanbod (breed gericht op zorg domein en sociaal domein; met (sub)regionale focus). Het onderliggende GALA heeft als doel bevordering van de gezondheid (meer preventief gericht; met meer lokale focus). GALA en IZA zijn sterk met elkaar verbonden.
De GGD heeft in het kader van GALA de volgende activiteiten uitgevoerd: 16 gemeenten ondersteund bij het formuleren van hun lokale GALA-plan, middels cijfermatige onderleggers, beleidsonderleggers, hands-on-advies-en-ondersteuning en een aantal gezamenlijke sessies met de 21 gemeenten. De GALA-plannen van alle gemeenten in de regio zijn goedgekeurd. Samen met de andere twee Brabantse GGD’en hebben we het voorstel gedaan om gezamenlijk een Brabant-brede Kennisinfrastructuur op te zetten. Dit voorstel is goedgekeurd door het bestuur van de GGD. De lokale teams ondersteunen de gemeenten nu (individueel) om de GALA plannen te concretiseren en te realiseren. De GGD heeft in kader van IZA de volgende activiteiten uitgevoerd: Meegewerkt aan regiobeeld (op niveau van gehele regio Zuidoost-Brabant). Zowel in samenwerkingsproces is GGD betrokken geweest als bij het aanleveren van cijfers en duiding t.a.v. gezondheid. Meegewerkt aan regioplan. Er zijn twee regioplannen gemaakt in de regio Brabant-Zuidoost: Eindhoven - De Kempen (15 gemeenten) en Helmond - De Peel (6 gemeenten). Dit heeft voor Eindhoven - De Kempen geresulteerd in een trekkende rol voor de GGD bij Programma Gezond Opgroeien en Leven voor iedereen (incl. het Programmateam voor de 5 Ketenaanpakken; samenwerking GGD huisartsenorganisatie STROOMZ) en een beoogde rol in de monitoring.
Voor Helmond-De Peel heeft dit geresulteerd in een trekkende rol voor de GGD bij Thema Gezonde Leefomgeving en regionale projectleidersrollen voor 2 Ketenaanpakken. In beide subregio’s participeert de GGD bestuurlijk in het overkoepelende IZA regioplan overleg (De Stap resp. Peel Duurzaam Gezond). Via de regioplannen heeft gezondheidsbevordering en preventie een goede positie en borging gekregen in de regionale opgave van het IZA (in beide subregio’s).
Jaarrekening 2023 - PL/EV
19
De samenwerking tussen de gemeenten onderling en met de GGD samen heeft door de GALA- en IZA-inspanningen een boost gekregen. Er is meer gevoel voor gezamenlijk optrekken ontstaan dan voorheen. Gezonde leefomgeving De GGD participeert in de Regionale Samenwerking Omgevingswet waarin we met onze 21 gemeenten, de Veiligheidsregio Z.O. Brabant, de Omgevingsdienst Z.O. Brabant en de waterschappen voorbereidingen treffen voor de implementatie van de Omgevingswet per 1 januari 2024. Ten behoeve van de Omgevingswet hebben de 3 GGD’en in Brabant in 2023 een online tool Omgevingsadvies ontwikkeld. Deze tool helpt gemeenten inzicht te geven wanneer advies van de GGD gewenst is vanwege de impact van een initiatief op de publieke gezondheid. We willen gezondheidsaspecten borgen in elk ruimtelijk initiatief, zowel het beschermen van de gezondheid als het bevorderen van een gezonde leefomgeving. De collega’s van het team Beleid en Preventie hebben samen met de collega’s van het team Gezondheid, Milieu en Veiligheid al deelgenomen aan overleggen over de Omgevingsvisie bij diverse gemeenten. Op die manier verbinden we de uitdagingen in het sociale domein met kansen in de leefomgeving met als doel gezond gedrag te stimuleren. We maken daarbij gebruik van onze kennis en cijfers over de beleving van onze inwoners van de leefomgeving, zoals te zien is in onze Brabantse Omgevings Scan.
In 2023 zijn de volgende extra opdrachten afgerond: In het kader van het Gezond en Actief Leven Akkoord zijn voor de verschillende GALA thema’s samenvattende documenten geschreven die gemeenten als input voor de GALA aanvraag gebruikt hebben. Deze teksten zijn beschikbaar onder de Volksgezondheid Toekomst Verkenning, waaronder het thema Gezonde Leefomgeving. In samenwerking met GGD Hart voor Brabant en GGD West-Brabant is een business case ontwikkeld om inzicht te krijgen in de verwachte vraag naar extra advisering in het kader van de Omgevingswet. In samenwerking met GGD Hart voor Brabant en GGD West-Brabant hebben we goede voorbeelden op het gebied van omgevingsvisies, hitteplannen en andere relevante adviezen op het gebied van het (GALA) thema Gezonde Leefomgeving met elkaar gedeeld. Op deze manier werken de 3 GGD’en al samen met het uitwisselen van kennis. De Brabantse Omgevings Scan BrOS is in 2023 geactualiseerd met nieuwe monitor cijfers. voor elke gemeente is een profiel gezonde leefomgeving beschikbaar op de BrOS. In opdracht van de gemeente Son en Breugel is gestart met de actualisatie van de notitie OOG voor gezondheid in de Omgevingsvisie. Handreiking klimaatadaptatie en gezondheid. Binnen het Europees LIFE-IP Klimaatadaptatie project is een handreiking klimaat en gezondheid ontwikkeld.
De handreiking gaat in op drie thema’s die steeds belangrijker worden voor de gezondheid door klimaatverandering namelijk hitte, UV-straling en infectieziekten. Het Onderzoeksrapport geurbelasting en geurhinder van veehouderijen is bij de academische werkplaats gezonde leefomgeving verschenen.
Jaarrekening 2023 - PL/EV
20
Medische Milieukundige Zorg Team Gezondheid, Milieu en Veiligheid (GMV) beantwoordt vragen van bewoners, bedrijven en instellingen op het grensvlak milieu en gezondheid. In 2023 zijn 250 vragen van bewoners, bedrijven en instellingen beantwoord. De vragen betreffen zowel het binnenmilieu (in woningen en scholen) als het buitenmilieu (asbest, bodem, chemische stoffen, fijn stof, geluid, houtrook, lucht, geur, bestrijdingsmiddelen). Daarnaast adviseert Team GMV gevraagd en ongevraagd aan gemeenten en levert het een bijdrage aan voorlichtingsbijeenkomsten in onze regio. Er zijn 15 voorlichtingsactiviteiten voor de regio/gemeenten uitgevoerd over onderwerpen als energietransitie, houtstook, luchtkwaliteit, schimmel en vocht in woningen. Daarnaast zijn 17 (proactieve) beleidsadviezen aan gemeenten in onze regio gegeven. Het gaat hierbij om gezondheidsrisico's of -effecten bij bodemsanering, bestemmingsplannen, hoogspanningslijnen, geurhinder en luchtverontreiniging. Team GMV nam deel aan 10 regionale werkgroepen/projecten zoals het Regionaal meetnet Lucht en Geluid, RES MRE, coalitie LEO Vliegveld Eindhoven en geurhinder (Deurne). Er zijn 11 acute incidenten geweest met betrekking tot kwik in woningen, asbest en PFAS. Bij 24 milieu-incidenten heeft de geneeskundige adviseur gevaarlijke stoffen (GAGS) advies gegeven.
Deze incidenten betroffen blootstellingen van bewoners (inademing, onwel worden) aan gevaarlijke stoffen als rook (bij brand) en chemische stoffen zoals chloor en zwavelzuur. Infectieziektebestrijding en hygiënezorg In de eerste helft van 2023 was er nog wel een meldplicht voor COVID-19, maar vond daarop geen bron- en uitbraak onderzoek plaats. De uitvoering van het vaccinatieprogramma COVID vroeg nog wel volop de aandacht (zie paragraaf bestrijding Covid-19). Het aantal meldingen van infectieziekten (exclusief COVID-19) nam t.o.v. de COVID-jaren verder toe: in totaal 945 meldingen, waarvan 486 meldingsplichtig (in 2022: 327). Dit is ook duidelijk meer dan in de jaren voor de pandemie, toen het gemiddeld 400 meldingen per jaar (meldingsplichtig) betrof. De stijging is onder meer te verklaren door gewijzigde meldingsplicht invasieve pneumokokken (stijging van enkelen naar meer dan 70) en het aantal meldingen invasieve streptokokkeninfecties (van 10 tot meer dan 50). Na jaren van afwezigheid, liep in de tweede helft van 2023 het aantal meldingen kinkhoest flink op, maar het aantal in 2023 ligt nog lager dan in de jaren voor COVID: 98 meldingen tegen bijna 200 in de jaren voor de pandemie. De verwachting is dat het aantal kinkhoestmeldingen verder zal toenemen.
Bij de niet-meldingsplichtige infectieziekten gaat het vooral om schurft meldingen (121) en meldingen van incidenten waarbij er een risico is op hondsdolheid (98). Dit soort meldingen zijn arbeidsintensief. Er werden daarnaast 627 vragen van burgers, instellingen en professionals beantwoord (2022: 597), waarvan 181 over schurft. Instellingen meldden in totaal 214 uitbraken bij de GGD (2022: 170), de meeste afkomstig uit kinderopvang en ouderenzorg. In het kader van hygiënezorg zijn 54 (risico)locaties bezocht in opdracht van de gemeenten, waarvan 4 scholen, 15 seksbedrijven, 1 jongerencentrum, 2 gemeenschapshuizen, 2 kampeergelegenheden, 5 opvanglocaties, 12 recreatiegelegenheden en 13 woningvervuilingen. Verder zijn er 63 evenementadviezen gegeven en zijn er 7 evenementbezoeken uitgevoerd. We bezochten 10 opvangcentra voor asielzoekers en 3 crisisnoodopvang locaties voor asielzoekers en voerden we indien nodig herhaalbezoeken uit. Ook auditeerden we 14 noodopvanglocaties voor Oekraïense vluchtelingen.
Jaarrekening 2023 - PL/EV
21
In het kader van de Warenwetbesluit tatoeëren en piercen inspecteerden en verleenden we aan 100 ondernemers nieuwe of verlengde vergunningen en werden 5 vrijstellingen verleend. Daarnaast zijn we middels samenwerkingsovereenkomsten betrokken bij het kwaliteits- en veiligheidsbeleid van 7 instellingen voor langdurige zorg binnen onze regio. Ook beantwoordden we 72 aan hygiëne gerelateerde vragen van burgers, organisaties en gemeenten. Versterking van de infectieziektebestrijding en de pandemische paraatheid Vanaf januari 2023 vindt een tweejarig (landelijk) programma plaats om de infectieziektebestrijding te versterken en beter pandemisch paraat te staan. Dit programma wordt gefinancierd door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en gecoördineerd door GGD GHOR Nederland en bestaat uit meerdere pijlers. Een van de pijlers is bedoeld om extra personeel in te zetten bij de GGD’en. Het beschikbare budget is goed ingezet en ongeveer 8,5 fte is aangetrokken bij GGD Brabant-Zuidoost in verschillende posities, denkend aan onder andere communicatie, onderzoek, beleid en leren en ontwikkelen om het IZB-plein te versterken. Daarnaast richten andere pijlers zich op versterken (boven)regionale surveillance, versterken wetenschappelijke kennisinfrastructuur, bovenregionale samenwerking en slim en versneld opleiden.
TBC-bestrijding In het kader van Tuberculosebestrijding zijn door de GGD 9.829 röntgenfoto’s gemaakt, 793 Mantouxtesten en 168 IGRA testen uitgevoerd en 475 BCG vaccinaties gezet. Bij 89 personen is TBC aangetroffen waarvan 48 personen een latente vorm hadden. De personen bij wie TBC is aangetroffen zijn door GGD-artsen en -verpleegkundigen behandeld en begeleid. Door artsen, verpleegkundigen en medisch assistenten zijn in totaal 726 consulten gegeven. Voornoemde aantallen zijn hoger dan in andere regio’s. Dit komt door de aanwezigheid van het COA in Budel, de grote aantallen internationale studenten aan de TU/e en Fontys, de vele expats bij de Tech bedrijven en de vele Oost-Europese arbeidsmigranten die werkzaam zijn in onze regio. Seksuele Gezondheid In 2023 zijn er 5072 SOA consulten verricht, waarvan ca 1200 zelftesten voor jongeren tot 25 jaar. Eind 2023 waren er 234 cliënten bij ons in PrEP zorg (PrEP is een medicijn dat beschermt tegen HIV), dit is het maximum dat we in zorg mogen nemen. Er staan meer dan 100 personen met indicatie voor PrEP (hoog risico op HIV) op onze wachtlijst. In 2023 konden we 16 nieuwe personen in PrEP zorg nemen omdat er plek vrij kwam. Het SOA-vindpercentage in 2023 is 23,4%. Dit is hoger dan in 2022 (20,4%). We zagen vooral een toename van het aantal gonorroe infecties onder hoogopgeleide jongeren en met name bij vrouwen onder de 25 jaar.
Er is een app ontwikkeld voor sekswerkers in 9 verschillende talen waarin informatie gegeven wordt over veilig werken, bescherming met vaccinaties tegen hepatitis B en informatie over de GGD en de SOA testen. Deze app is nu zowel in de Google play store als in de Apple store te downloaden en wordt vanaf 2024 gepromoot.
Jaarrekening 2023 - PL/EV
22
Vaccinatie Expertise Centrum en Reizigerszorg Binnen de GGD is een Vaccinatie Expertise Centrum (VEC) gevormd waarbinnen alle verschillende soorten vaccinaties worden gebundeld: het Rijksvaccinatieprogramma voor 4-18 jarigen (zie ook aparte paragraaf over het RVP in dit jaarverslag), Reizigerszorg, Vaccinaties Beroepsgroepen, Vaccinaties op maat en speciale vaccinatiecampagnes. Voor heel 2023 gold dat er geen beperkingen meer waren in reismogelijkheden. De vraag naar reisconsulten bij de GGD steeg t.o.v. voortgaande jaren maar is nog niet op het niveau van voor de Coronacrisis. In totaal zijn er 10.220 reisconsulten (2019: 20.195 reisconsulten) en 1.075 consulten voor beroepsgroepen uitgevoerd. Daarnaast zijn er 216 telefonische consulten voor Vaccinaties op Maat uitgevoerd. Tevens is er door het VEC een aantal vaccinatiecampagnes uitgevoerd. In 2023 hebben we klaargestaan voor de Covidcampagnes: de basiscapaciteit Covid van januari tot en met september en voor de najaarscampagne van oktober tot en met december (zie aparte paragraaf bestrijding Covid-19). Vanaf februari zijn de HPV-vaccinaties gezet bij de doelgroep 19- tot en met 26-jarigen. Deze campagne loopt nog door tot en met mei 2024.
Het VEC is daarnaast ingezet voor de vaccinaties tegen MPOX (in totaal 28 personen een eerste vaccinatie gegeven, en 40 personen een tweede) en de Maternale Griep Vaccinaties voor zwangere vrouwen voorbij hun 22e week zwangerschap (250 zwangere vrouwen zijn de griepvaccinatie komen halen). Het VEC heeft ondersteund bij het team Infectieziektebestrijding bij een uitbraakbestrijding van Hepatitis A (de vaccinaties uitgevoerd). Bijzondere Zorg Meldpunt voor zorgwekkend gedrag De gemeenten Bergeijk, Best, Bladel, Cranendonck, Eersel, Eindhoven, Geldrop-Mierlo, Heeze-Leende, Oirschot, Nuenen, Reusel-de Mierden, Son & Breugel en Waalre hebben de uitvoerende taken in het kader van de Wet verplichte GGZ bij de GGD belegd. De meldfunctie voor de Wvggz is doorontwikkeld tot een meld- en adviespunt voor zorgwekkend gedrag. Hier kunnen zowel professionals als inwoners hun zorgen uiten over anderen in situaties die niet acuut zijn. Het gaat dan om mensen die (tijdelijk) de grip op hun leven (dreigen te) verliezen. Dit meldpunt vormt een laagdrempelig loket. De melder kan advies krijgen wat diegene zelf kan doen of de melding wordt door het meldpunt opgepakt en indien nodig toegeleid naar de juiste zorg en ondersteuning. Intern is er in 2023 veel aandacht geweest voor het professionaliseren van processen en het verder vormgeven van het kwaliteitshandboek.
Tevens is het met oog op het optimaliseren van werkprocessen de functionaliteit van het huidige EPD tegen het licht gehouden en zijn er stappen gezet om dit een upgrade te geven. De medewerkers zijn op het vlak van de somatiek bijgeschoold, waarbij er met grote tevredenheid gebruik gemaakt is van de expertise van de collega’s van Ambulancezorg. Daarnaast is er aandacht besteed aan het bestendigen van de lijnen tussen Bijzondere Zorg en andere organisatieonderdelen van de GGD, zoals Ambulancezorg en Forensische Geneeskunde. In goede samenwerking met communicatie is er gewerkt aan promotiemateriaal voor de afdeling en is er meermaals aandacht in de media geweest voor de werkzaamheden van de afdeling. Wijk GGD’ers In 2023 is er veel geïnvesteerd in het bereiken van nog niet-aangehaakte gemeentes ten aanzien van de wijk-GGD. Dit heeft ertoe geleid dat Bijzondere Zorg met meerdere gemeentes in gesprek is geweest over het al dan niet starten van de inzet, maar er zijn ook gemeentes geweest die in 2023 daadwerkelijk zijn aangehaakt. Er is gestart met een pilot in de gemeentes Best en Oirschot met een pilot wijk-GGD, de eerste bevindingen zijn positief. Daarnaast is er een akkoord gekomen op het starten van een pilot in de gemeentes Nuenen en Son en Breugel, waarmee de wijk-GGD anno 2024 in 8 gemeentes actief zal zijn.
Jaarrekening 2023 - PL/EV
23
De bestaande inzet is verder doorontwikkeld en geborgd. De inzet van wijk-GGD in de gemeente Geldrop-Mierlo is voor 3 jaar geborgd na een succesvol verlopen pilot en lopende contracten in Waalre en Veldhoven zijn verlengd. In de zomer van 2023 is de inzet van de wijk-GGD in de gemeente Eindhoven verdubbeld naar 6 FTE. Als rode draad liep in 2023 het optimaliseren van processen rondom gegevensuitwisseling met ketenpartners; een complex proces wat vele uitdagingen kent. 2023 was tevens het jaar waarin de wet WAMS controversieel werd verklaard, deze wet haakt in op de problematiek rondom gegevensuitwisseling. Ondanks dat de wet is uitgesteld hebben we geïnvesteerd in het voorsorteren op mogelijke consequenties. Sinds mei 2023 komen alle zorgmeldingen vanuit politie ten aanzien van de inzet omtrent personen met verward gedrag voor de bij het meldpunt aangesloten gemeentes bij de GGD binnen. Dit is een waardevolle stap in de verdere samenwerking met de politie. De samenwerking met de politie komt verder tot uiting in de zeer actieve deelname aan de projectgroep ‘versterking zorg en politie op straat’, in samenwerking met Ambulancezorg, gemeente en GGzE. Hier zal in 2024 een verder vervolg aan worden gegeven (mits de subsidie wordt toegekend) in de vorm van de inzet van “Streettriage”.
Tenslotte is er in 2023 een aanzet gemaakt in het verkennen van de mogelijkheden van een landelijke OGGZ-monitor en de bijdrage die de GGD voor onze regio daaraan zou kunnen leveren. Stijging aantal meldingen Er zijn ruim 900 meldingen binnengekomen en opgepakt door het meld- en adviespunt Zorgwekkend Gedrag en de Wijk-GGD’ers. Het aantal meldingen ten opzichte van voorgaande jaren laat een sterke stijging zien. Daarnaast zien we dat inwoners en ketenpartners de GGD goed weten te vinden voor consultatie en advies. Het afgelopen jaar heeft Bijzondere Zorg bijna 600 consultatievragen beantwoord. Er wordt zodoende een belangrijk appèl gedaan op het team door verschillende ketenpartners om mee te denken in casuïstiek. Het gaat dan om complexe problematiek al dan niet in combinatie met overlast, zorgverlamming of hiaten in het aanbod. Publieke Gezondheidszorg voor Asielzoekers In 2023 verbleven asielzoekers in zeven opvanglocaties van het COA in onze regio. Deze opvanglocaties bevonden zich in Budel, Eindhoven (2x), Geldrop, Helmond, Oirschot en Veldhoven. In totaal waren hier 2.090 opvangplekken beschikbaar (waarvan 1.500 in Budel) die in de loop van het jaar steeds goed bezet zijn geweest.
De GGD heeft voor deze asielzoekers in opdracht van het COA de volgende zorg verleend: In het kader van de JGZ voor 0 tot 18-jarigen zijn intakes en medische onderzoeken uitgevoerd en wordt het RVP uitgevoerd. Indien kinderen verhuizen naar een andere COA- opvanglocatie of naar een gemeente draagt JGZ het kinddossier over. Tevens is aan zwangere vrouwen een 22-weken prik (tegen maternale kinkhoest) gegeven. In het COL (aanmeldcentrum) in Budel zijn screeningen op TBC uitgevoerd bij de nieuwe instroom van asielzoekers. In het kader van infectieziektebestrijding heeft 1 collectieve interventie plaatsgevonden n.a.v. een schurftuitbraak bij een opvanglocatie. In de opvanglocaties hebben 11 hygiëne inspecties plaatsgevonden. Er zijn 31 groepsvoorlichtingen gehouden waaraan 227 asielzoekers deelnamen. De voorlichting in verschillende talen betrof de thema's gezondheidszorg in Nederland, zelfzorg, opvoeding en hygiëne.
Jaarrekening 2023 - PL/EV
24
Forensische Geneeskundige Vanaf 1 januari 2022 is het team forensische geneeskunde gaan werken met (forensisch) verpleegkundigen en forensisch artsen samen. Waar tot 2022 alleen de forensisch artsen de dienstverlening naar de gemeente, politie, justitie en overige opdrachtgevers verzorgden doen ze dat nu samen met de (forensisch) verpleegkundigen. Echter de lijkschouw is voorbehouden aan de gemeentelijk lijkschouwer (forensisch arts). Op politieregio niveau Brabant Oost is er al enige tijd een intensieve samenwerking, vanaf 1 januari 2024 is deze samenwerking ook geformaliseerd in een centrummodel. De GGD BZO treedt vanaf die datum op als centrum GGD. De samenwerking heeft als primair doel te kunnen voorzien in de behoefte aan dekking van forensisch geneeskunde binnen het gehele verzorgingsgebied. De samenwerking heeft verder ten doel de uitvoering van taken op het gebied van forensisch geneeskunde op het vereiste kwalitatieve niveau en op een zo efficiënt en effectief mogelijk wijze uit te voeren onder andere met het oog op passende besteding van overheidsmiddelen. De samenwerking heeft voorts ten doel een voor de forensisch geneeskundige beroepsgroep aantrekkelijk werkgebied (kwantitatief en kwalitatief) te organiseren. In de politieregio zijn totaal 11.022 verrichtingen uitgevoerd door het team forensische geneeskunde.
Hiervan hebben 1.944 verrichtingen betrekking op het Centrum Seksueel Geweld Brabant Oost waarin wij een actieve rol hebben met een coördinator, casemanagers, forensisch verpleegkundige, forensisch artsen, ondersteuning en stuurgroep voorzitter. De forensische geneeskunde heeft drie hoofdtaken. De cijfers die hieronder getoond worden hebben uitsluitend nog betrekking op het gebied van GGD Brabant-Zuidoost. Lijkschouw, bekostigd vanuit de gemeentelijke bijdrage: -
Lijkschouwing (exclusief euthanasie): 581 keer uitgevoerd. Dat zijn er 71 meer dan in 2022. De afgelopen jaren neemt de groei in lijkschouwen toe.
-
Euthanasie toetsing: 411 en dat zijn er wederom meer dan in 2022.
-
Lijkenpas/uitstel begraven/collegiaal overleg overlijden en melding dood minderjarige hebben 570 keer plaatsgevonden.
Forensisch medische Expertise: is 1.776 keer uitgevoerd, waarvan er 1.414 bloedproeven. Dit zijn er bijna 400 meer dan vorig jaar. Forensische Medische Expertise is een verzamelbegrip voor alles waar uitsluitend het forensisch team bevoegdheden heeft. Denk hierbij ook aan zedendelict onderzoek, letselbeschrijvingen, enz. Medische Arrestantenzorg (inclusief telefonisch overleg): 2.152 consulten. Ook hier neemt de vraag toe. GGD Academy Door de GGD Academy zijn 8 trainingen/workshops gegeven waaraan 105 professionals van buiten de GGD hebben deelgenomen. Het gemiddelde cijfer voor de trainingen is 4 (op een schaal van 1 t/m 5, waarvan 5 het hoogst). In de trainingen kwamen de volgende onderwerpen aan de orde: eenzaamheid, meldcode kindermishandeling, suïcide preventie, alcohol en drugs in het voortgezet onderwijs, gezonde seksuele ontwikkeling bij kinderen en seksueel grensoverschrijdend gedrag.