Instemmen met voorstel uitvoeringscapaciteit woningbouw

Raadsvoorstel Onderwerp:

Voorstel uitvoeringscapaciteit woningbouw

Portefeuillehouder:

W.M. van Doorn

Documentnummer:

200825754

Zaaknummer:

0847200825749

Datum:

5 februari 2026

1. Samenvatting voor de burger In de raadsvergadering van 11 december 2025 heeft de gemeenteraad een motie ingediend waarin zij het college opdraagt met een voorstel te komen voor extra capaciteit voor woningbouw. In diezelfde vergadering werd het rapport review bestuurskrachtonderzoek besproken. Hierin wordt onder andere geconcludeerd dat de gemeentelijke investeringen in de bestuurskracht geen gelijke tred houden met het tempo en de omvang van de lokale en regionale opgaven. Daar waar de condities voor bestuurskracht nog voldoende zijn voor de uitvoering van (lokale) wettelijke taken zien we daarbovenop een snelle groei van nationale, regionale en lokale opgaven. Denk aan de energietransitie, bedrijventerrein, woningbouw en schoolgebouwen. De investeringen die de gemeente Someren de afgelopen jaren heeft gedaan in de uitvoerings- en besliscapaciteit van de gemeente blijven daarbij achter. Gelet op de (regionale) opgaven is het noodzakelijk om nu als eerste stap de uitvoeringskracht voor het realiseren van woningbouw te versterken. 2. Inleiding In de raadsvergadering van 26 juni 2025 is door de fractie Gemeenschapslijst een amendement ingediend om incidenteel drie keer 400.000,- Euro ter beschikking te stellen voor de woningbouwversnelling.

Het college gaf toen aan dat we een relatief klein ambtelijk apparaat hebben ten opzichte van de grote opgaven waar de gemeente Someren nu en in de toekomst mee te maken heeft. Het amendement werd door het college gezien als een oproep om met een concreet voorstel te komen. In de raadsvergadering van 11 december 2025 heeft de raad een nieuwe motie ingediend waarin de gemeenteraad het college opdraagt (letterlijke tekst): 

Het eerder toegezegde voorstel voor extra capaciteit voor woningbouw alsnog op te stellen



De toezegging zoals die gedaan is in de raadsvergadering van juni alsnog onveranderd uit te voeren en daarbij met een voorstel te komen om de extra capaciteit op termijn structureel te maken;



De (structurele) extra investering mee te nemen in de P&C cyclus in de eerste begrotingswijziging 2026;



In de strategische verkenning rekening te houden met de uitvoering van de toezegging en deze motie;

Met dit raadsvoorstel doen we een voorstel en geven we ook antwoord op de volgende moties: 

200669714 – Motie Programmabegroting 2025 – Woningbouwprogramma (7 november 2024)



200669715 - Motie Programmabegroting 2025 – Projectbureau woningbouw (7 november 2024)



200812540 – 19a Unaniem aangenomen motie vreemd Extra capaciteit woningbouw (11 december 2025)

Het college heeft een analyse laten uitvoeren door de ambtelijke organisatie, welke in december 2025 is afgerond. De analyse schetst een beeld dat onmiddellijke structurele aandacht vereist. De urgentie vloeit voort uit structurele knelpunten van zowel interne als externe factoren, zoals bijvoorbeeld de hierboven genoemde woningbouwversnelling, maar ook gemaakte bestuurlijke keuzes en uitgesproken wensen, maatschappelijke ontwikkelingen, nieuwe wettelijke taken zonder afbouw van huidige wettelijke taken, een organisatie-ontwikkelopgave, hoge werkdruk en personeelsverloop. Analyse Om tot een voorstel te komen is een analyse gemaakt welke capaciteit nodig is om de taken goed uit te kunnen voeren. Daarbij zijn keuzes gemaakt welke taken we op dit moment wel uitvoeren en welke niet. 1.

Alle wettelijke taken voeren we uit.

2.

Bij de niet-wettelijke taken kiezen we ervoor: o

Om de capaciteit af te stemmen op alle ruimtelijke aanvragen die in behandeling zijn, die op de wachtlijst staan en die structureel binnenkomen;

o 3.

Bepaalde beleidstaken die geen dringend karakter hebben niet uit te voeren.

Er moet voldoende capaciteit zijn om de lopende projecten uit te voeren.

De maatschappelijke impact van deze keuzes is dat we werken aan de realisatie van ruim 1800 woningen. Op basis van deze keuzes is voor alle werkzaamheden en alle disciplines de nodige capaciteit geanalyseerd. De analyse laat zien dat er op alle disciplines in het team Ruimtelijke Ontwikkeling een tekort aan capaciteit per jaar is. De adviseurs RO, projectleiders, projectondersteuners en medewerkers grondzaken springen er daarbij uit en daarna de planjuristen en medewerkers economie en milieu. Tekort aan uren1

1

Discipline

(afgerond)

Buitengebied

- 200

Wonen

- 200

Grondzaken

- 1400

Economie

- 675

Toerisme/Recreatie

- 125

Milieu

- 675

Planjurist

- 600

Adviseur RO

- 5000

Planeconoom

- 200

Projectleider RO

- 1575

Projectondersteuner RO

- 2300

Totaal

- 12950

1 fte = 1400 uur

Pagina 2 van 11

Om de maatschappelijke impact waar te maken is het noodzakelijk het tekort aan capaciteit op te lossen. Dit leidt tot de volgende adviezen. 1.

Het advies is om voor de vakgebieden waar 200 uur of minder tekort is geen extra capaciteit te vragen maar dit op te lossen in de dagelijkse prioritering van de werkzaamheden.

2.

Grondzaken. We voeren als gemeente een actief grondbeleid. Op dit moment hebben we 1,55 fte grondzaken, wat weinig is gelet op ons actieve grondbeleid. De inzet van de uren die we tekortkomen richt zich volledig op de projecten. Geadviseerd wordt om de formatie met 1 fte uit te breiden.

3.

Economie. We zijn als gemeente economisch heel actief. Zo ontwikkelen we een RBT en ligt er nog een zoekopdracht voor meer dan 4 hectare nieuw bedrijventerrein. De huidige capaciteit, 0,78 fte, is onvoldoende om de taken uit te voeren. Geadviseerd wordt om de formatie structureel uit te breiden met 0,5 fte.

4.

Milieu. De aandacht voor milieu is de afgelopen jaren sterk gegroeid, denk bijvoorbeeld stikstof, PFAS en geur- en geluidhinder. Dit resulteert in meer werk waaronder de verankering en toetsing in onze plannen. De huidige capaciteit, 0,78 fte, is daarin onvoldoend. Geadviseerd wordt om de formatie structureel uit te breiden met 0,5 fte.

5.

Planjurist. Wij hebben op dit moment geen planjurist in onze formatie. Kijkende naar de hoeveelheid plannen die we maken is dit een zeer grote kwetsbaarheid. Met de begroting 2026 is tijdelijk, voor 1 jaar, een planjurist toegevoegd. Geadviseerd wordt om deze tijdelijke formatie structureel te maken. Het gepresenteerde tekort aan planjuridische capaciteit is gebaseerd op een formatie van 1 fte.

6.

Adviseur RO. De formatieve capaciteit van RO-adviseurs is niet afgestemd op de hoeveelheid aanvragen, plannen en projecten. Als we alle aanvragen willen oppakken en de lopende projecten goed willen ondersteunen komen we 5000 uur te kort. Geadviseerd wordt om 2 fte aan de formatie toe te voegen en incidenteel voor 2000 uur financiën ter beschikking te stellen om de achterstanden weg te werken. Bij de werving streven we ernaar om 1 RO-adviseur te werven met een meer juridische achtergrond, om zo te anticiperen op het tekort aan planjuridische capaciteit en zo flexibiliteit te creëren met de planjuridische taken.

7.

Projectleider RO. Op dit moment hebben we formatief twee projectleiders RO die voor een groot deel van hun tijd twee majeure projecten uitvoeren. Als we de lopende projecten willen doorzetten komen we 1575 uur te kort. Geadviseerd wordt om 1 (zeer) ervaren projectleider toe te voegen aan de formatie.

8.

Projectondersteuner. Op dit moment is er geen structurele formatie voor projectondersteuners. Er loopt een pilot met twee tijdelijke projectondersteuners. De toegevoegde waarde van deze ondersteuning bewijst zich in de praktijk, maar de capaciteit van de pilot is niet afgestemd op het aantal projecten dat ze zouden moeten ondersteunen (met de twee tijdelijke projectondersteuners komen we 2300 uur te kort). Met het oog op het verder borgen van projectmatig werken in de organisatie en het ontlasten van de medewerkers op het gebied van Pagina 3 van 11

onder andere zaakgericht werken, correspondentie en telefonische dienstverlening, wordt geadviseerd de formatie structureel uit te breiden met vier projectondersteuners (met andere woorden de twee tijdelijke projectondersteuners structureel maken plus twee nieuwe projectondersteuners). Samenvattend is het advies om: 



Structureel 10 fte toe te voegen aan de formatie: o

3 fte zijn al tijdelijk aanwezig en zetten we om in structurele formatie

o

7 fte voegen we nieuw toe

Incidenteel financiële middelen ter beschikking te stellen voor 2000 uur

Voor de dekking wordt verwezen naar de financiële paragraaf. Advies Tekort Uren

Incidenteel

Structureel

Buitengebied

- 200

Wonen

- 200

Grondzaken

- 1400

1 fte

Economie

- 675

0,5 fte

Toerisme/Recreatie

- 125

Milieu

- 675

0,5 fte

Planjurist

- 600

1 fte

Adviseur RO

- 5000

Planeconoom

- 200

Projectleider RO

- 1575

1 fte

Projectondersteuner RO

- 2300

4 fte

2000 uur

2 fte

Kaders uitvoeringscapaciteit woningbouw De raad stelt de kaders vast waarbinnen het college de structurele uitbreiding van de formatie van het team Ruimtelijke Ontwikkeling kan inzetten. In algemene zin is de Omgevingsvisie het uitgangspunt waar vanuit het college en de organisatie gaan prioriteren. De volgende kaders worden voorgesteld. 1. Evenwichtige spreiding woningbouw over de dorpen We realiseren een evenwichtige spreiding van woningbouw over de dorpen, conform de uitgangspunten uit vastgesteld beleid zoals de Woonvisie Someren 2030 en de Omgevingsvisie van Someren. 2. Doorstroom stimuleren Met inachtneming van de Woon-welzijn-zorg visie 2024 –2040 bevorderen we de doorstroming op de woningbouwmarkt via de woningbouwprogrammering en projectsturing. Door een continue bouwstroom van de juiste woningen ontstaan ‘treintjes’ waarin de verschillende doelgroepen door kunnen stromen. 3. Een gezonde balans met overige ruimtelijke initiatieven We versterken de uitvoeringscapaciteit voor woningbouw, kwantitatief en met een projectenbureau. Overige ruimtelijke initiatieven maken echter ook onderdeel uit van de werklast van het team Ruimtelijke Pagina 4 van 11

Ontwikkeling. Het college zoekt balans tussen het versnellen van woningbouw en ruimte voor overige ruimtelijke initiatieven. 4. Wachtlijst wegwerken We werken de bestaande wachtlijst binnen het werkveld Ruimtelijke Ontwikkeling substantieel weg. 5. Periodieke evaluatie van inzet en effect. Het college rapporteert halfjaarlijks over het effect van de structurele formatie uitbreiding en over de realisatie van de woningbouwprogrammering via een nog te ontwikkeling dashboard. Zo nodig legt het college voorstellen ten aanzien van de aanpassing van de capaciteit voor aan de raad. 6. Bijstelling en doorontwikkeling Het college betrekt de raad tijdig bij eventuele aanpassingen in prioriteiten, capaciteit of werkwijze(n). 3. Advies 1.

In te stemmen met het versterken van de uitvoeringscapaciteit voor woningbouw in de ambtelijke organisatie, en hiervoor: a.

€ 410.000 aan structurele personeelskosten, ten behoeve van het toevoegen van 10 fte voor de versterking van de uitvoeringskracht voor woningbouw, ten laste te brengen van de exploitatie;

b.

€ 35.000 aan structurele kosten, ten behoeve van de inzet van software voor projectmatig werken, ten laste te brengen van de exploitatie;

c.

€ 355.000 aan incidentele kosten, ten behoeve van het wegwerken van de wachtlijst van aanvragen, opleiding van medewerkers, de aanschaf van software voor projectmatig werken en werving- en selectiekosten, ten laste te brengen van de Algemene Reserve.

2.

In te stemmen met de kaders waarbinnen het college de structurele uitbreiding van de formatie van het team Ruimtelijke Ontwikkeling kan inzetten.

4. Beoogd effect Met dit voorstel wordt beoogd de uitvoeringscapaciteit op het gebied van de woningbouwopgave te versterken en continuïteit te creëren in de woningbouwopgave. 5. Argumenten 1.1 De review bestuurskrachtonderzoek stelt dat een kwaliteitssprong in de organisatie noodzakelijk is In de review bestuurskrachtonderzoek wordt onder andere geconcludeerd dat de gemeentelijke investeringen in de bestuurskracht geen gelijke tred houden met het tempo en de omvang van de lokale en regionale opgaven. De gemeente Someren heeft last van uitdagende externe omstandigheden, met name de financiële opgaven van gemeenten en de gemeentelijke arbeidsmarkt (schaarste aan personeel). Daar waar de condities voor bestuurskracht nog voldoende zijn voor de uitvoering van (lokale) wettelijke taken zien we daarbovenop een snelle groei van nationale, regionale en lokale opgaven. Denk aan de energietransitie, bedrijventerrein, woningbouw en schoolgebouwen. De investeringen die de gemeente Someren de afgelopen jaren heeft gedaan in de uitvoerings- en besliscapaciteit van de gemeente blijven daarbij achter. Someren bevindt zich op een kantelpunt. Gelet op de regionale opgaven is juist een kwaliteitssprong noodzakelijk, in politiek, bestuur en organisatie. Er is meer nodig om de snelle

Pagina 5 van 11

maatschappelijke ontwikkelingen bij te benen. Om zelf aan het stuur te blijven wordt geadviseerd verder te investeren in de uitvoerings- en besliscapaciteit. 1.2 Door programmatisch te sturen en projectmatig te werken wordt de versterking van de uitvoeringscapaciteit goed ondersteund We richten in 2026 onze ambtelijke organisatie in op programmatisch sturen en projectmatig werken. We zorgen met programmatisch sturen dat we ‘de juiste dingen doen’ en met projectmatig werken dat we die juiste dingen ‘op de juiste manier doen’. De basis voor deze afspraken ligt in het Handboek bouwproces projectontwikkeling. Dit handboek is in juni 2023 vastgesteld door het college. Naar aanleiding van het eindrapport enquêtecommissie: Lage Akkerweg hoog opgelopen is op 23 december 2025 het actieplan raadsenquête Lage Akkerweg aan de gemeenteraad aan geboden. Dit actieplan geeft op hoofdlijnen weer hoe wij de leerpunten en aanbevelingen uit het rapport vertalen naar gerichte acties. Een van de acties is het actualiseren van het Handboek Bouwproces projectontwikkeling 2. Het geactualiseerde handboek vormt de leidraad voor onze werkzaamheden: doen we de juiste dingen en doen we deze op de juiste manier. De actualisatie levert ook een implementatieplan op. Het uitvoeren van het implementatieplan kost geld.

Hierbij valt te denken aan opleidingen voor projectmanagers, trainingen voor projectgroepleden (incidentele kosten) en het aanschaffen van software om projecten te kunnen beheren en daarover te rapporteren (structurele kosten). Met de aanschaf van software komen we ook meer in control. 1.3 Om meer focus te creëren op de woningbouwopgave wordt een projectbureau ingericht In de analyse van de huidige situatie is ook gekeken of we op de juiste wijze georganiseerd zijn. In motie 200669715 is door de gemeenteraad opgeroepen om de mogelijkheid te bekijken voor het opzetten van een Projectbureau woningbouw. We herkennen de urgentie van de woningbouw opgave en onderkennen dat de uitvoering van de verschillende woningbouwprojecten efficiënter kan. Niet alleen door het actualiseren van het handboek bouwproces projectontwikkeling en het strakker uitvoeren van de afspraken in dit handboek. Ook zien we dat het anders organiseren een bijdrage kan leveren aan meer focus op het realiseren van woningbouwprojecten. Het inrichten van projectbureau binnen het team Ruimtelijke Ontwikkeling kan hierbij helpen. Door projectleiders, projectondersteuners, planeconomen en adviseurs grondzaken in 1 sub-team te zetten ontstaat er focus.

Ook ondersteunt het inrichten van een projectenbureau de gekozen werkwijze: als je echt programmatisch en projectmatig wil werken moet je er ook voor zorgen dat de structuur deze werkwijze maximaal ondersteunt. Op dit moment wordt er niet gekozen voor een formele structuurwijziging waarbij een nieuw team projectenbureau wordt gecreëerd. Dat zou vragen om een formele reorganisatie en dat is nu niet de bedoeling. Wel wordt het team Ruimtelijke Ontwikkeling in drie ‘virtuele’ sub-teams verdeeld waarbij het projectbureau er 1 is. 1.4 Met het versterken van de uitvoeringskracht wordt balans gecreëerd in het team Ruimtelijke ontwikkeling in de ambities en de beschikbare capaciteit 2

Het Handboek bouwproces projectontwikkeling biedt belangrijke handvaten om fouten in de toekomst te voorkomen. De commissie adviseert de ambtelijke organisatie naar aanleiding van het onderzoek het handboek op een aantal punten aan te scherpen. De commissie adviseert het college en de ambtelijke organisatie om deze papieren werkelijkheid ook in de praktijk te brengen.

Pagina 6 van 11

Door de uitvoeringskracht te versterken wordt de capaciteit in balans gebracht met de maatschappelijke impact om ruim 1800 woningen te realiseren. Dit heeft niet alleen effect in het team Ruimtelijk Ontwikkeling. Door de uitvoeringskracht bij het team Ruimtelijke Ontwikkeling te versterken kan bijvoorbeeld ook het team Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving beter ondersteund worden wat weer een positief effect heeft op de dienstverlening vanuit dat team. 1.5 Een betere dienstverlening vraagt ook iets van marktpartijen Met het uitbreiden van de capaciteit zijn we in staat om, passend binnen het geldende dienstverleningsconcept, de dienstverlening aan initiatiefnemers te verbeteren, met als doel tijdige en duidelijke communicatie over de voortgang en planning van ruimtelijke aanvragen. Het college richt de dienstverlening zodanig in dat initiatiefnemers binnen redelijke termijnen inzicht krijgen in het proces en verwachte besluitmomenten van hun aanvragen. Dit vraagt van marktpartijen dat ze zich houden aan de spelregels rond het indienen van aanvragen en dat aanvragen volledig zijn en aan de indieningsvereisten voldoen. 1.6 Met dit voorstel geven we verder invulling aan het organisatieontwikkelplan Voor elkaar! In het organisatieontwikkelplan wordt het toekomstbestendig maken van de uitvoeringscapaciteit als belangrijkste bestuurlijke opgave gezien.

Met dit voorstel wordt de uitvoeringscapaciteit voor de woningbouwopgave op peil gebracht. Daarbij ondersteunt dit voorstel de doelstelling uit het plan om een aantrekkelijke en moderne werkgever te worden, waar ruimte is voor persoonlijke groei en ontwikkeling. Met het goed invullen van de gevraagde formatie kan de strategische personeelsplanning een impuls krijgen waardoor we een aantrekkelijker werkgever worden. Ook zorgt het versterken van de uitvoeringskracht ervoor dat er meer ruimte en tijd is bij de medewerkers om hun werk goed te doen wat onder andere resulteert in meer werkgeluk. 1.7 Niets doen zorgt ervoor dat de wachtlijst groeit en dat projecten stil komen te liggen Als er niets gedaan worden aan de uitvoeringskracht binnen het team Ruimtelijke Ontwikkeling dan heeft dat de volgende consequenties. De bestaande wachtlijst van ongeveer 40 aanvragen groeit verder en aanvragers moeten lang wachten op een antwoord. Ook zal een aantal reeds opgestarte projecten stil komen te vallen (bijvoorbeeld Lierop Zuid). 1.8 De werving en selectie van 10 fte aan vaste formatie en 2000 uur aan tijdelijke formatie vraagt grote inzet van het team HR Met de inzet voor de werving en selectie van deze toevoegingen aan onze ambtelijke organisatie is geen rekening gehouden in de planning van het team HR.

Het is daarom noodzakelijk hiervoor incidentele middelen beschikbaar te stellen voor een tijdelijke uitbreiding van de capaciteit van team HR en de uitvoeringskosten van de werving. 2.1 Door als raad kaders te stellen wordt de programmatisch aansturing versterkt We zorgen met programmatisch sturen dat we ‘de juiste dingen doen’. Door als raad kaders te stellen wordt richting gegeven waarbinnen het college de structurele uitbreiding van de formatie van het team Ruimtelijke Ontwikkeling kan inzetten. 6. Kanttekeningen

1.1 Dit voorstel is de eerste stap in het versterken van de uitvoeringskracht Pagina 7 van 11

Met dit voorstel wordt in het team Ruimtelijke Ontwikkeling de capaciteit in balans gebracht met de maatschappelijke impact om ruim 1800 woningen te realiseren. Het versterken van de uitvoeringskracht in dit team heeft echter ook effecten op andere teams. Als het team Ruimtelijke Ontwikkeling meer plannen oppakt zal er ook vanuit het team Openbare Ruimte en het team VTH meer capaciteit nodig zijn. Ook zal er extra capaciteit nodig zijn op het gebied van bijvoorbeeld het Domein Bedrijfsvoering. Een eerste inschatting voor bijvoorbeeld het team Openbare Ruimte is dat dit gaat over 4-5 fte. Deze analyse is nog niet klaar wat betekent dat er in 2026 nog een voorstel komt. In de strategische verkenning zal een eerstvolgende doorkijk worden gegeven. 1.2 In de huidige arbeidsmarkt is het versterken van de uitvoeringskracht een uitdaging. In oktober 2025 verscheen het rapport Ambtelijke capaciteit in Brabant. Dit rapport concludeert dat er een tekort is aan diverse disciplines om aan de woningbouwafspraken tot en met 2030 te voldoen. Er zijn met name te weinig projectmanagers, omgevingsrechtjuristen, vergunningverleners, planeconomen en stedenbouwkundigen. Het totale ambtelijke tekort in Noord-Brabant, na extrapolatie, uit op ca 340 fte. Hierbij moet wel worden opgemerkt dat enkele gemeenten slechts 1 of 2 jaar vooruit hebben gekeken.

Het werkelijke tekort is zeer waarschijnlijk hoger dan deze 340 fte. Instemming met dit voorstel betekent dus niet dat we ‘volgende week’ de capaciteit op peil hebben gebracht. Om de kansen op een snelle invulling van de formatie te vergroten zullen we de (arbeids)markt (en dat zijn ook onze partners die de woningen willen realiseren) op een creatieve manier moeten benaderen. Daarvoor zullen we een wervingsplan opstellen. 1.3 Het versterken van de uitvoeringskracht is geen garantie dat woningen sneller gerealiseerd worden met het oog op de netcongestie De Autoriteit Consument & Markt (ACM) heeft de regelgeving rondom toegang tot en uitbreiding van het elektriciteitsnet aangescherpt. In grote delen van Nederland is sprake van structurele netcongestie. Hierdoor is het niet langer vanzelfsprekend dat nieuwe of verzwaarde aansluitingen voor (woningbouw)projecten tijdig beschikbaar zijn. Per 1 juli 2026 treedt een nieuw prioriteringskader voor transportcapaciteit in werking. Dit kader bepaalt welke projecten bij schaarste voorrang krijgen. Dit kader is op het moment van opstellen van dit raadsvoorstel nog in ontwikkeling en onderhevig aan juridische en beleidsmatige wijzigingen. Voor gemeente Someren, met een substantiële woningbouwopgave in de periode 2026 en verder, kan dit leiden tot vertraging of her-fasering van projecten. Niets doen is echter geen optie.

Er ligt een enorme woningbouwopgave die gerealiseerd moet worden. In die opgave zal het zoeken naar alternatieve energievoorzieningen een steeds belangrijker vraagstuk worden. 1.4 Opgave om te komen tot sluitende begrotingen voor komende jaren wordt steeds groter De huidige begroting 2026-2029 laat voor de jaren 2028 en 2029 al grote tekorten zien, €1,3 mio in 2028 en €2,2 mio in 2029. Aanvullend zien we opgaven die nog niet zijn meegenomen in de huidige meerjaren begroting. Dat is de impact van de woningbouwversnelling op andere teams, de acties voortkomende uit het bestuurskrachtonderzoek en het ontbreken van rentelasten in de kapitaallasten op investeringen. We zien een aanzienlijke stijging van de kapitaallasten door de oplopende investeringen, die deels gefinancierd moeten worden met langlopende leningen waarvan de rentelasten nog niet zijn opgenomen. Pagina 8 van 11

De druk vanuit de gemeenschappelijke regelingen en het risico op de aflossing van de achtergestelde lening bij de BNG vergroten de onzekerheid. Dit alles wijst erop dat de begroting vanaf 2027 en verder op dit moment nog niet structureel in balans is. 1.5 Er is een risico dat anterieure overeenkomsten niet worden gesloten of dat grondexploitaties geen doorgang vinden. De voorgestelde dekking op projectbudgetten kan alleen worden gerealiseerd als er voldoende plannen van de grond komen. Dit wil zeggen als projecten leiden tot een gemeentelijke grondexploitatie of tot anterieure overeenkomsten. Het risico bestaat dat gemaakte kosten uiteindelijk niet kunnen worden verhaald, in dat geval komen kosten ten laste van het resultaat of moet de Reserve Grondbedrijf worden aangesproken. 7. Financiën Het advies is om structureel 10 fte toe te voegen aan de formatie en incidenteel financiële middelen ter beschikking te stellen. In de onderstaande tabel worden deze structurele en incidentele middelen op een rijtje gezet. Onder de tabel volgt een korte toelichting.

Wat Personeel Personeel Software

Wat Personeel Opleidingen en software Werving en selectie

Structureel Dekking GREX / anterieure overeenkomsten Exploitatie Exploitatie Totaal Incidenteel Dekking Algemene Reserve Algemene Reserve Algemene Reserve Totaal

€ € € €

Bedrag 540.000,00 410.000,00 35.000,00 985.000,00

€ € € €

Bedrag 250.000,00 45.000,00 60.000,00 355.000,00

Toelichting structurele kosten Voor het toevoegen van structureel 10 fte (in totaal € 950.000) wordt de volgende dekking voorgesteld. 1.

€ 540.000 wordt conform de huidige werkwijze, terugverdient via de GREX, anterieure overeenkomsten, etc.

2.

€ 410.000 wordt ten laste gebracht van de exploitatie. Op dit moment is er geen structurele dekking. Er is sprake van een structurele dekking op termijn, omdat komende jaren de structurele baten stijgen. Deze stijging wordt veroorzaakt door hogere OZB-opbrengsten (door toename van het aantal woningen) en door stijging van uitkering van het gemeentefonds (door toename van het inwonersaantal). Hiermee hanteren we het principe: de lasten gaan voor de baten.

3.

De structurele kosten voor de software om de projecten te plannen, te beheren en de voortgang te bewaken brengen we ten laste van de exploitatie.

Toelichting incidentele kosten Voorgesteld wordt om de incidentele kosten, € 355.000 ten laste van de Algemene Reserve vrij aanwendbaar te brengen. De Algemene Reserve vrij aanwendbaar bedraagt op dit moment ca €8,9 mio (stand bij de begroting 2026). Pagina 9 van 11

Realisatiestimulans Overwogen is om ook de realisatiestimulans3 in te zetten voor de dekking van de incidentele en structurele lasten. De komende jaren realiseren we zeker (harde plancapaciteit) tussen de 50-100 woningen wat betekent dat we tussen de 350.000 – 700.000 euro ontvangen via de realisatiestimulans. Met bijvoorbeeld de zachte plancapaciteit van Someren-Noord kan dit bedrag enorm oplopen. Daar zijn echter twee kanttekeningen bij: -

Kunnen we voldoen aan de voorwaarden van de realisatiestimulans? Daarmee is het verkrijgen van deze stimulans voor toekomstige projecten niet zeker.

-

De opbrengsten die we zeker krijgen kunnen ook ingezet worden om bijvoorbeeld de onrendabele top van projecten te verkleinen.

In het voorstel is er daarom voor gekozen om de realisatiestimulans niet in te zetten als dekking, maar de inzet hiervan op een later moment aan uw raad voor te leggen. 8. Communicatie Het toekennen van de structurele middelen voor de uitbreiding van de formatie en de incidentele middelen voor het wegwerken van de achterstanden geeft aan dat de gemeente Someren actief invulling geeft aan het vergroten van de uitvoeringskracht en een impuls geeft aan de realisatie van de woningbouwopgave. Dit wordt onder andere in een persgesprek nader toegelicht. Indieners van aanvragen voor woningbouwprojecten worden actief geïnformeerd over het besluit van uw raad. De werving van nieuwe medewerkers wordt gecommuniceerd op basis van een op te stellen wervingsplan. Hierbij wordt onder andere ingezet op werving van medewerkers van buiten ZuidoostBrabant en actieve toenadering gezocht tot onderwijsinstellingen, om de kans op snelle succesvolle werving te vergroten. Alle vacatures worden ook actief lokaal gepubliceerd, bijvoorbeeld op de gemeentepagina in ’t Contact. Onze buurgemeenten in De Peel worden proactief geïnformeerd over de besluitvorming op basis van dit voorstel, om te zoeken naar mogelijkheden voor een gezamenlijke arbeidsmarktbenadering en te voorkomen dat buurgemeenten in elkaars vaarwater zitten bij de werving. 9.

Uitvoering Na het besluit wordt gestart met de werving en wordt inhuur aangetrokken. Ook wordt het team Ruimtelijke Ontwikkeling in sub-teams ingericht, op basis van de procedure hiervoor in ons organisatiebesluit. Een voorstel voor het versterken van de uitvoeringskracht op andere plekken in de organisatie volgt later. Uw raad wordt in de P&C-producten proactief geïnformeerd over de voortgang van de uitvoering van uw besluit en de (positieve) effecten hiervan voor onze inwoners.

Burgemeester en wethouders van Someren, 3

Het kabinet streeft ernaar dat er jaarlijks 100.000 nieuwe woningen worden gebouwd, waarvan twee derde betaalbaar. Om gemeenten te ondersteunen bij deze opgave, heeft het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) de Realisatiestimulans ingevoerd. Gemeenten ontvangen een vaste bijdrage van € 7.000 per betaalbare woning waarvan de bouw start in de periode 2025 tot en met 2029. Het doel van de Realisatiestimulans is om woningbouw haalbaar te maken in heel Nederland, ook waar betaalbare woningen anders moeilijk tot stand komen.

Pagina 10 van 11

de secretaris,

de burgemeester,

J. Weekers

D. Blok

Bijlage(n)

O

Raadsbesluit uitvoeringscapaciteit woningbouw documentnr. Djuma

X

NO

200828263

Pagina 11 van 11