Instemmen met advies aan de Provincie omtrent windpark Diepenhoek

raadsvoorstel Onderwerp:

Windpark Diepenhoek

Portefeuillehouder:

W.M. van Doorn

Documentnummer:

200730925

Zaaknummer:

0847200471067

Datum:

5 augustus 2025

1. Samenvatting voor de burger Vier jaar geleden heeft de gemeenteraad unaniem besloten dat Diepenhoek een zoeklocatie is voor windturbines op land. Inmiddels hebben de initiatiefnemers, Prowind en ZummerePower, de provincie Noord-Brabant gevraagd om een projectbesluit te nemen en de projectprocedure op te starten. Gezien het gebrek aan voortgang in de afgelopen jaren, de vastgestelde beleidskaders van zowel de provincie als de gemeente en de urgentie van de energietransitie, is het aannemelijk dat de provincie hier positief op zal reageren. Als gemeente willen wij, ondanks dat de provincie bevoegd gezag is de belangen van onze inwoners maximaal behartigen. Samen met de provincie willen wij zorgen voor een zorgvuldig proces waarin de belangen, normen en waarden van alle betrokkenen worden meegenomen. Daarnaast willen we onderzoeken wat de meerwaarde van windmolens kan zijn voor inwoners en ondernemers en onder welke voorwaarden het windpark gerealiseerd kan worden. Dit stelt ons in staat om in samenspraak met de provincie het meeste voor onze inwoners te betekenen.

2. Inleiding De gemeenteraad van Someren heeft de locatie Diepenhoek in 2021 unaniem vastgesteld als zoekgebied met het vaststellen van de RES 1.0. Daarbij is tevens besloten om in te zetten op grootschalige opwek met zon en wind en energieopslag (systeem efficiëntie) binnen de gemeente Someren (bijlage 2). Sindsdien is het proces om de potentie van deze zoeklocatie te verkennen om verschillende redenen niet goed van de grond gekomen. De huidige impasse rond de verkenning is voor de initiatiefnemer Prowind en energiecoöperatie ZummerePower reden geweest om de provincie Noord-Brabant te verzoeken om een projectbesluit te nemen voor windpark Diepenhoek en daartoe de projectprocedure te starten (bijlage 3). Mede gezien de beleidsmatige afspraken van zowel gemeente als provincie, en de noodzaak het proces te versnellen is het heel waarschijnlijk dat de provincie haar rol als bevoegd gezag nu daadwerkelijk zal oppakken. Daardoor bevinden we ons op een kantelpunt in de verkenning van de potentiële opwek van energie met zon en wind in Diepenhoek. De gemeente Someren is nu door de provincie Noord-Brabant in de gelegenheid gesteld om hierover een advies uit te brengen (bijlage 4). De provincie verneemt graag van ons hoe de gemeente staat tegenover het verzoek om de bevoegdheid bij zich te houden en de projectprocedure op te starten.

Daarnaast vraagt de provincie welke gedachten de gemeente heeft over

de mogelijke combinatie van zon en wind in Diepenhoek. Tenslotte vraagt de provincie ons hoe wij onze rol zien in het vervolgtraject, ook gelet op de governance RES 1.0 afspraken. In dit raadsvoorstel lichten wij ons voorgenomen advies graag toe. Om tot het onderstaand advies te komen zijn ettelijke scenario’s grondig afgewogen welke terug te vinden zijn in bijlage 5 van dit voorstel. Voor de leesbaarheid van dit stuk is ervoor gekozen de scenario’s welke buiten het advies vallen aan te leveren in de bijlagen.

3. Advies De gemeenteraad besluit: 1.

Positief te reageren dat de provincie het bevoegd gezag bij haar houdt en de projectprocedure opstart;

2.

De provincie voor te stellen de lokale belangenbehartiging van onze inwoners onder regie van de gemeente via een participatietraject met een OmgevingsAdviesRaad en BewonersPlatform in te vullen;

3.

De provincie te vragen om een samenwerkingsovereenkomst met een duidelijke rolverdeling op te stellen om dit proces in goede banen te leiden;

4.

De provincie voor te stellen om de verkenning van zon op land onderdeel te laten zijn van de ontwikkeling van het voornoemde windpark en energieopslag ter invulling van de opgave van systeemefficiënte grootschalige opwek in Diepenhoek (RES 1.0 - zoekgebied 25);

5.

Het college op te dragen deze besluiten in een brief aan de provincie mede te delen.

4. Beoogd effect Met dit voorstel willen we de impasse in het project windpark Diepenhoek doorbreken en de voortgang bewerkstelligen om de gestelde doelstellingen uit de RES MRE 1.0 te halen. De gemeenteraad heeft zich hieraan gecommitteerd in 2021 waarmee het ook de verantwoordelijkheid is aangegaan om in het gestelde zoekgebied de haalbaarheid van wind op land te verkennen. Door het aangaan van een samenwerking met de provincie die toeziet op een rolverdeling willen we de belangen maximaal behartigen van alle belanghebbenden.

5. Argumenten 1.1 Een duidelijke rolverdeling komt het proces ten goede; Het college merkt dat beide rollen lastig te verenigen zijn door dezelfde instantie. Een vergunningverlener is immers primair gericht op het op een correcte wijze doorlopen van de vergunningsaanvraag, wat uiteindelijk moet leiden tot een onherroepelijke vergunning. De opsteller en uitvoerder van het participatieplan focust zich daarentegen op het zo goed mogelijk betrekken van- en luisteren naar de input van alle betrokken partijen. Door deze rollen te scheiden ontstaat er een zuivere rolverdeling van het proces van de ruimtelijke procedure (provincie) en het faciliteren van de belangenbehartiging van de belanghebbende (gemeente). Dit komt de voortgang, snelheid en daarmee ook de belangen in het project ten goede.

2/7

1.2 Het bevoegd gezag ligt al bij de provincie; In het kader van huidige Gas- en Elektriciteitswet van 1998 en de Energiewet van 2026 ligt het bevoegd gezag al bij de provincie vanwege de beoogde omvang van het windpark (circa 25 MW). De provincie zou haar bevoegdheid kunnen overdragen aan de gemeente, maar het college acht dit niet wenselijk. De stagnatie welke we de laatste jaren ervaren hebben door te praten over het proces in plaats van de inhoud brengt de lokale doelstellingen in gevaar. 1.3 De provincie wacht ook de landelijke milieunormen af; De provincie Noord-Brabant heeft zich, geheel in lijn met de wens van de gemeenteraad van Someren, gecommitteerd aan het wachten op nieuwe landelijke milieunormen ten aanzien van windturbineparken, voordat er een vergunning wordt verleend. Hiermee zijn omwonenden dus in elk geval verzekerd van een door de landelijke overheid gesteunde milieunorm voor het windpark. 1.4 De provincie heeft de capaciteit om dit in goede banen te leiden; Wanneer de provincie de projectprocedure uitvoert onder haar bevoegdheid is ze volledig in de lead op de voortgang van het windinitiatief. De betrokkenheid van de provincie bij eerdere windprojecten toont ruimschoots aan dat ze de capaciteiten in huis heeft om dergelijke majeure en multidisciplinaire projecten zoals deze voortvarend in goede banen te leiden.

Binnen het ambtelijk apparaat van de gemeente is onvoldoende capaciteit en expertise aanwezig om zowel het vergunningsverleningstraject als het participatieproces te ondersteunen. De tijd en kosten om dit te organiseren zijn nog niet precies bekend. Ingeschat wordt dat ook dit weer voor enkele maanden vertraging zou gaan zorgen. 2.1 De gemeente als schakel tussen bevoegd gezag en haar inwoners; In de beoogde samenwerking staat de provincie aan de lat voor het procedurele deel van het project, terwijl de gemeente de verantwoordelijkheid neemt voor het participatieplan. Er is veel kennis aanwezig bij de provincie op zowel de inhoud als de rol van projectcoördinator. Tegelijkertijd heeft de gemeente juist meer gebiedskennis in en rondom de projectlocatie en meer gevoel bij wat er speelt onder haar inwoners. Het belangrijkste punt binnen dit project is het goed doorlopen van de participatie met de omwonenden. Daarbij geldt als leidende gedachte: ‘Als het windpark er komt, onder welke voorwaarden dan’. Met dit besluit wil de gemeente Someren een constructieve dialoog bevorderen over de voorwaarden waaronder potentiële grootschalige energieopwekking met zon- en wind op land in combinatie met energieopslag in Diepenhoek plaats zou kunnen vinden. Zo kan de gemeente als schakel tussen bevoegd gezag en haar inwoners fungeren, om de voorwaarden zo goed als mogelijk te krijgen.

Aan het participatieproces geeft het college concreet invulling via een dialoogtafel met alle belanghebbenden, de zogenaamde OmgevingsAdviesRaad (OAR), waarvoor de raad unaniem gekozen heeft. Daarnaast gaan we door met het BewonersPlatform (BP) als onderdeel van de OAR om te zorgen voor een goede vertegenwoordiging vanuit de omwonenden richting de provincie. Hiermee wordt recht gedaan aan zowel de bestuurlijke verantwoordelijkheid van de gemeente als de verantwoordelijkheid

om

de

belangen

van

de

omgeving

te

behartigen.

Graag

gaan

we

als

vertegenwoordiger met de provincie in gesprek om aan de uitkomsten van het participatieproces zo veel

3/7

mogelijk recht te kunnen doen. In deze constructie dragen we ook de verantwoordelijkheid voor het verdere proces over aan de provincie zonder afbreuk te doen aan deze belangenbehartiging.

2.2 Lokale participatie levert input voor de Project-MER; De procedure die de provincie start bestaat uit wettelijke verplichte stappen waarbij de project-MER procedure een onderdeel van is. Via de Project-MER procedure voor zoekgebied 25 (Diepenhoek) worden objectieve inzichten vergaard over de effecten van windmolens op de leefomgeving. Wij zien de projectMER procedure als ontwerpend instrument waarbij de inbreng van lokale participatie een cruciale rol speelt. De OmgevingsAdviesRaad wordt ingezet als dialoogtafel van alle stakeholders om de kwaliteit van het windpark op een realistisch beoogd bovenwettelijk niveau te brengen voor onze inwoners en ondernemers. Ook worden de normen, waarden en zorgen van omwonenden (binnen een straal van 1900m1) meegenomen via input vanuit het BewonersPlatform. Doel van de lokale participatie is om het gezamenlijk belang van alle belanghebbenden zo goed mogelijk te behartigen. Zo kunnen we het meeste voor onze bewoners betekenen en tegelijkertijd recht doen aan onze bestuurlijke verantwoordelijkheid. 3.1 Samenwerking helpt voortgang in verdere verkenning te bewerkstelligen; Gezien de druk en de belangen die spelen op regionaal/provinciaal niveau, zijn we als gemeente genoodzaakt om voortgang te laten zien in dit project.

Uit de voortgangsrapportage RES MRE 2025 blijkt dat we volgens het meest realistische scenario afkoersen op 1,02 TWh, slechts 50% van de doelstelling. Alleen als de windparken in Bergeijk en Someren voor 2030 gerealiseerd worden en alle andere factoren meezitten, dan benaderen we met 1,89 TWh nog onze doelstelling. Verder zou volgens de door de raad vastgestelde RES 1.0 de vergunning voor het project uiterlijk 1 januari 2025 al verleend zijn. Door de projectprocedure te starten en de regie voor de participatie bij de gemeente te laten creëren we momentum. Dit vraagt wel om goede afspraken met de provincie die we vast willen leggen in een samenwerkingsovereenkomst. 3.2 Er ontstaat meer ruimte voor de gemeente om het inhoudelijke gesprek te voeren; De afgelopen jaren hebben we veel geleerd door in opdracht van de raad te werken aan een gedegen verkenningsproces met alle betrokkenen. Om de verkenning naar een volgende fase te brengen is het van belang om het gesprek nu concreet te laten gaan over de voorwaarden waaronder wind op land op deze locatie zou kunnen, op basis van alle inzichten van belanghebbenden en objectieve kennis over de effecten op de leefomgeving. 4.1 Systeem efficiëntie draagt bij aan het oplossen van netcongestie; Net als bijna overal in Nederland vormt netcongestie ook voor onze gemeente een groot knelpunt.

Als we hier geen rekening mee houden, raakt de leveringszekerheid van stroom in gevaar, wat projecten voor nieuwbouw of bedrijfsuitbreidingen belemmert. Door een brede dialoog te voeren in het kader van de systeem efficiënte opwek (zon + wind + energieopslag) ontstaat een compleet beeld van zowel de effecten van windmolens op de omgeving als de meerwaarde van lokale energieopwekking voor het tegengaan van energiekrapte door netcongestie. De combinatie van zonne-energie met wind op land biedt een stabielere duurzame energievoorziening het jaar rond. Alleen dat zorgt al voor een efficiëntere benutting van het elektriciteitsnetwerk. Het wegnemen van pieken (met energieopslag) en afname in de omgeving verlagen de belasting op het hoogspanningsnet en de daarvoor noodzakelijke investeringen in zonnepanelen leveren in de zomerperiode vooral in de middaguren een overschot aan groene stroom, 1

Zoals vastgesteld door de Afdeling Bestuursrechtspraak Raad van State (ABRvS)

4/7

terwijl windturbines juist de meeste groene stroom in de winterperiode en bij bewolkt weer en wind leveren. Centrale energieopslag wordt ingezet voor uitgestelde levering, in de avonduren, als een piekvraag optreedt.

7. Kanttekeningen 1.1 De provincie bepaalt het tempo in de formele procedure; De provincie neemt de regie over de formele procedure en bepaalt daarmee het tempo van de procedure. Ook ligt de regie bij de provincie om invulling en uitvoering te geven aan de formele inspraak momenten. Als gemeente hebben we geen invloed hoe de zienswijzen tijdens deze formele inspraak momenten verwerkt zullen worden. Het is daarom heel belangrijk om de inbreng van de inwoners en belanghebbende aan de voorkant te waarborgen. Dat doen we met het vormgeven van het lokale participatieproces en door de opbrengsten uit dit participatietraject in te brengen middels de samenwerking met de provincie in de project-MER procedure. 2.1 Lokale participatie verloopt moeizaam; Met dit voorstel behoudt de gemeente de regie op het proces van de lokale participatie. De afgelopen jaren hebben ons geleerd dat het lokale participatietraject moeizaam verloopt. Omdat de regie voor de formele procedure bij de provincie ligt is het belangrijk dat iedereen die bij het lokale participatietraject betrokken is zich realiseert dat het moment is aangebroken om echt het gesprek te voeren over o.a. de randvoorwaarden en tot resultaten te komen. Hiervoor is professionele begeleiding noodzakelijk.

Hierbij worden ook de belangen omtrent leveringszekerheid voor inwoners en bedrijven meegenomen en afgezet ten opzichte van de risico’s van verdere vertraging.

8. Financiën In

de

samenwerking

met

de

provincie

besteden

we

aandacht

aan

de

uitwerking

van

een

samenwerkingsovereenkomst. De uiteindelijke verantwoordelijkheid van het initiatief ligt bij de ontwikkelaar. Met de ontwikkelaar worden afspraken gemaakt over de kosten die gemaakt worden tijdens het proces. Binnen de windsector is het gebruikelijk dat de ontwikkelaar (een groot deel van) de kosten op zich neemt. Met het opzetten van de participatie zijn kosten gemoeid. De gemeente heeft deze kosten tot nu toe telkens voorgefinancierd, met het oog op het sluiten van een overeenkomst met de ontwikkelaar om deze kosten weer te verhalen. Doordat de omgevingsdialoog in de OAR nog niet van de grond zijn gekomen is een dergelijke overeenkomst tot op heden nog niet gesloten. Wanneer de gemeente het participatiestuk bij zich houdt, zullen er ook in de toekomst nog significante kosten worden gemaakt ten aanzien van het project via dezelfde constructie. Doordat we als gemeente nauw betrokken blijven bij het project, dient er ook ambtelijke capaciteit voor gereserveerd te worden. Daarnaast zal er ook extern expertise nodig zijn om het participatietraject succesvol te laten verlopen. We dienen kritisch te blijven naar de financiële risico’s welke gemoeid gaan met dit project. In het kader van de regeling CDOKE is extra budget aangevraagd waarover in september duidelijkheid zal komen vanuit de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Daarnaast blijven de reeds

5/7

gemaakte kosten nog voor eigen rekening totdat we een overeenkomst hebben kunnen sluiten met de ontwikkelaar.

7. Communicatie De omwonenden zijn op de hoogte gebracht dat de gemeente aan de slag is gegaan met het opstellen van een college- en raadsvoorstel. Dit is gecommuniceerd aan de deelnemers van het BewonersPlatform en de geabonneerden op de nieuwsbrief. De strekking van het advies van college aan de raad is opgenomen in de nieuwsbrief en het schrijven aan het bewonersplatform. Hierin zijn ook de vindplaats en behandeldata van het raadsvoorstel op 27 augustus (in de commissie ruimte) en 11 september (in de gemeenteraad) genoemd.

8. Uitvoering Op basis van het raadsbesluit zal het college een advies uitbrengen aan de provincie. De Gedeputeerde Staten nemen vervolgens een besluit over de aanvraag van Prowind en ZummerePower, waarbij het collegeadvies wordt meegewogen. Na het besluit van de provincie aan de hand van het advies van de gemeente worden de gesprekken hervat om tot goede afspraken te komen over de samenwerking. Het streven is dat het college vóór het einde van het jaar duidelijkheid heeft over de samenwerking met de provincie. Daarbij is het essentieel om in overleg met de provincie helderheid te krijgen over het verloop van het proces en de momenten waarop de opbrengsten van de dialoogtafels kunnen worden ingebracht. Zo richt de project-MER zich uitsluitend op milieuaspecten; sociale en financiële thema’s moeten op een ander moment worden ingebracht. Dit vraagt om duidelijke afspraken met de provincie en een strakke regie op het participatieproces.

Burgemeester en wethouders van Someren, de secretaris,

wnd. burgemeester,

J. Weekers

P.J.M.G. Blanksma

Bijlage(n)

O

Bijlage 1. Concept raadsbesluit windpark Diepenhoek

X

Bijlage 2. Opdracht Windpark Diepenhoek, overzicht besluiten

X

Bijlage 3. Verzoek om provinciale projectprocedure initiatiefnemers

X

Bijlage 4. Adviesverzoek provincie

X

NO

6/7

Bijlage 5. Onderzoek alternatieve mogelijkheden

X

7/7