Hoofddocument omgevingsvisie

Veerkrachtig, onweerstaanbaar & inclusief Hoofddocument Omgevingsvisie Someren

Veerkrachtig, onweerstaanbaar & inclusief

1

colofon

projectnaam Veerkrachtig, onweerstaanbaar & inclusief datum 29 mei 2024 projectnummer P04503 opdrachtgever Gemeente Someren Gemeente Someren Projectleider Carmen Muurmans BRO projectleider Reinder Osinga projectteam Lissa van der Hout & Isabel Conti review Lissa van der Hout

Bosscheweg 107 5282 WV Boxtel +31 (0)411 850 400 info@bro.nl www.bro.nl

Veerkrachtig, onweerstaanbaar & inclusief

2

Inhoudsopgave 1

2

Inleiding

4

1.1

4

De kracht van lokale gemeenschappen

De omgevingsvisie

6

2.1 2.2 2.3

6 6 7

Waarom een omgevingsvisie? Hoe is de omgevingsvisie tot stand gekomen Eén visie twee documenten

3

De kracht van Someren

8

4

Veerkrachtig, onweerstaanbaar & inclusief!

9

4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7

5

In Someren zetten we samen de schouders eronder 9 In Someren is het fijn wonen 9 In Someren zijn we trots op onze groene omgeving 9 In Someren hebben we goede voorzieningen en vitale bedrijven 9 In Someren zijn we goed bereikbaar en toegankelijk voor iedereen 9 In Someren zijn we voorbereid op een duurzame toekomst 10 Een mooi begin, maar we zijn er nog niet 10

Thema’s

12

5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6

14 17 20 23 26 29

Samen Someren Aantrekkelijk wonen Waardevol groen en blauw Economisch vitaal Bereikbaar en toegankelijk Energieneutraal en klimaatadaptief

Veerkrachtig, onweerstaanbaar & inclusief

6

7

Gebieden

31

6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6

33 35 37 39 41 43

Bruisend Hart – Someren Dorp Aangenaam Dorps - Someren Eind Veelzijdig Samen – Someren Heide Bijzonder Groen – Lierop Natuurlijk genieten - Buitengebied Noord Buitengewoon pionieren - Buitengebied Zuid

Vervolg en verantwoording

45

7.1 7.2 7.3 7.4 7.5 7.6

46 46 46 46 47 47

Raad stelt de omgevingsvisie vast Uitgebreide participatie en inspraak Omgevingsvisie dagvers houden Wel of geen plan-m.e.r.-procedure Toepassing milieubeginselen Kostenverhaal

3

1

Inleiding

veelvuldig aandacht voor gevraagd is. Met deze omgevingsvisie verwachten we een goede route uit te stippelen richting een mooie toe-

Digitale enquête

komst. Een toekomst die bedacht is en tot stand komt met de kracht van

1.1

De kracht van lokale gemeenschappen

lokale gemeenschappen.

Aan de toekomst werken we samen. Een visie op de toekomst kunnen we alleen waarmaken als we er samen de schouders onder zetten. Gelukkig hebben we in Someren sterke dorpsgemeenschappen die in staat zijn veel voor elkaar te krijgen. We hebben er alle vertrouwen in dat dit ook in de toekomst geldt voor deze omgevingsvisie. We nemen als gemeente onze rol. We doen wat binnen ons bereik ligt om Someren veerkrachtig, onweerstaanbaar en inclusief te houden en waar mogelijk ver-

Verdieping Op deze pagina is een impressie van een aantal participatiemomenten te vinden. Wil je meer weten? Dit is er te vinden in hoofdstuk 7 van het achtergronddocument:  Overzicht participatiebijeenkomsten  Verslagen participatiebijeenkomsten

der te versterken. Maar om dit voor elkaar te krijgen zien we ook een rol voor de samenleving van Someren, de ondernemers, de organisaties en

Projectleider Renze van Och

belangengroepen en ook voor andere overheden. Samen gaan we voor een veerkrachtig, onweerstaanbaar en inclusief Someren! Omdat we samen werken aan de toekomst hebben we ook voor het opstellen van de omgevingsvisie volop samengewerkt. We hebben gesprekken gevoerd met stakeholders en ketenpartners. We hebben met een digitale enquête onze inwoners gevraagd hoe zij denken over Someren in 2040. We hebben straatgesprekken gehouden door in elk dorp op het plein te staan met een grote kaart om samen met de inwoners kansen voor het dorp te benoemen. Tot slot hebben we in elk dorp een dorpsavond georganiseerd om de conceptkaarten te bespreken en aan te vullen. Door naar elkaar te luisteren zijn mooie nieuwe ideeën ontstaan, hebben we de omgevingsvisie goed toe kunnen spitsen op de lokale kennis en kunnen we de juiste prioriteiten stellen. De rode draad in het traject is dat we met elkaar constateren dat we in een prachtige gemeente wonen. We hebben veel groen en onze inwoners staan voor elkaar klaar. Maar we kunnen ook verbeteren. Woningbouw, de transitie in de agrarische sector, opwekking van duurzame

Projectteam Lissa van der Hout & Isabel Conti Van 2 november tot 2 december 2022 hebben we een online enquête georganiseerd. De enquête bestond uit gesloten en open vragen per thema, maar ook was er de gelegenheid om plekken op de kaart aan te duiden. Zoals waar inwoners kansen voor woningbouw zien. Uiteindelijk hebben 489 mensen deelgenomen aan de enquête Als de deelnemers Someren moeten omschrijven, worden termen als gezelligheid, gastvrijheid en een dorps en rustig karakter genoemd. Maar sommige deelnemers vinden dit kleinschalige karakter juist negatief als zijnde een saaie en behoudende gemeente. Als mooiste plekken op de kaart wordt de Strabrechtse Heide verreweg het meeste benoemd. Mensen waarderen de mooie natuur, de rust en de ruimte. Maar ook veel plekken in de kernen worden gewaardeerd. De deelnemers zien volop kansen voor de toekomst. Zo zien de deelnemers veel plekken in de dorpen die groener kunnen worden, worden in elk dorp volop kansen voor woningbouw aangeduid en hebben de deelnemers ook aangegeven waar de verkeersveiligheid verbeterd kan worden.

energie en de draagkracht van ons landschap zijn vraagstukken waar

Veerkrachtig, onweerstaanbaar & inclusief

4

Straatgesprekken

Dorpsavonden

Kinderraad

In maart en april 2023 zijn we de straat op gegaan. In elk dorp zijn we met grote kaarten en posters op een centrale plek gaan staan. Omdat natuurlijk niet iedereen overdag tijd heeft hebben we ook een avond in het Dorpshuis van Lierop gesprekken gevoerd. Door legostenen op de kaart te leggen konden deelnemers mee ‘bouwen’ aan de toekomst van het dorp. We bouwden voort op de uitkomsten van de digitale enquête en vroegen bijvoorbeeld naar het standpunt van inwoners op een aantal onderwerpen die opvielen in de digitale enquête. Denk bijvoorbeeld aan het wel of niet bouwen in het buitengebied, of het invullen van extra kansen voor recreatie.

In juni 2023 hebben we in elk dorp een dorpsavond georganiseerd. Inmiddels waren we zo ver in het proces dat het concept beeldmateriaal gereed was. In samenspraak met onder meer de dorpsraden hebben we ervoor gekozen niet één avond voor de hele gemeente te organiseren, maar om een afzonderlijke avond in elk dorp te organiseren. Zo konden we uitgebreid stilstaan bij de vraagstukken uit elke kern.

In september en oktober 2023 zijn groep 7 en 8 van basisschool de diamant benoemd tot kinderraad van de gemeente Someren. Als kinderraad dachten zij mee over hoe Someren ook in de toekomst een plek kan zijn om fijn te kunnen wonen, werken en recreëren. De kinderen hebben gebrainstormd, zijn op excursie geweest in de gemeente en hebben experts gesproken over bijvoorbeeld klimaatadaptatie. Uiteindelijk presenteerde de kinderraad op 12 oktober 2023 hun bevindingen in de raadszaal aan onder meer de burgemeester.

Belangrijke aandachtspunten uit de dorpsgesprekken zijn onder meer:  De wens om autoverkeer door de kernen te verminderen en fietsgebruik te stimuleren;  De recreatieve druk op de Strabrechtse Heide beter te spreiden over de gemeente;  Zorgvuldig omgaan met bouwen binnen de bebouwde kom, want we hebben ook groen nodig in het dorp;  De vraag seniorenwoningen te ontwikkelen in of nabij het dorpshart.

Veerkrachtig, onweerstaanbaar & inclusief

De rode draad in de dorpsavonden was dat de deelnemers de concept kaarten en infographics herkenden en ook de inbreng uit de eerdere participatieactiviteiten terugzagen. Ook zijn er nog vele aanvullingen op de kaarten gedaan zoals plekken waar deelnemers kansen voor woningbouw zagen, plekken waar verkeersknelpunten liggen, gebieden waar deelnemers ideeën met duurzame energie hadden en suggesties hoe we in de gemeente om moeten gaan met recreatie. Daarnaast zijn er op de avonden ook veel vragen gesteld. Bijvoorbeeld hoe de keuzes in de omgevingsvisie tot stand gekomen zijn.

De kinderen hebben een breed scala aan aspecten belicht. In de presentaties gaven de kinderen niet alleen een frisse kijk op de woonomgeving, maar hadden zij ook oog voor inclusiviteit, duurzaamheid en culturele verrijking. Enkele opvallende ideeën omvatten het bouwen van huizen op palen als strategie voor klimaatadaptatie, het ontwerpen van speelplaatsen die ook toegankelijk zijn voor kinderen met een handicap en een waterzuiveringssysteem om regenwater te zuiveren en in huis te hergebruiken.

5

2

De omgevingsvisie

2.1

Waarom een omgevingsvisie?

We willen als Someren goed voorbereid zijn op de toekomst. We hebben geen glazen bol om de toekomst te voorspellen, maar we vinden het wel belangrijk om de gewenste koers voor Someren uit te stippelen. Aan de hand van deze koers kunnen we gericht aan de slag gaan met de uitwerking van beleid, of afweging maken in projecten. Deze koers leggen we vast in de omgevingsvisie. De omgevingsvisie omvat de hoofdlijnen van de ontwikkelingsrichting van de gemeente voor de langere termijn en beslaat alle thema’s die belangrijk zijn voor de leefomgeving. Het is onder de Omgevingswet die op 1 januari 2024 in werking treedt verplicht dat iedere overheid 1 omgevingsvisie opstelt voor haar gehele grondgebied. Zodra onze omgevingsvisie klaar is heeft die verschillende functies: 

Schetsen van de koers, stip op de horizon, positionering;



Afwegingskader voor initiatieven strijdig met Omgevingsplan (vervanger bestemmingsplan, de afweging moet binnen 8 weken plaatsvinden);



Handvat voor prioritering gemeentelijke activiteiten en inzet gemeentelijke instrumenten



Inspiratiebron voor initiatieven uit de samenleving;

vormt. Om te kijken welke delen van ons bestaande beleid we willen be-



Kapstok voor beleidsuitwerkingen voor thema’s en gebieden (Pro-

houden en welke aanvulling nodig zijn, werken we samen. We hebben

gramma’s). De Omgevingsvisie wordt door de raad vastgesteld, uit-

in een intensief proces samengewerkt en volop gesprekken gevoerd

werkingen van beleid (programma’s) worden door B&W vastgesteld;

met:



Basis voor inzet kostenverhaalinstrumentarium. 

College van burgemeester en wethouders



Gemeenteraad



Samenleving

We beginnen niet blanco met het opstellen van de omgevingsvisie. We



Ambtelijke experts

hebben al veel beleid opgesteld wat vaak nog actueel en relevant is. Die



Stakeholders

delen behouden we en daar bouwen we op voort. Tevens hebben we



Ketenpartners

een actuele toekomstvisie die een goede basis voor de omgevingsvisie



Kinderraad

2.2

Hoe is de omgevingsvisie tot stand gekomen

Veerkrachtig, onweerstaanbaar & inclusief

Verdieping Wil je meer weten? Dit is er te vinden in hoofdstuk 7 van het achtergronddocument:  Overzicht participatiebijeenkomsten  Verslagen participatiebijeenkomsten

6

2.3

Eén visie twee documenten



Aangenaam Dorps - Someren Eind

De omgevingsvisie is het document van de gemeenteraad. De gemeen-



Veelzijdig Samen - Someren Heide

teraad van Someren heeft als opdracht meegegeven een beknopte en



Bijzonder Groen - Lierop

heldere omgevingsvisie op te stellen. Voorliggend document sluit aan bij



Natuurlijk genieten - Buitengebied Noord

deze wens voor een beknopt document. Voor veel doeleinden volstaat

 Buitengewoon pionieren - Buitengebied Zuid Vervolg en verantwoording: hoe is de omgevingsvisie tot stand

deze beknopte omgevingsvisie, bijvoorbeeld als je benieuwd bent naar de hoofdlijn van het gemeentelijk beleid op een bepaald thema, of wat



gekomen en hoe houden we de visie actueel?

de belangrijkste ambities zijn in een bepaald gebied. Voor sommige doeleinden heb je meer informatie nodig. Denk hierbij aan het uitwerken van een concreet project of het schrijven van een beleidsstuk als uitwerking van de omgevingsvisie. Daarvoor heb je meer achtergrond nodig zoals bijvoorbeeld waar een bepaalde ambitie op gebaseerd is, wat we daar als gemeente al over vastgelegd hebben en waar we rekening mee moeten houden als we hiermee aan de slag gaan. Voor dergelijke doeleinden hebben we bij de omgevingsvisie een gedetailleerd achtergronddocument opgesteld. Het achtergronddocument heeft dezelfde indeling als de omgevingsvisie waardoor eenvoudig informatie terug te vinden is. Beide documenten zijn opgebouwd volgens deze structuur: 

De kracht van Someren: wat zijn de kernwaarden en identiteit van



onze gemeente op dit moment? Veerkrachtig, onweerstaanbaar en inclusief!: wat zijn de hoofdlij-



nen van de visie voor de gemeente in de toekomst? Thema’s: wat is de ambitie voor elk van de thema’s voor de gemeente en waar gaan we de komende tijd mee aan de slag?





Samen Someren



Aantrekkelijk wonen



Waardevol groen en blauw



Economisch vitaal



Bereikbaar en toegankelijk

 Duurzaam, energieneutraal en klimaatadaptief Gebieden: wat is de strategische gebiedsgerichte uitwerking van de visie? 

Bruisend Hart - Someren Dorp

Veerkrachtig, onweerstaanbaar & inclusief

7

3

De kracht van Someren

Om goed over de toekomst na te kunnen denken is het ook belangrijk om stil te staan bij waar we trots op zijn in Someren. Wat is onze identiteit en wat willen we zeker behouden richting de toekomst? Zelfstandig en dorps We zijn er trots op dat we een zelfstandige gemeente zijn met ruim 20.000 inwoners. Het is hier prettig wonen in vier leefbare dorpen met een aantrekkelijke omgeving. We kunnen onze positie in de regio goed benutten. We liggen op een steenworp afstand van steden als Helmond en Eindhoven, maar ook het groene landschap is overal dichtbij. We zijn een gemeente met een landelijke en dorpse uitstraling met een typisch Brabants karakter. Met onder meer de Strabrechtse Heide beschikken we over prachtige natuur, maar ook elders in de gemeente is veel groen te vinden. Onze gemeente kenmerkt zich door een rustige en ontspannen sfeer.

Krachtig en ondernemend In Someren hebben we hechte en sterke lokale gemeenschappen. De

Verdieping

buitengebieden zijn sterk met de kernen verweven. Onze gemeenschap-

Wil je meer weten? Dit is er te vinden in het achtergronddocument:  Ruimtelijke analyse

pen krijgen veel voor elkaar. Denk aan de dorpswinkel in Someren Heide die volledig door vrijwilligers draaiende gehouden wordt. We gaan in Someren uit van onze eigen kracht. Samen staan we sterk. We hebben een mentaliteit van gewoon en zelf doen. Deze mentaliteit zie je terug bij de vele ondernemers in Someren. Of het nu in de bouw, de agrarische sector of een ander vakgebied is, we hebben volop sterke en zelfstandige ondernemers. Agrarisch en innovatief We zijn van oudsher een agrarische gemeente. We hebben een groot aantal en een grote verscheidenheid aan typen (agrarische) bedrijven. In het zuiden van onze gemeente zijn de agrarische bedrijven over het algemeen groter dan in het noorden. Samen met onze buurgemeenten van de peelregio vormen we een sterk agrarisch cluster. We staan niet stil. Onze bedrijven blijken goed in staat te innoveren. Sommige agrarische bedrijven richten zich op innovatieve oplossingen om duurzaam en

Historisch en jong Someren is eeuwenoud. Vanaf de periode 1.000 tot 1.200 vonden de eerste ontginningen plaats en zijn de eerste boerderijen gebouwd. Vooral het noordelijk deel van de gemeente met de dorpen Lierop en Someren Dorp kent een oude historie. In dit gebied zijn nog veel zichtbare en onzichtbare cultuurhistorische elementen. We zijn trots op ons materieel (én immaterieel) erfgoed. Het zuidelijke deel van de gemeente kent een relatief jonge geschiedenis. Pas begin 20e eeuw is men hier begonnen met het ontginnen van de woeste gronden voor de landbouw. Ook de kernen Someren Heide en Someren Eind zijn relatief jong. Deze tweedeling in historie is op allerlei manieren terug te vinden, bijvoorbeeld in het landschapstype.

verantwoord te blijven ondernemen, terwijl anderen een succesvolle (neven)tak opzetten. Divers en dynamisch We hebben een hoge diversiteit aan karakteristieke landschappen, vaak natuurlijk en cultuurhistorisch waardevol. In het noorden van onze gemeente ligt de natuur van de Strabrechtse Heide, met aangrenzend een kleinschalig kampenlandschap met beekdalen. Door de grillige structuur en sterke afwisseling in landschapselementen krijg je hier een heel andere indruk dan in het open jonge ontginningslandschap in het zuiden. De verschillende landschappen kennen een hoge dynamiek met intensief gebruik door bewoners, bewerkers en recreanten. Dat is de kracht van Someren.

Veerkrachtig, onweerstaanbaar & inclusief

8

4

4.1

Veerkrachtig, onweerstaanbaar & inclusief! In Someren zetten we samen de schouders eronder

We hebben in Someren krachtige lokale gemeenschappen. Hier zijn we

Het behouden van de jeugd in Someren, of zorgen dat ze na hun studie

4.4

terugkeren verdient extra aandacht, net zoals het zorgen voor vol-

In Someren hebben we goede voorzieningen en vitale bedrijven

doende seniorenwoningen voor onze ouderen. Voor nieuwe woningen

Someren zet in op het behouden van een aantrekkelijk vestigingskli-

kijken we primair naar inbreiding, maar onder de juiste voorwaarden vin-

maat, voldoende ruimte om te ondernemen, het werken aan een toe-

den we uitbreiding ook voorstelbaar.

name van de werkgelegenheid en een versterking van het bedrijfsleven. Samen met de andere gemeenten uit de regio voorzien we in voldoende, dynamische en duurzame ruimte van een hoge kwaliteit voor

In Someren zijn we trots op onze groene omgeving

alle bedrijven. We ondersteunen de economische kansen die onze in-

een overheid zijn die de voorwaarden schept om initiatieven uit deze ge-

Someren is en blijft een agrarische gemeente. Er zijn volop veranderin-

dorpscentra, maar ook aan huis, of in het buitengebied. We vinden het

meenschappen tot ontwikkeling te laten komen. Dit doen we niet als ge-

gen gaande in de agrarische sector. We willen als gemeente zoeken

van belang dat het type activiteit en de omvang van de activiteit past in

meente alleen, maar samen met bewoners, maatschappelijke organisa-

naar een duurzaam perspectief voor onze agrarische ondernemers. Of

de omgeving. De bestaande detailhandelshoofdstructuur willen we be-

ties en bedrijven. Samen zijn we verantwoordelijk voor de kwaliteit van

dit nu binnen de agrarische sector is of daarbuiten. Dat is in de eerste

houden en waar mogelijk versterken. Het uitgangspunt is hierbij het opti-

het leven in Someren. We sluiten zoveel mogelijk aan bij wat mensen

plaats aan de ondernemer zelf. De agrarische sector is een belangrijke

maliseren van de lokaal verzorgende functie van de centra. Someren

wél kunnen. Iedereen moet op eigen kracht kunnen deelnemen aan de

functie in het buitengebied. Samen met recreatie, wonen en werken

Dorp heeft als grootste kern het grootste centrum. Het centrum willen we

samenleving. Niemand staat buitenspel. We dragen eraan bij om de

streven we naar een mooi en beleefbaar buitengebied. We beschermen

de komende jaren opknappen naar een gebied waar ontmoeten en bele-

zelfredzaamheid te vergroten en werken oplossingsgericht. Hierbij han-

en versterken kwaliteiten van ons landschap, maar dat betekent niet dat

ven centraal staat. Someren Dorp moet daarmee een onderscheidende

teren we als volgorde: op eigen kracht, met algemene of collectieve

er niets kan: behoud voor ontwikkeling is het uitgangspunt. We benutten

winkel- en pleisterplaats zijn voor inwoners en voor bezoekers van bui-

voorzieningen en als laatste stap de inzet van maatwerkvoorzieningen.

de kwaliteiten van het landschap en beschermen gebieden die dit nodig

ten de gemeente.

trots op. We willen deze kracht optimaal benutten. Daarom willen we

4.3

woners zien. Dat kan op een bedrijventerrein zijn, in één van onze

hebben. Hierbij passen we maatwerk en waar mogelijk innovaties toe.

4.2

In Someren is het fijn wonen

Someren is een mooie plek om te wonen en dat willen we ook in de toekomst zo houden. We zorgen voor een goed woonklimaat voor bestaande inwoners en nieuwkomers. Om de leefbaarheid te behouden en waar mogelijk te versterken, zet Someren in op woningbouwmogelijkheden in alle kernen. Deze woningbouwopgave bekijken we in samenhang met een gezonde en veilige woonomgeving met goede voorzieningen. We werken mee aan passende initiatieven uit de samenleving die bijdra-

Bij dit maatwerk kijken we nauwgezet naar de balans tussen de draagnatuurgebieden ligt een opgave. De kwaliteit van onze natuur staat on-

In Someren zijn we goed bereikbaar en toegankelijk voor iedereen

der druk en herstel en verbetering is noodzakelijk om bijvoorbeeld de

In Someren heeft de auto een belangrijke plek in het verkeerssysteem.

biodiversiteit in onze gemeente te waarborgen. Ook binnen de kom den-

Samen met onze partners zoals de provincie en de buurgemeenten kij-

ken we na over ons waardevolle groen. Met het oog op een gezonde

ken we waar we problemen op het gebied van veiligheid en doorstro-

leefomgeving, klimaatadaptatie, de biodiversiteit en de belevingswaarde

ming kunnen verkleinen of oplossen. De auto blijft ook in de toekomst

proberen we de kernen verder te vergroenen.

een belangrijk vervoersmiddel, maar als we verder kijken willen we dat

kracht van ons buitengebied en de druk die dit gebied kan dragen. In de

4.5

de fietser en voetganger ook een betere positie krijgen. Daarmee willen

gen aan de leefbaarheid en de levendigheid. De dorpen van de ge-

we een goed alternatief bieden voor de auto op korte afstanden. Met

meente Someren onderscheiden zich regionaal in woonaantrekkelijk-

veiligere wegen en goede routes waarborgen we de bereikbaarheid van

heid. We zorgen voor een gedifferentieerd, aantrekkelijk en betaalbaar

de kernen en ons buitengebied. Dit doen we voor de verschillende typen

woningaanbod voor alle doelgroepen in Someren.

reizigers: voor de dagelijkse reizigers, voor de recreanten en voor de fo-

Veerkrachtig, onweerstaanbaar & inclusief

9

renzen. We willen dat iedereen op eigen kracht mee kan doen. Dat be-

stand van zaken van deze trajecten opgenomen in deze omgevingsvi-

tekent ook zelfstandig reizen en bewegen. Daarvoor maken we onze

sie.

openbare ruimte toegankelijker zodat mensen met een functiebeperking (ouderen en mindervaliden) zich zelfstandig kunnen verplaatsen.

We vinden het belangrijk als gemeente om een omgevingsvisie te hebben. Een visie die houvast biedt en waar we op voort kunnen bouwen.

4.6

In Someren zijn we voorbereid op een duurzame toekomst

We bereiden ons goed voor op de uitdagingen die het veranderende klimaat ons biedt. Enerzijds betekent dit adapteren aan de veranderende omstandigheden en anderzijds dragen we ons steentje bij voor de mitigatie. Samen met onze partners werken we aan een Someren dat weerbaar is tegen extreme weersinvloeden zoals zware regenval. Deze aanpak levert al resultaat op en dit willen we graag zo voortzetten. Voor mitigatie richten we ons op de landelijke doelstelling. We willen in 2050

Daar biedt deze omgevingsvisie de basis voor. We zijn ons ervan bewust dat we in de nabije toekomst stevige keuzes moeten gaan maken in de transitieopgaven waar we midden in zitten. Bijvoorbeeld de gebiedsgerichte aanpak stikstof die een flinke impact op ons buitengebied zal hebben. Hoe dergelijke transities en keuzes precies uitpakken weten we nu nog niet. Zodra we dit wel weten leggen we dit vast in de daarvoor meest geschikte instrumenten. Dit kan het omgevingsplan zijn, een programma, maar het kan ook betekenen dat we hiervoor onze omgevingsvisie moeten aanpassen of aanvullen. Dit bekijken we per geval. Maar dat ons nog flinke uitdagingen te wachten staan weten we.

energieneutraal zijn en 95% minder CO2 uitstoten. Dat doen we deels door onze eigen duurzame energie op te wekken met zonnepanelen en windmolens. Daar hebben we regionaal al afspraken over gemaakt. Ook zetten we in op het besparen van energie.

4.7

Een mooi begin, maar we zijn er nog niet

Met deze omgevingsvisie zetten we in Someren een volgende stap richting een mooie toekomst. We hebben in het verleden al veel stappen gezet. Dat heeft ons veel opgeleverd. We hebben veel zaken in de gemeente waar we trots op kunnen zijn. Met deze omgevingsvisie zetten we een aantal nieuwe stappen, maar dit zijn zeker niet de laatste stappen die we moeten zetten. Deze omgevingsvisie is een mooi begin, maar we zijn er nog niet. Er komen grote opgaven op onze gemeente af. Denk bijvoorbeeld aan de stikstofcrisis, de klimaatcrisis en de woningmarktcrisis. Met de meeste van deze vraagstukken zijn we al aan de slag. Maar de oplossing hebben we nog niet. Met de nadruk op nóg niet. We zijn hiervoor hard aan het werk en waar mogelijk hebben we de

Veerkrachtig, onweerstaanbaar & inclusief

10

5

Thema’s

Onze visie op hoofdlijnen werken we in deze sectie verder uit aan de hand van de belangrijkste thema’s. Ik elk hoofdstuk behandelen we één thema. De thema’s zijn:  Samen Someren  Aantrekkelijk wonen  Waardevol groen en blauw  Economisch vitaal  Bereikbaar en toegankelijk  Duurzaam, energieneutraal en klimaatadaptief

Veerkrachtig, onweerstaanbaar & inclusief

12

5.1

Samen Someren

Onze ambitie Anno 2040 dragen we als gemeente, bewoners, maatschappelijke organisaties en bedrijven gezamenlijk de verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van leven. Onder bewoners is sprake van een gedeeld gevoel van betrokkenheid bij de dagelijkse woon- en leefomgeving. Samen Someren is het motto voor een sociaal en vitaal Someren. Wij hebben de ambitie dat alle inwoners op eigen kracht kunnen deelnemen aan de samenleving. Dat geldt voor al onze dorpen en wijken, maar we beseffen ons dat het vertrekpunt per dorp of wijk verschillend is. Hulpvragen van inwoners pakken we dichtbij en integraal op in het lokale netwerk bestaande uit informele en formele ondersteuning. We handelen oplossingsgericht en vanuit de volgorde: eigen kracht, algemene of collectieve voorzieningen en maatwerkvoorzieningen.

dat onze wensen en bezigheden in de toekomst mogelijk veranderen en

5.1.3

Een beweegvriendelijke gemeente

dat dit gevolgen kan hebben voor het aantal en type verenigingen dat

We willen een gezonde gemeente zijn. Voldoende sporten en bewegen

we in Someren hebben. Wat er ook verandert, we zetten in op een sterk

speelt daar een belangrijke rol in. Daarom stimuleren we dat alle inwo-

verenigingsleven en florerende dorpsgemeenschappen.

ners voldoende (blijven) sporten en bewegen. Om dit te bereiken zorgen we voor voldoende goed bereikbare en toegankelijke speel-, beweeg-,

Nieuwkomers uit binnen- en buitenland zijn welkom in Someren. We le-

en sportvoorzieningen. Dit doen we zowel bij verenigingen als in de

veren een evenredige bijdrage aan de opgave op het gebied van vluch-

openbare ruimte. In de openbare ruimte werken we aan een evenwichtig

telingen en statushouders. We houden wel oog voor de juiste balans in

aanbod aan speelvoorzieningen in elke kern. Hierbij hebben we ook

onze dorpsgemeenschappen. Daarnaast moeten de nieuwkomers zo-

specifiek aandacht voor mensen met een beperking.

veel mogelijk gebruik maken van de eigen voorzieningen in Someren. Dit is belangrijk voor de integratie en het draagvlak van de samenleving

Voldoende bewegen kan ook verweven zijn met de dagelijkse bezighe-

en de voorzieningen zelf.

den zoals reizen. Daarom zorgen we voor veilige en snelle verbindingen voor fietsers. Zo stimuleren we dat de fiets een goed alternatief is voor

5.1.2

Eigen kracht is het uitgangspunt

Iedereen telt mee in Someren en niemand staat buitenspel. Iedereen

de auto op korte afstanden. Hierbij kijken we naar verbindingen met belangrijke locaties zoals dorpskernen, scholen en bedrijven.

moet op eigen kracht kunnen deelnemen aan de samenleving. We dra5.1.1

Leefbaarheid voorop!

Leefbaarheid van onze gemeente staat voorop. We zorgen er samen voor dat we voor iedereen een aantrekkelijke woongemeente zijn. Van jongeren die fijn kunnen opgroeien in Someren, tot ouderen die er fijn oud kunnen worden. We richten ons hiervoor op het behoud en de versterking van de leefbaarheid in álle kernen. We streven daarom naar het behoud van de huidige onderwijs-, zorg-, sport- en ontmoetingsvoorzieningen per kern. Hierbij gaat kwaliteit boven kwantiteit en kijken we tevens naar welk voorzieningenniveau past bij de omvang van een kern. Dit betekent dat in de kleine kernen een beperkter aanbod nodig is dan in de grotere kernen. De gemeente is niet als enige verantwoordelijk voor de kwaliteit van leven. Dit is een gezamenlijke verantwoordelijkheid met de bewoners, maatschappelijke organisaties en bedrijven. Deze samenwerking gaat al goed in Someren. We hebben sterke dorpsgemeenschappen en mooie verenigingen. Dit willen we ook in de toekomst behouden. We begrijpen

Veerkrachtig, onweerstaanbaar & inclusief

gen bij aan het vergroten van de zelfredzaamheid en we werken oplos-

Naast een veilige en snelle verbinding streven we ook zoveel mogelijk

singsgericht aan het versterken van de draagkracht en weerbaarheid

naar groene verbindingen. Dit kunnen de fietsroutes zijn, maar ook om-

van inwoners. We hebben sterke en hechte gemeenschappen in Some-

metjes vanuit de kern die onze inwoners stimuleren even een stukje te

ren. Daar zijn we trots op. Het behoud van deze sociale cohesie is voor

gaan wandelen. Een veilig voetpad in een fraaie omgeving zijn hiervoor

ons van groot belang voor de zelf- en samenredzaamheid. Deze zelfred-

belangrijke voorwaarden. In het participatieproces zijn door inwoners

zaamheid gaat niet alleen over de fysieke wereld, maar zeker ook de di-

hiervoor al een aantal ideeën benoemd.

gitale. We zetten ons in om als overheid te communiceren met de samenleving op een manier die voor iedereen begrijpbaar is.

5.1.4

Positieve gezondheid

Voor een gezond Someren zetten we in de eerste plaats in op positieve Zorg dragen voor elkaar is belangrijk, maar we moeten het wel aankun-

gezondheid. Dit betekent dat de afwezigheid van ziekten en beperkin-

nen met elkaar. Daarom hebben we er oog voor dat mantelzorgers niet

gen niet meer het uitgangspunt is, maar het vermogen om je aan te pas-

overbelast raken. Bovendien hebben mantelzorgers, naast hun mantel-

sen en je eigen regie te voeren. Preventie en welzijn zijn hierin belang-

zorgtaken, nog andere taken in de maatschappij. We dragen er zorg

rijke sleutelbegrippen. Samen met de maatschappelijke partners en de

voor dat zij ook deze taken goed kunnen blijven volbrengen. Naast de

inwoners bieden we goede en voldoende dienstverlening op het gebied

mantelzorgers willen we als gemeente ook andere vrijwilligers vraagge-

van eerstelijnshulpverlening, preventieve gezondheidszorg en indicatie-

richt ondersteunen.

stelling. Met het oog op zorg moeten we in Someren specifiek aandacht hebben voor: overmatig alcohol- en drugsgebruik en inwoners met psychische klachten. Rekening houdend met de toekomst zetten we (waar

14

mogelijk) in op innovatie en eHealth toepassingen om adequaat in te

extra inspanning die nodig is bij evacuatie voor bijvoorbeeld een brand.

Vooralsnog hanteren we in Someren (met uitzondering van endotoxine,

kunnen spelen op de toekomstige zorgvraag. Eén van de aandachts-

Ook de aanrijtijden van de hulpdiensten zijn een aandachtspunt. De

onderdeel van stof van veehouderijen) geen strengere milieunormen

punten hierbij is het oog voor de extramuralisering, dit is het streven om

hulpdiensten kunnen in Someren niet overal binnen de gestelde normen

dan de wettelijke normen. Wanneer een partij zoals de GGD of de Om-

buiten een instelling waar iemand opgenomen wordt gelijkwaardige zorg

arriveren. Om dit te verbeteren gaan we samen met de ketenpartners

gevingsdienst aanleiding zien om dit aan te passen, staat we open voor

te kunnen bieden. Om nog beter in te kunnen spelen op de toekomstige

onderzoeken op welke manier de veiligheid het beste geborgd kan wor-

het gesprek. We streven naar een zodanige geluidskwaliteit dat ver-

zorgvraag zien we het thema gezondheid niet als een solitair thema,

den. Dit is met name in het buitengebied een aandachtspunt.

waarloosbare risico’s voor de gezondheid en geen ernstige hinder wordt

maar gaan we dit verbinden en verweven met alle andere beleidsvel-

ondervonden. Ook voor geurbelasting streven we naar een aanvaard-

den. Hierbij kijken we onder meer bewust naar de kernwaarden voor

5.1.7

Samen werken aan veiligheid

een gezonde leefomgeving van de GGD. In deze tien kernwaarden

Veiligheid is nog te vaak een onderwerp wat aan het einde van een pro-

lijk hebben we ook aandacht voor andere milieuaspecten, zoals stikstof

wordt gezondheid breed benaderd, van een rookvrije omgeving, tot ge-

ject georganiseerd moet worden. Dat moet verbeterd worden. We zetten

en bodem. Wat wij als aanvaardbare milieubelasting zien en welke mili-

zond gewicht en van voorzieningen dichtbij tot geschikte woningen.

voortaan in op een risicogestuurde en integrale aanpak van veiligheid.

eunormen daarbij horen, werken we later uit in programma’s.

baar niveau. Vooral in het buitengebied is dit een aandachtpunt. Natuur-

Eén van onze speerpunten bij deze aanpak is het betrekken van het as5.1.5

Brede welvaart

pect veiligheid vanaf het begin van een project. Hiervoor werken we aan

In het buitengebied is een transitie gaande. Steeds meer agrariërs stop-

Welvaart gaat niet alleen over rijkdom en bezit. Boven een bepaald wel-

fysieke veiligheid, maar zeker ook digitale veiligheid en sociale veilig-

pen met hun bedrijf waardoor gebouwen leeg komen te staan. We zien

vaartsniveau leidt economische groei niet automatisch tot meer geluk.

heid. Dit zal in de toekomst een steeds grotere rol gaan spelen.

in Nederland dat dit een risico is voor criminele activiteiten en ondermij-

Daarom vinden we het belangrijk om vanuit meerdere verschillende in-

ning. De leefbaarheid in het buitengebied heeft daarom onze aandacht.

valshoeken naar welvaart te kijken. Dat noemen we ‘brede welvaart’. Bij

Veiligheid is voor ons dan ook meer dan ‘verkeers’veiligheid. We werken

brede welvaart gaat het niet alleen om het vergroten van de (materiele)

aan omgevingsveiligheid in de brede zin en hebben aandacht voor de ri-

waarde, maar ook om het welzijn van mensen. Dat betekent dat we

sicobronnen in onze gemeente. Denk hierbij aan externe veiligheid zo-

naast economische doelen, ook sociale en ecologische doelen nastre-

als de hogedruk aardgasleidingen waar gevaarlijke stoffen door ver-

ven. Hierbij kun je denken aan doelen op onder andere het gebied van

voerd worden. Of het risico van bosbranden in onze natuurgebieden. De

gezondheid, onderwijs, milieu en de werk-privé balans.

energietransitie brengt ook andere veiligheidsvraagstukken met zich mee, zoals de afstand van woningen tot windmolens en hoe wij als ge-

5.1.6

Een toegankelijke woon- en leefomgeving

meente om willen gaan met buurtbatterijen. We werken samen met onze

Mensen moeten in Someren veilig zijn, zich veilig voelen en zich veilig

partners aan een veilig Someren en houden al rekening met omgevings-

kunnen verplaatsen. Daarom streven we ernaar dat alle verkeersdeelne-

veiligheid tijdens het opstellen van ons beleid. Hiervoor werken we aan

mers op een veilige, vlotte en duurzame manier gebruik kunnen maken

de hand van de kernwaarden zoals de veiligheidsregio die hanteert:

van de infrastructuur. Een goede toegankelijkheid van de openbare



ruimte hoort daar ook bij. We streven ernaar dat ouderen en zorgbehoevenden zo lang mogelijk

veiligheid 

Samen werken aan een veilige fysieke leefomgeving



De leefomgeving wordt mede vormgegeven volgens de ontwerpprin-

thuis kunnen blijven wonen. Zo blijven ze onderdeel van de voor hen bekende gemeenschap. Tegelijkertijd moeten wij daarom aandacht heb-

De kwaliteit van de leefomgeving wordt mede bepaald door (fysieke)

cipes voor veiligheid 

Mensen zijn bekend met de risico’s en weten hoe te handelen.

Aan de slag Dit gaan we als gemeente de komende tijd concreet doen:  We maken ons sterk voor het behoud van de leefbaarheid in alle kernen.  We onderzoeken hoe wij een evenredige bijdrage kunnen leveren aan de opvang van vluchtelingen en statushouders.  We ondersteunen mantelzorgers (en vrijwilligers) vraaggericht  We ontwikkelen een evenwichtig aanbod aan speelvoorzieningen in iedere kern.  We onderzoeken mogelijkheden voor veilige, snelle en groene fietsverbindingen.  Samen met onze maatschappelijke partners zorgen we voor goede zorg, met specifiek aandacht voor: overmatig alcohol- en drugsgebruik en inwoners met psychische klachten  We verbinden en verweven de thema’s gezondheid en brede welvaart in alle andere beleidsvelden.  We gaan aan de slag met een risicogestuurde en integrale aanpak van veiligheid  We onderzoeken met onze ketenpartners de manier waarop veiligheid het beste geborgd kan worden in ons beleid.  Wat wij als aanvaardbare milieubelasting zien en welke milieunormen daarbij horen, werken we uit in programma’s.

ben voor de gevolgen van langer thuiswonen. Denk bijvoorbeeld aan de

Veerkrachtig, onweerstaanbaar & inclusief

15

5.2

Aantrekkelijk wonen

Onze ambitie Someren is in 2040 een aantrekkelijke woongemeente die haar landelijke positie in Brainport goed weet te benutten. De woonwens van onze inwoners staat centraal. Deze vullen we in binnen een dorps en landelijk karakter. Dit maakt dat Someren een goed woonklimaat kent, dat aantrekkelijk is voor alle inwoners. Onze dorpen hebben alle vier een adequaat voorzieningenniveau, gestoeld op een evenwichtige bevolkingsopbouw. Nieuwbouw naar behoefte per kern draagt bij aan de leefbaarheid. De kwaliteiten van Someren als woongemeente zijn het dorpse gemeenschapsgevoel, de veiligheid, de nabijheid van natuurgebieden en het brede aanbod aan voorzieningen binnen handbereik. Hiermee onderscheiden onze dorpen zich regionaal in aantrekkelijkheid. Wij willen onze aantrekkingskracht verder versterken voor mensen die graag rustig landelijk willen wonen, maar wel dichtbij grootstedelijke voorzieningen en werk. In 2040 staan we bekend om de karakteristieke dorpse en landelijke woonmilieus, die zoveel mogelijk zijn gebaseerd op onze doe-mentaliteit en het principe van circulariteit.

zonde leefomgeving met goede voorzieningen. Dit bekijken we in sa-

5.2.3

De jeugd heeft de toekomst

menhang met de woningbouwopgave. Deze aspecten komen ook aan

We streven in Someren naar een evenwichtige bevolkingsopbouw. Bij

bod in de thema’s ‘Samen Someren’ en ‘Economisch Vitaal’. Het aantal

het bouwen kijken we daarom goed naar de behoefte en de vraag. Om

nieuwe woningen per kern bepalen we nu aan de hand van het aantal

onze jongeren in de gemeente te houden, of te zorgen dat ze na hun

inwoners. In een kleine kern bouwen we minder nieuwe woningen dan

studie terugkeren, zorgen we voor voldoende mogelijkheden voor deze

in een grote kern. In de toekomst gaan we onderzoeken of deze verde-

doelgroep. Als er vernieuwende mogelijkheden voor de huisvesting van

ling nog steeds wenselijk is. Misschien willen we op basis van bijvoor-

starters zijn, dan willen we hier onder de juiste voorwaarden aan mee-

beeld strategische ligging in de ene kern relatief meer nieuwe woningen

werken. Om te voorkomen dat jongeren wegtrekken kijken we, naast

bouwen. Deze keuze maken we in de woonzorgvisie die we gaan op-

een betaalbaar woningaanbod, ook naar andere aspecten zoals toege-

stellen.

sneden onderwijs, (sport)voorzieningen, werkgelegenheid en een goede bereikbaarheid.

We richten ons in eerste instantie op woningbouw voor de behoefte binnen de gemeente Someren: starters, gezinnen en doorstromers. Daar-

We analyseren de demografie van de gemeente en hoe deze zich naar

naast wil in Someren een bijdrage leveren aan de woningbouwopgave

verwachting gaat ontwikkelen. We willen namelijk voorkomen dat we nu

in de Metropoolregio Eindhoven. Afgesproken is om bovenop de be-

extra bouwen voor een vraag die in de toekomst waarschijnlijk wegvalt.

staande ambitie nog eens 250 woningen extra te bouwen tot 2030. We

Het uitgangspunt voor het nieuwbouwprogramma is tweederde betaal-

zien voor onze gemeente namelijk kansen in de ontwikkeling van de

baar en eenderde vrije sector.

brainportregio, maar willen de regie zelf in handen houden. 5.2.4 5.2.2

Samen met de regio

De juiste woning op de juiste plek

We wonen in een mooie omgeving en dat koesteren we. Daarom den-

Om het woningtekort terug te dringen tot een gezond evenwicht, wordt

ken we bewust na over het principe ‘de juiste woning op de juiste plek’.

met het programma Woningbouw nationaal ingezet in op de realisatie

Ons uitgangspunt is hiervoor dat inbreiding (bouwen op beschikbare

Someren is een mooie plek om te wonen. We zijn een aantrekkelijke en

van 900.000 woningen tot en met 2030. Met de woondeals versterken

plekken binnen de bebouwde kom) de voorkeur heeft boven uitbreiding

leefbare woongemeente voor jong en oud en dat willen we ook in de

we in Nederland de samenwerking rond volkshuisvesting. In de regio

(bouwen in het buitengebied aan de kernrand). Wel kijken we bij elke in-

toekomst graag zo houden. Daarom zorgen we voor een gedifferenti-

Zuidoost-Brabant, waar gemeente Someren onderdeel van is, staan we

breidingslocatie of bouwen hier de meest wenselijke activiteit is. Een

eerd, aantrekkelijk en betaalbaar woningaanbod voor alle doelgroepen

voor een schaalsprong. Door ontwikkelingen rondom Brainport Eindho-

open ruimte in de kern, zoals een parkje, kan namelijk ook zeer gewenst

in Someren. De nieuwe woningen die we bouwen moeten bijdragen aan

ven groeit de regio hard. Dit vertaalt zich onder andere in een grote wo-

zijn als beweeg- en ontmoetingsplek of vanwege de rol voor bijvoor-

het vergroten van de diversiteit van de woningvoorraad en het bevorde-

ningbouwopgave. Gezamenlijk zetten we ons met de regio in voor de re-

beeld klimaatadaptatie. Deze afweging maken we per initiatief. Daar-

ren van de doorstroming.

alisatie van minimaal 45.000 woningen tussen 2022 en 2030. Op korte

naast vinden we woningbouw in het buitengebied, onder de juiste voor-

termijn investeren we regionaal in extra woningen, extra werklocaties en

waarden, afweegbaar, maar zeker niet overal. Welke voorwaarden dit

Om de leefbaarheid in alle kernen van Someren te behouden gaan we

belangrijke randvoorwaarden zoals een duurzaam mobiliteits- en ener-

exact zijn werken we later uit. We maken in deze omgevingsvisie de

in alle kernen op zoek naar de mogelijkheden om nieuwe woningen te

giesysteem. Aan deze woondeal dragen we ook als Someren ons steen-

keuze voor een aantal zoekgebieden in de kernrand. Op deze plekken

bouwen. Leefbaarheid betekent voor ons onder meer een veilige en ge-

tje bij.

worden niet per definitie woningen ontwikkeld, maar op deze plekken

5.2.1

Someren aantrekkelijke woongemeente

gaan we wel verkennen of hier woningbouw haalbaar en wenselijk is.

Veerkrachtig, onweerstaanbaar & inclusief

17

Naast de zoekgebieden die we in deze omgevingsvisie vaststellen den-

vorm hiervoor is. In de participatie werd als voorbeeld een moderne

Naast nieuwe woningen hebben we zeker ook aandacht voor de be-

ken we ook na over de nóg verdere toekomst en onderzoeken we welke

vorm van woonhofjes benoemd. Tegelijkertijd houden we de toekom-

staande woningvoorraad. Vanuit het oogpunt voor een duurzaam en be-

locaties dan in aanmerking komen voor wonen, werken of recreëren.

stige behoefte aan seniorenwoningen in de gaten, zodat we een groot

reikbaar woningaanbod dragen we bij aan de opwaardering van be-

Principes als de draagkracht van het landschap en ‘bodem en water stu-

overschot aan seniorenwoningen in de toekomst voorkomen. In de eer-

staande woningen en hebben we aandacht voor opgaven en vraagstuk-

rend’ vormen de basis voor deze verkenning. De resultaten nemen we

ste plaats kijken we voor nieuwe woningen voor ouderen naar de dorps-

ken die bestaan bij het herontwikkelen van bestaande bebouwing. Om

op in de volgende versie van de omgevingsvisie.

harten. Daar zit de meeste levendigheid en woon je vlakbij de voorzie-

dit voor elkaar te krijgen gaan we samen met andere betrokken partijen

ningen. Dit zijn twee zaken die belangrijk zijn voor ouderen. We werken

werken aan een strategie gericht op een toekomstbestendige woning-

Someren is een mooie dorpse en landelijke gemeente. Om dat te be-

aan inclusieve kernen. Dit houdt in: toegesneden voorzieningen, onder-

voorraad die duurzaam en levensloopbestendig is. Ons uitgangspunt in

houden kijken we bij elk plan hoe een plan het huidige karakter van de

steuning voor ouderen, zorgbehoevenden en mensen met beperkingen

deze strategie wordt dat we inwoners willen inspireren zelf een stap te

gemeente kan versterken. Indien nodig leggen we hiervoor eisen vast,

(fysiek en digitaal), toegankelijk openbare ruimte en gebouwen. We sti-

zetten. Naast de woningen zelf vinden we bij nieuwe en bestaande wo-

zoals bijvoorbeeld in een beeldkwaliteitsplan. Als dat noodzakelijk is en

muleren de toepassing van de regionaal aanwezige kennis op het ge-

ningen de omgeving belangrijk. We streven daarom naar een zo gezond

het bij het karakter van het desbetreffende dorp past, vinden we een be-

bied van zorginnovatie en slimme ICT-oplossingen (domotica).

mogelijke inrichting van de leefomgeving: toegankelijk, groen en uitnodi-

perkte vorm van hoogbouw te overwegen. Hier stellen we geen uniforme regels voor op, maar dit bekijken we per initiatief.

gend om te bewegen en te spelen. We willen eraan bijdragen dat er voldoende levensloopbestendige woningen zijn nabij voorzieningen. Er ligt tevens een stevige opgave voor

Op het gebied van leefbaarheid is Someren Noord een woonwijk die

verzorgd/geschikt wonen. We monitoren daarom de komende tijd of er

onze aandacht verdient. Hier valt winst te behalen. Daarom gaan we

Zelf bouwen zit in het Somerens DNA. Deze mentaliteit van ‘zelf-doen’

voldoende geschikt aanbod is. We onderzoeken of er hierbij een speci-

met een integrale blik in deze wijk kijken naar een versterking van de

ondersteunen we als gemeente. We zetten in op een spoedige realisatie

fiekere indeling in categorieën beschermd- en levensloopbestendig wo-

kwaliteiten. Zowel vanuit het fysieke als het sociale domein.

van plannen die uitvoeringsgereed zijn. Bij andere nieuwbouwplannen

nen gehanteerd moet gaan worden.

5.2.5

Zelf bouwen volgens Somerens DNA

kijken we als gemeente wat we zelf kunnen en moeten doen, maar laten we het, waar mogelijk, ook aan anderen over. Hierbij doen we ons best

Arbeidsmigranten verzorgen een belangrijke rol voor onze bedrijven.

deze initiatieven te faciliteren. Een voorbeeld hiervan is dat we als ge-

Daarom zien we er op toe dat er een goede huisvesting is voor arbeids-

meente collectief particulier opdrachtgeverschap stimuleren. We staan

migranten en borgen we dat er geen misstanden ontstaan. Naast ge-

open voor innovaties op het gebied van huisvesting als die bijdragen

schikte huisvesting is participatie belangrijk. We besteden daarom extra

aan onze ambitie. Denk bijvoorbeeld aan vormen van tijdelijke huisves-

aandacht aan de integratie van deze nieuwkomers.

ting of mantelzorgwoningen. Ongeacht voor wie of wat voor type woning er wordt gerealiseerd, we vinden duurzaamheid belangrijk. Daarom

5.2.7

Aandacht voor leefbaarheid en de bestaande voorraad

moeten alle nieuwbouwwoningen klimaatadaptief en duurzaam zijn en in

We werken mee aan passende initiatieven uit de samenleving die bijdra-

2050 ook 100% circulair.

gen aan de leefbaarheid en levendigheid. Hiervoor kijken we naar woningbouw, maar onderzoeken we ook wat nog meer kan zorgen voor

5.2.6

Aandacht voor ouderen en bijzondere doelgroepen

leefbaarheid en levendigheid. Met betrekking tot woningbouw zetten we

We faciliteren het vergroten van het aanbod aan passende woningen

in op woningbouwmogelijkheden in alle kernen. Dit moet er aan bijdra-

voor senioren en zorgbehoevenden, zodat het mogelijk is om zo lang

gen dat het voorzieningenniveau in alle dorpen minimaal gelijk blijft.

Aan de slag Dit gaan we als gemeente de komende tijd concreet doen:  We gaan in alle kernen op zoek naar de mogelijkheden om nieuwe woningen te bouwen  We stellen een woonzorgvisie op met concrete keuzes om onze visie op het wonen in Someren verder vorm te geven.  Het aanbod van verzorgd/geschikt wonen monitoren en onderzoeken welke indeling voor beschermd- en levensloopbestendig wonen passend is voor Someren.  Ontwikkelen van een strategie voor het ontwikkelen van een toekomstbestendige woningvoorraad.  We zien er op toe dat er een goede huisvesting is voor arbeidsmigranten en borgen we dat er geen misstanden ontstaan.  We willen eraan bijdragen dat er voldoende levensloopbestendige woningen zijn nabij voorzieningen  Plan opstellen voor het versterken van de leefbaarheid in Someren Noord.

mogelijk thuis te wonen. We bekijken per casus wat de meest geschikte

Veerkrachtig, onweerstaanbaar & inclusief

18

5.3

Waardevol groen en blauw

Onze ambitie In 2040 zijn we trots op onze mooie groene omgeving. De natuurgebieden hebben een hoge ecologische waarde en we hebben een mooi en beleefbaar buitengebied. Hier bieden we onze belangrijke agrarische sector een duurzaam toekomstperspectief. Dit kan in de agrarische sector zijn, maar we denken ook mee over alternatieven voor de ondernemers die dat willen. Ons buitengebied is ook een plek om te recreëren en te wonen. Zo werken we aan een vitaal platteland waar voor vele functies een duurzaam perspectief lonkt. De agrarische sector heeft nu, en ook in 2040, een belangrijke rol in ons groene buitengebied. In 2040 zijn we, samen met de andere Peelgemeenten, onderscheidend in de hightech productie en verwerking van gezond en kwalitatief hoogwaardig voedsel. We streven naar een maatschappelijke geaccepteerde en gewaardeerde agrofoodsector met economisch toekomstperspectief binnen de kaders van duurzaamheid, gezondheid en welzijn van mens en dier. Samen met de andere Peelgemeenten willen we excelleren in circulaire economie.

vorm van landbouw. Bij een andere ondernemer kan dit ook een per-

er vaak niet bij stil dat het onderwerp ‘water’ nog veel meer bevat. Water

spectief (deels) buiten de agrarische sector zijn, zoals bijvoorbeeld een

gaat onder andere ook over droogte, grondwater, drinkwater en riole-

transitie naar de recreatieve sector.

ring. In het verre verleden hebben we niet altijd voldoende aandacht gehad voor het onderwerp water. Denk bijvoorbeeld aan het bouwen van

Vanwege de stikstofcrisis loopt de provinciale gebiedsgerichte aanpak

woonwijken in een voormalig beekdal. De laatste jaren gaan we steeds

stikstof. In dit Brabants Programma Landelijk Gebied (BPLG) werken de

bewuster om met dit onderwerp. Deze lijn willen we doorzetten. We vin-

provincie, gemeenten, het waterschap en het ZLTO samen aan het ver-

den het belangrijk dat ons watersysteem goed werkt in normale én in ex-

beteren van de condities in de zone direct rondom 14 stikstofgevoelige

treem droge en natte situaties. Daarbij letten we op de hoeveelheid

Natura 2000-gebieden in Brabant. ‘Strabrechtse Heide en Beuven’ is

(goede waterpeilen, het vasthouden van water, wateroverlast en aan-

één van deze 14 gebieden. Maar ook de aanpak voor de natuurgebie-

dacht voor kwel) en op de kwaliteit van het water (chemisch en ecolo-

den buiten de gemeentegrens (de Peel en de Weerterbergen) zal gevol-

gisch). Dit watersysteem is niet alleen een verantwoordelijkheid van ons

gen hebben voor ondernemers en inwoners van de gemeente Someren.

als gemeente. Samen met onze partners gaan we aan de slag om het

De uitkomst van deze processen is nog onzeker. Wij lopen niet vooruit

onderwerp water goed te verankeren in al ons beleid. Gemeenten, wa-

op de ontwikkelingen vanuit deze aanpak. We zijn voorbereid op de ste-

terschappen en provincie Noord-Brabant zorgen ervoor dat er, voor zo-

vige keuzes die we hierin ook als gemeente zullen moeten gaan maken.

ver dat nodig is, in hun omgevingsvisie en omgevingsplannen een ruim-

Binnen deze trajecten zullen we als gemeente onze ondernemers facili-

telijke doorvertaling zit over herstel van de grondwaterbalans en structu-

teren.

rele aanpak van droogte en verdroging. Hierbij kijken we naar de aspecten: waterveiligheid, ruimte voor water, voldoende, schoon en gezond

5.3.2

Cultuurhistorie als waarde en inspiratiebron

water, samenwerken gericht op waterverbindingen, waterbewustzijn,

De geschiedenis van Someren gaat ver terug en verschilt sterk per ge-

waterbeschikbaarheid en ruimtelijke adaptatie. Het voert te ver om deze

bied. Het gebied waar Someren ligt was al bewoond vanaf ongeveer

aspecten allemaal tot in detail in de omgevingsvisie uit te werken.

10.000 v.Chr. Er zijn hier tal van voorwerpen uit deze periode gevonden,

Daarom gaan we daar de komende tijd verder uitwerking aan geven, bij-

Someren is en blijft een agrarische gemeente. De agrarische sector is

zoals pijlspitsen, strijdbijlen en strijdhamers. De historie van sommige

voorbeeld in een programma en/of in ons omgevingsplan.

een belangrijke motor van bijvoorbeeld onze economie en ons land-

dorpen is juist relatief recent. Zo is de ontginning van de Somerense

schapsbeheer. We streven naar een goede harmonie tussen boeren,

Heide pas begin 20e eeuw gestart. Door deze diversiteit in geschiedenis

5.3.4

burgers en buitenlui. Daarvoor moeten we samenwerken aan een toe-

zijn er veel verhalen over Someren te vertellen. Dit willen we koesteren.

Water en bodem moeten sturend zijn in alle ruimtelijke ontwikkelingen.

komstbestendige agrarische sector in een mooi en leefbaar buitenge-

Het heeft waarde voor ons om de overblijfselen van vroeger te bewaren

Zo kunnen we toekomstige problemen, maar ook hoge kosten en

bied. Een buitengebied met vele functies, een duurzaam perspectief en

en, waar deze door de tijd verdwenen zijn, kijken we of we ze in kunnen

schade voorkomen. De natuurlijke omstandigheden worden leidend in

een goede balans met elkaar. Voor het duurzame toekomstperspectief

zetten als inspiratiebron voor nieuwe ontwikkelingen. Zo zorgen we er-

onze keuzes. Is er in een gebied bijvoorbeeld veel wateroverlast te ver-

denken we met onze agrarische sector mee. We faciliteren hen in de

voor dat mensen kennis ontwikkelen over cultuurhistorische waarden.

wachten, denk bijvoorbeeld aan een beekdal, dan is dat geen logische

5.3.1

Toekomstbestendige agrarische sector

Water en bodem sturend

plaats voor bijvoorbeeld een woonwijk. Naast ‘water en bodem sturend’

transitie die in de agrarische sector gaande is. Bij de ene ondernemer kan dit een transitie binnen de agrarische sector zijn, bijvoorbeeld naar

5.3.3

een duurzamere innovatieve manier van landbouw, of een extensievere

Water is regelmatig zichtbaar. Denk aan de Vennen op de Strabrechtse

Zichtbaar en onzichtbaar water

sluiten we ook zoveel mogelijk aan bij de principes van ‘teelt volgt peil’. Dit betekent dat we niet langer alles doen om een bepaalde teelt op een

Heide, of soms in onze straat na een stevige regenbui. Maar we staan

Veerkrachtig, onweerstaanbaar & inclusief

20

plek mogelijk te maken, maar dat de teelt aangepast wordt aan de om-

Dit doen we samen met de inwoners, bedrijven en recreanten. Een voor-

elders te compenseren. We stimuleren het versterken van de groene

standigheden op een perceel.

beeld hiervan is de klankbordgroep buitengebied waarin we als ge-

verbindingen tussen de kernen en gaan ook binnen de bebouwde kom

meente samen met onze partners nadenken over de ontwikkelingen in

op zoek naar de mogelijkheden om verder te vergroenen. Deze vergroe-

ons buitengebied. Regionaal hebben we afgesproken dat er op hoofdlij-

ning proberen we mee te koppelen aan ontwikkelingen die sowieso ge-

Het wonen in het buitengebied spitst zich met name toe op twee typen

nen per landschapstype andere kansen gelden. Als Somerense uitwer-

pland staan, zoals bijvoorbeeld de herinrichting van een straat. Een

ontwikkelingen: de voormalige bedrijfswoningen en de ruimte-voor-

king van deze regionale afspraken gebruiken we ons beeldkwaliteitsplan

groene woonwijk heeft meerwaarde voor de kwaliteit van leven, klimaat-

ruimte woningen. Bij de eerste categorie, de voormalige bedrijfswonin-

buitengebied. Met het streefbeeld en de bouwstenen gaan we aan de

adaptatie, en biodiversiteit. Om deze meerwaarde te verzilveren gaan

gen, streven we ernaar deze zoveel mogelijk te herbestemmen als bur-

slag om ons landschap nog mooier te maken. De aanwijzing van de

we in de toekomst aan de slag met het opstellen van een verplichte wa-

gerwoning. In de praktijk stuit dit vaak op problemen: er kan ofwel geen

Peel als NOVEX gebied biedt ons extra kansen, die we graag willen be-

ter/groennorm voor nieuwe ontwikkelingen. Daarnaast gaan we aan de

goed woon- en leefklimaat geboden worden volgens de milieunormen,

nutten. Dit kan ons mogelijk helpen in een vervolgstap op de omge-

slag met het behoud en versterken van onze natuurwaarden. Hiervoor

dan wel omliggende ondernemers kunnen in hun voortbestaan gehin-

vingsvisie. Maar dit levert mogelijk ook beperkingen op waar we oog

stellen we een natuurvisie op.

derd worden. Hiervoor gaan we als gemeente samen met de betrokken

voor moeten hebben. Om initiatiefnemers in het buitengebied op weg te

partijen op zoek naar maatwerkoplossingen. Maar we zijn ons ervan be-

helpen bij het verweven van beeldkwaliteit in hun initiatief gaan we aan

In het buitengebied willen we voorkomen dat het landschap verder ver-

wust dat dit niet altijd zal lukken.

de slag met het opstellen van een praktische handreiking.

steend. Daarom zetten we, waar mogelijk, in op verdere ontstening van

5.3.5

Met maatwerk naar wonen in het buitengebied

het buitengebied. De sloopbank is één van de middelen die we inzetten. Met de ruimte-voor-ruimte regeling worden stallen gesloopt om (elders)

5.3.7

Druk en draagkracht in balans

woningen in het buitengebied te bouwen. Dit is een provinciale regeling

De natuur in Nederland staat onder druk. Dat is in Someren helaas niet

waar de gemeente invulling aan geeft. Deze woningen mogen alleen ge-

anders. We vinden het daarom belangrijk te werken aan de kwaliteit van

bouwd worden in de zoekgebieden ruimte-voor-ruimte. Welke gebieden

onze natuurgebieden. We zetten in op herstel en versterking van onze

dit zijn hebben we als gemeente in het verleden vastgelegd en in 2021

natuur om zo onder meer de biodiversiteit te beschermen. Hiervoor kij-

geactualiseerd. Om het effect van dit beleid te kunnen beoordelen gaan

ken we ook naar activiteiten die de kwetsbare natuur kunnen verstoren.

we aan de slag met een evaluatie van ons ruimte-voor-ruimte beleid. Als

Extra verkeer moet niet tot problemen op de wegen leiden en ontwikke-

deze evaluatie daar aanleiding toe geeft passen we ons beleid hierop

lingen mogen geen inbreuk maken op de karakteristieke kernwaarden

aan. Een uitgangspunt voor ons is dat we een te verre verdichting willen

van het landschap. Het is zaak om de druk op de omgeving in balans te

voorkomen. Hiervoor sluiten we aan bij het streefbeeld in ons beeldkwa-

houden met de draagkracht die de omgeving biedt. In onze toeristische

liteitsplan buitengebied.

visie hebben we al vastgesteld dat we de knelpunten en mogelijkheden voor slimme verbindingen met omliggende natuurgebieden gaan onder-

5.3.6

Rust en ruimte

zoeken door aansluitende routes en/of toeristische overstappunten.

Someren heeft een landschap om trots op te zijn. Het mooiste van het Somerense landschap is misschien wel de diversiteit. Elk landschaps-

5.3.8

Een nog groener Someren, binnen en buiten de kernen

type is anders. We vinden het belangrijk dat dit zo blijft. Daarom werken

We gaan de grote diversiteit in de natuurlijke en cultuurhistorische kwali-

we in Someren aan het behoud van bestaande landschappen, herstel

teiten van het landschap en leefomgeving behouden en versterken. Het

van beschadigde gebieden en de ontwikkeling van nieuwe kwaliteiten.

handhaven van het groene karakter van onze gemeente staat hierbij

Aan de slag Dit gaan we als gemeente de komende tijd concreet doen:  We stellen een omgevingsprogramma natuur op met bijbehorende groenblauwe structuurkaart  We stellen een natuurvisie op.  We werken een water/groennorm uit voor nieuwe ontwikkelingen.  We faciliteren agrarische ondernemers in de transitie die in de agrarische sector gaande is.  We ondersteunen de ondernemers die vallen binnen de provinciale gebiedsgerichte aanpak stikstof.  Uitwerken van het beleid rondom het onderwerp water  Evalueren en waar nodig actualiseren van de begrenzing van de zoekgebieden ruimte-voor-ruimte in het buitengebied.  We stellen een handreiking op om aan de slag te gaan met beeldkwaliteit in het buitengebed.  Onderzoeken of een verplichte water/groennorm mogelijk is voor nieuwe ontwikkelingen  Met onder meer de sloopbank zetten we in op een verdere ontstening van het buitengebied

voorop. Wanneer groen ergens moet wijken, dan streven we ernaar dit

Veerkrachtig, onweerstaanbaar & inclusief

21

5.4

Economisch vitaal

Onze ambitie In 2040 hebben we in Someren een toekomstbestendige economie en bedrijventerreinen. We benutten de kracht voor en van recreatie en toerisme. Dat doen we in onze natuur, ons landschap en onze kernen. In al onze kernen vinden we economische activiteiten. Maar wel activiteiten die passen bij de maat en schaal van het dorp. Dat betekent dat in Someren Dorp het grootste aanbod te vinden is. Het centrum van Someren ontwikkelt zich tot een onderscheidende winkel- en pleisterplaats voor inwoners en bezoekers. Het centrum van Someren heeft een aantal kernkwaliteiten waarmee het zich blijvend kan onderscheiden: het diverse winkelaanbod met een goede mix van filiaalbedrijven en veel sterke, lokale aanbieders, de trekkracht van de supermarkten in het centrum en concentratie van horeca.