Bijlage vragen LSH in RIB

Raadsinformatiebrief Onderwerp:

MLOEA-aansluiting voor grootschalige opwek in de Diepenhoek

Portefeuillehouder:

W.M. van Doorn

Documentnummer:

200715370

Zaaknummer:

0847200700863

Openbaarheid:

Openbaar

Datum:

15 april 2025

Aanleiding Bij het vaststellen van de RES-zoekgebieden in de gemeente Someren heeft u, op 25 maart 2021, besloten om in het gebied de Diepenhoek (zoekgebied 25) in te zetten op systeemefficiëntie voor het aansluiten van grootschalige opwek (Windpark Diepenhoek, 60 MW aan zonneparken, centrale opslag in batterijen en mogelijk omzetting naar waterstof). Vraag: 1/ In uw vorige raadsinformatiebrief d.d. 19 januari 2023 ‘Opstarten ontwikkeling Energielandschap Diepenhoek’ aangaande dit onderwerp sprak u bij de aanleiding nog over een realisatie voor 2030 en over het opstarten van een Energielandschap Diepenhoek. Zowel het jaartal 2030 als de term Energielandschap komen niet voor in deze RIB. Kunt aangeven waarom? 2/ Om te voldoen aan het RES raadsbesluit van 25 maart 2021 is 2030 als uiterste datum noodzakelijk toch?

Citaat raadsinformatiebrief 19 januari 2023: Dit besluit houdt in dat we voor 2030 ‘Energielandschap Diepenhoek’ realiseren, bestaande uit:

   

Windpark Diepenhoek (5 windturbines van elk circa 5 MW); 3 zonneparken, totaal 60 MW; Centrale opslag in batterijen en omzetting naar waterstof (voor zwaar transport); 1 centraal aansluitpunt (MLOEA-aansluiting), met één kabel aangesloten op het hoofdstation.

De vier voornoemde onderdelen zorgen gezamenlijk voor systeemefficiënte grootschalige duurzame opwek en daarmee voor de laagste maatschappelijke kosten (netuitbreiding). U refereert aan een raadsbesluit van d.d. 25 maart 2021. Bij dat besluit hoort een uitgebreide zienswijze die namens de Raad naar de MRE is gestuurd en een interne notitie. Hierin worden ook een aantal restricties genoemd: - Uitrol van grootschalige duurzame opwek (zon en/of wind) afhankelijk van het ruimtebeslag en het tot realisatie brengen van grootschalige opwek in de andere MRE-gemeenten. - Tot 2030 worden de ontwikkelingen voor zonneparken binnen de gemeentegrenzen van Someren gemaximeerd tot 100 MW(p). 1/3

- Van MRE-gemeenten, die weinig tot niets bijdragen aan het regionale bod voor grootschalige duurzame opwek (zon en wind) in de RES MRE 1.0 (opgave in de MRE-regio tot 2030), verwachten wij dat zij actief inzetten op ontwikkeling en realisatie van innovatieve technieken. Via een amendement wordt er nog een 4de restrictie toegevoegd, namelijk een vorm van compensatie mochten er inde MRE gemeenten niet evenveel kunnen bijdragen bv door het gebrek aan gronden. Vraag: 3/ Hoe kijkt u met de kennis van nu (voortgang RES MRE, status grootschalige RES opwek in de regio, rol MRE gemeenten en eventuele bijdrages) tegen deze restricties aan?

SDE++ 2025 subsidie voor zonnepanelen 5 tot 10 procent omlaag, deze regeling gaat 7 oktober 2025 open. Minister Hermans heeft in februari 2025 de definitieve voorwaarden en hoogte van subsidies voor zonnepanelen binnen de SDE++ 2025 bekendgemaakt. De subsidieregeling opent 7 oktober en kent een budget van 8 miljard euro. Bij het bepalen van het openstellingsbudget is rekening gehouden met de te verwachten projecten en de beschikbare kasruimte. ‘Omdat er veel belangstelling wordt verwacht voor de SDE++openstellingsronde van 2025 is er bij een openstellingsbudget van 8 miljard euro naar verwachting voldoende concurrentie tussen indieners’, aldus minister Hermans. ‘Omdat SDE+ +-projecten meestal een realisatietermijn van 3 tot 6 jaar hebben, is de 2025-ronde de laatste ronde die nog volledig aan de 2030-doelstellingen kan bijdragen.’

4/ Hoe kansrijk is de realisatie van de resterende 60MW aan Zonneparken voor 2030 met de kennis van de SDE++2025 regeling zoals hierboven in het kader beschreven? 5/ De gewenste centrale opslag in batterijen en omzetting naar Waterstof zit gekoppeld aan deze realisatie van 60mw Zonneparken toch? Conform de in november 2022 met de provincie en de ontwikkelaars gemaakte afspraken hebben wij voor 1-1-2023 een offerte bij Enexis aangevraagd voor de centrale aansluiting (MLOEA-aansluiting) voor grootschalige opwek in de Diepenhoek. Zoals vooraf bekend kon Enexis op dat moment de gevraagde aansluitcapaciteit niet leveren. Daarom zijn we destijds op de interesselijst voor transportcapaciteit geplaatst. Op 28 mei 2024 hebben wij een bericht van Enexis ontvangen dat deze interesselijsten van de netbeheerders zijn vervallen. Benodigde capaciteit voor afname en/of terug levering wordt alleen nog in de investeringsplannen van de netbeheerder meegenomen als een offerte is getekend en aanbetaald. Op 11 februari 2025 is het eindelijk gelukt om het gesprek met Enexis aan te gaan om meer duidelijkheid te krijgen over de voorwaarden van de MLOEA-aansluiting, de geraamde investering en de hoogte van de verplichte aanbetaling.

Nieuwe grote aansluitingen op het elektriciteitsnet worden pas op de wachtlijst voor realisatie geplaatst en in het meerjarig investeringsprogramma van de netbeheerder opgenomen, als de offerte getekend en de aanbetaling voldaan is. Om veilig te stellen dat het windpark vóór 2030, via de hiervoor noodzakelijke MLOEA-aansluiting (centrale aansluiting in publieke handen), op het elektriciteitsnet kan worden aangesloten, hebben wij als college van B&W op 1 april 2025 besloten om als zelflegger een offerteaanvraag in te dienen bij Enexis Netbeheer B.V. Via deze raadsinformatiebrief informeren wij u over de gezette stappen.

Inhoud 2/3

3.1 Dringende noodzaak voor het op korte termijn aanvragen van de MLOE-aansluiting. Er bestaat een wachtlijst voor nieuwe aansluitingen op netstation Maarheeze, zowel voor afname als terug levering. Totaal zo’n 100 stuks, optellend tot zo’n 50 MW voor terug levering. Op enkele hogere prioriteiten na geld nog steeds dat netbeheerders op basis van de volgorde van het tekenen en aanbetalen van de offerte, na het beschikbaar komen van extra aansluitcapaciteit, die beschikbaar gaat stellen aan de aanvragers. Als de offerte niet in het voorjaar 2025 is getekend en aanbetaald, dan is het realiseren van de MLOEA-aansluiting voor 2030 NIET meer mogelijk. 3.2 Opties voor het realiseren van de MLOE-aansluiting Na het tekenen van de offerte van grootverbruik aansluiting is het wel mogelijk om de aansluitcapaciteit te verlagen, maar niet om die nog te verhogen. Het aantal bundels, de aderdiameter en de spanning bepalen de capaciteit van de aansluiting. Voor duurzame opwek wordt een niet-redundante aansluiting gerealiseerd. Dat scheelt de helft aan kosten, maar tijdens een storing ligt de productie stil. Voor het windpark (25-30 MW) en de zonneparken (60 MW DC-vermogen en 24 MW AC-vermogen) gaan we uit van aansluitcapaciteit van 36,4 MW voor afname en terug levering. Zo is enige gelijktijdigheid van zon en wind mogelijk en kan de eventuele waterstofproductie volcontinu plaatsvinden.

Het werkelijke contractvermogen voor enerzijds terug levering en anderzijds afname wordt pas kort voor de feitelijke ingebruikname bepaald, zij het een maximum voor beide van 36,4 MW. Voor de realisatie en exploitatie van de MLOEA-aansluiting is een bedrijf (BV) verplicht. Maatgevend voor het bepalen van de kosten van de netwerkaansluiting is de afstand van de aansluiting tot het dichtstbijzijnde netstation. Dat is netstation Maarheeze. De kosten van de netaansluiting worden geraamd op € 3,6 mln. Mocht de aansluiting uiteindelijk niet doorgezet worden naar uitvoering, dan is de aanvrager slechts een bedrag van € 3.000,- aan administratiekosten verschuldigd. De rest van de aanbetaling wordt teruggestort.

Ambtelijk is op 2 februari 2022 geantwoord dat het strategische traject dat we met Enexis en provincie Noord-Brabant lopen de volgende stap is in grootschalige duurzame opwek, zoals we hebben afgesproken binnen de kaders van de RES MRE. Het is tevens ook het eerste project dat hier invulling aan geeft in de MRE regio. Ambtelijk is op 2 februari 2022 geantwoord dat een realisatie van een MLOE aansluiting 6 tot 7 jaar kan duren. Gezien er bij de aanleiding zeer nadrukkelijk de koppeling wordt gelegd met het Raadsbesluit rondom vaststelling RES 1.0 hebben we in het dashboard MRE RES gekeken naar de realisatie anno mei 2025, zie plaatje.

6/ Waar komt het centrale aansluitpunt precies? 3/3

7/ Wanneer moet uiterlijk de keuze gemaakt worden om de aansluiting door te zetten naar uitvoering? 8/ Zijn we nog steeds het eerste project in de MRE regio die hier op deze wijze invulling aangeeft? 9/ Gezien de houding van ontwikkelaar Prowind (aansluiten op Glastuinbouwgebied), de status van de 60MW zon icm de aanverwante opslag en het omzetten naar waterstof en de status/voortgang van RES MRE (amper 25%). Voor wie zijn we de MLEOA aansluiting aan het aanvragen op dit moment? Het is toch correct dat enkel deze (5) aansluitingen voorzien zijn? 10/ Kan deze aansluiting ook worden ingezet voor bedrijvigheid of zelfs consumenten in de (nabije) toekomst die nu niets te maken heeft met de RES en duurzame energie? 3.3 Voorkeur voor realisatie van de netaansluiting als zelflegger Er zijn twee opties voor het realiseren van de MLEOA-aansluiting: 1. Aanleg van de kabels door Enexis: Hiervoor geldt een aanbetaling van € 360k. 2. Aanleg van de kabels als zelflegger. In dat geval geeft de gemeente zelf een opdracht aan een aannemer voor het leveren en leggen van de kabels. Enexis verzorgt alleen het afgaande veld in hun MS-schakeltuin (bij het netwerkstation) en het aansluiten van de kabels in het verdeelstation van de klant. Hiervoor geldt een aanbetaling van € 36.000,-.

Om de realisatie van systeemefficiënte grootschalige duurzame opwek in de Diepenhoek mogelijk te maken, hebben wij besloten om als zelflegger te gaan opereren. 3.4 Windpark Diepenhoek aansluiten op Glastuinbouwgebied Kievitsakkers en/of Energiehub Sluis XI Prowind heeft medio 2024 een intentieovereenkomst met Wim Peters Kwekerijen (Kievietsakkers) gesloten om het windpark aan te sluiten op de aansluitingen van zijn WKK’s in combinatie met een aantal bedrijven op bedrijventerrein Sluis XI. In de afgelopen 8 maanden hebben we met een groep koplopers op bedrijventerrein Sluis XI een verkenning voor een energiehub op Sluis XI gedaan. De resultaten van die verkenning geven aanleiding om een energiehub samen met de bedrijven verder te onderzoeken. Gelet op de fors groeiende elektriciteitsvraag vanwege het verduurzamen (gasloos maken) van de bedrijven, zouden de bedrijven ook graag zien dat de grootschalige opwek in de Diepenhoek gekoppeld kan worden aan de energiehub. Enexis ziet het aansluiten van complete Windpark Diepenhoek op het Glastuinbouwgebied Kievitsakkers en/of Energiehub Sluis XI als technisch en juridisch onmogelijk. Elke kas van 8ha heeft een WKK met naar schatting een elektrisch vermogen van elk 2 MW. Uit informatie die in 2013 is opgehaald bij de glastuinders blijkt dat het opgestelde vermogen 8,9 MW is. Daar kunnen dus nog geen 2 windturbines op worden aangesloten.

Ook wordt de totale aansluitcapaciteit van het bedrijventerrein Sluis XI door Enexis als ontoereikend ingeschat. Juridisch zijn op koppelstations aansluitingen t/m 6 MW toegestaan. Gelet op de grote afstand tussen het Windpark/grootschalige opwek in Diepenhoek wordt naast een verbinding met netstation Maarheeze een tweede verbinding met Glastuinbouwgebied Kievitsakkers en/of Energiehub Sluis XI veel te duur. Conform citaat raadsinformatiebrief 19 januari 2023 zorgen de vier onderdelen gezamenlijk voor systeemefficiënte grootschalige duurzame opwek en daarmee voor de laagste maatschappelijke kosten (netuitbreiding). 11/ Is de realisatie van systeem efficiëntie door als zelflegger een MLOE aansluiting aan te leggen een doel op zich, of een middel tot het komen van de laagste maatschappelijke kosten bij grootschalige opwek? 12/ Met andere woorden, als de grootschalige opwek uitblijft tot nader order (zonneparken) c.q. een 4/3

koppeling wenst met een locatie buiten het RES zoekgebied (Wim Peters Kwekerijen (Kievietsakkers) en de realisatietermijn van 2030 (RES MRE 1.0) niet gehaald wordt is het dan niet voorstelbaar om deze centrale aansluiting te heroverwegen? Ondanks het minimale financiële risico?

Het vervolg Het besluit over het, bij Enexis Netbeheer B.V., aanvragen van een offerte voor de MLOEA-aansluiting (als zelflegger) hebben wij, op 1 april 2024, genomen. De offerteaanvraag is, op 4 april 2025, digitaal ingediend. De kosten van de aanbetaling worden ten laste gebracht van post 2740005 Energiebeleid. Bij het aframen van budget van deze exploitatiepost in 2025 is rekening gehouden met deze aanbetaling voor deze netaansluiting. Als gevolg van de gewijzigde procedure voor het goedkeuren van een Raadsinformatiebrief (RIB), die het proces van het voornoemde collegebesluit heeft gekruist, heeft de vaststelling van deze RIB pas op 15 april 2025 plaatsgevonden. Afsluitend een politieke mening. 11/ Is het niet beter om de grootschalige opwek te koppelen aan directe verbruikers en daarop in te zetten? Glastuinbouw gebieden hebben we meerdere in Someren.

Burgemeester en wethouders van Someren, de secretaris,

de waarnemend burgemeester,

J. Weekers

P.J.M.G Blanksma - van den Heuvel

5/3