Bijlage Rapportage ZBB gemeente Someren
Tekst van het document
Te)
e)
„er
©)
[9 p)
5
(B) bd
(B)
ea)
ZBB
Gemeente
Someren (geanonimiseerd)
—
17
april 2025
ZBB Gemeente Someren
2/22
Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 Inzicht in de begroting . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 1. 1 1. 2 1. 3 1. 4 1. 5 1. 6
Aanleiding en opdracht . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 Analyse . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4 Personeelskosten en overhead . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4 Rapportage . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 Handreiking voor gebruik van de rapportage . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 Getalnotatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
Hoofdstuk 2 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8 De
opgave
2. 1
.... .... .... .... .... ..... .... .... .... .... .... .... ..... .... .... .... .... .... ..... .... .... .... .... .... .... ..... .... .... ....
8
Financiële opgave
8
.... .... .... .... .... ..... .... .... .... .... .... ..... .... .... .... .... .... ..... .... .... .... ....
Hoofdstuk 3 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 Totaaloverzicht 3. 1 3. 2 3. 3 3. 4
.... .... .... ..... .... .... .... .... .... .... ..... .... .... .... .... .... ..... .... .... .... .... .... ..... .... .... .... ..
10
Beïnvloedbaarheid totale begroting . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 Beïnvloedbaarheid per begrotingsprogramma . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 Keuzemogelijkheden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 Impact van de maatregelen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
Hoofdstuk 4 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 Inzicht 4. 1 4. 2 4. 3 4. 4 4. 5
per programma
.... ..... .... .... .... .... .... ..... .... .... .... .... .... ..... .... .... .... .... .... ..... .... .... .... ..
14
Samenleving . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 Ruimte . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 Bedrijfsvoering . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 Staf . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 Belastingmaatregelen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19
Bijlage 1 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
ZBB Gemeente Someren
3/22
HOOFDSTUK 1
Inzicht in de begroting 1. 1
Aanleiding
en
opdracht
De gemeente Someren staat voor een structurele financiële opgave van minimaal € 2 miljoen voor de meerjarenbegroting 2026-2029. Hiervoor is de gemeente op zoek naar zoekrichtingen voor maatregelen. Deze maatregelen kunnen gefaseerd worden ingevoerd , zodat de begroting uiterlijk per 2029 structureel in evenwicht is. Onze opdracht bestaat uit vier onderdelen: 1. Een benchmark waarbij soortgelijke gemeenten.
we
de gemeente
Someren
vergelijken
met maximaal 10
2. Een analyse van alle genoemde 53 taakvelden en bijbehorende 235 kostenplaatsen op basis van het absolute minimum van de uitvoering op basis van analyse van wettelijke verplichtingen , contractuele en bestuurlijke verplichtingen. 3. Het koppelen van maatregelen van ons ‘bezuinigingsboek’ , waarin we maatregelen uit andere gemeenten hebben opgenomen , en de maatregelen op de verschillende producten van de gemeente Someren. 4. Voor het verkrijgen van inzicht voor ambtenaren én bestuurders in de mogelijkheden tot het treffen van maatregelen om uw begroting structureel sluitend te krijgen , koppelen wij de uitkomst van onze analyse aan ons Power BI dashboard ‘Beinvloedbare begroting’ waarin we de taakvelden en kostenplaatsen koppelen aan de bestuurlijke indeling van begroting in programma’s en producten. Dit is een dashboard wat u duurzaam kunt gebruiken voor de door ons uitgevoerde analyse en daarmee ook een methode die we aan u overdragen , waarmee u zelf in komende jaren het wettelijke minimum en eventuele maatregelen kunt blijven monitoren. Onderdeel 1 van onze opdracht is opgeleverd door middel van een dashboard van Gemeentekas. De uitkomsten van de vergelijking van tien soortgelijke gemeenten is opgeleverd in de vorm van een presentatie aan het college en de gemeenteraad en is u separaat beschikbaar gesteld.
Om het bestuur in staat te stellen overwogen lange termijn keuzes te maken , biedt deze rapportage over Onderdeel 2 inzicht in de beïnvloedbaarheid van de begroting. Per domein en per gemeenschappelijke regeling (GR) wordt gericht gezocht naar alle mogelijke knoppen om aan te draaien. Berenschot is gevraagd alle zoekrichtingen en mogelijke knoppen te inventariseren. Dit doen wij door alle onderdelen van de begroting te onderzoeken. In dit rapport worden de belangrijkste uitkomsten uit dit onderzoek samengevat en gepresenteerd. Onze rapportage en inschatting moeten worden gezien als een 0-meting , bedoeld als vertrekpunt voor gesprek. De bedragen die door ons zijn geïdentificeerd , zijn niet zwart-wit en behoeven nuancering. Bij dit onderzoek hebben wij gebruik gemaakt van ons ‘bezuinigingsboek’. De daarin opgenomen inspiratie is gebruikt om meer en een rijker maatregelenpakket te kunnen presenteren. Onderdeel 4 van onze opdracht is opgeleverd door middel van
ons
Power-BI dashboard.
ZBB Gemeente Someren
1. 2
4/22
Analyse
De analyse die we hebben uitgevoerd , heeft een financieel-technisch karakter. De uitkomsten van de analyse moeten dus ook vanuit dat perspectief bekeken worden. Concreet betekent dit het volgende: •
•
•
•
•
De wettelijke taak is het uitgangspunt. We gaan uit van datgene wat de gemeente wettelijk moet doen. Eigen beleid dat door de gemeenteraad is vastgesteld , kan worden aangepast of bijgesteld. We houden dus geen rekening met de kaders die de gemeenteraad heeft vastgesteld bovenop wettelijke eisen; uitgangspunt is dat deze zijn aan te passen. De gemeente heeft naar de buitenwereld toe verwachtingen gecreëerd door afspraken te maken , convenanten te sluiten , beschikkingen af te geven , etc. Ons startpunt is dat de gemeente deze lopende afspraken nakomt – ook als het theoretisch mogelijk is lopende verplichtingen of subsidies voortijdig te beëindigen. Deze optie hebben we niet meegenomen in de analyse. Wel staat het de gemeente natuurlijk vrij om na afloop van een contract- of subsidieperiode geen nieuwe subsidie aan te gaan. Deze mogelijkheden hebben we wél meegenomen in de analyse. Sommige uitgaven hebben direct gerelateerde inkomsten. Als die uitgaven niet worden gedaan , vervallen bijbehorende inkomsten (bijvoorbeeld een subsidie of specifieke uitkering). Deze gevallen hebben we zo veel mogelijk in kaart gebracht , met als vertrekpunt dat dan de ruimte niet beïnvloedbaar is. De analyse is uitgevoerd op basis van de taakvelden uit het Besluit begroting en verantwoording (BBV). Deze taakvelden bestaan vaak weer uit meerdere onderliggende taken.
Als op het niveau van het taakveld de begrotingsbedragen voor 50% beïnvloedbaar zijn , zijn wij ervan uitgegaan dat dit voor alle onderliggende taken geldt. In de praktijk kan dit genuanceerder liggen en kunnen individuele subtaken afwijken. Voor een beoordeling van een individuele taak of prestatie is het dus nodig om de achterliggende context te kennen.
We hebben niet gekeken naar politieke wenselijkheid en haalbaarheid , etc. De analyse is feitelijk en technisch. Als de gemeenteraad zou besluiten een alternatieve aanwending te willen , moet ook gekeken worden naar (aanpassing van) de bestaande doelstellingen , maatschappelijke effecten en effecten op het werkgeverschap. In de beschrijving hebben wij zo veel mogelijk aangegeven om welke kaders het gaat. Een beoordeling van de beïnvloedbare ruimte kan dus ook niet uitsluitend cijfermatig plaatsvinden , maar moet altijd gebeuren in combinatie met de inhoudelijke beoordeling.
1. 3
Personeelskosten
en
overhead
Bij de kosten voor het in dienst hebben van medewerkers (personeelslasten) hanteren we als uitgangspunt dat personeelslasten en overhead samenhangen met de taak die uitgevoerd wordt. Als de inzet op een taak beïnvloedbaar is , zijn de personeelslasten dat in beginsel ook. Omdat medewerkers niet van de ene op de andere dag op andere taken ingezet of ontslagen kunnen worden , gaan we bij de beïnvloedbare ruimte voor medewerkers uit van maximaal het natuurlijk verloop; dit is 10% per jaar. In een voorbeeld voor een taak die 25% beïnvloedbaar is , ziet het er als volgt uit:
ZBB Gemeente Someren
Jaar
Beïnvloedbaarheid personeelslasten
Beïnvloedbaarheid overige lasten
2025
10%
25%
2026
20%
25%
2027
25%
25%
2028
25%
25%
2029
25%
25%
5/22
In de praktijk betekent dit dat de beïnvloedbare ruimte in de loop van de jaren zal oplopen.
1. 3. 1
Taakanalyse en efficiency
Uitgangspunt van het onderzoek is een analyse van de wettelijke taken van de gemeente Someren. We hebben primair gekeken naar de vraag waar de gemeente Someren keuzeruimte heeft in het wel , minder of niet uitvoeren van eigen taken en wettelijke taken. Mogelijkheden om efficiënter te werken (dezelfde taken uitvoeren met minder mensen en middelen) hebben we niet primair in de analyse meegenomen. In enkele gesprekken zijn er wel mogelijke zoekrichtingen genoemd met betrekking tot taken. Waar dat aan de orde was , hebben we die specifiek benoemd.
1. 4
Rapportage
Deze beknopte schriftelijke rapportage bevat de hoofdlijnen uit onze analyse. Per programma tonen we de belangrijkste onderwerpen waar beïnvloedbare ruimte zit (op basis van de financieeltechnische analyse). De inschatting is gemaakt aan de hand van een modelmatige inschatting van de beïnvloedbare ruimte die in het budget aanwezig zou moeten zijn. De modelmatige inschatting van de beïnvloedbare ruimte kan niet één-op-één vertaald worden naar te bezuinigen bedragen. De inschatting gaat uit van uitvoering van het gemeentelijke takenpakket op het absolute minimum , waarbij ook zeer vergaande keuzes gemaakt zouden moeten worden. De inschatting van de beïnvloedbare ruimte komt voor rekening van Berenschot en vormde het vertrekpunt voor het inventariseren van zoekrichtingen voor mogelijke besparingen. In samenspraak met medewerkers van de gemeente Someren hebben we geïnventariseerd welke zoekrichtingen er binnen de budgetten zijn. Die zoekrichtingen zijn zo veel mogelijk als concrete maatregel beschreven en voorzien van een toelichting , het beleid dat eventueel aangepast moet worden , de potentiële besparing en mogelijke gevolgen.
1. 5
Handreiking
voor
gebruik
van
de rapportage
Voor de gemeente Someren voerden wij een onderzoek uit naar , kort gezegd , ‘de vrije ruimte in de begroting’. Om dit systematisch en geobjectiveerd te doen , hanteren we het begrip ‘beleidsvrijheid’. Hoe meer beleidsvrijheid , hoe meer potentieel vrije ruimte in de begroting waar eigen keuzes mogelijk zijn. Vanuit dit perspectief maken we onderscheid in wettelijke taken , convenanttaken (eigen afgesloten convenanten , inclusief bijvoorbeeld landelijke convenanten zoals het Klimaatakkoord) en autonome taken. Binnen deze categorieën bestaan nuances. In bijlage 1 hebben we deze theoretische uitgangspunten verder uitgewerkt.
ZBB Gemeente Someren
6/22
De inschatting die we vervolgens hebben gemaakt , is modelmatig tot stand gekomen. Hierdoor hebben we geen rekening gehouden met de vraag of de taak op dit moment al op een sober niveau wordt uitgevoerd; we zijn uitgegaan van een gemiddelde taakuitvoering binnen de gemeente Someren vergelijkbaar met het gemiddelde niveau in Nederland. We hebben in de cijfermatige inschatting ook geen rekening gehouden met bezuinigingen die recentelijk zijn doorgevoerd. Er kunnen verschillen zitten tussen de door ons gemaakte inschatting en de feitelijke invulling vanuit de mogelijke maatregelen die samen met medewerkers van de gemeente Someren is gemaakt. Het kan voorkomen dat onze inschatting vooraf hoger is omdat wij verdergaande maatregelen ook meerekenen als beïnvloedbaar. Het gaat dan bijvoorbeeld om verdergaande of radicalere keuzes zoals het niet meer aanbieden en onderhouden van voorzieningen. Denk hierbij aan het afstoten van parken , het afsluiten van wegen zonder adressen of het sluiten van voorzieningen. Bij enkele producten schatten wij de beïnvloedbare ruimte lager in dan de geïnventariseerde maatregelen. De verklaring hiervoor is dat wij de primaire inschatting op het niveau van de bovenliggende productgroep maken en dan evenredig verdelen over de onderliggende producten. Hierdoor kunnen verschillen ontstaan (zowel hogere als lagere inschattingen).
Deze kanttekeningen maken dat onze rapportage en inschatting moeten worden gezien als een 0meting , bedoeld als vertrekpunt voor gesprek. De bedragen die door ons zijn geïdentificeerd , zijn niet zwart-wit en behoeven nuancering. In de rapportage hebben we steeds aangegeven waar bedragen voortkomen uit een inschatting op basis van ons model en waar zoekrichtingen samen met medewerkers van de gemeente Someren tot stand zijn gekomen.
1. 6
Getalnotatie
Getallen hebben we in dit rapport als volgt genoteerd: • •
Bedragen boven € 100. 000 worden afgrond op € 01, miljoen. Dus € 1. 688. 000 wordt € 17, miljoen. Bedragen onder € 100. 000 worden niet afgerond maar voluit geschreven. Dus € 78. 000.
Door afrondingen kunnen optellingen niet kloppen: • •
€ 165. 000 + € 145. 000 + € 240. 000 = € 550. 000 = € 06, miljoen. € 02, miljoen + € 01, miljoen + € 02, miljoen = € 06, miljoen.
•
1. 7
Aanbevelingen
Naast een inventarisatie van maatregelen zoals blijkt in deze rapportage hebben wij een drietal aanbevelingen voor de gemeente Someren. De eerste aanbeveling ziet op de budgetcontrol. Zoals uit de keuzemogelijkheden naar voren komt is er relatief veel ‘laaghangend fruit’ voorhanden. Ongeacht of u veel of weinig moet bezuinigen is het van belang de begroting scherp en zuiver te houden en budgetten die niet langer nodig zijn of waar taken verdwenen zijn af te ramen. Wij adviseren de gemeente Someren deze ‘laaghangend fruit’ maatregelen ook te bezien als een ‘opschoning’ van de begroting en de budgetcontrol zo in te regelen dat eventuele verschillen en ruimte in de begroting eerder wordt opgemerkt en afgeraamd.
ZBB Gemeente Someren
7/22
In deze rapportage komt naar voren dat op dit moment geen maatregelen zijn geïnventariseerd die taken bij Gemeenschappelijke regelingen betreffen. Bij deze gemeenschappelijke regelingen is wel onderzoek gaande op welke wijze zij mee kunnen bewegen met de bezuinigingsopgave van gemeenten , echter is er nog geen concreet maatregelenpakket voorhanden. Gelet op de omvang van de begroting die bij GR’en is belegd adviseren wij , in de tweede plaats , hier stevig op te sturen. Door vervolgens ook daadwerkelijk keuzes te maken in de taken die bij GR’en worden uitgevoerd voorkomt u dat de besparingen vooral neerslaan in de onderdelen die de gemeente Someren nog wel zelfstandig uitvoert. De besparingsmaatregelen in deze rapportage betreffen alleen programmabudgetten. Een tweede stap hierbij is de gevolgen die dit heeft voor de organisatie (een zogenaamd tweede orde effect). Dit kan pas berekend worden indien helder is waar de keuzes worden gemaakt en is afhankelijk van de intensiteit van de taakuitvoering voor wat betreft de personele formatie die daarmee gemoeid is. Wij adviseren de gemeente Someren hiermee aan de slag te gaan zodra de gemeenteraad heeft aangegeven voor welke maatregelen draagvlak bestaat.
ZBB Gemeente Someren
8/22
HOOFDSTUK 2
De 2. 1
opgave
Financiële
opgave
De omvang van het bedrag en de bijhorende maatregelen die nodig zijn voor begroting is hoger dan alleen het begrotingssaldo.
een
sluitende
De huidige begroting is uitgangspunt , aangevuld met: inschattingen van investeringen en ontwikkelingen van uitgaven; scenario’s herverdeling gemeentefonds; scenario’s ontwikkeling inkomsten vanuit Rijksoverheid ‘ravijn’; parameters bepalen m. b. t. loon- , prijs- , en rente indexen (en vastzetten). Daarnaast tellen Ambities van de Raad en college mee: voortvloeiend uit coalitieakkoord; structurele consequenties raadsbesluiten. De opgave van de gemeente Someren ziet er op basis van het huidige beeld als volgt uit: Begroting
2026
2027
2028
Lasten
-61. 554. 000
-60. 120. 000
-60. 050. 000
Baten
59. 348. 000
57. 609. 000
58. 282. 000
Resultaat voor bestemming
-2. 206. 000
-2. 511. 000
-1. 768. 000
Mutaties reserves
354. 000
551. 000
-249. 000
Totaal Resultaat
-1. 852. 000
-1. 960. 000
-2. 017. 000
Incidentele posten
684. 000
128. 000
917. 000
-2. 536. 000
-2. 088. 000
-2. 934. 000
2026
2027
2028
Gevolgen september- en decembercirculaire
460. 000
298. 000
111. 000
Ontwikkelingen (nog niet in begroting)
-823. 000
-273. 000
-396. 000
-2. 899. 000
-2. 063. 000
-3. 219. 000
Totaal structureel begrotingsresultaat (primaire begroting) Opgave
Totaal opgave (excl. Scenario's gemeentehuis)
Figuur Financiële
opgave
De regel ontwikkelingen is een saldo van diverse posten , zoals voorziening onderhoud , actualisatie beheerplannen , correcties op de begroting , toe te voegen personele functies , etc. De regel Onzekerheden en stelposten bestaat uit strategische opgaven en taakstellingen. De begrotingsopgave inclusief onzekerheden bedraagt 4% van de totale begroting van € 61 miljoen (7% op begroting van € 47 miljoen ex. Personeelskosten) , dat is aanzienlijk aangezien de beïnvloedbaarheid van een begroting doorgaans tot circa 20% bedraagt. Dat is weliswaar een aantal maal uw opgave , maar in de praktijk komt het pakket aan technische keuzeopties al iets lager uit en bovendien betreft het dan álle mogelijke besparingsopties , inclusief hele zware maatregelen met grote impact.
ZBB Gemeente Someren
9/22
van de totale De begrotingsopgave bedraagt € 21, miljoen tot € 32, miljoen; of 36, tot 54% , begroting. 2026 komt hoger uit dan 2027 door eenmalige kosten voor aanpak buitengebied.
Deze bedragen zijn exclusief PM posten én de meerkosten van een te kiezen scenario voor het gemeentehuis en het IHP. IHP vraagt bovenop deze opgave afhankelijk van het te kiezen scenario vanaf 2028 een kapitaallast van tussen de € 650. 000 en €850. 000 per jaar.
ZBB Gemeente Someren
10/22
HOOFDSTUK 3
Totaaloverzicht 3. 1
Beïnvloedbaarheid totale begroting
In de analyse is de beïnvloedbaarheid van de programmabegroting 2025 van de gemeente Someren onderzocht. De onderstaande tabel toont de mate van beïnvloedbaarheid op lange termijn , zowel structureel als incidenteel. Dit is de ruimte zoals deze door Berenschot modelmatig is ingeschat (zie bijlage 1. 1 Theoretische basis) , daarbij wordt ook rekening gehouden met voor gemeente Someren specifieke verplichtingen en kapitaallasten. De beïnvloedbaarheid van de begroting neemt toe , van 18% in 2025 tot 22% in 2028 van de totale begroting. In absolute bedragen neemt het beïnvloedbare bedrag iets toe van € 12 miljoen in 2025 naar € 13 miljoen in 2028. De structureel beïnvloedbare ruimte in 2026 bedraagt € 13 miljoen. Bedragen x € 10, mln. Totaal begroting Beïnvloedbaar (%) Beïnvloedbaar (€) Structureel Incidenteel
3. 2
BG 2025 BG 2026 BG 2027 BG 2028 € 62 € 62 € 60 € 61 18% 19% 21% 22% € 12 € 12 € 13 € 13 € 11 € 12 € 13 € 13 € 1 € 0 € 0 € 0
Beïnvloedbaarheid
per
begrotingsprogramma
De volgende grafiek toont de verschillende beleidsprogramma’s van de gemeente Someren in de begroting 2026. De beleidsprogramma’s verschillen zowel qua omvang als in beïnvloedbare ruimte. Programma Ruimte (29%) heeft procentueel gezien
hoge beleidsvrijheid ten opzichte van de andere programma’s. In absolute bedragen loopt de beïnvloedbaarheid in 2026 op van minder dan € 1 miljoen tot € 2 miljoen per programma. In het algemeen neemt de beïnvloedbaarheid van een
budgetten in de loop van de jaren toe , doordat contractuele verplichtingen (zoals subsidies of aanbestedingen) aflopen. In het volgende hoofdstuk worden per programma de grootste beïnvloedbare producten en de desbetreffende zoekrichtingen toegelicht. De percentages boven de staven corresponderen met de beïnvloedbare ruimte (blauwe deel van de staaf).
per programma
3. 3
ZBB Gemeente Someren
11/22
2026
2027
2028
Samenleving Taken Team MO Taken Team PZ Ruimte GREX OR Blauw OR Grijs OR Groen Taken Team OR Taken Team RO
907. 050 899. 550 7. 500 977. 750 10. 000 0 368. 000 68. 000 259. 750 35. 000
1. 412. 850 1. 405. 350 7. 500 1. 247. 750 10. 000 0 398. 000 68. 000 489. 750 45. 000
2. 030. 950 2. 023. 450 7. 500 1. 680. 250 10. 000 0 428. 000 480. 500 349. 750 175. 000
Taken Team VTH
237. 000
237. 000
237. 000
Bedrijfsvoering
1. 975. 132
2. 210. 132
2. 210. 132
Keuzemogelijkheden
Het totaalbedrag aan concrete keuzemogelijkheden (zoekrichtingen) dat naar voren is gekomen in de gesprekken met de organisatie neemt toe van € 41 mln. in , 2026 tot € 62, mln. in 2028. Dat is 7% tot 10% van de totale begroting. In totaal zijn 127 verschillende maatregelen aangebracht.
Totaal keuzeopties
Taken Team A&O 1. 559. 499 1. 794. 499 1. 794. 499 Als gevolg van keuzes in Taken Team Facilitair 358. 633 358. 633 358. 633 programmabudgetten Taken Team I 57. 000 57. 000 57. 000 is een potentieel Staf 243. 000 277. 000 277. 000 vervolgeffect op Bestuur 205. 000 239. 000 239. 000 personeelskosten en Concerncontrol 38. 000 38. 000 38. 000 overhead mogelijk. Griffie 0 0 0 De personeelskosten Totaal 4. 102. 932 5. 147. 732 6. 198. 332 in de begroting bedragen € 146, miljoen. Personele effecten kunnen tot aan het natuurlijk verloop (reguliere uitdiensttredingen als gevolg van andere baan , pensioen etc. ) vrij eenvoudig opgevangen worden. Het natuurlijk verloop bij gemeenten was in 2023 gemiddeld 81%. Omdat het effect op de ,
ZBB Gemeente Someren
12/22
organisatie afhangt van waar de keuzes gemaakt worden is dit in deze opbrengst nog niet financieel vertaald. Dit is een tweede stap nadat op taak- en maatregelniveau keuzes zijn gemaakt. Een andere doorsnede op het totaal is het onderscheid tussen kostenbesparende maatregelen (63%) , inkomens verhogende maatregelen (37%) en besparingen op de Gemeenschappelijke regelingen (0%). Someren heeft een stevig aandeel van de taken op onder meer het sociaal domein in een aantal samenwerkingsverbanden ondergebracht. Daarmee is voor een groot deel van die taken alleen gezamenlijk via het Algemeen Bestuur en in gezamenlijk met de andere deelnemers te beïnvloeden. Er lopen inmiddels wel bestuursopdrachten om tot keuzeopties te komen om de kosten te verlagen. Dit is nog niet zeker genoeg om in de begroting op te nemen. In onze analyse is hier dan ook nog geen financiële opbrengst van opgenomen. Totaal keuzeopties 2026 Samenleving Taken Team MO Taken Team PZ Ruimte GREX OR Blauw OR Grijs OR Groen Taken Team OR Taken Team RO Taken Team VTH Bedrijfsvoering Taken Team A&O Taken Team Facilitair Taken Team I Staf Concerncontrol Bestuur Budgetten Griffie Totaal
3. 4
Impact
Kosten besparend 901. 050 893. 550 7. 500 577. 750 0 0 328. 000 68. 000 59. 750 35. 000 87. 000 804. 632 449. 999 297. 633 57. 000 243. 000 38. 000 205. 000 0 2. 526. 432
van
Inkomsten verhogend 6. 000 6. 000 0 400. 000 10. 000 0 40. 000 0 200. 000 0 150. 000 1. 170. 500 1. 109. 500 61. 000 0 0 0 0 0 1. 576. 500
GR
Totaal
0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
907. 050 899. 550 7. 500 977. 750 10. 000 0 368. 000 68. 000 259. 750 35. 000 237. 000 2. 064. 133 1. 773. 500 223. 633 67. 000 277. 000 38. 000 239. 000 0 4. 102. 932
de maatregelen
Bij het bepalen van de keuzes in maatregelen is het effect een belangrijk weegmiddel. Daartoe onderscheiden wij keuzes die als ‘laaghangend fruit’ te typeren zijn (A) , bestuurlijke keuzes met beperkte impact (B) en fundamentele keuzes met grote maatschappelijke impact (C). Daarnaast hebben we de categorie GR ingevoegd. Alle geïnventariseerde maatregelen zijn ingedeeld in één van deze vier categorieën. Dit levert het volgende beeld op: Impact A. laaghangend fruit B. Bestuurlijke keuze C. Fundamentele keuze GR Totaal
2026 1. 580. 499 1. 760. 900 761. 533 0 4. 102. 932
% bedrag 39% 43% 19% 0% 100%
aantal 29 57 45 0 131
ZBB Gemeente Someren
13/22
De categorie ‘laaghangend fruit’ behelst scherpere ramingen in de begroting , het aframen van budgetten waar de taken van beëindigd zijn , onderbestedingen in de realisatie van begrotingsposten de achterliggende jaren en technische maatregelen zoals het verlengen van afschrijvingstermijnen of het aanpassingen aan realistischere planningen van investeringen. Bestuurlijke keuzes zijn maatregelen met een beperkte maatschappelijke impact. Het gaat dan het versoberen van taken , schrappen van sommige subsidies of het doorvoeren van belastingmaatregelen. Het gaat om daadwerkelijke taakverminderingen met maatschappelijke impact of inkomstenverhogingen die voelbaar zijn in de samenleving.
om
Bij fundamentele maatregelen gaat het om het sluiten van voorzieningen zoals dorpshuizen , het zwembad of stevige maatregelen in de arbeidsvoorwaarden. Binnen de (sub-) totalen uit de tabel bestaat nog een verscheidenheid wat betreft de impact (van laaghangend fruit tot maatregelen met grote maatschappelijke impact). ‘Laaghangend fruit’ betreft 39% van het totaalbedrag , dat geeft aan dat er hoe dan ook sprake zal zijn van een stevige impact van de bezuinigingsmaatregelen. Bij bestuurlijke keuze gaat het om zwaardere maatregel waarvoor een bestuurlijk besluit nodig is (of een genomen besluit weer moet worden teruggedraaid) , dit betreft 43% van de genoemde bedragen. Bij een fundamentele keuze is de impact nog groter , bijvoorbeeld op de burgers in de gemeente , deze maatregelen betreffen 19% van totale geïnventariseerde som. Tot slot hebben we de opbrengst van de maatregelen ingedeeld naar impact per programma en taakveld. Hieruit blijkt dat het in het programma Samenleving grotendeels om bestuurlijke en fundamentele keuzes gaat. Bij Ruimte en Staf zijn er relatief veel opties met beperktere impact. In de Bedrijfsvoering zijn veelal bestuurlijke keuzes te maken.
Totaal keuzeopties 2026 Samenleving Taken Team MO Taken Team PZ Ruimte GREX OR Blauw OR Grijs OR Groen Taken Team OR Taken Team RO Taken Team VTH Bedrijfsvoering Taken Team A&O Taken Team Facilitair Taken Team I Staf Concerncontrol Bestuur Totaal
A. laaghangend fruit 261. 000 261. 000 0 623. 000 10. 000 0 263. 000 0 200. 000 0 150. 000 473. 499 254. 999 173. 500 45. 000 223. 000 38. 000 185. 000 1. 580. 499
B. Bestuurlijke keuze 156. 650 149. 150 7. 500 211. 750 0 0 35. 000 0 59. 750 35. 000 82. 000 1. 372. 500 1. 293. 500 67. 000 12. 000 20. 000 0 20. 000 1. 760. 900
C. Fundamentele keuze 489. 400 489. 400 0 143. 000 0 0 70. 000 68. 000 0 0 5. 000 129. 133 11. 000 118. 133 0 0 0 0 761. 533
ZBB Gemeente Someren
14/22
HOOFDSTUK 4
Inzicht
per
programma
In dit hoofdstuk wordt de beïnvloedbaarheid per programma toegelicht. Hierbij worden voor de activiteiten met de grootste beïnvloedbare ruimte de zoekrichtingen en maatschappelijke gevolgen benoemd. We richten ons op de maatregelen met de meeste bijdrage aan de beïnvloedbare ruimte , en bespreken de genoemde zoekrichtingen (keuzemogelijkheden). Dit doen we voor drie grootteklassen. Maatregelen 2026 Samenleving Ruimte Bedrijfsvoering Staf Totaal Aantal
< 25.000
> 25.000 < 50.000
> 50.000
305. 050 217. 000 195. 000 20. 000 737. 050 86
175. 000 227. 750 183. 133 38. 000 623. 883 20
427. 000 533. 000 1. 596. 999 185. 000 2. 741. 999 25
Zoals in hoofdstuk 3 is beschreven , de maatregelen betreffen kosten exclusief personele lasten. Dit kan vervolgens tot hogere besparingen leidden als ook de personeelskosten en overhead meebewegen.
4. 1
Samenleving
Programma 1. Samenleven bestaat uit twee onderdelen. In de begroting 2026 is de gemiddelde beïnvloedbare ruimte van deze onderdelen 17% van in totaal € 29 miljoen , met relatief grote verschillen tussen beide onderdelen. Door het afnemen van verplichtingen en variërende incidentele lasten in de begroting stijgt de beïnvloedbaarheid van 2025 tot 2028 beperkt , door verplichtingen die langdurig vastliggen (in ieder geval tot en met 2028). Beïnvloedbaar (% totale begroting) Taken Team MO Taken Team Publiekszaken
BG 2026
BG 2027
BG 2028
17% 6%
17% 9%
18% 9%
Keuzeopties > 50. 000 euro (Samenleving) Van de totale besparingsmogelijkheden in programma Samenleving van € 09, miljoen in 2026 , wordt het merendeel (€ 04, miljoen) gevormd door maatregelen boven de € 50. 000. Er is één maatregel uit de categorie ‘laaghangend fruit’. Een maatregel betreft een bestuurlijke keuze , op het gebied van hulp bij huishouden. Vijf maatregelen betreffen fundamentele keuzes , deze hebben grote impact op de inwoners van de gemeente.
ZBB Gemeente Someren
Programma Samenleving
Afdeling Taken team MO
Samenleving
Taken team MO
Samenleving
Taken team MO
Kostenplaats Re-integratie en participatievoorziening Hulp bij het huishouden Wmo MFA De Ruchte S-Dorp
Samenleving Samenleving Samenleving
Taken team MO Taken team MO Taken team MO
Sportverenigingen Openbare bibliotheek Sportbevordering
Samenleving
Taken team MO
Bijzondere bijstand
Maatregel Vervallen budget overige kosten (dubbel opgenomen) (werkzaamheden zijn overgedragen Scherper ramen budget WMO hulp bij huishouden Faciliteren gemeenschapshuis stoppen en afstoten gebouw Afschaffen subsidies sportverenigingen Verlagen subsidie aan bibliotheek Afschaffen subsidies en beleid sport- en bewegingsbeleid (LEEF) vanaf 2027 Aanpassen of vervallen kortingsbedrag collectieve aanvullende verzekering (CAV)
15/22
Type kostenbesparend
Impact A
2028 2026 2027 107. 000107. 000107. 000
kostenbesparend
A
100. 000100. 000100. 000
kostenbesparend
C
95. 000190. 000275. 000
kostenbesparend kostenbesparend kostenbesparend
C C C
75. 000150. 000225. 000 50. 000 50. 000 50. 000 40. 000 80. 000
kostenbesparend
C
116. 000
Overige maatregelen (Samenleving) In programma 1 worden nog zeven maatregelen genoemd tussen € 25. 000 en € 50. 000. Hiervan zijn geen maatregelen met een impact A , het gaat alleen om maatregelen waarvan de impact groter (impact B en C) is. Programma Samenleving
Afdeling Taken team MO
Samenleving Samenleving Samenleving
Taken team MO Taken team MO Taken team MO
Samenleving
Taken team MO
Samenleving
Taken team MO
Samenleving
Taken team MO
Kostenplaats Re-integratie en participatievoorziening MFA De Bunt S-Heide Clubhuizen Blokhutten Muziekschool Alg e. o. coll. voorzieningen en prev.
MFA De Einder S-Eind Toegang en eerstelijnsvoorz. Jeugd
Maatregel Type Scherper ramen budget kostenbesparend Faciliteren gemeenschapshuis stoppen en kostenbesparend afstoten gebouw Afstoten clubhuizen/blokhutten kostenbesparend Schrappen subsidies harmonie en fanfare en kostenbesparend muzieklessen (huur ruimtes) Schrappen bepaalde subsidies kostenbesparend Faciliteren gemeenschapshuis stoppen en kostenbesparend afstoten gebouw Subsidie als POH GGZ/ praktijkondersteunerkostenbesparend
Impact B
2026 41. 000
2027 41. 000
2028 41. 000
C C C
30. 000 27. 000 27. 000
60. 000 27. 000 55. 000
90. 000 27. 000 83. 000
B
25. 000
50. 000
75. 000
C
25. 000
55. 000
80. 000
20. 000
40. 000
C
Tenslotte zijn er nog 46 kleinere maatregelen die tellen op tot €305. 000. Dit betreft vooral lagere subsidies of vergoedingen , een groot aantal wordt aangemerkt als categorie B. Bestuurlijke keuze of C. Fundamentele keuze.
4. 2
Ruimte
Programma 2. Ruimte bestaat uit zeven onderdelen , de totale beïnvloedbare ruimte in de begroting 2026 in het model komt neer op 29% van in totaal € 19 miljoen in de begroting. Volgens het model zou de meeste beleidsvrijheid in OR Groen zitten. De aangeleverde maatregelen hebben een totaal bedrag aan keuzeopties van € 12, miljoen in 2026. Dit bedrag loopt nog op tot € 22, miljoen in 2028 als enkele grote (en zware opties uit categorie C. ) mogelijk worden. Beïnvloedbaar (% totale begroting) GREX OR Blauw OR Grijs OR Groen Taken Team OR Taken Team RO Taken Team VTH
BG 2026
BG 2027
BG 2028
1% 39% 35% 69% 35% 10% 8%
4% 38% 34% 69% 36% 14% 12%
6% 35% 33% 70% 37% 24% 13%
Keuzeopties > 50. 000 euro (Ruimte) De grootste opties in programma 2. Leefomgeving zijn in totaal zeven maatregelen met bij elkaar € 533. 000 aan besparingen. Van de categorie ‘laaghangend fruit’ vallen vier regels in deze grootste categorie: herziening van de begroting o. b. v. actuele subsidie , vrijval van een overschot op voorziening wegen , de verschuiving van kapitaallasten op wegen en de opbrengst milieuleges. De eerste is ook de grootste maatregel.
ZBB Gemeente Someren
Programma Ruimte Ruimte
Afdeling Taken team OR OR Grijs
Kostenplaats Energiebeleid Wegen
Ruimte
OR Grijs
Wegen
Ruimte Ruimte
Taken team VTH Taken team VTH
Handhaving Bouw- en woningtoezicht
Ruimte Ruimte
OR Groen Taken team RO
Sportterreinen Fonds soc. -econ. ontwikkeling
Maatregel Type Herziening begroting o. b. v. actuele subsidie CDOKE Inkomensverhogend Verschuiving kapitaallasten uit KDP OR op Wegen kostenbesparend door uitstel investeringen vanwege ambitie warmtenetten Vrijval overschot voorziening wegen verdeeld over 4 kostenbesparend jaar Afschalen inzet BOA (inhuur) kostenbesparend Opbrengst milieuleges , reeds vastgesteld door RaadInkomensverhogend Afstoten / privatiseren sporttereinnen Stopzetten bijdrage Innovatiehuis m. i. v. 2028
16/22
Impact A A
2026 2027 2028 200. 000430. 000290. 000 115. 000145. 000175. 000
A
108. 000108. 000108. 000
B A
60. 000 50. 000
C C
0
kostenbesparend kostenbesparend
60. 000 50. 000
60. 000 50. 000
0400. 000 130. 000
Overige maatregelen (Ruimte) In de categorie met kleinere bedragen zijn acht maatregelen genoemd , met €227. 000. Het gaat om keuzes met beperkte tot grote impact. Programma Ruimte
Afdeling Taken team OR
Ruimte
OR Grijs
Kostenplaats Stim. biodivers. /klimaatreg. bij onderh. Volksfeesten OR
Ruimte
OR Grijs
Wegen
Ruimte Ruimte Ruimte
OR Groen Taken team RO OR Grijs
Gazon Bevordering toerisme Openbare verlichting
Maatregel Type kostenbesparend Niet verlengen bijdrage aan Stimuleringsregeling Landschap (STILA) én Geen kermissen in kleine kernen afschalen kostenbesparend inzet UDAS Scherper ramen storting Voorziening wegen kostenbesparend door extra opbrengsten degeneratiekosten Drastisch verminderen maaien gazonnen Bezuinigen op werkbudget voor toerisme Minder laten branden openbare verlichting; hiervoor is wel een eenmalige investering nodig
kostenbesparend kostenbesparend kostenbesparend
een
totale waarde
van
Impact B
2026 49. 750
2027 49. 750
2028 49. 750
C
45. 000
45. 000
45. 000
A
40. 000
40. 000
40. 000
C B C
38. 000 30. 000 25. 000
38. 000 30. 000 25. 000
38. 000 30. 000 25. 000
In het programma Ruimte zijn verder diverse kleine maatregelen genoemd: 11 regels met een totaalbedrag van € 117. 000. Ook in dit programma gaat het om relatief veel opties die als B. bestuurlijke keuze of als C Fundamentele keuze worden aangemerkt.
4. 3
Bedrijfsvoering
De beïnvloedbaarheid van Programma 3. Bedrijfsvoering bedraagt 11% in 2026 op een totale begroting van bijna € 10 miljoen. De aangeleverde maatregelen hebben een opbrengst van € 20, miljoen , welke oploopt naar € 21, miljoen in 2028. Beïnvloedbaar (% totale begroting) Taken Team A&O Taken Team Facilitair Taken Team I
BG 2026
BG 2027
BG 2028
3% 29% 10%
8% 34% 13%
7% 36% 13%
Keuzeopties > 50. 000 euro Dit programma kent veertien grote keuzeopties. De grootste bedragen vallen bij OZB , dit betreft dan ook maatregelen om inkomsten te vergroten in plaats van kosten verlagen. Het gaat om zeven maatregelen met bestuurlijke keuzes , twee maatregelen met fundamentele impact en drie maatregelen die als laaghangend fruit zijn aangegeven.
ZBB Gemeente Someren
Programma Bedrijfsvoering
Afdeling Taken team A&O
Kostenplaats OZB Niet-Woningen
Bedrijfsvoering
Taken team A&O
OZB Woningen
Bedrijfsvoering
Taken team A&O
Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering
Secundaire arbeidsvoorwaarden Onderuitputting IP
Taken team A&O Taken team Facilitair Taken team FacilitairZwembad exploitatie
Bedrijfsvoering
Taken team A&O
Boventallig personeel
Bedrijfsvoering
Taken team A&O
Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering
Taken team A&O Taken team A&O
Secundaire arbeidsvoorwaarden Overige lasten Toeristenbelasting
Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering
Taken team A&O Taken team A&O
Toeristenbelasting Toeristenbelasting
Bedrijfsvoering
Taken team A&O
Toeristenbelasting
Maatregel Type OZB niet-woningen naar gem. niveau Peelgemeenten Inkomensverhogend (+50%) OZB woningen naar gem. niveau Peelgemeenten Inkomensverhogend (+5%) Schrappen personele regelingen (m. n. reiskostenbesparend /verblijfskosten; kerstpakket , teamuitjes) Schrappen onderuitputting in de begroting kostenbesparend Afschrijvingstermijnen verlengen kostenbesparend Sluiting zwembad geeft een besparing van € 73K kostenbesparend (incl. vervallen entreegelden) Schrappen budget boventallig personeel (dekking kostenbesparend WW lasten) Stoppen met wervingsactiviteiten om personeel kostenbesparend Schrappen post onvoorzien Overhevelen kampeermiddelen van laag naar hoog tarief Touristenbelasting: verhoging +10% Touristenbelasting: verdere verhoging van +10% naar +20% Touristenbelasting: verdere verhoging van +20% naar +30%
17/22
Impact B
2026 2027 2028 700. 000700. 000700. 000
B
175. 000175. 000175. 000
C
160. 000160. 000
A A C
145. 000145. 000145. 000 135. 000135. 000135. 000 73. 000 73. 000 73. 000
A
60. 000
60. 000
60. 000
B
59. 000
59. 000
59. 000
kostenbesparend Inkomensverhogend
A B
49. 999 50. 000
49. 999 50. 000
49. 999 50. 000
Inkomensverhogend Inkomensverhogend
B B
50. 000 50. 000
50. 000 50. 000
50. 000 50. 000
Inkomensverhogend
B
50. 000
50. 000
50. 000
Overige maatregelen Ook zijn er nog vijf kleinere maatregelen tussen € 25. 000
en
€ 50.000 , met relatief grote impact.
Programma Bedrijfsvoering
Afdeling Taken team Facilitair
Kostenplaats Molens
Maatregel Afstoten 2 molens
Type kostenbesparend
Impact C
2026 45. 133
2027 45. 133
2028 45. 133
Bedrijfsvoering
Taken team A&O
Trainees
Vervallen specifiek budget trainees
kostenbesparend
B
45. 000
100. 000
100. 000
Bedrijfsvoering
Taken team A&O
Voorlichting
B
29. 000
29. 000
29. 000
Bedrijfsvoering
Taken team A&O
B
39. 000
39. 000
39. 000
Bedrijfsvoering
Taken team I
Scherper ramen publicatiekosten plaatselijke kostenbesparend krant Secundaire arbeidsvoorwaardenOpleidingskosten naar gemiddelde kostenbesparend gemeenten (1. 000 pp , -/- 20%)) Aframen budget obv ervaringscijfers afgelopen kostenbesparend I&A Dienstverleningsmiddelen jaren
A
25. 000
25. 000
25. 000
In de groep met keuzeopties tot € 25. 000 komen tot slot 24 verschillende maatregelen naar voren , met een totaalbedrag van € 231. 000 in 2026. Het gaat negen keer om categorie A ‘laaghangend fruit’ en veertien keer om bestuurlijk keuzes.
4. 4
Staf
De beïnvloedbaarheid van Programma 4. Staf bedraagt volgens het model 7% in 2026 op een totale begroting van bijna € 4 miljoen. De aangeleverde maatregelen hebben een opbrengst van € 277.000 , welke gelijk blijft tot en met 2028. Beïnvloedbaar (% totale begroting) Concerncontrol Bestuur Griffie
BG 2026
BG 2027
BG 2028
13% 8% 4%
13% 14% 5%
13% 14% 5%
Keuzeopties > 50. 000 euro (Staf) Van de totale besparingsmogelijkheden in programma Staf van € 277. 000 in 2026 , wordt het merendeel (€ 185. 000) gevormd door maatregelen boven de € 50. 000. Beide maatregelen zijn uit de categorie ‘laaghangend fruit’. Programma Staf
Afdeling Bestuur
Kostenplaats Wedde personeel
Staf
Bestuur
Wedde personeel
Maatregel Type Schrappen budget personele ontwikkelingen (coach kostenbesparend on the job etc) Schrappen gedeelte budget inzet bij ziekte personeelkostenbesparend
Impact A A
2026 2027 2028 100. 000100. 000100. 000 85. 000
85. 000
85. 000
ZBB Gemeente Someren
18/22
Overige maatregelen (Staf) In programma 4 worden nog twee maatregelen genoemd tussen € 25. 000 en € 50. 000. Dit betreft een laaghangend fruit maatregel (het dekken van inkoopkosten met relatie tot projecten uit het betreffende project) en een fundamentele keuze (geen functie-uitbreiding van OR leden). Programma Staf
Afdeling Concerncontrol
Kostenplaats Inkoop
Staf
Bestuur
Ondernemingsraad
Maatregel Inkoopkosten in relatie met projecten dekken uit de desbetreffende projecten Geen functie-uitbreiding voor deelnemers van de OR
Type kostenbesparend
Impact A
kostenbesparend
C
2026 38. 000
Tenslotte zijn er nog 2 kleinere maatregelen die tellen op tot €20. 000. Dit betreft twee maatregelen met categorie B. Bestuurlijke keuze.
2027 38. 000
2028 38. 000
34. 000
34. 000
ZBB Gemeente Someren
4. 5
19/22
Belastingmaatregelen
Bij het inventariseren van maatregelen in de belastingen is gerekend met het ‘redelijk peil’. Om in aanmerking te komen voor een extra bijdrage uit het Gemeentefonds , de artikel 12 Financiële verhoudingswet procedure , moet de gemeente een redelijk niveau hebben voor eigen inkomsten. Om te bepalen of een gemeente hiervoor in aanmerking kan komen moet het een minimaal percentage aan belastingen heffen. Dit niveau is voor de begroting 2025 vastgesteld op 01595%. , Rekening houdend met de bekende WOZ-waarde en de geraamde OZB-opbrengsten is de onbenutte belastingcapaciteit OZB voor 2025 € 198 , miljoen. Door maximalisering kan de kwijtschelding stijgen , voor OZB-eigenaren woningen zal dit minimaal zijn. Voor het berekenen van het potentieel aan Onroerende Zaakbelasting is een vergelijking gemaakt met de Peelgemeenten. Hieruit blijkt dat voor niet-woningen het tarief fors lager ligt dan de Peelgemeenten. Voor woningen is dit verschil minder groot. In de inventarisatie is daarom rekening gehouden met een potentieel van resp. € 700. 000 voor niet woningen en € 175. 000 voor woningen. % WOZ waarde 2024 Asten Deurne Gemert-Bakel Laarbeek Someren
Tarief eigenaar niet-woning
Tarief gebruiker niet-woning
Tarief woningen
02810 , 02456 , 02901 , 02596 , 01613 ,
02395 , 02094 , 01994 , 02105 , 01277 ,
01051 , 01100 , 01229 , 00996 , 01026 ,
In de overige belastingen is in beeld gebracht wat het potentieel is aan belasting indien de toeristenbelasting op niveau van de Peelgemeenten wordt gebracht. Elke 10% verhoging van het tarief levert een extra opbrengst van €50. 000. Ook kan het campeertarief naar het hoog tarief worden overgebracht. Dit levert eveneens €50. 000 op. In het potentieel is gerekend met 30% verhoging én overstap naar het hoge tarief (totaal € 200. 000) Tarief 2024 Asten Deurne Gemert-Bakel Laarbeek Someren
Toeristenbelasting overnachting camping 182 , 225 ,
Toeristenbelasting hotelovernachting 234 , 225 ,
155 ,
155 , -
145 ,
-
225 ,
In de inzameling van afvalstoffen zijn eveneens maatregelen mogelijk. Deze hebben geen effect op het saldo van de begroting van de gemeente Someren omdat deze rechtstreeks in de tarieven van de afvalstoffenheffing worden verwerkt. Daarom zijn deze in de inventarisatie van de mogelijke maatregelen niet meegeteld.
ZBB Gemeente Someren
20/22
Bijlage 1 Theoretische basis Voor de gemeente Someren voert Berenschot een onderzoek uit waarbij kort gezegd ‘de vrije ruimte in de begroting’ wordt onderzocht. Om dit systematisch en geobjectiveerd te onderzoeken wordt vertrokken vanuit het begrip beleidsvrijheid. Hoe meer beleidsvrijheid , hoe meer potentieel vrije ruimte in de begroting waar eigen keuzes mogelijk zijn. Kijkend door deze bril wordt onderscheid gemaakt in wettelijke taken , convenanttaken (eigen afgesloten convenanten , inclusief bijvoorbeeld landelijke convenanten zoals het Klimaatakkoord) en autonome taken. Binnen deze categorieën bestaat nuance. In deze notitie wordt een framework beschreven waarmee zo objectief mogelijk naar de taakindeling van de gemeente wordt gekeken en een conceptueel model wordt uitgewerkt waarbij modelmatig en als vertrekpunt de vrije ruimte wordt bepaald. Dit krijgt later inkleuring en nuancering door vervolgstappen uit te werken. Het resultaat van deze stappen is een basisanalyse van de beschikbare ruimte in de begroting. De basisanalyse verrijken we in vervolgens met specifieke informatie per beleidsterrein , zoals het eigen beleid van de gemeente. Hierbij verfijnen we ook taakvelden naar individuele activiteiten. Definitie beleidsvrijheid Beleidsvrijheid is een ruim en breed begrip. Er is geen absoluut objectieve maat voor het vaststellen van de mate van beleidsvrijheid.
Voor dit onderzoek wordt aangesloten bij de definitie van de Raad voor het Openbaar Bestuur (2019) van beleidsvrijheid: “De mate waarin de uitkomsten van beleid tussen (overheden) mogen verschillen. Waar het kort gezegd om gaat , is om vast te stellen in welke mate (overheden) in staat worden gesteld om eigen afwegingen te maken over de inzet van hun middelen en daarmee zelfstandig de uitkomsten van het beleid mogen en kunnen bepalen. ” Beleidsvrijheid kan inzichtelijk gemaakt worden door consequent na te gaan in hoeverre de betrokken overheid vrij is om zelf de beleidsdoelen te bepalen. Dit kan worden afgeleid uit wat in wet- en regelgeving is bepaald over met name de taak en de beleidsdoelen. Bij de taak gaat het erom of dit een wettelijke taak is of een aanbevolen taak of een eigen initiatief. De mate waarin nauwkeuriger is bepaald hoe de taak moet worden uitgevoerd , aan welke eisen de besluitvorming moet voldoen en hoe er al dan niet moet worden samengewerkt , geeft een indicatie in welke mate de gemeente vrij is zelf de uitkomst van het beleid te bepalen. Als het Rijk bepaalt dat een gemeente een taak moet uitvoeren , dan is de beleidsvrijheid per definitie kleiner.
De mate waarin de gemeente vrij zelf haar beleidsdoelen en daarmee verbonden taak kan vaststellen , wordt bepaald door de mate waarin zij zelf aanvullende regels kan stellen , gehouden is aan uitvoeringsregels , regels over besluitvorming en/of zij vrij is te kiezen in de samenwerking. Dit kan per onderdeel variëren van geheel vrij , wenselijk , dwingend tot verplicht. De vormen waarin dit tot uitdrukking komt zijn handreikingen of kaders , als een lichte vorm van sturing , overgaand in richtlijnen of modellen , die al meer dwingend zijn , tot verplichtingen (ROB 2019). Deze manier van werken is vervat in een framework beleidsvrijheid.
ZBB Gemeente Someren
21/22
Framework beleidsvrijheid Voor het vaststellen van de mate van beleidsvrijheid wordt aangesloten bij het eerder door de Tilburg University en B&A Groep ontwikkelde framework voor beleidsvrijheid (B&A Groep & Tilburg University 2006). In dit framework zijn de dimensies taak , beleidsdoelen , regelgeving , samenwerking en toezicht uitgewerkt (zie figuur 1). In de uitwerking van dit model is door B&A Groep een totaalconclusie per beleidstaak getrokken. De Raad voor het Openbaar Bestuur stelt dat de taak en het doel het vertrekpunt en het zwaartepunt zijn bij het bepalen van de beleidsvrijheid. De overige dimensies vormen nuanceringen op de hoofdindeling die , aldus de ROB , op die wijze ontstaat (zie ook p. 49 e.v. , beleidsvrijheid geduid). In dit onderzoek wordt hierbij aangesloten voor de inkleuring van het begrip beleidsvrijheid. Hierbij zijn taak , beleidsdoel , regelgeving en samenwerking als relevante dimensies genomen; toezicht is hierbuiten gelaten. Hierbij wordt aangesloten bij de argumentatie van de ROB: “De vorm van toezicht beperkt niet de beleidsinhoudelijke vrijheid. Toezicht is een afgeleide van de normen die er gelden voor het beleid. ”
Figuur 1: Framework Beleidsvrijheid (bron: Tilburg University , B&A Groep 2006; ROB 2019)
ZBB Gemeente Someren
WIJ ZIJN BERENSCHOT
,
22/22
GRONDLEGGER VAN VOORUITGANG
Nederland is continu in ontwikkeling. Maatschappelijk , economisch en organisatorisch verandert er veel. Al ruim 85 jaar volgen wij als adviesbureau deze ontwikkelingen op de voet en werken we aan een vooruitstrevende samenleving. De behoefte om iets fundamenteels te betekenen voor mens en maatschappij zit in onze genen. Met onze adviezen en oplossingen hebben we dan ook actief meegebouwd aan het Nederland van vandaag. Altijd op zoek naar duurzame vooruitgang. Alles wat we doen , is onderzocht , onderbouwd en vanuit meerdere invalshoeken bekeken. Zo komen we tot gefundeerde adviezen en slimme oplossingen. Die zijn op het eerste gezicht misschien niet altijd de meest voor de hand liggende. Juist deze eigenzinnigheid maakt ons uniek. Daarbij zijn we niet van symptoombestrijding. En gaan pas naar huis als het is opgelost.
Berenschot B. V. Van Deventerlaan 31-51 , 3528 AG UTRECHT Postbus 8039 , 3503 RA UTRECHT 030 2 916 916 www. berenschot. nl