Bijlage Jaarrekening 2024 - versie 3 juni 2025
Tekst van het document
Bedragen x 1.000 Lasten
Baten
Saldo
4.2
Onderwijshuisvesting
590
0
590
4.3
Onderwijsbeleid en leerlingenzaken
892
-309
583
5.1
Sportbeleid en Activering
626
-226
400
5.2
Sportaccommodaties
1.302
-916
386
5.3
Cult,presentatie, -productie en -partic.
272
0
272
5.4
Musea
59
-38
20
5.5
Cultureel erfgoed
91
-12
79
5.6
Media
630
-195
435
6.1
Samenkracht en burgerparticipatie
4.252
-2.313
1.938
6.2
Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
2.742
-83
2.659
6.3
Inkomensregelingen
6.100
-3.793
2.307
6.4
WSW en beschut werk
1.834
0
1.834
6.5
Arbeidsparticipatie
348
-268
80
6.60
Hulpmiddelen en diensten (Wmo)
1.091
-79
1.013
6.71A
Hulp bij het huishouden (Wmo)
1.591
0
1.591
6.71B
Begeleiding (Wmo)
690
0
690
6.71C
Dagbesteding (Wmo)
502
0
502
6.71D
Overige maatwerkvoozieningen (Wmo)
2
0
2
6.72A
Jeugdhulp begeleiding
824
0
824
6.72B
Jeugdhulp behandeling
799
0
799
6.72C
Jeugdhulp dagbesteding
563
0
563
6.72D
Jeugdhulp zonder verblijf overig
0
0
0
6.73A
Pleegzorg
6
0
6
6.73B
Gezinsgericht
235
0
235
6.73C
Jeugdhulp met verblijf overig
1.014
0
1.014
6.74A
Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf
0
0
0
6.74B
Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf
993
0
993
6.74C
Gesloten plaatsing
19
0
19
6.81A
Beschermd wonen (Wmo)
0
-916
-916
6.81B
Maatschappelijk- en vrouwenopvang (Wmo)
18
0
18
6.82A
Jeugdbescherming
121
0
121
6.82B
Jeugdreclassering
-1
0
-1
7.1
Volksgezondheid
1.054
-109
944
29.258
-9.257
20.000
895
-726
169
30.153
-9.985
20.168
Totaal baten en lasten 010
Reserves Totaal
Begroting Begroting
Jaar-
Verschil
43
Taakveld
2024 voor
2024 na
rekening
saldo
wijziging
wijziging
2024
(*)
4.2
Onderwijshuisvesting
578
618
590
28
4.3
Onderwijsbeleid en leerlingenzaken
699
647
583
63
5.1
Sportbeleid en Activering
488
431
400
31
5.2
Sportaccommodaties
858
463
386
77
5.3
Cult,presentatie, -productie en -partic.
294
280
272
9
5.4
Musea
24
41
21
20
5.5
Cultureel erfgoed
71
77
79
-1
5.6
Media
418
441
435
6
6.1
Samenkracht en burgerparticipatie
2.402
2.353
1.938
415
6.2
Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
2.587
2.694
2.659
34
6.3
Inkomensregelingen
2.277
2.256
2.307
-51
6.4
WSW en beschut werk
1.510
1.834
1.834
0
6.5
Arbeidsparticipatie
341
150
80
69
6.60
Hulpmiddelen en diensten (Wmo)
815
922
1.013
-91
6.71A
Hulp bij het huishouden (Wmo)
1.803
1.620
1.591
29
6.71B
Begeleiding (Wmo)
828
820
690
130
6.71C
Dagbesteding (Wmo)
467
428
502
-74
6.71D
Overige maatwerkvoozieningen (Wmo)
0
0
2
-2
6.72A
Jeugdhulp begeleiding
1.049
791
824
-33
6.72B
Jeugdhulp behandeling
672
795
799
-4
6.72C
Jeugdhulp dagbesteding
604
580
563
17
6.72D
Jeugdhulp zonder verblijf overig
0
0
0
0
6.73A
Pleegzorg
56
78
6
72
6.73B
Gezinsgericht
156
163
235
-72
6.73C
Jeugdhulp met verblijf overig
305
1.033
1.014
20
6.74A
Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf
0
0
0
0
6.74B
Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf
384
738
993
-255
6.74C
Gesloten plaatsing
153
16
19
-3
6.81A
Beschermd wonen (Wmo)
0
-916
-916
0
6.81B
Maatschappelijk- en vrouwenopvang (Wmo)
18
19
18
1
6.82A
Jeugdbescherming
151
112
121
-9
6.82B
Jeugdreclassering
18
6
-1
7
7.1
Volksgezondheid
928
947
944
3
20.951
20.437
19.999
438
-338
171
169
3
20.613
20.608
20.168
440
Resultaat 010
Reserves Resultaat
Saldo = Begroting na wijziging - Jaarrekening TaakVerklaring voor het verschil veld
Verschil
V/N
44
4.2
4.3
1
De gemeentelijke belastingen voor het Varendonck waren lager dan geraamd.
13.000
V
2 Meer afgehandelde schades in 2024 dan voorzien.
12.000
N
3 Overige verschillen per saldo.
27.000
V
Het voordeel op de OAB-gelden (Onderwijsachterstandbeleid) wordt hoofdzakelijk veroorzaakt doordat er minder peuters gebruik gemaakt 1 hebben van het VVE (Voor- en Vroegschoolse Educatie) aanbod. Aan het einde van het kalenderjaar volgt een definitieve afrekening op basis van het werkelijke aantal VVE-peuters.
65.000
V
Hogere lasten vervoersvoorzieningen, omdat er meer ouders gebruik hebben gemaakt van de km-vergoeding.
12.000
N
12.000
N
10.000
V
6 Overige verschillen per saldo.
12.000
V
Het nadeel op sportbevordering wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door extra 1 uitgaven pilot buurtsportcoachplus, waar vanuit het Rijk in 2023 een bijdrage voor is ontvangen.
29.000
N
Door de boekingsgang van schooljaar naar boekjaar is een incidenteel voordeel ontstaan op de bijdragen van scholen voor sportbevordering. De ontvangsten voor schooljaar 2024/2025 zijn namelijk geheel op boekjaar 2024 verantwoord.
41.000
V
19.000
V
2
3 Hogere lasten voor gedetacheerd personeel door ziekte. 4
5.1
2
Storting saldo IP's naar 2025 via reserve kredietoverheveling, zie taakveld 010 reserves.
3 Overige verschillen per saldo. 1
Voordeel op budget sportterreinen. Dit komt door lagere afschrijvingslasten door niet afgeronde projecten en een meevaller op de diverse kosten.
28.000
V
2
Lagere kosten zwembad exploitatie door een meevaller op tijdelijk personeel.
11.000
V
3
Hogere huuropbrengsten sporthal de Postel dan waarop was geanticipeerd door met name een hogere bezettingsgraad
17.000
V
4 Overige verschillen per saldo.
21.000
V
5.3
1 Overige verschillen per saldo.
9.000
V
5.4
Per saldo voordeel op overige cultuur. De financieringsstructuur voor 1 cultuureducatie is gewijzigd. Vanaf 2023 voert externe partij 'kunstkwartier' de cultuureducatie uit voor Gemeente Someren.
18.000
V
2 Overige verschillen per saldo.
2.000
V
5.5
1 Overige verschillen per saldo.
1.000
N
6.1
Per saldo een incidenteel voordeel ten opzichte van de geraamde Oekraïnegelden, Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door een BTW 1 correctie van 21 naar 9 procent bij de opvanglocaties. Daarnaast zijn de vervoerskosten lager dan verwacht en is er geen gebruik gemaakt van de post diverse kosten (onvoorzien).
243.000
V
2
Voordeel op algemene voorzieningen jeugd. In 2024 is er geen gebruik gemaakt van tolken.
10.000
V
3
Voordeel op het budget algemene collectieve voorzieningen en preventie. Er is minder aan subsidies verstrekt dan geraamd. Ook zijn in 2024 minder mantelzorgwaarderingen aangevraagd en werden deze gedekt door SPUK (Specifieke Uitkering) gelden.
69.000
V
10.000
V
20.000
V
63.000
V
5.2
Voordeel op budget benchmark en onderzoek. Dit betreft budget voor 4 cliëntervaringsonderzoeken (CEO's) Wmo en Jeugd dat in 2024 niet is ingezet. 5
Storting saldo IP's naar 2025 via reserve Kredietoverheveling, zie taakveld 010 reserves.
6 Overige verschillen per saldo.
45
6.2
6.3
Voordeel op eerstelijnsvoorziening WMO en Jeugd. In het programmaplan van basis naar beter is onder thema “overstijgend programma” voor de incidentele impuls per gemeente een bedrag van € 25.000 opgenomen. Dit 1 is in 2024 uitgekeerd door Peelgemeenten aan Someren om lokaal in te zetten in het kader van dit thema. In 2024 is er lokaal niets ingezet, dit zal in 2025 plaatsvinden.
25.000
V
4 Overige verschillen per saldo.
9.000
V
Nadeel op kosten bijzondere bijstand. Dit nadeel zit voornamelijk in de zorgkosten GR Peelgemeenten die hoger zijn dan verwacht, op de 1 onderdelen bijzondere bijstand en individuele inkomenstoeslag. De kosten voor bijzondere bijstand kunnen vanwege aanvragen per jaar fluctueren.
57.000
N
Hogere zorgkosten Collectieve Aanvullende Verzekering (CAV) dan begroot 2 in 2024, daar waar de stijging die in 2023 werd verwacht door een aanpassing in de gemeentelijke bijdrage uitbleef.
11.000
N
18.000
V
21.000
V
32.000
N
7 Overige verschillen per saldo.
10.000
V
Voordeel op de baten Wet inburgering en onderwijsroute door 1 verrekeningen 2023.
23.000
V
Voordeel op overige (uitvoerings)kosten Wet Inburgering. De reguliere uitvoeringskosten voor Wet Inburgering lopen sinds 1 juli 2024 via GR Peelgemeenten en zijn apart begroot. De overige kosten zijn geraamd voor 2 bijvoorbeeld leerbaarheidstoets die Senzer uitvoert, uren trajectregie en beleidscoördinatie tot 1 juli 2024 aan Laarbeek, tolkenkosten, werkbudget en huisvesting statushouders. Deze kosten blijken lager dan verwacht of vallen inmiddels onder de uitvoeringkosten Peelgemeenten.
28.000
V
Nadeel door terugbetalingsverplichting aan het Rijk voor ontvangst SPUK Wet inburgering en onderwijsroute
37.000
N
Voordeel op het re-integratie en participatie budget omdat er op dit budget 4 geen kosten zijn gemaakt voor een participatiecoaches. De kosten die hiervoor wel zijn gemaakt zijn betaald uit brede SPUK middelen.
51.000
V
Voordeel op de kosten regioplan servicedesk SROI (Social Return on Investment), dat begin 2024 van start is gegaan. Dit bedrag is vooraf begroot voor alle gemeenten uit de regio op basis van inwonersaantal. Op 5 dit bedrag moet over 2024 nog € 13.825 worden verrekend, terugbetaald omdat de kosten uiteindelijk minder hoog zijn uitgevallen dan vooraf gedacht. De kosten kunnen komende jaar hoger uitvallen, nu de servicedesk is opgestart.
10.000
V
6 Overige verschillen per saldo.
6.000
N
Hogere zorgkosten maatwerkvoorzieningen materieel (Wmo) op 1 woonvoorzieningen.
96.000
N
2 overige verschillen per saldo.
5.000
V
Incidenteel voordeel door niet geraamde afwikkelingen bijstandbesluit zelfstandigen (BBZ) Senzer van eerdere jaren . Incidenteel voordeel door ontvangst TOZO (Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandig Ondernemers) voor financiële 4 moeilijkheden tijdens corona. Deze verrekening heeft betrekking op eerdere jaren en is niet geraamd. De ontvangst voor de BUIG is lager vanwege verrekening gelden, 5 'intertemporale middelen' 2016-2017. 3
6.5
3
6.6
6.71A
Voordeel op zorgkosten Wmo huishoudelijke ondersteuning en begeleiding.
29.000
V
6.71B
Voordeel op zorgkosten individuele begeleiding Wmo.
130.000
V
6.71C
Nadeel op zorgkosten dagbesteding Wmo.
74.000
N
1 Nadeel op zorgkosten Jeugd begeleiding.
37.000
N
2 Overige verschillen per saldo.
4.000
V
6.72B
1 Overige verschillen per saldo.
4.000
N
6.72C
1 Voordeel op zorgkosten dagbesteding Jeugd.
17.000
V
6.72A
46
6.73A
Op taakveld 6.73A zijn geen kosten verantwoord. Dit voordeel zorgkosten Jeugd valt volledig weg tegen het nadeel op kostenplaats 6.73B woonvormen jeugd, pleegzorg.
72.000
V
6.73B
Nadeel zorgkosten Jeugd valt weg tegen het voordeel op taakveld 6.73A .
72.000
N
1 Voordeel op zorgkosten jeugdhulp met verblijf.
22.000
V
2 Overige verschillen per saldo.
2.000
N
249.000
N
2 Overige verschillen per saldo.
6.000
N
7.74C
1 Overige verschillen per saldo.
3.000
N
6.81B
1 Overige verschillen per saldo.
1.000
V
6.82A
1 Overige verschillen per saldo.
9.000
N
6.82B
1 Overige verschillen per saldo.
7.000
V
7.1
1 Nadeel door afrekening JGZ 0-4 in verband met toename aantal kinderen.
19.000
N
Voordeel op lokaal gezondheidsbeleid, omdat er in 2024 geen kosten zijn 2 geweest in het kader van het regionaal project drugs. Daarnaast is er in 2024 geen nalevingsonderzoek geweest.
10.000
V
Storting saldo IP's naar 2025 via reserve Kredietoverheveling, zie taakveld 010 reserves.
13.000
V
1.000
N
6.73C
6.74B
1 Nadeel op zorgkosten landelijk ingekochte zorg.
3
4 Overige verschillen per saldo.
Voor de prestatie-indicatoren behorende bij programma 2 verwijzen wij u naar bijlage 1. Deze bijlage is afkomstig van: www.waarstaatjegemeente.nl
47
Verbonden partijen In onderstaande tabel worden de publiekrechtelijke en/of privaatrechtelijke verbonden partijen van dit programma getoond.
Publiek verbonden partij Naam
Plaats
Gemeenschappelijke regeling Peelgemeenten
Deurne
Senzer
Helmond
GGD Brabant Zuidoost
Eindhoven
48
3. Bedrijfsvoering Speerpunten: Speerpunt 3.1: Bestuurskracht Portefeuillehouder: Burgemeester D. Blok Wat wilden we bereiken? We willen een krachtige, zelfstandige gemeente blijven die in staat is om de maatschappelijke opgaven op een goede manier te vervullen. Wat hebben we hiervoor gedaan? 1.
We voeren het plan van aanpak uit. Met als drie belangrijkste aandachtspunten: - de ontwikkeling van de gemeentelijke organisatie - het versterken van de financiële positie - samenwerking in de regio, met inwoners en met maatschappelijke organisaties. De aanbeveling vanuit het Bestuurskrachtonderzoek zijn vertaald in een Plan van Aanpak. Het merendeel van de acties uit het Plan van Aanpak is inmiddels afgerond. Een van de resultaten daarvan is een 'toolkit' die een belangrijke positieve bijdrage levert in de bestuurlijk-ambtelijke samenwerking. Met de nieuw aangetreden griffier wordt hier nog verder op doorgepakt. De samenwerking in de regio krijgt onder andere vorm door binnen het MRE-verband nadrukkelijk de samenwerking te zoeken met óók de Peelgemeenten om zo de belangen van de Peel over het voetlicht te brengen. Dit wordt in 2025 verder versterkt. Verder loopt het onderzoek Zero Based Budgetting dat kan bijdragen om nog meer grip op de financiën te krijgen. Ook dit krijgt in 2025 verder z'n beslag.
49
Speerpunt 3.2: Personeel Portefeuillehouder: Wethouder W.M. van Doorn Wat wilden we bereiken? We willen in 2026 de beste werkgever van Nederland zijn in de categorie gemeenten onder 50.000 inwoners. Wat hebben we hiervoor gedaan? 1.
We voeren het organisatie-ontwikkelplan 2023 ‘Voor elkaar!’ uit: hierbij is aandacht voor het geheel, van structuur tot en met cultuur. Het plan is in uitvoering.
2.
We stellen een plan van aanpak op om de ambitie ‘beste werkgever van Nederland’ te realiseren. Het plan wordt opgesteld in het eerste halfjaar 2025,
50
Speerpunt 3.3: Optimale dienstverlening Portefeuillehouder: Burgemeester D. Blok Wat wilden we bereiken? Inwoners en ondernemers krijgen de juiste informatie en producten op het juiste moment. Wat hebben we hiervoor gedaan? 1.
We stellen het dienstverleningsconcept vast en voeren dit uit. Het Dienstverleningsconcept 2024-2026 is op 3 december 2024 vastgesteld. Daarmee is dit speerpunt afgerond. De borging en uitvoering van het Dienstverleningsconcept wordt in 2025 en 2026 opgepakt door de organisatie aan de hand van een uitvoeringsprogramma. Voor 2025 is een aantal speerpunten benoemd die gerelateerd zijn aan enkele van de vervolgacties.
51
Speerpunt 3.4: Financiën Portefeuillehouder: Wethouder K.W.H.M. Kusters Wat wilden we bereiken? De gemeentefinanciën zijn meerjarig, structureel in balans. Wat hebben we hiervoor gedaan? 1.
We voeren een onderzoek uit naar Zero Based Budgeting. Het onderzoek is opgestart. De resultaten worden aan de raad in maart 2025 gepresenteerd.
2.
We onderzoeken de invoering van forensenbelasting. Het onderzoek is uitgevoerd, maar er vindt nog een verdieping plaats in het eerste kwartaal 2025. Daarna vindt terugkoppeling plaats naar de raad.
52
Speerpunt 3.5: Communicatie en participatie Portefeuillehouder: Burgemeester D. Blok Wat wilden we bereiken? Tijdig en accuraat informeren van onze inwoners en bevorderen participatiegraad. Wat hebben we hiervoor gedaan? 1.
We verbeteren de communicatie (meer doelgroep gericht, eigentijds instrumentarium, etc.). Door personele wisselingen hebben er geen direct zichtbare ontwikkelingen zich voorgedaan. Er zijn voorbereidingen getroffen om de plannen voor 2025 uit te werken
2.
Uitvoering geven aan het burgerparticipatiebeleid. We hebben een participatiewijzer. Deze wijzer neemt medewerkers stap voor stap mee in deze te maken keuzes voor een mogelijk participatietraject. In 2024 is hier uitvoering aan gegeven.
53
Wat heeft het gekost? Rekening 2024 per taakveld
Bedragen x 1.000
Taakveld
Lasten
Baten
Saldo
0.1
Bestuur
2.627
-85
2.542
0.2
Burgerzaken
905
-401
504
0.3
Beheer overige gebouwen en gronden
9
-37
-28
0.4
Overhead
8.565
-35
8.529
0.5
Treasury
321
-1.092
-771
0.61
OZB-woningen
174
-3.581
-3.407
0.62
OZB niet-woningen
69
-1.447
-1.378
0.64
Belastingen overig
8
-117
-110
0.7
Algemene uitkering & overige uitkeringen
0
-38.435
-38.435
0.8
Overige baten en lasten
0
0
0
0.9
Vennootschapsbelasting
-60
0
-60
999
Hulpkostenplaatsen
25
-25
0
12.642
-45.255
-32.614
Reserves
1.141
-1.305
-163
Totaal
13.784
-46.561
-32.777
Totaal baten en lasten 010
Voor een nadere toelichting van de taakvelden verwijzen we u naar de website: https://findo.nl/content/taakvelden-gemeenten
54
tableCell3Saldo van de baten en lasten 6 Begroting Begroting Taakveld
Jaar-
Verschil
2024 voor
2024 na
rekening
saldo
wijziging
wijziging
2024
(*)
1.465
1.738
2.542
-803
0.1
Bestuur
0.2
Burgerzaken
618
496
504
-8
0.3
Beheer overige gebouwen en gronden
-43
-43
-28
-15
0.4
Overhead
8.163
8.993
8.529
464
0.5
Treasury
-938
-823
-771
-52
0.61
OZB-woningen
-3.432
-3.397
-3.407
10
0.62
OZB niet-woningen
-1.569
-1.367
-1.378
11
0.64
Belastingen overig
-110
-111
-110
-1
0.7
Algemene uitkering & overige uitkeringen
-35.169
-37.820
-38.435
615
0.8
Overige baten en lasten
1.275
200
0
200
0.9
Vennootschapsbelasting
399
399
-60
459
999
Hulpkostenplaatsen
0
0
0
0
-29.339
-31.733
-32.614
881
-564
-641
-163
-478
-29.902
-32.374
-32.777
403
Resultaat 010
Reserves Resultaat
Saldo = Begroting na wijziging - Jaarrekening
55
Taakveld 0.1
Verklaring voor het verschil Hogere storting voorziening wethouderspensioenen conform de rijksvoorwaarden.
509.000
N
2
Storting voorziening wachtgeldregeling wethouders door het vertrek van een wethouder.
264.000
N
De overschrijding op de kosten raad wordt veroorzaakt door hogere salarislasten als gevolg van vervanging door langdurige ziekte in 3 combinatie met te lage ramingen op verschillende vaste lasten oa. vaste onkostenvergoeding voor raadsleden, ict, ziektekostenvergoeding en eindheffing WKR.
35.000
N
Hogere kosten B&W vanwege arbo-voorzieningen, advieskosten en opleiding.
35.000
N
Middelen rekenkamer voor onderzoek zijn niet volledig benut. De rekenkamer is namelijk in april 2024 gestart met het reglement van 5 orde en kennismaking. Het eerste onderzoek naar externe inhuur is opgestart in juli.
17.000
V
6
De salariskosten griffie zijn gunstiger uitgevallen dan de begrotingswijziging waarop geanticipeerd is bij de zomernota 2024.
15.000
V
7
Verzekeringen pensioenen wethouders en AOV hoger begroot dan benodigd 2024.
11.000
V
8 Overige verschillen per saldo.
3.000
N
Minder legesinkomsten paspoort dan verwacht bij de raming in de 1 zomernota (op basis van realisatie tot en met april).
24.000
N
2 Lagere doorbelasting loon- en inhuurkosten.
11.000
V
3 Overige verschillen per saldo.
5.000
V
Overige verschillen per saldo.
15.000
N
Voordeel op I&A Dienstverleningsmiddelen van per saldo € 29.000. Met name veroorzaakt door VPN lijnen van KPN zijn opgezegd in 2024 (lagere internetkosten) én overige kleine verschillen. Op 1 generieke software waren de kosten juist hoger door achterstanden in mutaties in relatie tot de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) gegevens. Daar is meerwerk uit voort gekomen.
29.000
V
Voordeel op de Wet Open Overheid, nu er hiervoor in 2024 nagenoeg geen middelen zijn ingezet. In september 2024 is er een 2 projectleider gevonden. Na voorbereidende werkzaamheden in het najaar is het project "Actieve Woo" pas in januari 2025 van start gegaan.
39.000
V
3 Hogere doorbelasting overhead lasten.
176.000
V
Voordeel personele lasten op per saldo de salarissen en inhuur. Op salarissen zelf zit een voordeel door o.a. niet ingevulde 4 formatieruimte. Daarnaast hebben we incidenteel minder trainees aangenomen in 2024. Op tijdelijk personeel is er desondanks een nadeel omdat er meer is ingehuurd en inhuur duurder is.
257.000
V
Voordeel op informatiebeveiliging, met name als gevolg van minder inzet op extern deskundigen. Door wisselingen van CISO was tijd 5 nodig voor inwerken in de organisatie en minder tijd om acties uit te zetten.
18.000
V
Voordeel op de archiefkosten. Er zijn minder kosten in rekening 6 gebracht dan verwacht. Bovendien is de raming op diverse kosten momenteel hoger dan benodigd.
16.000
V
Incidenteel nadeel budget inkoop/ BIZOB. Om de inkooptrajecten in 7 2024 uit te voeren waren meer dagen nodig dan het beschikbare budget.
32.000
N
30.000
N
0.3
0.4
V/N
1
4
0.2
Verschil
8
Nadeel door herberekening onttrekking voor voorziening verlofsparen bij jaarwerk 2024.
56
Nadeel op personeelswerving. Meer kosten zijn in 2024 veroorzaakt door de werving van (nieuwe) functies in het kader van de organisatieontwikkeling (aantal teamleider functies), de werving van een nieuwe gemeentesecretaris en een aantal lastig vervulbare vacatures. Door de schaarste op de arbeidsmarkt is het vinden van 9 de juiste mensen met de juiste kwaliteit en competenties steeds moeilijker om zelf te werven. Hiervoor is inzet van externe bureaus nodig met name ook omdat zichtbaar is dat de lastige functies ook sleutelfuncties zijn waarbij niet lang gewacht kan worden om te werven, of waarbij niet invullen geen optie is.
62.000
N
Nadeel op studiekosten. In 2024 hebben we gewerkt aan de organisatieontwikkeling, het leiderschapsprogramma en hebben we veel nieuwe medewerkers binnengehaald, waarvoor training is gewenst. Hierdoor is het budget incidenteel overschreden.
62.000
N
Nadeel op de reiskostenvergoeding. De kosten zijn gestegen door 11 aanname van nieuw personeel met een grotere woon-werkafstand, waardoor de kosten voor reis en verblijfkosten toenemen.
31.000
N
12
Voordeel op boventallig personeel, doordat er in 2024 minder is uitgegeven aan uitkeringslasten voormalig personeel.
75.000
V
13
Incidenteel voordeel 2024 door tegenboeking 2022 op advies en onderzoek.
27.000
V
15 Overige verschillen per saldo.
44.000
V
In 2024 zijn gronden uit erfpacht verkocht. Er is een klein bedrag aan erfpacht minder opgehaald dan ingeschat. De 1 verkoopopbrengst is in de begroting opgenomen. De bijstelling van de inkomsten uit erfpacht is echter per abuis niet volledig opgenomen, hierdoor is er nu een nadelig verschil.
38.000
N
2 Hogere rentelasten geldleningen en UG < 1 jaar dan geraamd.
28.000
N
Hogere rentebaten geldleningen en UG < 1 jaar dan geraamd. De 3 rekeningcourant saldi gemeenten hoger door hoger rentepercentage.
25.000
V
4 Overige verschillen per saldo.
11.000
N
5 Overige verschillen per saldo.
11.000
N
16.000
V
2 Overige verschillen per saldo.
6.000
N
0.62
1 Overige verschillen per saldo.
11.000
V
0.64
1 Overige verschillen per saldo.
1.000
N
0.7
Op basis van de Decembercirculaire ontvingen we 4,5 ton meer aan Algemene Uitkering. Het bedrag had grotendeels betrekking op de 1 DU Landelijke beëindiging Veehouderijen. Daarnaast hebben we nog 1,5 ton aan afrekeningen over de jaren 2022 en 2023 ontvangen.
454.000
V
2 Incidenteel voordeel algemene uitkering voorgaande jaren.
161.000
V
150.000
V
50.000
V
10
0.5
0.61
0.8
1
1
Het OZB tarief is gebaseerd op de prognose van de WOZ waarde die door BSOB is opgesteld. Deze prognose heeft een onzekerheidsmarge van 1%. De gemeenteraad heeft besloten om géén rekening te houden me deze onzekerheid.
Stelpost indexatie per abuis niet afgeraamd in de zomernota 2024 en leidt daarmee tot een incidenteel voordeel.
2 Stelpost onvoorzien niet benut in 2024.
57
0.9
Incidenteel positief resultaat op de Vpb last. In 2024 ontvingen we vennootschapsbelasting terug over de voorlopige aanslag Vpb 2023 en 2022. Dit komt door een correctie op de vierkante meters 1 verkoopbare grond, waardoor we minder grond verkopen dan waar we eerder mee hebben gerekend. Dit voordeel veroorzaakt een nadeel op taakveld 0.10.
459.000
V
0.10
Nadeel veroorzaakt door een storting in de reserve grondbedrijf in 1 plaats van onttrekking. Dit vanwege verrekeningen vennootschapsbelasting 2022 en 2023.
459.000
N
2 Onttrekking reserve kapitaallasten.
19.000
N
58
Prestatie indicatoren gemeente Someren Indicator
Eenheid
Periode
Periode
Grootte
2024
2023 klasse
Bron
Beschrijving
<25.000 Formatie
Fte per 1.000 inwoners
6,82
6,22
Nb
Eigen Toegestane formatie in Fte van gegevens het ambtelijk apparaat van de organisatie voor het begrotingsjaar op peildatum 1 januari. Uitgangspunt is het vastgestelde formatieplan, niet de werkelijke bezetting.
Bezetting
Fte per 1.000 inwoners
6,08
6,18
Nb
Eigen Het betreft het werkelijk aantal gegevens Fte dat werkzaam is, dus niet de toegestane formatieve omvang conform het formatieplan.
Apparaatskosten
Kosten per inwoner
787,56
765,20
Eigen Apparaatskosten (ofwel gegevens organisatiekosten) zijn de noodzakelijke financiële middelen voor het inzetten van personeel (salarissen), organisatie-, huisvestings-, materieel-, automatiseringskosten e.d. voor de uitvoering van de organisatorische taken. Apparaatskosten zijn dus alle personele en materiële osten die verbonden zijn aan het functioneren van de organisatie, exclusief griffie en bestuur.
Externe inhuur
Kosten inhuur externen als % van totale loonsom + kosten inhuur externen
24,6%
30,3%
Eigen Onder externe inhuur wordt gegevens verstaan: het uitvoeren van werkzaamheden in opdracht van een bij de organisatie in dienst zijnde opdrachtgever, door een private organisatie met winstoogmerk, door middel van het tegen betaling inzetten van personele capaciteit en deskundigheid, zonder dat daar een arbeidsovereenkoms of aanstelling tussen organisatie en de daarbij ingezette personen aan ten grondslag ligt.
Overhead
% van totale lasten
10,6%
10,9%
Eigen Overheadkosten: alle kosten gegevens die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces.
59
Verbonden partijen In onderstaande tabel worden de publiekrechtelijke en/of privaatrechtelijke verbonden partijen van dit programma getoond.
Publiek verbonden partij Naam
Plaats
ICT NML
Roermond
Gemeenschappelijke regeling Belastingsamenwerking Oost-Brabant (BSOB)
Oss
Stichting Bureau Inkoop en aanbestedingen Zuid-Oost Brabant (BIZOB)
Oirschot
Privaat verbonden partij Naam
Plaats
Brabant Water NV
Den Bosch
NV Bank Nederlandse Gemeenten
Den Haag
60
Paragrafen
61
Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing
Informatie over het weerstandsvermogen is van belang om te weten of en in hoeverre financiële tegenvallers kunnen worden opgevangen. Deze tegenvallers kunnen incidenteel en structureel van aard zijn, maar hebben altijd invloed op de financiële positie van de gemeente. Hoe hoog het weerstandsvermogen zou moeten zijn is niet exact aan te geven. De omvang is afhankelijk van de (financiële) risico’s die de gemeente loopt en de kans dat de risico’s daadwerkelijk effectief worden. De definitie van een risico = kans x effect.
Om inzicht te krijgen in de hoogte van het benodigde weerstandsvermogen is het noodzakelijk om risico's te benoemen en te kwantificeren (benodigde weerstandscapaciteit) en deze vervolgens af te zetten tegen de beschikbare financiële middelen (beschikbare weerstandscapaciteit).
Zichtbaar is dat risicomanagement, wat het onderwerp is van deze paragraaf, slechts 1 van de 3 pijlers is. De pijler dekking/sluitende begroting wordt nader toegelicht in het onderdeel Beschikbare weerstandscapaciteit. De pijler financiering komt aan de orde in de Paragraaf: Financiering.
Om een uitspraak te kunnen doen over de mate waarin de gemeente Someren financiële tegenvallers kan opvangen is inzicht nodig in: 1.
De risico’s: met welke (materiële) risico’s hebben we te maken?
2.
De buffer: hoe groot is onze “spaarpot” om deze risico’s op te kunnen vangen?
62
Weerstandsvermogen Ratio weerstandsvermogen = Beschikbare weerstandscapaciteit (buffer) / benodigde weerstandscapaciteit (risico’s) = 36.476.000 / 7.035.000 = 5,2. In onderstaande tabel wordt de waardering van de ratio aangegeven. Waardering
Ratio weerstandsvermogen
Betekenis
A
Meer dan 2,0
Uitstekend
B
Tussen 1,4 en 2,0
Ruim voldoende
C
Tussen 1,0 en 1,4
Voldoende
D
Tussen 0,8 en 1,0
Matig
E
Tussen 0,6 en 0,8
Onvoldoende
F
Minder dan 0,6
Ruim onvoldoende
Er is geen norm bekend waaraan het weerstandsvermogen moet voldoen. Bij een ratio van 1,0 is de beschikbare weerstandscapaciteit gelijk aan de benodigde weerstandscapaciteit. Daarom is een ratio van minimaal 1,0 wenselijk. De ratio was in de begroting 2024 5,6 en komt nu uit op 5,2. Dit is volgens het overzicht uitstekend. Voor zover risico's zich daadwerkelijk voordoen en deze structureel van aard zijn, zullen deze in exploitatie worden verwerkt. Voor zover geen aanvullende structurele dekking aanwezig is kan als uiterste middel een beroep worden gedaan op de onbenutte belastingcapaciteit.
63
Beschikbare weerstandscapaciteit
Onderstaande tabel geeft het overzicht van de beschikbare weerstandscapaciteit per 31-12-2024. Bedragen x 1.000 Stand 31-12-2024 Algemene reserve vrij aanwendbaar
7.268
Vastgelegde algemene reserve
23.948
Algemene reserve (1)
31.216
Resultaat jaarrekening 2024 (2)
2.961
Post onvoorzien (3)
0
Stille reserve (4)
0
Onbenutte belastingcapaciteit (5)
2.300
Totaal
36.477
Ad 1. Algemene reserve De algemene reserve vrij aanwendbaar wordt ingezet voor onvoorziene investeringen. De vastgelegde algemene reserve fungeert als bufferreserve ter dekking van risico's. Bedragen x 1.000
Stand 31-12-2024 Algemene reserve vrij aanwendbaar
7.268
Vastgelegde algemene reserve
23.948
Totaal
31.216
Ad 2. Begrotingsruimte Het resultaat is, als afzonderlijk nog te bestemmen post, op de balans opgenomen. Besluitvorming over de bestemming vindt plaats bij de vaststelling van de jaarrekening. Volgens de geldende financiële kaders wordt het resultaat verrekend met de vastgelegde algemene reserve. Bedragen x 1.000
Jaarrekening 2024 Resultaat
2.961
Totaal
2.961
64
Ad 3. Post onvoorzien
De post onvoorzien is ter dekking van niet voorziene uitgaven. In 2024 is deze post niet ingezet en is daarmee vrijgevallen in het resultaat. Bedragen x 1.000
Onvoorzien jaarrekening 2024
Incidenteel
Structureel
Onvoorzien
0
0
Totaal
0
0
Ad 4. Stille reserve
Stille reserves zijn niet-bedrijfsgebonden eigendommen van een gemeente met een hogere waarde in het economisch verkeer dan de boekwaarde. Stille reserves dragen bij aan de weerstandscapaciteit, omdat een deel van de eigendommen kan worden verkocht boven de boekwaarde. Hierdoor wordt winst gerealiseerd. Deze winst kan worden ingezet ter afdekking van financiële tegenvallers. Het betreft hier met name de overwaarde op het onroerend goed van de gemeente bestaande uit gebouwen en grond (inclusief ongeveer 1.400 ha bos en natuurterreinen). Er is sprake van een stille reserve indien activa niet op de balans staan dan wel tegen een te lage waardering. Met name activa die in de loop der jaren meer waard zijn geworden dan de historische kostprijs. Bij de stille reserves gaat het om alle niet-bedrijfsgebonden activa (activa niet voor de openbare dienst bestemd) die een hogere waarde hebben dan de boekwaarde die is gebaseerd op de historische kostprijs. In de berekening van het weerstandvermogen worden de stille reserves niet meegenomen. In geval risico's zich voordoen, zijn stille reserves niet op korte termijn hiervoor in te zetten, enkel op langere termijn. Pachtgronden In totaal is er een oppervlakte van ca. 19 ha grond in pacht uitgegeven. Ervan uitgaande dat de verkeerswaarde van een ha. Pachtgrond in verpachte staat ca.
€ 42.000 bedraagt, kan het potentieel pachtareaal vastgesteld worden op ca. € 0,80 miljoen. Bossen Het bosbezit bedraagt ca. 1.074 ha. Er van uitgaande dat een ha. bosgrond tussen de € 7.500 en € 10.000 op kan brengen kan het potentieel worden bepaald op een bandbreedte tussen de € 8,06 en € 10,74 miljoen. Gronden gelegen in oude bestemmingsplannen Onder 'Gronden gelegen in oude bestemmingsplannen' zijn diverse verhuurde perceeltjes opgenomen. Deze gronden kunnen bestempeld worden als overhoeken. Daadwerkelijke opbrengstrealisering is afhankelijk van de daartoe te maken kosten en van het tijdstip waarop de lopende contracten beëindigd kunnen worden in relatie tot de vraag in de markt.
65
Verzoeken tot verkoop van overhoeken worden steeds beoordeeld op basis van een aantal criteria, zodat niet zonder meer elk verzoek tot een verkoop(opbrengst) zal leiden. Woningen/gebouwen We hebben nog 3 woningen en 4 bouwterreinen in eigendom waar geen boekwaarde tegenover staat. Uitgaande van de gemiddelde WOZ-waarde per woning van ca. € 422.000 en de gemiddelde WOZ-waarde per bouwterrein van € 268.000 kunnen we de potentiële verkoopopbrengst stellen op ca. € 2,34 miljoen. Aandelen Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) Wij hebben 15.444 aandelen bij de BNG. De aandelen BNG staan op onze balans voor een nominale waarde per aandeel van € 2,27 en een totaalbedrag van € 35.041. De werkelijke waarde is - mede vanwege de relatief hoge dividenduitkeringen van deze bank - vele malen hoger dan de aanschafwaarde. Ad. 5 Onbenutte belastingcapaciteit De gemeente kan haar belastingen verhogen om financiële tegenvallers op te vangen. Het verschil tussen de opbrengsten bij maximale tarieven en de geraamde opbrengsten is de onbenutte belastingcapaciteit. Voor de OZB wordt in de berekening uitgegaan van het jaar 2024, waarin het maximale tarief van de Woz-waarde 0,1614% bedraagt. Genoemd tarief wordt ook gehanteerd voor toelating tot artikel 12-status.
In het geval de artikel 12-status de gemeente valt te verwijten, blijft het altijd mogelijk om lopende het artikel 12-traject belastingvoorschriften op te leggen. In de regel tot de huidige grens van 140% van het gemiddelde tarief, maar in uitzonderingsgevallen wordt een hogere opslag niet op voorhand uitgesloten. Wanneer het berekende gemiddelde OZB-tarief voor de gemeente lager is dan het percentage voor toelating tot artikel 12 is er in principe sprake van een onbenutte belastingcapaciteit, immers een verhoging van het OZB-percentage zal nodig zijn om voor een aanvullende uitkering in aanmerking te komen. In onderstaande tabel is bij benadering aangegeven welke opbrengst deze verhoging genereert. In deze berekening is ervoor gekozen het verschil in percentage te vermenigvuldigen met de Woz-waarde van de woningen + de Woz-waarde van de niet-woningen. Bij een daadwerkelijke aanvraag zal een meer nauwkeurige berekening aan de orde zijn.
66
Onbenutte belastingcapaciteit t.o.v. “artikel-12 norm 2024” OZB-percentage van de WOZ waarde voor toelating art.12
0,16%
Werkelijk gewogen percentage WOZ waarde gemeente
0,11 %
Verschil
0,05 %
Onbenutte belastingcapaciteit
€ 2.300.000
Bij de berekeningen is uitgegaan van de gebruikte totale WOZ waarde bij de vaststelling van de tarieven 2024. Het bedrag van € 2.300.000 geeft aan hoeveel de OZB baten nog maximaal verhoogd zouden moeten worden om te voldoen aan de artikel 12 norm.
67
Benodigde weerstandscapaciteit Risico's Alvorens tot identificatie van de risico’s over te gaan zullen deze eerst geïnventariseerd worden. Op basis van deze inventarisatie wordt een lijst samengesteld met onderkende risico’s. Deze risico’s zullen geanalyseerd en beoordeeld worden.
1.1 Analyse en beoordeling Voor de analyse en beoordeling van de risico’s is er een indeling gemaakt op basis van kansklassen en financiële gevolgen. Dit betekent dat we elk risico vertalen in geld. In onderstaande tabel worden de kansklassen toegelicht: Klasse Risicopercentage hoog
75
midden
50
laag
25
zeer gering
10
De indeling in de klassen is door de organisatie bepaald op basis van ervaring en verwachtingen. De klasse geeft aan hoe groot de kans is dat het risico zich voordoet. De klasse "zeer gering" is voorbehouden aan het specifieke risico bij de gegarandeerde leningen. Hoewel hier een zeker risico gelopen wordt, is dat risico door de gelaagdheid van de waarborgen, voor de gemeente Someren uiteindelijk uiterst miniem. 1.2 Beheersing risico's / monitoring Vooruitlopend op een inventarisatie van alle bestaande risico's zijn de belangrijkste hiervan in beeld gebracht en nader gekwantificeerd op basis van genoemde uitgangspunten. Daarnaast zijn de beheersmaatregelen voor de diverse risico's nader omschreven. Een en ander is samengevat in onderstaande tabel. Risico
Omschrijving
Beheersmaatregel
Risico-
Financieel
score
effect (kans x maximaal gevolg
Economische
Het risico bestaat dat bij
Actuele informatiever-
Ontwikkelingen/
economische achteruitgang de
strekking via P&C-
onzekerheid
inkomsten afnemen terwijl
cyclus (Planning &
financiële positie
andere uitgaven toenemen.
Control), tijdig
gemeenten.
Enkele specifieke risico's
opstarten project
(grondexploitatie en
bezuinigingen, actuele
bijstandsuitgaven) zijn
ontwikkelingen
afzonderlijk benoemd.
nauwlettend volgen.
midden
250
68
Cybercriminaliteit
De risico’s in verband met
Het implementeren
cybercriminaliteit zijn groot.
van de maatregelen
Voorbeelden uit het recente
uit de Baseline
verleden bij andere
Informatiebeveiliging
organisaties laten zien dat de
Overheid moet leiden
financiële impact van een
tot een beperking van
cyberaanval met ransomware
de risico’s. Toepassing
of andere manieren van hacken
van technische
groot zijn. Losgelden, die geëist
beschermingsmiddele
worden, bedragen vaak
n en het vergroten van
honderdduizenden euro’s. Maar
het bewustzijn bij de
ook de bijkomende kosten van
medewerkers van de
het beheersen van een
risico’s zijn daarbij de
dergelijke crisis en de
belangrijkste
herstelkosten zijn aanzienlijk.
elementen.
hoog
750
midden
300
midden
500
Een totaal schadebedrag van 1 miljoen euro is reëel. De kans dat een dergelijk risico zich daadwerkelijk voordoet op enig moment is eveneens groot. Het genoemde bedrag is inclusief 50% van het weerstandsvermogen van ICT NML wat door de deelnemende gemeenten wordt opgevangen. Voor Someren is dit een bedrag van €23.078. Kosten externe
Het risico dat door extra
Bewaking via P&C
inhuur (o.a. door
werkzaamheden of vervanging
cyclus.
ziekteverzuim)
wegens langdurige ziekte de
Onderuitputting
kosten van externe inhuur niet
personele kosten
opgevangen kunnen worden
versus inhuur.
binnen de lopende begroting. Projecten
Pre contractuele fase, tijdsdruk,
Formaliseren en
technische zaken,
bewaken interne
planschaderisico, kwaliteit
procedures.
overeenkomsten, inspraakreacties, zienswijzen, bezwaar- en beroepschriften zorgen voor opschorting c.q. herziening planontwikkeling. Juiste toepassing Wet ketenaansprakelijkheid / Grekening, Wet inlenersaan-
69
sprakelijkheid. Juridisering
Burger is mondiger,
Formaliseren en
samenleving/niet
claimcultuur. Met juridische
bewaken interne
tijdig verstrekken
procedures zijn hoge kosten
procedures.
van informatie.
gemoeid.
Afhankelijkheid
Tijdige beschikbaarheid juiste
Uitbesteding van de
ICT systemen en
ICT middelen: uitval
werkzaamheden aan
beveiliging
computersystemen,
ICT-NML. Formaliseren
informatie
stroomstoring. Bijv. internet
en bewaken interne
valt uit, gemeente heeft
procedures. Up-to-date
verplichtingen in ketens,
houden integraal
verstrekken info aan landelijke
beveiligingsplan en
voorziening, bv BAG
optimaliseren uitwijk
(Basisregistratie Adressen en
mogelijkheden.
Gebouwen).
Optimaliseren
midden
500
midden
500
1.000
technische mogelijkheden. Leningen u/g en
De gemeente staat garant voor
Interne procedures
Zeer
garantieverstrekk
ongeveer 40 miljoen euro aan
m.b.t. verstrekken van
gering
ingen
leningen. Bij een faillissement
geldleningen, jaarlijkse
van een partij kan de gemeente
controle op saldo
verplicht worden om de lening,
geldleningen en
inclusief rente en kosten, terug
garantieverstrekkinge
te betalen. 90% van deze
n met de diverse
leningen betreft de
partijen,
achtervangpositie bij het
Waarborgfonds Sociale
Waarborgfonds Sociale
Woningbouw (2e
Woningbouw (WSW), wat een
achtervang).
lager risicoprofiel heeft dan een directe garantstelling. Daarom wordt voor de risico-inschatting uitgegaan van 25% van het totale bedrag. Calamiteiten
Calamiteiten, rampen met een
Het actueel houden
grote impact en schade op de
van het beschikbare
Somerense bevolking.
rampenplan.
laag
250
midden
750
Regelmatig overleg met keten-partners (politie, brandweer), deelname aan vaccinatieprogrammas Sociaal Domein
Dit zijn een open eind-
In tussentijdse
als gemeentelijke
regelingen, wat het risico in
rapportages inzicht
taak
zich draagt dat er incidenteel in
geven in stand van
70
een jaar overschrijdingen
zaken/ontwikkelingen.
kunnen voorkomen. Verstrekking
Aan de BNG is een lening
lening BNG Bank
verstrekt waardoor jaarlijks
Geen
midden
85
hoog
750
midden
1.250
midden
150
een bedrag van € 0,7 mln. aan rente-inkomsten wordt gegenereerd. Bij voortijdige aflossing door de BNG zal compensatie moeten worden gevonden voor de wegvallende rente-inkomsten. Het risico wordt afgezet tegen de creditrente die we ontvangen bij schatkistbankieren (gemiddeld 3,64% in 2024). Crisis in de
Door wereldwijde
Het treffen van de dan
wereld
gebeurtenissen kan de
noodzakelijke
instabiliteit toenemen en de
maatregelen voor het
leefbaarheid voor de inwoners
welzijn van de
nadelig worden beïnvloed.
inwoners.
Een lopend planschadedossier
Bewaken uitspraak,
van uitzonderlijk hoge omvang
wordt in Q2 2025
Claim planschade
verwacht Garantstelling
In het kader van de
Regionaal
ontwikkeling van een nieuw
Bedrijventerrein
regionaal bedrijventerrein staat
Bewaken voortgang
de gemeente garant voor €300.000. Totaal
7.035
Bedragen x 1.000
71
Kengetallen Inleiding Het beoordelen van de financiële positie van gemeenten is voor veel raadsleden en bestuurders een lastige aangelegenheid. Veel gemeenten willen zich onderling vergelijken, maar dat was tot op heden niet mogelijk door het ontbreken van standaard definities/kengetallen. Gezien het steeds toenemende belang van toekomstbestendigheid van gemeenten, een grotere druk op de doelmatigheid en een steeds verder complexer wordende omgeving (ontwikkeling van financiële producten, meer verbonden partijen, meer taken zoals bijvoorbeeld in het sociaal domein) is het belang van financieel inzicht in de financiële positie toegenomen. Om dit inzicht te bevorderen is het in het kader van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) verplicht om meer kengetallen op te nemen in de jaar- en begrotingsstukken. Een aantal hiervan worden met name genoemd. Het gebruik en het vaststellen van de berekeningswijze van de kengetallen heeft geen functie als normeringsinstrument in het kader van financieel toezicht door de provincie. De invoering van de set kengetallen is voornamelijk bedoeld om raads- en bestuursleden meer inzicht te geven in de financiële positie en om vergelijkingen mogelijk te maken. De volgende kengetallen zijn voortaan verplicht voorgeschreven.
72
73
De kengetallen zoals voorgeschreven in het Besluit Begroting en Verantwoording geven nadere informatie over de financiële positie van de gemeente. De kengetallen geven het volgende beeld: Kengetallen
Jaarstukken 2023
Begroting 2024
Jaarstukken 2024
Waardering 2024
1 a.
Netto schuldquote
-24%
15%
-18%
voldoende
1 b.
Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen
15%
30%
16%
voldoende
2.
Solvabiliteitsratio
64%
54%
63%
voldoende
3.
Grondexploitatie
-6%
-1%
-5%
voldoende
4.
Structurele exploitatieruimte
0,85%
1%
1,3%
voldoende
5.
Belastingcapaciteit
92%
90%
91%
voldoende
74
Ad 1a. netto schuldquote Inkomsten bepalen hoeveel schuld een gemeente kan dragen. Dit is goed te vergelijken met het afsluiten van een hypotheek. Hoeveel geld u kunt lenen, is afhankelijk van uw loon. Dat principe geldt ook voor gemeenten. De hoogte van de schuld die een gemeente kan dragen, hangt af van de hoogte van de inkomsten. Om hiervan een grove indicatie te krijgen wordt de netto schuldquote berekend. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. De berekening van deze netto schuldquote gaat als volgt: trek de geldelijke bezittingen af van de schulden, de uitkomst is de netto schuld. Deel deze netto schuld vervolgens door de inkomsten. De uitkomst daarvan wordt uitgedrukt in procenten.
Netto schuldquote* = Netto schuld / Totale inkomsten (voor bestemming reserves) *Netto schuld als aandeel van de exploitatie
Een netto schuldquote tot 100% wordt beoordeeld als voldoende, tussen de 100% en 130% staan de signalen op oranje en boven de 130% is bijsturing gewenst. Voldoende
Tot 100%
Matig
Tussen 100% en 130%
Onvoldoende
Hoger dan 130%
Situatie Someren Kengetal
Jaarstukke
Begroting
Jaarstukke
Waarderin
len
n 2023
2024
n 2024
g 2024
1 a.
Netto schuldquote
-24%
15%
-18%
voldoende
De netto schuldquote voor 2024 komt uit op -18%.
75
Ad 1b. netto schuldquote gecorrigeerd met verstrekte leningen Om inzicht te verkrijgen in hoeverre sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel inals exclusief doorgeleende gelden weergegeven. Op die manier wordt duidelijk in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. De wijze waarop de netto schuldquote gecorrigeerd voor de doorgeleende gelden wordt berekend, is gelijk aan de netto schuldquote, met dien verstande dat bij de financiële activa ook alle verstrekte leningen worden opgenomen. Hoe lager deze percentages, hoe beter. In onderstaande grafieken zijn beide kengetallen grafisch weergegeven. De netto schuldquote gecorrigeerd voor 2024 komt uit op 16%. Situatie Someren Kengetal len 1 b.
Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen
Jaarstukke n 2023
Begroting 2024
Jaarstukke n 2024
Waarderin g 2024
15%
30%
16%
voldoende
76
Ad 2. Solvabiliteitsratio De "solvabiliteitsratio" geeft de mate aan waarmee de gemeentelijke bezittingen zijn betaald met eigen middelen. Anders gezegd: het aandeel van het eigen vermogen (bezittingen) in het totaal vermogen (bezittingen en schulden). Hoe hoger de verhouding eigen vermogen ten opzichte van het totale vermogen, hoe gezonder de gemeente en hoe hoger de weerbaarheid. De solvabiliteitsratio kan als volgt worden berekend: Solvabiliteit = Eigen vermogen / Totaal vermogen De volgende normen worden gehanteerd: Voldoende
>50%
Matig
Tussen 30% en 50%
Onvoldoende
<30%
Situatie Someren Kengetal len 2.
Solvabiliteitsratio
Jaarstukke n 2023
Begroting 2024
Jaarstukke n 2024
Waarderin g 2024
64%
54%
63%
Voldoende
77
Ad 3. Grondexploitatie De afgelopen jaren is gebleken dat grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. Indien gemeenten of provincies leningen hebben afgesloten om grond te kopen voor een (toekomstige) woningbouwproject hebben zij een schuld. Bij de beoordeling van een dergelijke schuld is het van belang om te weten of deze schuld kan worden afgelost wanneer het project wordt uitgevoerd. Van de opbrengst van de woningen kan immers de schuld worden afgelost. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale baten. Wanneer de grond tegen de prijs van landbouwgrond is aangekocht, loopt een gemeente relatief gering risico. Het is dus belangrijk om te kunnen beoordelen of er een reële verwachting is of grondexploitatie kan bijdragen aan de verlaging van de schuld. Staat de grond tegen een te hoge waarde op de balans en moet die worden afgewaardeerd, dan leidt dit tot een lager eigen vermogen en dus een lagere solvabiliteitsratio. Om te kunnen beoordelen in hoeverre de gemeente in staat is om de in grond geïnvesteerde middelen terug te kunnen verdienen wordt gebruikt gemaakt van het volgende kengetal:
Boekwaarde in- en nog niet in exploitatie zijnde gronden / Totaal geraamde baten
Situatie Someren Kengetal len 3.
Grondexploitatie
Jaarstukke n 2023
Begroting 2024
Jaarstukke n 2024
Waarderin g 2024
-6%
-1%
-5%
voldoende
Om meer inzicht te krijgen in de risico’s van de grondexploitatie wordt in onze gemeente de financiële situatie jaarlijks getoetst aan de IFLO-norm. IFLO is de afkorting van Inspectie Financiën Lokale en provinciale Overheden. De IFLO-norm relateert de hoogte van de benodigde weerstandscapaciteit aan de boekwaarden van de gronden die in exploitatie zijn genomen. De IFLO-norm is gebaseerd op het totaalbedrag van de volgende twee componenten: -
10% van de boekwaarde van de gronden in exploitatie;-
-
10% van de nog te maken kosten van de gronden in exploitatie.
Bij het toepassen van de IFLO-norm wordt per plan aangegeven wat het risico is bij de meest negatieve optie van scenario-ontwikkeling. Voor de berekening van de noodzakelijke omvang van de reserve wordt per plan uitgegaan van het hoogste berekende geldelijke risico. De minimale omvang van de algemene reserve grondbedrijf is gelijk aan de som van de hoogste risico’s per plan. Ultimo 2024 dient de Reserve grondbedrijf op basis van genoemde berekening minimaal € 4,3 miljoen te zijn. Hierbij is als worst case scenario vijf jaar uitstel van grondverkopen gehanteerd. De stand van de reserve grondbedrijf bedraagt per ultimo 2024 € 8,6 miljoen en voldoet daarmee aan de norm zoals deze in de grondnota is vastgesteld. Na afschaffing van de niet in exploitatie genomen gronden wordt voor dit kengetal de boekwaarde van de bouwgrond in exploitatie gedeeld door de totale baten van de gemeente. Het resultaat wordt uitgedrukt in een percentage. Als norm wordt hierbij een percentage van 10 gehanteerd. Een
78
uitkomst van 10% of hoger wordt bestempeld als kwetsbaar. Hoe lager de uitkomst, hoe gunstiger voor de financiële weerbaarheid. Voor het jaar 2024 bedraagt dit percentage voor onze gemeente 5% en blijft op bijna hetzelfde niveau als 2023. Dit impliceert een beperkte kwetsbaarheid van de grondexploitatie. Ad 4. Structurele exploitatieruimte Het kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is. Er wordt gekeken naar de structurele baten en structurele lasten. Het hierdoor ontstane saldo wordt vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. Het kengetal wordt berekend met behulp van de volgende formule:
Structurele exploitatieruimte / Totale baten voor bestemming Hierbij worden de volgende normen worden gehanteerd: Voldoende
>0,6%
Matig
Tussen 0% en 0,6%
Onvoldoend
<0%
e Situatie Someren Kengetal len Structurele exploitatieruimte
Jaarstukke n 2023
Begroting 2024
Jaarstukke n 2024
Waarderin g 2024
0,85%
1%
1,3%
Voldoende
Het kengetal wordt berekend door de structurele ruimte te relateren aan de totale baten voor resultaatsbestemming. In 2024 is sprake van voldoende structurele ruimte. In werkelijkheid is het berekende percentage 1,3. Een percentage van 0,6 of meer wordt als voldoende bestempeld.
Ad 5. Belastingcapaciteit Dit kengetal geeft een indicatie van de onbenutte belastingcapaciteit. De OZB is voor gemeenten de belangrijkste bron van inkomsten. De onbenutte belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin financiële tegenvallers kunnen worden opgevangen en/of er ruimte is voor nieuw beleid. Op voorstel van het advies van de Commissie vernieuwing BBV (Besluit begroting en verantwoording) is ervoor gekozen om de belastingcapaciteit te relateren aan landelijk gemiddelde tarieven OZB. In de eerste plaats is voor een landelijk gemiddelde gekozen omdat over het algemeen geen maximum is gesteld aan belastingentarieven, zoals bij de OZB. Daarnaast geeft een gemiddeld tarief meer inzicht in de betekenis van de belastingcapaciteit voor de financiële
79
positie dan wanneer het gerelateerd wordt aan het tarief om in aanmerking te komen voor de artikel 12 status. Ook is er vanuit de praktijk behoefte bij gemeenten en andere belanghebbenden om inzicht te hebben in de lokale tarieven van omliggende gemeenten. De hoogte van belastingtarieven komen dus niet in een vacuüm tot stand; er wordt daarbij rekenschap gegeven hoe de eigen lastendruk zich verhoudt tot het landelijke gemiddelde. De mate waarbij een tegenvaller kan worden bijgestuurd, wordt ook wel de wendbaarheid van de begroting genoemd. Wanneer een gemeente te maken heeft met een hoge schuld en de structurele lasten hoger zijn dan de structurele baten en de woonlasten al relatief hoog zijn, dan is er minder ruimte om te kunnen bijsturen. Situatie Someren De belastingcapaciteit van gemeenten wordt berekend door de totale woonlasten voor een meerpersoonshuishouden in een bepaald jaar te vergelijken met het landelijk gemiddelde in het voorgaande jaar en uit te drukken in een percentage. De laatste drie jaar zitten we onder het landelijk gemiddelde van 100%. Ook in 2024 zitten we met een percentage van 91 onder het gemiddelde. Zoals eerder aangegeven in deze paragraaf bedraagt de onbenutte belastingruimte, gerekend met de artikel 12-norm € 2.300.000.
Beoordelen samenhang kengetallen Algemeen Uit de beschrijving van de verschillende kengetallen blijkt dat een afzonderlijk kengetal op zich weinig zegt over de financiële positie. Zo hoeft een hoge schuld geen nadelig effect te hebben op de financiële positie. Afhankelijk van wat er aan eigen vermogen en baten tegenover de schuld staat, zal aflossing veel of juist weinig problemen opleveren. Zo hoeft een tegenvallende ontwikkeling geen negatieve invloed te hebben in de situatie dat de vrije structurele exploitatieruimte groot is of als men over voldoende ruimte in belastingcapaciteit beschikt. Het is dus, met andere woorden, niet mogelijk om een individueel kengetal te gebruiken voor de beoordeling van de financiële positie. De kengetallen zullen altijd in samenhang moeten worden bezien, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een goed beeld kunnen geven over de financiële positie. Situatie Someren De gemeente Someren beschikt nog steeds over een solide reservepositie en ondervindt geen problemen om aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Daarnaast moet worden aangetekend dat we voor wat betreft de belastingcapaciteit nog eveneens extra ruimte hebben omdat we beneden het landelijk gemiddelde in 2024 zitten met een percentage van 91 (gemiddelde is 100%).
Al met al geeft de samenhang van de kengetallen nog steeds een rooskleurig beeld van de financiële huishouding.
80
Paragraaf Verbonden partijen Verbonden partijen betreffen organisaties en instellingen waarin een gemeente zowel een bestuurlijk als financieel belang heeft. Van een financieel belang is sprake als de gemeente de middelen, die aan een partij ter beschikking zijn gesteld, niet terugkrijgt bij faillissement van die partij of indien financiële problemen bij de derde partij kunnen worden verhaald bij de gemeente. Bij een bestuurlijk belang gaat het om het hebben van zeggenschap van de gemeente in een derde partij, hetzij omdat de gemeente een zetel in het bestuur heeft, hetzij omdat ze via aandelen mee kan stemmen. Vanwege deze belangen en daarmee gepaard gaande risico’s is het gewenst dat in de begroting en jaarstukken aandacht wordt besteed aan derde rechtspersonen, waarmee de gemeente Someren een bestuurlijke en financiële band heeft. In deze paragraaf worden deze nader toegelicht. De verbonden partijen worden hierbij opgesplitst in: 1. gemeenschappelijke regelingen 2. stichtingen / verenigingen 3. coöperaties / vennootschappen
81
Financieel overzicht
Onderstaand worden de volledige waardenoverdrachten getoond. Bij de jaarrekening 2024 worden ook de waardenoverdrachten meegenomen die geboekt zijn op kredieten. Begroting
Jaarrekening
2024
2024
Peelgemeenten
2.608
2.577
Senzer
1.278
1.278
Veiligheidsregio Brabant - Zuidoost
1.230
1.230
Belastingsamenwerking Oost-Brabant
447
457
Omgevingsdienst Zuidoost Brabant
1.264
1.282
Metropoolregio Eindhoven
289
289
GGD Brabant Zuidoost
864
882
ICT-NML
788
784
Blink
1.631
1.589
Totaal
10.399
10.368
Begroting
Jaarrekening
2024
2024
126
158
8
8
134
166
Begroting
Jaarrekening
2024
2024
Coöperatieve Bosgroep Zuid-Nederland U.A.
49
48
NV Bank Nederlandse Gemeenten
-30
-28
0
0
19
20
Gemeenschappelijke regelingen
Stichtingen en verenigingen Stichting Bureau Inkoop en aanbestedingen Zuid-Oost Brabant (BIZOB) Stichting Beheer en Exploitatie Veiligheidshuis Brabant Zuidoost Totaal Vennootschappen en coöperaties
Brabant Water NV Totaal Bedragen X € 1.000
82
83
84
Gemeenschappelijke regelingen
Naam
Gemeenschappelijke regeling Peelgemeenten
Vestigingsplaats
Deurne
Doel en openbaar
Draagt zorg van de uitvoering van de WMO (Wet maatschappelijke ondersteuning),
belang
Jeugdwet en BMS (Bijzondere bijstand, Minimaregelingen en Schulddienstverlening).
Partners
De deelnemende gemeenten zijn Asten, Deurne, Gemert-Bakel, Laarbeek en Someren.
Bestuurlijk belang
De gemeente Someren is met 3 leden vertegenwoordigd in het algemeen bestuur en met 1 lid in de dagelijks bestuur.
Eigen vermogen
Per 31-12-2024 € 1.148.099 en per 31-12-2023 € 1.017.472.
Vreemd vermogen
Per 31-12-2024 € 21.376.165, waarvan voorzieningen € 132.871 en per 31-12-2023 € 19.596.947.
Financieel resultaat
Ingeschat resultaat 2024: € 451.000 (voordeling).
Financieel belang
Gemeentelijke bijdrage 2024 € 2.608.240.
Risico's
Voor de jaarstukken 2024 is aangesloten bij de risico-inventarisatie zoals die begin 2024 is gedaan en is opgenomen in de begroting 2025. De inventarisatie heeft de volgende risico’s opgeleverd: - Ziekteverzuim; - Beveiliging van data / privacy; - Kwetsbaarheid organisatie; - Niet-functioneren; - Juridische risico's; - Inkoop en contractbeheer; - Uitvoering taken door andere gemeenten; - ICT-voorzieningen; - Politiek-bestuurlijke risico’s; - Landelijke ontwikkelingen. In februari 2024 is door het AB besloten, op basis van een nieuwe risico-inschatting, het minimum van de Algemene reserve te bepalen op € 600.000 en het maximum op € 1.200.000. Om de algemene reserve op het minimumniveau van € 600.000 te brengen, heeft het AB besloten dit aan te vullen vanuit toekomstige rekeningresultaten, zolang deze positief zijn. Een eventueel negatief
85
rekeningresultaat wordt dan niet uit de reserve gedekt, maar verhaald op de deelnemende gemeenten. Per 1 januari 2024 bedraagt de algemene reserve € 417.472. Dit is inclusief de toevoeging aan de reserve van € 117.472 zoals is besloten bij het vaststellen van de jaarrekening 2023. Voor de jaarstukken 2024 is aangesloten bij de risicoinventarisatie zoals die begin 2024 is gedaan en is opgenomen in de begroting 2025.
Ontwikkelingen
De volgende ontwikkelingen zijn voor benoemd: Sociaal domein breed: - Integraal werken; - Innovatie en transformatie; - Management- en stuurinformatie; - Rechtmatige zorg; - Interne Controle en controle prestatielevering. Wmo: - Maatschappelijke opvang en beschermd wonen (nieuwe ontwikkeling); - Wmo-huishoudelijke ondersteuning (nieuwe ontwikkeling); - Wmo-begeleiding. Jeugd: - Inkoopsamenwerking jeugd; - Woonplaatsbeginsel (nieuwe ontwikkeling). BMS: - Beleid en uitvoering BMS.
Rapportages
Financieel jaarverslag 2024
86
Naam
Senzer
Vestigingsplaats
Helmond
Doel en openbaar
Integrale uitvoering Participatiewet, alsmede activiteiten op het vlak van
belang
arbeidsreïntegratie en aangepaste arbeid aan personen uit de deelnemende gemeenten, die op afstand staan van de reguliere arbeidsmarkt.
Partners
De deelnemende gemeenten zijn Asten, Deurne, Gemert-Bakel, Geldrop-Mierlo, Helmond, Laarbeek, Someren.
Bestuurlijk belang
De gemeente Someren is met 2 leden vertegenwoordigd in het algemeen bestuur en 1 lid in het dagelijks bestuur.
Eigen vermogen
Per 31-12-2024 € 28.737.000 en per 31-12-2023 € 24.549.000.
Vreemd vermogen
Per 31-12-2024 € 22.437.000 en per 31-12-2023 € 22.557.000.
Financieel resultaat
Rresultaat 2024: € 5.022.000.
Financieel belang
Gemeentelijke bijdrage 2024 € 6.800.000 (algemene middelen en structurele bijdrage).
Risico's
Senzer streeft ernaar om de gestelde doelen te bereiken en daarbij de risico’s te beheersen. Restrisico’s worden zoveel mogelijk afgedekt met het aanwezige weerstands capaciteit. De ratio weerstandsvermogen wordt bepaald door de beschikbare weerstandscapaciteit te delen door de benodigde weerstandscapaciteit. In de jaarrekening bedraagt de ratio 1,04 exclusief rekeningresultaat (9.571/9.180), inclusief rekeningresultaat bedraagt deze 1,59. Het rekeningresultaat krijgt bij en/of aansluitend op het vaststellen van de jaarrekening een nadere bestemming. Uit voorgaande blijkt dat de ratio voldoende is, wat betekent dat er voldoende weerstandsvermogen aanwezig is, om de daarmee samenhangende gekwantificeerde risico’s af te dekken. De door Senzer gekwantificeerde risico's betreffen: - Rijksfinanciering en economische- en arbeidsmarktontwikkeling in relatie tot aantal uitkeringen en corresponderende lasten; - Lagere toegevoegde waarde: wegvallen opdrachten en/of druk tariefopstelling; - Loon- en prijsontwikkeling die afwijkt van gehanteerde CPB-ramingen; - Opname van opgebouwde verlofrechten in één jaar. - Toekomstbestendige organisatie;
87
- Bedrijfscontinuïteit (fysieke en cybersecurity risico’s). Deze risico's resulteren in een benodigde weerstandsvermogen van € 9.330.000. Het aanwezige weerstandsvermogen bedraagt € 14.592.000 (inclusief resultaat jaarrekening).
Ontwikkelingen
Senzer heeft te maken met de volgende algemene ontwikkelingen: - Omgaan met krapte op de arbeidsmarkt; - Inzet inclusieve technologie; - Instrumentengids Dennis & Eva; - Ontwikkeling Senzer, De ontwikkeling en professionalisering van het vakmanschap van medewerkers van Senzer; - Extra aandacht voor het boeien en binden van personeel; - Digitalisering - Huisvesting, er wordt o.a. gekeken naar de mogelijkheden voor nieuwbouw; - Actualisatie governance Senzer - Ontwikkelingen wet- en regelgeving (Aanpassing Participatiewet, Breed Offensief en Regionaal Werkcentrum).
Rapportages
Concept jaarstukken 2024 / begroting 2025.
88
Naam
Veiligheidsregio Zuidoost-Brabant (VRBZO)
Vestigingsplaats
Eindhoven
Doel en openbaar
Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost (VRBZO) is een organisatie waarin de brandweer
belang
en de geneeskundige hulpverleningsorganisatie in de regio (GHOR) samenwerken om incidenten en rampen te voorkomen, te beperken en te bestrijden. VRBZO is een samenwerkingsverband tussen 21 gemeenten in de regio ZuidoostBrabant. Kerntaken: Taken op het terrein van brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen, rampenbestrijding en crisisbeheersing. Het wettelijk kader wordt gevormd door de Wet veiligheidsregio’s.
Partners
Asten, Bergeijk, Best, Bladel, Cranendonck, Deurne, Eersel, Eindhoven, GeldropMierlo, Gemert-Bakel, Heeze-Leende, Helmond, Laarbeek, Nuenen c.a., Oirschot, Reusel- De Mierden, Someren, Son en Breugel, Valkenswaard, Veldhoven en Waalre.
Bestuurlijk belang
Het bestuur van VRBZO bestaat uit de burgemeesters van de deelnemende gemeenten en kent een Algemeen Bestuur, Dagelijks Bestuur en de voorzitter. De bestuursorganen laten zich in hun taakuitoefening adviseren door de Commissie Financiën & Bedrijfsvoering waarin vertegenwoordigers van het bestuur, gemeentesecretarissen (2) en controllers van gemeenten (2) zitting hebben. Daarnaast zijn er 2 inhoudelijke commissies waarin onderwerpen met betrekking tot brandweerzorg en crisisbeheersing met enkele burgemeesters inhoudelijk worden voorgesproken.