Bijlage bij raadsinformatiebrief Integraal Zorgakkoord, regioplan Helmond-de Peel

Regioplan Helmond-de Peel

Eind 2023

Dit is de definitieve versie van het regioplan, waarin alle feedback vanuit het kernteamoverleg is verwerkt Proces afstemming regioplan Helmond-de Peel Versie

Deadline

Concept versie 1

29 november

Beschrijving

• • •

Eerste concept versie van het regioplan, waarin PwC Strategy& voorstel heeft gedaan voor hoofdstukken governance, monitoring en randvoorwaarden Feedback vanuit kernteamoverleg 22 november verwerkt Tweede concept versie van het regioplan met daarin voorstel opgenomen voor werkagenda vanuit PwC Strategy&, afgestemd met programmateam 1 Feedback vanuit 1) programmateam 1, 2) bestuurlijke trekkers op thema’s en 3) kernteam op kwantificering van initiatieven verwerkt

Concept versie 2

4 december

Concept finaal

11 december

• •

Finaal concept versie van het regioplan Feedback vanuit gesprekken met kernteam verwerkt

Definitief regioplan

22 december

• •

Feedback punten vanuit kernteamoverleg van 15 december verwerkt Definitieve versie

Publiceren regioplan

Vóór 31 december

• •

Verwerking van redactionele en vormgeving punten Uploaden finale versie regioplan

Regioplan Helmond – de Peel

•

1) Stafteam is hernoemd naar programmateam

December 2023 2

Inhoudsopgave Regioplan 1

Samenvatting

2

Context

3

Regio-opgaven

4

A

Kenmerken van de regio

B

Uitdagingen in de regio

Regio-afspraken A

Gezamenlijke beweging

B

Doel en subdoelstellingen per thema

C

Lopende en beoogde initiatieven

5

Governance & Monitoring

6

Randvoorwaarden

7

Regionale werkagenda Appendix

Regioplan Helmond – de Peel

December 2023 3

1. Samenvatting

Regioplan Regioplan Helmond –Helmond de Peel – de Peel

December 2023 4

Samenvatting [1/3] Het regioplan is een logische volgende stap van het netwerk Peel Duurzaam Gezond, wat reeds in 2015 is opgericht1 In 2015 startten tien organisaties een unieke beweging in Helmond-de Peel met het oprichten van Peel Duurzaam Gezond (PDG); een samenwerking met als doel zorg en welzijn nabij, waarbij de inwoners zoveel mogelijk de eigen regie voeren. Vanuit het netwerk PDG werd in 2021 een regiobeeld opgesteld en dit moment werd tevens aangegrepen om het netwerk uit te breiden met gemeenten en zorgverzekeraars. Vanaf 1 juli 2023 is PDG de officiële naam van het netwerk waarin zorg- en welzijnspartijen, gemeenten en zorgverzekeraars samenwerken in de regio Helmond-de Peel en is er behoefte aan een actieplan voor de geïdentificeerde verbeterthema’s, op basis van het regiobeeld. Parallel hieraan hebben zorgpartijen en verzekeraars in 2022 het Integraal Zorgakkoord gesloten. Kernvraagstuk daarin is de toegankelijkheid van de zorg, die onder druk staat door een groeiend (landelijk) personeelstekort. Onderdeel van het Integraal Zorgakkoord is het opstellen van een regioplan, waarin een gezamenlijk plan wordt opgesteld voor de regio, incl. governance en monitoring.

De toegankelijkheid van de zorg in Helmond-de Peel staat onder grote druk2 Helmond-de Peel staat voor grote opgaven. We moeten anticiperen op een steeds groter en complexer wordende zorgvraag, bijvoorbeeld omdat de bevolking vergrijst (het aandeel 65+-ers stijgt van 19% in 2020 naar 25% in 2030). Daarnaast zijn afnemende (positieve) gezondheid en mentale welgesteldheid i.c.m. een lage zelf- en samenredzaamheid en problemen met luchtkwaliteit en geuroverlast grote gezondheidsvraagstukken in de regio. Decennialang is gewezen op de hoge kosten die de stijgende zorgvraag met zich meebrengt. De focus is afgelopen jaren echter verschoven naar personeelstekorten, aangezien deze de toegankelijkheid en kwaliteit van de zorg- en welzijnssector onder hoge druk zet. Dit geldt ook voor Helmond-de Peel, waar het personeelstekort voor het zorg- en welzijnsdomein momenteel al ~500 personen bedraagt. Dit aantal zal groeien naar 1.500 – 3.0003 personen in 2032 en vraagt om een radicaal andere aanpak van zorg.

PDG heeft besloten om het actieplan en het regioplan te combineren en in het laatste kwartaal van 2023 is voorliggend plan opgesteld voor de regio. Dit document is expliciet een ijkpunt en geen eindpunt en verdere aanscherpingen en aanpassingen van dit dynamische document zullen in 2024 (mogelijk) plaatsvinden.

Regioplan Helmond – de Peel

1) Voor verdieping zie hoofdstuk 2; 2) Voor verdieping zie hoofdstuk 3; 3) Het personeelstekort van 1.500 is gebaseerd op het prognosemodel Z&W, dit model gaat er vanuit dat het zorgpersoneel licht groeit de komende jaren. We achten deze kans echter klein door het type bevolkingsgroei en demografische ontwikkelingen. Bij uitblijven van groei van het personeelsaanbod groeit het tekort naar 3.000 in 2032

December 2023 5

Samenvatting [2/3] PDG wil de toegankelijkheid van de zorg vergroten1 PDG streeft naar een gezonde Peelregio met vitale inwoners, die voor zichzelf en elkaar kunnen zorgen en naar elkaar omkijken. Alleen dan kunnen we de zorg toegankelijk houden voor iedereen. Dit kunnen we alleen samen bereiken: zorg, welzijn, gemeente, verzekeraar, inwoner en professional. We geven invulling aan deze doelstelling middels vier thema’s; eigen regie & zingeving, leefomgeving, passende zorg & leefstijl en arbeidsmarkt.

Regioplan Helmond – de Peel

We gaan aan de slag met impactvolle transformaties, zelf en collectief, richting het gemeenschappelijk doel2 Om ons doel te bereiken is het nodig dat: • Alle instellingen het lef hebben om te experimenteren en aan de slag te gaan met de beoogde beweging en verandering – meerdere instellingen durven te kiezen voor innovatie en we tonen hierbij vertrouwen in elkaar • Partijen de samenwerking op instelling- en sectoroverstijgende uitdagingen en knelpunten zoeken, waarbij het gezamenlijke boven het individuele belang prevaleert • Collectief ondersteunende en randvoorwaardelijke activiteiten gezamenlijk worden opgepakt door partijen uit de regio Transformaties vergen ook financiële middelen. Waar mogelijk doen we een (integrale of individuele) aanvraag voor IZAtransformatiemiddelen. De gewenste verschuiving van zorg naar informele zorg en welzijn vraagt ook om investeringen in het sociaal domein. Daarom werken we aan een toekomstbestendig sociaal domein met ‘De Koers’ (samenwerkingsinitiatief van gemeenten3), voeren we domeinoverstijgende kosten-baten analyses in onze transformatieplannen uit en dragen we deze boodschap uit naar de landelijke overheid.

1) Voor verdieping zie hoofdstuk 4A en 4B; 2) Voor verdieping zie hoofdstuk 4A; 3) Voor verdieping zie hoofdstuk 3A

December 2023 6

Samenvatting [3/3] We zijn partners met inwoners en sluiten aan bij de leefwereld van mensen1 Ons ambitieuze regioplan vraagt om een gelijkwaardige samenwerking tussen inwoners, cliënten en patiënten, instellingen en professionals. We werken vanuit gemeenschapskracht en ondersteunen inwoners om regie te nemen over de eigen gezondheid en vitaliteit en die van mensen om hen heen, en bewust te zijn van eigen keuzes. Voor professionals geldt: niet elke hulpvraag is een zorgvraag, en passende zorg betekent soms dat ingrepen niet meer uitgevoerd worden. Alleen zo kunnen we bewegen richting een transformatie op basis van positieve gezondheid, informele zorg en passende zorg. De lopende en beoogde initiatieven dragen fors bij aan onze doelstellingen en vereisen een korte-termijn start. Daarnaast zijn aanvullende strategische initiatieven nodig2 Op het moment van schrijven zijn er meer dan 50 lopende en beoogde initiatieven geïdentificeerd die bijdragen aan de doelstellingen van één (of meerdere) thema(s). De plannen en initiatieven in dit regioplan zijn voorzien van ramingen van de impact op de verwachte personeelsbehoefte, om een hoogover beeld te geven in hoeverre de initiatieven bijdragen aan het toegankelijk houden van de zorg. Gecombineerd met kwalitatieve afwegingen, kan de impact-schatting worden gebruikt in het prioriteren van initiatieven.

De ramingen zijn waar mogelijk gebaseerd op bewezen praktijken. We verwachten dat de lopende en beoogde initiatieven het oplopende personeelstekort fors weten te adresseren – het tekort van 1.500 – 3.0003 reduceren we met 950-1.000 personen. Daarom willen we op korte termijn starten met de beoogde initiatieven, waarvan we een grote impact verwachten. Parallel hieraan worden in Q1 2024 per thema strategische initiatieven geïdentificeerd en uitgewerkt om het resterende tekort te adresseren.

Regioplan Helmond – de Peel

In Q1 2024 gaan we door op de ingeslagen weg en richten we thema-coalities in en bereiden we financieringsaanvragen voor4 In Fase 1 (Q1-Q2 2024) starten we met het vormgeven van de thema-coalities, welke als opdracht meekrijgen om de lopende en beoogde initiatieven aan te vullen en te concretiseren. Hierdoor ontstaat er een scherp beeld van de status en knelpunten van ieder initiatief en welke aanvullende initiatieven nodig zijn om onze doelstellingen te realiseren. Op basis daarvan worden initiatieven geprioriteerd. Vervolgens kan per thema worden vastgesteld welke financiering/bekostiging het beste past en op welk niveau financiering zal worden aangevraagd (thema-, programma- of project-niveau), en gestart worden met het schrijven van de transformatieplannen. Voor een aantal projecten kan in Q1 2024 al gestart worden met het aanvragen van financiering, omdat deze al (deels) zijn uitgewerkt en/of partijen zich er al aan hebben gecommitteerd. Initiatieven, onafhankelijk van financiering, worden gestart, verbreedt en/of voortgezet.

In Fase 2 (Q3-Q4 2024) werken we transformatieplannen uit voor additionele initiatieven en projecten, onderzoeken we de mogelijkheden tot het aanspreken van overige financieringsbronnen voor projecten die niet in aanmerking komen voor financiering via transformatieaanvraag In Fase 3 (2025 e.v.) voeren we de transformatieplannen uit, actualiseren we doelstellingen en sturen we bij waar nodig, o.b.v. inzichten uit monitoring, ontwikkelingen op toegankelijkheid en maatschappelijke ontwikkelingen. We zijn ervan overtuigd dat we samen de veranderingen kunnen maken die nodig zijn om de zorg in Helmond-de Peel toegankelijk en van hoge kwaliteit te houden. Dit plan is een eerste stap in die richting.

1) Zie voor verdieping hoofdstuk 4A; 2) Zie voor verdieping hoofdstuk 4C; 3) Het personeelstekort van 1.500 is gebaseerd op het prognosemodel Z&W, dit model gaat er vanuit dat het zorgpersoneel licht groeit de komende jaren. We achten deze kans echter klein door het type bevolkingsgroei en demografische ontwikkelingen. Bij uitblijven van groei van het personeelsaanbod groeit het tekort naar 3.000 in 2032; 4) Zie voor verdieping hoofdstuk 7

December 2023 7

2. Context

Regioplan Regioplan Helmond –Helmond de Peel – de Peel

December 2023 8

Het regioplan is een logische volgende stap van het netwerk Peel Duurzaam Gezond, wat reeds in 2015 is opgericht Context December 2015

September 2021

Mei 2022

September 2022

December 2023

Tien organisaties nemen het initiatief om Peel Duurzaam Gezond op te richten

Regiobeeld opgesteld, waarin regionale knelpunten en belangrijkste opgaven staan beschreven

Regiobeeld besproken met >180 inwoners, professionals, managers en bestuurders op het Peelcongres om samen te zoeken naar oplossingen voor de belangrijkste opgaven

Het GALA en IZA zijn opgezet met als doel toegankelijkheid en kwaliteit van het zorg- en welzijnsdomein te borgen

In het regioplan worden lopende thema’s, initiatieven en afspraken geformaliseerd en nader uitgewerkt

Doel van PDG is dat inwoners de ondersteuning op het gebied van zorg en welzijn ervaren als een geoliede machine die invoegt op hun leven. Zorg en welzijn moeten nabij zijn en de inwoners moeten zoveel mogelijk de eigen regie voeren

Daarnaast is dit moment aangegrepen om PDG uit te breiden naar de gemeenten en de zorgverzekeraar

Regioplan Helmond – de Peel

Het GALA en IZA geven regio’s de opdracht oplossingen te vinden voor het toegankelijkheidsprobleem, waarbij regiobeeld en regioplan de middelen zijn om deze oplossingen te identificeren en er afspraken over te maken December 2023 9

Het regioplan is met het kern- en programmateam opgesteld, waarin perspectieven van inwoners een plek hebben gekregen Doorlopen proces voor het regioplan

Kick-off regioplan

Verdiepen regioopgaven en afspraken

Vormgeven regioplan

Concept regioplan

Steunen regioplan

Oktober

November

December

15 december

22 december

• Tijdens het kernteamoverleg op het Peelcongres van 25/10 is het voorstel voor uitwerking van het regioplan besproken • Hiermee zijn we ‘van wal’ gekomen voor de verdere uitwerking van het regioplan

• In samenwerking met programma- en kernteam hebben we inhoud van regioplan vormgegeven, door o.a.: – Formuleren van prioritaire opgaven, thema’s en (sub)doelstellingen – Definiëren van lopende initiatieven, inclusief vaststellen impact

• Leden van programma- en

• Tijdens het kernteam

kernteam hebben thema’s, subdoelstellingen en initiatieven geaccordeerd • Concept regioplan is vormgegeven op basis van input programma- en kernteam op governance, monitoring, randvoorwaarden en werkagenda

overleg van 15/12 is het concept regioplan besproken • Hierbij hebben kernteamleden de kans gehad om laatste punten aan te dragen voor de definitieve versie van het regioplan

Regioplan gesteund door;  Elkerliek  De Zorgboog  Savant  GGZ Oost Brabant  GGD Brabant-Zuidoost  Elan  LEVgroep  Gemeente Helmond  GR Peelgemeenten  Koepel zorgcoöp. Zuid-NL  CZ

Perspectieven van inwoners op het regioplan én de uitvoering hebben middels koepel zorgcoöperaties Zuid-NL een plek gekregen in het regioplan Het regioplan geldt als een ijkpunt en geen eindpunt – ook na de vaststelling in december 2023 blijft het plan een dynamisch document

Regioplan Helmond – de Peel

December 2023 10

3. Regio-opgaven A. Kenmerken van de regio B. Uitdagingen in de regio

Regioplan Regioplan Helmond –Helmond de Peel – de Peel

December 2023 11

Helmond-de Peel is een kleine regio met sterke bevolkingsgroei en een atypisch zorggebruik Kenmerken van de regio (1/2)

6

~215.000

Gemeenten

Bevolkingsgroei

De bevolking groeit met +5,3% t.o.v. het landelijk gemiddelde van +3,8%

Regioplan Helmond – de Peel

Zorgmedewerkers

Vergrijzing

In 2030 groeit aandeel 65+ naar 25%, gelijk aan het landelijk gemiddelde

Gem. gebruik Zvw

Hoog gebruik Wmo

Laag gebruik Wlz

Laag gebruik Jeugdzorg

+0,4% t.o.v. landelijk

Zorggebruik

~16.000

Inwoners

-19% t.o.v. landelijk

+16% t.o.v. landelijk

-19% t.o.v. landelijk

Bron: Regiobeeld Helmond de Peel v1.5, d.d. augustus/september 2021

December 2023 12

De regio Helmond-de Peel kenmerkt zich door een wijde reeks aan inwonersinitiatieven Kenmerken van de regio (2/2)

Niet uitputtend

Toelichting • Kenmerkend voor de regio Helmond-de Peel zijn het groot aantal inwonerinitiatieven

• Inwonerinitiatieven, die zich richten op

samenredzaamheid in een zorgzame buurt, dragen bij aan sociale samenhang, waarbinnen zingeving kan worden beleefd

• De ondersteuning die zij bieden is op maat

(eigen regie) en aanvullend op de zelfredzaamheid van een hulpvrager en zijn onmiddellijke omgeving

• Hiermee dragen inwonerinitiatieven direct bij aan een samenleving waarin we omzien naar elkaar

• Daarnaast lanceren we de ABCD-methode in

ABCD - methode

Regioplan Helmond – de Peel

buurten waar inwonersinitiatieven momenteel niet vanzelf starten, met het doel om inwoners weer aangehaakt te krijgen en ook hier zorgzame buurten te versterken

December 2023 13

In Helmond-de Peel werken verschillende partijen samen in het verband PDG aan een vitale en gezonde Peelregio… Betrokken partijen Peel Duurzaam Gezond (PDG)

Niet uitputtend

Toelichting • Meerdere partijen werken samen in Helmondde Peel aan de vitaliteit en gezondheid van haar inwoners

• Een aantal jaar geleden heeft een kopgroep

van instellingen en gemeenten (Peel Duurzaam Gezond) de handen ineen geslagen om reeds bestaande initiatieven in de regio met elkaar te verbinden

Regioplan Helmond – de Peel

December 2023 14

… en daarbij werken gemeenten in de regio (samen) aan een toekomstbestendig sociaal domein De Koers: Samen werken door samenwerken

Normaliseren

Als inwoner mag je zijn zoals je bent. Je wordt geaccepteerd met al je mogelijkheden en beperkingen. Je bent in eerste instantie zelf verantwoordelijk om je vragen en behoeften op te lossen samen met je directe omgeving (vrienden, familie, buren). Daar waar een oplossing niet voorhanden is ondersteunen wij hierbij als gemeente. Deze oplossing is er altijd op gericht dat je zo snel mogelijk op eigen kracht weer verder kan en mee kan doen.

Bevlogen samenwerking rondom de inwoner

Wij streven ernaar dat inwoners goed afgestemde zorg en dienstverlening ontvangen: zoveel als nodig en niet meer dan noodzakelijk. Professionals die verantwoordelijk zijn voor deze zorg en dienstverlening zijn in staat om eenvoudige vragen eenvoudig aan te vliegen, voelen de ruimte om te werken vanuit de bedoeling en zijn in staat om in meer complexere situaties goed gecoördineerd samen te werken.

Zakelijke samenwerking rondom de inwoner

We zijn in staat om te sturen op onze partners waardoor we meer grip krijgen op de zorginzet, de kwaliteit hiervan en bijbehorende kosten. Deze partners leveren vanuit hun eigen rol en verantwoordelijkheid, geborgd in contracten, een bijdrage aan de dienstverlening richting de inwoner waarbij de uitgangspunten normaliseren en integraliteit voorop staan.

Regioplan Helmond – de Peel

Kadernota Sociaal Domein Organiseren van zorg en ondersteuning in het sociaal domein zo laagdrempelig, nabij, preventief en samenhangend mogelijk. In een duurzaam (houdbaar) sociaal stelsel met een sterke sociale basis voor iedereen; Sociale Teams die vroegtijdig en nabij vrij toegankelijke brede basisondersteuning bieden in de wijken én met passende specialistische zorg waar nodig. Hiermee spelen we ook in op de toenemende zorg schaarste en de aangescherpte tweedeling in de stad. We zetten hierbij in op een sterke sociale basis door:

1.

De persoonlijke veerkracht van inwoners te versterken door inzet op bestaanszekerheid, gezondheid en basisvaardigheden/competenties.

2.

De sociale netwerken en samenredzaamheid in buurten en wijken te stimuleren door onder andere inwonerinitiatieven te faciliteren en inclusie te bevorderen.

3.

De voorzieningen (sociale infrastructuur) in de wijken te versterken, waarbij de meest kwetsbare wijken in beginsel de hoogste prioriteit hebben.

December 2023 15

3. Regio-opgaven A. Kenmerken van de regio B. Uitdagingen in de regio

Regioplan Regioplan Helmond –Helmond de Peel – de Peel

December 2023 16

Samenvatting: HdP kent een toenemende zorgvraag i.c.m. een toenemend personeelstekort en afnemend mantelzorgpotentieel Samenvatting van de uitdagingen in de regio Sterke bevolkingsgroei en vergrijzing i.c.m. atypisch zorggebruik1 Bevolkingsgroei 2020 – 2030 Aandeel 65+

19%

Toenemend personeelstekort en een afnemend mantelzorgpotentieel

Zorggebruik t.o.v. landelijk gemiddelde (2020)

Personeelstekort Z&W 2020 – 2032

Mantelzorgpotentieel 2020 – 2030

15,8%

25%

-38% +8%

214K

11,6% 231K

0,4%

x3-6

1.500-3.000 7,2% 1.500

-18,9% 2020

2030

Zvw

Wlz

Wmo

Jeugdzorg

Uitdaging: Opvangen, voorkomen, en afbuigen2 van de groeiende (en complexer wordende) zorgvraag

Regioplan Helmond – de Peel

500

1.500

2022

2032

-19,0% 2020

2030

Uitdaging: Realiseren van toereikend zorgaanbod voor de toekomstige zorgvraag

1) Het atypische zorggebruik is vastgesteld in het regiobeeld; over deze conclusie zijn discussies gestart om deze cijfers te duiden en in 2024 zullen we deze discussies verbreden naar de gehele regio om vervolgens conclusies en vervolgstappen te kunnen verbinden aan deze uitkomsten; 2) Door bijvoorbeeld eigen regie, digitalisering Bron: Regiobeeld Helmond de Peel v1.5, d.d. augustus/september 2021; Regiobeeld Zuidoost-Brabant 2023; Prognosemodel Z&W

December 2023 17

Verdieping bevolkingsgroei: Helmond-de Peel kent een toenemende en vergrijzende populatie Prognose bevolkingsontwikkeling Aandeel 65+

19%

214k Asten

17k

Someren

19k

Laarbeek Gemert-Bakel

23k 31k

25%

223k 17k 20k 23k 32k

33k

231k 18k 21k 23k 32k

33k

?

239k 18k 21k 23k 33k

34k

247k 18k 22k 23k 33k

35k

Deurne

32k

92k

98k

104k

110k

116k

Helmond

2020

2025

2030

2035

2040

Regioplan Helmond – de Peel

Groei ’20-’40

Bron: Regiobeeld Helmond de Peel v1.5, d.d. augustus/september 2021; PBL/CBS regionale bevolkings- en huishoudensprognose 2022

+8,2% +12% +3,0% +8,7%

+6,2%

+25,1%

December 2023 18

Verdieping zorggebruik: het zorggebruik in Zvw en Wmo is tot 15% hoger dan NL, terwijl vraag in Wlz en Jeugdzorg 18-19% lager is Het atypische zorggebruik is vastgesteld in het regiobeeld; over deze conclusie zijn discussies gestart om deze cijfers te duiden en in 2024 zullen we deze discussies verbreden naar de gehele regio om vervolgens conclusies en vervolgstappen te kunnen verbinden aan deze uitkomsten

Zorgvraag

Zvw Absolute omvang en als % van zorgkosten (2017)

Wlz

€572m (64%)

Wmo

€204m (23%)

Jeugdzorg

€62m (7%)

€53m (6%)

+34,1%

+15,8% Afwijking t.o.v. het landelijk gemiddelde: opvallende zorgsoorten (2020)

7,5%

+6,0%

+0,4%

-1,1% -17,0%

-17,0%

-18,9%

Totaal Zvw

Opmerkingen

GGZ

Wijkverpl.

GRZ

-30,0%

ELV

Totaal Wlz

Zorg thuis

Zorg in instelling

•

Hoog gebruik wijkverpleging door gebrek aan plek in ouderenzorg

•

Laag aantal Wlz cliënten 65+, tegen gemiddelde kosten

•

Lage inzet van GRZ door mobiele geriatrische teams thuis

•

•

Lage inzet van GGZ en ELV

Er zijn te weinig intramurale plekken, ouderen blijven langer thuis

Regioplan Helmond – de Peel

-15,0%

-19,0%

-22,7%

-28,0%

Totaal Wmo

•

Hulp middelen

Onderst. thuis

Relatief hoge inzet Wmo, m.n. hulpmiddelen en ondersteuning thuis omdat ouderen langer zelfstandig thuis wonen

Totaal Jeugdzorg

• •

Bron: Regiobeeld Helmond de Peel v1.5, d.d. augustus/september 2021; Regiobeeld Zuidoost-Brabant 2023; Waarstaatjegemeente.nl

Zonder verblijf

Met verblijf

Lagere inzet t.o.v. landelijk Achteruitgang mentaal welbevinden 12-18 kan leiden tot hoger beroep op jeugdzorg

December 2023 19

Verdieping zorggebruik: er is een afnemende gezondheid en mentale welgesteldheid, i.c.m. een lage zelf- en samenredzaamheid Zorgvraag door afnemende gezondheid en welzijn Lage (positieve) gezondheid, leefstijl en mentaal welzijn bij volwassenen in HdP t.o.v. NL, afname bij jeugd Volwassenen (2022)

Groot deel van ouderen is beperkt zelf- en/of samenredzaam Onderzoek onder ouderen, Helmond-de Peel, 2020

Jeugd 12-18 jaar regio

Nederland

2015

77%

Helmond de Peel

16%

2019

15%

63%

48%

50%

54%

11%

43%

17% 11%

Genoeg beweging

Overgewicht

Regioplan Helmond – de Peel

Heeft blije gevoelens

Psychisch ongezond

12% 8%

Suicide overwogen

Ouderen die zeer ernstig eenzaam zijn

Ouderen die weinig regie over eigen functioneren ervaren

Bron: Regiobeeld Helmond de Peel v1.5, d.d. augustus/september 2021; Regiobeeld Zuidoost-Brabant 2023

Ouderen die niet in staat zijn zingeving te geven aan het eigen leven December 2023 20

Verdieping zorggebruik: de luchtkwaliteit is relatief slecht, geuroverlast is hoog en voorzieningen blijven achter t.o.v. NL Uitdagingen rondom de leefomgeving Geuroverlast en slechte luchtkwaliteit met negatieve gezondheidseffecten als gevolg Luchtkwaliteit - Risicocumulatie, 2021

De beschikbaarheid van voorzieningen in Helmond-de Peel blijft achter t.o.v. Nederland Voorzieningen – afwijking t.o.v. Nederland (2020)

Legenda Veel Gemiddeld

“De gemiddelde vroegtijdige sterfte door blootstelling aan PM10 en NO2 is in Noord-Brabant 358 dagen”1

Negatieve bijdrage Grote negatieve bijdrage

Weinig

Geuroverlast, 2021

Legenda Veel Gemiddeld Weinig

Regioplan Helmond – de Peel

“De luchtkwaliteit in Oost-Brabant is beduidend slechter dan elders in de provincie, met alle gezondheidsgevolgen van dien. Daarnaast speelt geuroverlast hier een grotere rol”2

Helmond Helmond de Peel

Asten

Someren Deurne

Gemert Laarbeek Bakel

De beschikbaarheid van voorzieningen (o.a. OV, winkels, horeca, recreatie) draagt bij aan gezondheidsbescherming; verder investeren in de leefomgeving kan gezondheid bevorderend werken2

(1) GGD Brabant, 2022; (2) Brabantadvies, 2021 Bron: Luchtkwaliteit en gezondheid in de provincie Noord-Brabant, 2022; Brabantscan 2021; Regiobeeld Helmond de Peel v1.5, d.d. augustus/september 2021; Regiobeeld Zuidoost-Brabant 2023

December 2023 21

Verdieping personeelstekort: het tekort van ~1.500-3.000 medewerkers in 2032 zet de toegankelijkheid onder druk en is nu al voelbaar Personeelstekorten (1/2) De opgave in perspectief: in 2021 werkt 1 op de 6 van werknemers in zorg en welzijn, in de prognose wordt al uitgegaan van 1 op de 5 in 2030

-1.500 / -3.000 -8% / -16%

-500 -3% 16.500

25-11-21

14-06-22 19.000

16.000

17.500 16.000

Het tekort loopt op tot 3.000 als er geen extra capaciteit naar de zorg gaat

11-10-22

2022 Personele vraag

Regioplan Helmond – de Peel

2032 Personeelsaanbod (1) Geëxtrapoleerd naar Helmond-de Peel o.b.v. inwonersaantallen vanuit de personeelstekorten voor Zuidoost Brabant. Bron: prognosemodel Zorg en Welzijn Bron: PBL/CBS regionale bevolkings- en huishoudensprognose 2022

December 2023 22

Verdieping personeelstekort: alle domeinen hebben een tekort en zullen in actie moeten komen Personeelstekorten (2/2) ~3.000

900-950

In het prognosemodel Z&W wordt uitgegaan van een (lichte) toename van het personeelsaanbod. I.o.m. organisaties in de regio lijkt dit onwaarschijnlijk; het personeelstekort loopt in dat geval op tot 3.000 medewerkers in 2030 i.p.v. 1.500

Risico’s van niet in actie komen

450 500-550

250

• De toegankelijkheid van zorg verslechtert (hogere wachtlijsten) 350-400 175

• De kwaliteit van zorg neemt af, door minder tijd en aandacht van personeel 300-350 150

~1.500

• De kosten van zorg nemen toe, door hogere tarieven voor arbeid

250-300 125

125

Totaal

V&V

Regioplan Helmond – de Peel

MSZ

Overig zorg en welzijn

GHZ

GGZ

• Het werkplezier neemt af, door de steeds hogere werkdruk (een vicieuze cirkel)

250-300

Thuiszorg

100-150 50

100-150 50

HA en Sociaal werk gezondheidscentra

50-100 25 Jeugdzorg

1) Het prognosemodel neemt ook de kinderopvang mee in de personeelstekorten. Wij hebben ervoor gekozen om deze in mindering te brengen op het totale tekort omdat dit geen onderdeel is van het IZA

December 2023 23

4. Regio-afspraken A. Gezamenlijke beweging B. Doel en subdoelstellingen per thema C. Lopende en beoogde initiatieven

Regioplan Regioplan Helmond –Helmond de Peel – de Peel

December 2023 24

We streven naar een gezonde Peelregio met vitale inwoners en gaan uitdagingen aan door samen te werken Gezamenlijke visie

Onze visie voor een gezonde Peelregio We streven naar een gezonde Peelregio met vitale inwoners die voor zichzelf en elkaar kunnen zorgen en naar elkaar omkijken. Om de zorg en ondersteuning voor al onze inwoners beschikbaar en betaalbaar te houden, staan we in de regio Helmond en de Peel voor grote uitdagingen.

Regioplan Helmond – de Peel

We hebben geconcludeerd dat we deze uitdagingen alleen aan kunnen gaan door samen te werken, binnen en tussen de verschillende domeinen en mét inwoners. Onze inwoners zijn zelf ook aan zet. Vanuit deze gezamenlijke verantwoordelijkheid brengen we samen een beweging op gang om de basis, waarin wonen, werken en welzijn in balans zijn, te versterken.

We zetten in op samenredzaamheid, op het normaliseren van het (samen)leven met beperkingen en op het bevorderen van gezondheid. Daarbij accepteren we dat het leven niet volledig maakbaar is en zorg niet onbeperkt beschikbaar. Soms moet de lat daarom lager. We doen niet meer, niet minder maar we doen anders, innovatief en met de menselijke maat.

Om dit te bereiken hebben we het lef om over grenzen heen te stappen en te kiezen voor innovatie. Daarbij tonen we vertrouwen in elkaar, nemen we de ruimte om te experimenteren en accepteren we dat de gekozen aanpak soms niet de verwachte impact heeft. Zo leren we samen wat wel en wat niet werkt voor de inwoners van onze regio.

Noot: Visie zoals vastgesteld tijdens Stuurgroep regio-opgave overleg van 15 maart 2023 (Stuurgroep regio-opgave was voorloper van huidige kernteam)

December 2023 25

We streven naar een gezonde Peelregio o.b.v. thema’s: eigen regie & zingeving, leefomgeving, passende zorg & leefstijl, en arbeidsmarkt

Inwoners zijn waar mogelijk zelf- en samenredzaam en kunnen wanneer nodig terecht bij laagdrempelige steunpunten en passende hulp en ondersteuning

We bieden passende zorg: zelf, thuis en digitaal als het kan, en positieve gezondheid staat centraal in het zorgaanbod

De gezonde leefomgeving nodigt uit tot gezond gedrag en ontmoeting, en is (door)ontwikkeld in samenhang met zorg- en welzijn

We hebben een innovatieve en inclusieve regionale arbeidsmarkt, waarin talenten van mensen en leren en ontwikkelen voorop staan

Regioplan Helmond – de Peel

December 2023 26

Met deze sterk samenhangende thema’s geven we invulling aan de regionale opgaven met het doel om onze visie te realiseren Missie per thema Eigen regie & zingeving

We stellen samen met inwoners zelf- en samenredzaamheid centraal, met een optimale aansluiting van formele en informele zorg. Uitgangspunten zijn zelf en informeel wanneer mogelijk, en goede toegang tot formele zorg wanneer dat écht nodig is. Hierbij stimuleren, ondersteunen en faciliteren we (de voor de regio-kenmerkende) inwoners-initiatieven, die bijdragen aan een samenleving waarin we omzien naar elkaar

Leefomgeving

We creëren een gezonde leefomgeving die gezond gedrag bevordert en eigen- en samenredzaamheid van inwoners versterkt, door het ruimtelijke domein in verbinding te brengen met het sociale- en zorgdomein

Passende zorg & leefstijl

We leveren kwalitatief en modern zorgaanbod dat gericht is op positieve gezondheid, aansluit op eigen regie en leefwereld van inwoners, verbonden is met andere domeinen, passende formele zorg biedt als dat nodig is en toevoegt aan kwaliteit van leven

Arbeidsmarkt

We creëren een innovatieve en inclusieve arbeidsmarkt (breder dan zorg- en welzijn alleen) waarin we anders nadenken over het talent en de inzetbaarheid van mensen, het werk in de zorg anders organiseren, samen optrekken en ons profileren als aantrekkelijke regionale werkgever. Zo realiseren we niet alleen een kwalitatief en toegankelijk zorgaanbod, maar ook een toekomstbestendige regionale arbeidsmarkt

Eigen regie & zingeving

Leef omgeving Passende zorg & leefstijl

Arbeids markt

Regioplan Helmond – de Peel

December 2023 27

We zijn individueel en gezamenlijk verantwoordelijk om onze visie te realiseren… Invulling aan thema’s (1/2) Individuele én gezamenlijke verantwoordelijkheden

Toelichting • De regio Helmond de Peel streeft naar een

Alle partijen hebben het lef om te experimenteren en aan de slag te gaan met de beoogde beweging en verandering – meerdere instellingen durven te kiezen voor innovatie en we tonen hierbij vertrouwen in elkaar

Partijen zoeken de samenwerking op instelling- en sectoroverstijgende uitdagingen en knelpunten (bijvoorbeeld rondom doorstroom van patiënten in de keten) – hierbij prevaleert het gezamenlijke boven het individuele belang

Collectief ondersteunende en randvoorwaardelijke activiteiten pakken partijen uit de regio in gezamenlijkheid op (bijvoorbeeld bewaken van voortgang, belangenbehartiging aan landelijke tafels, etc.)

Regioplan Helmond – de Peel

gezonde Peelregio met vitale inwoners die voor zichzelf en elkaar kunnen zorgen en naar elkaar omkijken

• Om deze beweging te realiseren en

tegelijkertijd de zorg en ondersteuning voor iedereen beschikbaar en betaalbaar te houden, draagt iedere partij uit de regio een eigen verantwoordelijkheid

• Deze beweging en opgave zijn echter veel te

groot en complex voor individuele organisaties – daarom hebben partijen ook nadrukkelijk samen en als collectief een verantwoordelijkheid

• Organisaties zoeken elkaar hiervoor op, gaan het gesprek aan, leren elkaar beter kennen, starten samenwerkingen en spreken elkaar, wanneer nodig, ook aan op ieders verantwoordelijkheid

December 2023 28

… en werken samen met inwoners, cliënten en patiënten als partners en sluiten aan bij de leefwereld van mensen Invulling aan thema’s (2/2) Instellingen en professionals

Inwoners, cliënten en patiënten

• We werken vanuit gemeenschapskracht en ondersteunen de eigen regie van inwoners over hun (positieve) gezondheid

• We nemen verantwoordelijkheid en hebben eigen regie over onze gezondheid en vitaliteit

• We geven een krachtige positie aan inwonersinitiatieven door deze lonend te maken in bijvoorbeeld plezier en/of sociale uitkomsten • We kijken kritisch naar wat mensen nog wél kunnen doen in plaats van niet

We zijn partners en sluiten aan bij de leefwereld van mensen

• We kijken om naar onze naasten en andere mensen om ons heen en ontplooien lokale inwonersinitiatieven om samenredzaamheid te verhogen • We zijn bewust van onze keuzes op onze gezondheid en zien kansen i.p.v. obstakels wanneer we naar onze toekomst kijken

• We maken van hulpvragen niet gelijk zorgvragen – we kijken op wat voor manier mensen het beste geholpen zijn

• We kijken bij een probleem eerst wat we zelf kunnen doen in plaats van dat we gelijk een beroep doen op een hulp- of zorgverlener

• We kiezen ervoor om sommige ingrepen of behandelingen, die niet passend zijn, niet meer uit te voeren

• We denken vanuit positieve gezondheid en kiezen samen met professionals bewust wel of niet voor een behandeling en/of alternatief

Regioplan Helmond – de Peel

December 2023 29

4. Regio-afspraken A. Gezamenlijke beweging B. Doel en subdoelstellingen per thema C. Lopende en beoogde initiatieven

Regioplan Regioplan Helmond –Helmond de Peel – de Peel

December 2023 30

Eigen regie & zingeving

Leef omgeving

Passende zorg & leefstijl

Arbeids markt

Eigen regie en zingeving: doel en subdoelstellingen

Doel

Eigen regie, zelf- en samenredzaamheid en zingeving door ruimte te maken voor inwonerinitiatieven en laagdrempelige hulp- en steunpunten, waarmee we zorgvraag voorkomen en afbuigen

a) Inwoners nemen eigen verantwoordelijkheid bij hulp- en ondersteuningsvragen en zijn zelfen samenredzaam, waarbij inwonerinitiatieven en informele zorg een centrale rol krijgen

Subdoelstellingen

b) Een sterke sociale basis en veerkrachtige wijken met laagdrempelige steunpunten (o.a. ervaringsdeskundigen, dagbesteding, ontmoetplaatsen), middels domeinoverstijgende, wijkgerichte samenwerking (in directe samenhang met woonzorgvisie en opbouw van wijken)1 c) Organiseren van netwerksamenwerking met formele en informele zorgaanbieders passend bij de behoefte van de individuele burger. Kennis en expertise laagdrempelig beschikbaar stellen. Waar nodig is passende, formele zorg snel beschikbaar vanuit een integraal perspectief2

Regioplan Helmond – de Peel

1) Op dit facet raakt dit thema met het thema leefomgeving; 2) Op dit facet raakt dit thema met het thema Passende zorg en leefstijl

December 2023 31

Eigen regie & zingeving

Leef omgeving

Passende zorg & leefstijl

Arbeids markt

Leefomgeving: doel en subdoelstellingen

Doel

Een structurele, integrale samenwerking tussen ruimtelijk domein en zorg- en welzijnsdomein(en), zodat de leefomgeving de gezondheid van inwoners ondersteunt en stimuleert en daarmee zorgvraag voorkomt

a) Verbinding van ruimtelijk en zorg- en welzijnsdomein(en) door gezondheidsfactoren als afwegingscriterium mee te nemen bij ruimtelijke inrichtingsvraagstukken (o.a. Omgevingswet) Subdoelstellingen

b) Verbetering van de luchtkwaliteit in de regio, o.a. door verbinding met en actieve bijdrage aan uitvoering van het Schone Luchtakkoord (SLA) middels een actieplan c) Een leefomgeving die uitnodigt tot gezond gedrag, ontmoeting en verbinding, ontwikkeld in samenhang met woon-zorgvisie, opbouw van wijken en gemeentelijke visies op klimaatbeleid en mobiliteit1

Regioplan Helmond – de Peel

1) Op dit facet raakt dit thema met het thema Eigen regie & zingeving

December 2023 32

Eigen regie & zingeving

Leef omgeving

Passende zorg & leefstijl

Arbeids markt

Passende zorg en leefstijl: doel en subdoelstellingen

Doel

Kwalitatief en modern zorgaanbod dat (1) gericht is op positieve gezondheid, (2) aansluit op eigen regie en leefwereld van inwoners, (3) verbonden is met andere domeinen en (4) passende formele zorg biedt, als dat nodig is en toevoegt aan kwaliteit van leven

a) Betere gezondheid van inwoners door inzet op positieve gezondheid als brede beweging in de regio, en daarin speciale aandacht voor gezondheidsachterstanden 1 b) Optimale aansluiting van de zorgorganisaties, het sociaal domein en maatschappelijke voorzieningen op de zelf- en samenredzaamheid van inwoners2 Subdoelstellingen

c) Onderlinge samenhang in voorzieningen van zorgorganisaties, sociaal domein en maatschappelijke voorzieningen en optimale samenwerking binnen de zorgketen om hulp- en ondersteuningsvragen te signaleren en de inwoner gelijk naar de juiste plek te ‘routen’, waardoor doelmatigheid wordt nagestreefd d) Organiseren van formele zorg met de focus om met minder zorgpersoneel tegemoet te kunnen blijven komen aan de zorgvragen waarvoor inzet van professionele zorg nodig blijft (o.a. door digitale (zelf)zorg, optimalisatie/innovatie van zorgprocessen in de keten)

Regioplan Helmond – de Peel

1) Zoals specifiek benoemd als randvoorwaarde voor de inzet op brede gezondheid in het IZA; 2) Op dit facet raakt dit thema met het thema Eigen regie & zingeving

December 2023 33

Eigen regie & zingeving

Leef omgeving

Passende zorg & leefstijl

Arbeids markt

Arbeidsmarkt: doel en subdoelstellingen

Doel

Kwalitatief en modern zorgaanbod door (1) het werk in de zorg anders te organiseren en de inzetbaarheid van mensen te verbreden (bekwaam is inzetbaar), (2) het aantrekken en behouden van talent in de regio anders te organiseren, (3) regionaal en domeinoverstijgend samen te werken op regionale arbeidsmarktvraagstukken (breder dan zorg- en welzijn)

a) Inclusief en innovatief regionaal werkgeverschap waarin we anders nadenken over de inzetbaarheid van mensen in de zorg: vanuit talent en bekwaamheid, en de overweging dat formele zorg maar een deel van het zorgaanbod uitmaakt Subdoelstellingen

b) Zichtbaar en aantrekkelijk regionaal werkgeverschap over de grenzen van de eigen organisatie en sector heen waarin we elkaar zowel individueel als collectief versterken met samenwerking op strategische HR-thema’s (bv. invullen van schaarse functies, leren en ontwikkelen, talentprogramma) en onderlinge concurrentie om personeel voorkomen c) Brede (gezamenlijke) regionale opleiding- en begeleidingscapaciteit, zowel voor zorgprofessionals als voor ander inzetbaar talent, om brede kennis en kunde te stimuleren d) Stevig veranderkundig vermogen van organisaties in de regio, zodat organisaties in staat zijn om initiatieven – ook van buiten de regio – door te kunnen voeren

Regioplan Helmond – de Peel

December 2023 34

4. Regio-afspraken A. Gezamenlijke beweging B. Doel en subdoelstellingen per thema C. Lopende en beoogde initiatieven

Regioplan Regioplan Helmond –Helmond de Peel – de Peel

December 2023 35

Helmond de Peel werkt aan meer dan 50 initiatieven die invulling geven aan de regionale doelen Lopende en beoogde initiatieven1 1. DemenTalent 2. Mentaal gezondheidsnetwerk (met transfermechanisme)

Eigen regie en zingeving

Leefomgeving

Passende zorg & leefstijl

3. Welzijnsbezoeken 4. De Koers 5. Kadernota Sociaal Domein 6. Aandacht voor ouderen 7. Proactieve zorgplanning 8. Dekkend netwerk laagdrempelige 24. Schone Lucht akkoord 25. Dorpsplein Mierlo-Hout 30. Transformatie Elkerliek 31. Alliantiepartnerschap GGZ Oost Brabant 32. Duurzame coalitie Zorgboog 33. Regionaal monitoringscentrum 34. Regionaal leefstijlnetwerk 35. Samenwerking t.b.v. chronische patiënt met doorlopende zorgpaden in de keten

36. Versnelling van de digitalisering in de zorgketen

Arbeidsmarkt

52. (Doorstart) Zorgcampus de Peel 53. Arbeidsmarktstrategie peelgemeenten

Regioplan Helmond – de Peel

Niet uitputtend

steunpunten

9. Consultatie sociaal domein 10. Verkennend gesprek in verbinding met de voordeur SGGZ 11. Inzet ervaringsdeskundigheid 12. Praten over later 13. Voorzorgcirkels 14. Goed voor elkaar 15. Gemeenten samen gezond

26. Regionaal Meetnet Lucht en geluid 27. Ontwikkelstrategie ruimte en wonen 37. Spoedzorgnetwerk – samenwerken met

voorliggend veld en integratie HAP, SEH, VVT

38. Transmuraal overleg - samen sterk in de keten 39. De Helmond aanpak 40. Schijf van vijf 41. Communicatie portaal2 42. ADHD transmurale afspraken 43. Kerngezond 44. Meer tijd voor de patiënt 54. Pilot regionale onboarding en talentprogramma

16. Suikerhuis 17. Duurzame burgerparticipatie voor een gezonde Peel

18. Informele dagbesteding 19. Bewegen voor ouderen 20. Mijn leven in kaart 21. ABCD Community building 22. Goed voor mekaar 23. Stichting Keertwending 28. Overlegstructuur m.b.t. Peel als NOVI-gebied 29. Operatie steenbreek / groene schoolpleinen 45. Stimuleringsregeling e-Health thuis (SET) 46. Zorgpad Oogheelkunde 47. Ketenaanpak: Ketenaanpak Welzijn op recept 48. Ketenaanpak: Ketenaanpak Kansrijke start 49. Ketenaanpak: Ketenaanpak Volwassen op Gezond Gewicht 50. Ketenaanpak: Ketenaanpak Kinderen op Gezond Gewicht 51. Ketenaanpak: Ketenaanpak Valpreventie 55. Regionaal vacatureplatform peelgemeenten 56. Frisse blikken op de zorg

1) O.b.v. aangeleverde lopende en beoogde initiatieven; 2) OZO Verbindzorg en WIZ portaal Noot: Ketenaanpakken betreffen de ketenaanpakken zoals gedefinieerd in het GALA, waarin domeinoverstijgend wordt gewerkt aan preventie en gezondheid – dit wil niet zeggen dat de overige initiatieven niet in de keten worden opgepakt

December 2023 36

Om de impact van onze initiatieven in te schatten, kiezen we ervoor om te kwantificeren langs de as van personeelsbehoefte Kwantificering versie De beweging die we willen maken is duidelijk, maar is moeilijk kwantitatief te duiden… • Om voortgang en de potentie van initiatieven te kunnen

duiden hebben we één maatstaf nodig • We streven naar een gezonde Peelregio met vitale inwoners die voor zichzelf en elkaar kunnen zorgen en naar elkaar omkijken, en dat zorg kwalitatief, toegankelijk en betaalbaar blijft • Dit zijn grote opgaven met verschillende onderdelen die moeilijk te kwantificeren zijn op regionaal niveau

…daarom kwantificeren we initiatieven op basis van de impact op personeelsbehoefte

Voorbeeld: relatie tussen de beweging en personeelsbehoefte Onderdeel beweging

Zelf- en samenredzaamheid

Zelf- en samenredzaamheid leiden ertoe dat hulp- en ondersteuningsvragen op de juiste plek worden beantwoord, waar mogelijk door de inwoner zelf; als gevolg neemt de vraag naar formele zorg – en dus de inzet van personeel – af, waardoor tijd vrijkomt voor andere zorgvragen

Preventie en vitale gemeenschappen

Brede (positieve) gezondheid en preventie leiden ertoe dat inwoners gezonder en vitaler zijn, en als gevolg op termijn ook minder aanspraak maken op zorg; hierdoor neemt de benodigde inzet van personeel ook af, waardoor die tijd vrijkomt voor andere zorgvragen

Passendheid van zorg

Passende zorg leidt ertoe dat zorgvragen op de juiste plek en manier worden beantwoord; als gevolg hievan neemt de kwaliteit van zorg voor de inwoner toe en neemt de benodigde inzet van personeel af (bv. door digitale zorg); hierdoor kunnen we meer zorg leveren met hetzelfde personeel

Samenhang in de keten

Betere samenhang in de (zorg)keten leidt tot efficiëntere zorgen ondersteuning en stelt ons in staat om passende zorg te leveren, hierdoor vraagt de zorg minder tijd van schaars zorgpersoneel, terwijl de kwaliteit voor de inwoner toeneemt

• Zoals in heel Nederland staat de zorg in de regio onder druk, als gevolg van een toenemend personeelstekort

• Personeelstekort is beter kwantificeerbaar dan onze gehele

gewenste beweging en heeft tegelijkertijd een directe relatie met de onderdelen van deze gewenste beweging • Daarom kiezen we ervoor om te kwantificeren o.b.v. de impact van initiatieven op het groeiende personeelstekort • Het adresseren van het personeelstekort is niet ons enige doel, maar is wel een belangrijke indicator van de mate waarin we erin slagen om onze gewenste beweging te maken

Regioplan Helmond – de Peel

Relatie met personeelsbehoefte Z&W

December 2023 37

De impact van initiatieven op personeelsbehoefte kwantificeren we o.b.v. de verandering van zorgvraag en de bijpassende tijdsbesparing Logica kwantificering initiatieven Logica

Afname zorgvraag

o.b.v. verwachting of doel van het initiatief en extrapolatie naar 2032

Tijdsbesparing zorgvraag

Impact op personeel behoefte

Tijdsbesparing van 3 uur per client, per maand

Totale tijdsbesparing van 204.000 uur vertaalt zich naar ~150 personen

o.b.v. generieke aannames over tijdsduur van (zorg)activiteiten

o.b.v. totale tijdsbesparing en werkuren p.j. (2000) en deeltijdfactor (0,68)

Voorbeeld 1: inzet digitale hulpmiddelen thuis Afname van 30% van de zorgmomenten thuis als gevolg van digitale hulpmiddelen

Voorbeeld 2: mentaal gezondheidsnetwerk met transfertafel Afname inzet SGGZ door transfertafel; 15% naar BGGZ, 10% naar sociaal domein

Regioplan Helmond – de Peel

SGGZ traject vraagt 17 uur, BGGZ 8 uur

Noot: Voor aannames en bronnen, onderliggend aan inschattingen, zie appendix B

Totale tijdsbesparing van 35.000 uur vertaalt zich naar ~21 personen December 2023 38

Starten/continueren met initiatieven vermindert personeelstekort met 30-35%: (op termijn) zijn aanvullende initiatieven nodig voor restant Eerste inschatting: Impact initiatieven op personeelstekort [in natuurlijke personen, 2032] Verdieping op impact per initiatief in appendix

30-35% 3.000

950-1.000 2.000-2.050

Totale personeelstekort

Regioplan Helmond – de Peel

Totale impact lopende en beoogde plannen

Kwantificering o.b.v. hoogover inschatting

•

Alle lopende en beoogde initiatieven dragen bij aan de regioopgaven en het verminderen van de personeelstekorten

•

Van de ontvangen 51 initiatieven is ~63% gekwantificeerd (32 van de 51). De overige initiatieven zijn nog niet concreet genoeg voor kwantificering o.b.v. de ontvangen specificaties

•

De gekwantificeerde lopende en beoogde initiatieven verlagen de behoefte aan aanvullend personeel met 30-35%1

•

Dit betekent dat indien de huidige en beoogde initiatieven volledig worden uitgevoerd het personeelstekort in 2032 nog steeds ~2.000-2.050 personen bedraagt

•

Om de zorg toegankelijk te kunnen blijven houden, moeten we (op termijn) op zoek naar aanvullende initiatieven

Resterende tekort voor de regio

1) Verlaging geldt op totaalniveau; sommige initiatieven leiden ook tot een verschuiving van zorg, waardoor verlaging van personeelsbehoefte niet gelijk is voor ieder domein

December 2023 39

Onze gezamenlijke beweging naar gezondheid vraagt dat domeinoverstijgend werken haalbaar moet zijn voor alle partijen Toelichting

Verpleging en verzorging

• Een deel van de initiatieven leidt tot een verschuiving van de zorgvraag naar andere partijen, disciplines en/of domeinen

GGZ

MSZ

– Initiatieven als Welzijn op recept en het mentaal gezondheidsnetwerk vragen investeringen door gemeenten en welzijnsorganisaties en leiden tot personeelsbehoeftevermindering in GGZ en VVT

Publieke gezondheidszorg

GHZ

– Op dezelfde manier zullen de baten van preventie-initiatieven (bv. ketenaanpak Kansrijke start’) neerslaan bij de GGZ of HA, terwijl de tijdsinvestering van organisaties in het sociaal domein komt

• Om initiatieven succesvol te kunnen implementeren zijn directe samenwerking tussen Huisartsen en andere 1e lijnszorg

Wijkverpleging

Sociaal domein, welzijn en inwoners

partijen en domeinoverstijgende kosten-baten analyses randvoorwaardelijk, zodat breed wordt gekeken hoe en waar (transformatie)middelen nodig zijn en zouden moeten worden ingezet

• Daarnaast zijn er een aantal projecten, o.a. in het sociaal domein, die randvoorwaardelijk zijn om te voorkomen dat de verschuiving van zorg- en hulpvragen (‘waterbed’ effect) leidt tot een onhoudbare situatie op een andere plek of in een ander domein

– Voorbeelden hiervan zijn ‘De Koers’ en ‘Kadernota Sociaal Domein’, die zijn gericht op Domeinoverstijgende kosten-baten analyses

Regioplan Helmond – de Peel

het verstevigen van het sociaal domein om de groeiende vraag naar hulp en ondersteuning op te kunnen vangen

December 2023 40

Aanvullende initiatieven zijn nodig om personeelstekort te dichten; o.b.v. andere regio’s zijn potentiële initiatieven geïdentificeerd Voorbeelden van aanvullende initiatieven Zie appendix met totaaloverzicht aanvullende initiatieven

Mogelijke aanvullende initiatieven om het resterende personeelstekort te dichten Verdere uitwerking is noodzakelijk (zie werkagenda)

Regioplan Helmond – de Peel

December 2023 41

5. Governance en monitoring A. Governance B. Monitoring

Regioplan Regioplan Helmond –Helmond de Peel – de Peel

December 2023 42

Governance volgt op de noodzaak van samenwerking en vraagt om organisatie, vertegenwoordiging, ondersteuning en vastlegging Onderwerpen regionale governance Beoogde manier van invulling van thema’s… Alle partijen hebben het lef om te experimenteren en aan de slag te gaan met de beoogde beweging en verandering – meerdere instellingen durven dezelfde moeilijke besluiten te nemen en we tonen hierbij vertrouwen in elkaar Partijen zoeken de samenwerking op instellingoverstijgende uitdagingen en knelpunten (bijvoorbeeld rondom doorstroom van patiënten in de keten) – hierbij prevaleert het gezamenlijke boven het individuele belang

…borgen we met duidelijke governance inrichting • Uit welke organen bestaat de regionale organisatie?

Organisatie- en 1 overlegstructuur

• Wat zijn de taken en verantwoordelijkheden van deze organen?

• Hoe vaak vindt welk overleg plaats? • Wat is de vertegenwoordigingsstructuur?

2 Vertegenwoordiging

• Welke partij vertegenwoordigt in deze structuur wie en met welk mandaat?

• Hoe monitoren we op (individuele en collectieve) voortgang in de regio?

Collectief ondersteunende en randvoorwaardelijke activiteiten pakken partijen uit de regio in gezamenlijkheid op (bijvoorbeeld bewaken van voortgang, belangenbehartiging aan landelijke tafels, etc.)

• Welke communicatie vindt plaats tussen

3 Ondersteuning

vertegenwoordigers en vertegenwoordigden?

• Hoe organiseren we Finance & Control? • Welke partijen hebben daarin een verantwoordelijkheid?

We zijn partners en sluiten aan bij de leefwereld van mensen

Regioplan Helmond – de Peel

Vastlegging 4 instrumenten

• Hoe is governance en samenwerking vastgelegd?

December 2023 43

Vanaf begin ‘23 bestaat de governance uit een (half)jaarlijks congres, een kernteam, stafteam en bestuurlijke trekkers per thema Voorstel voor organisatiestructuur netwerk Platform

Platform

Programma team

Verbinden en inspireren: Betrekken van brede groep van betrokken organisaties bij regioopgave en samenwerkingsagenda door te inspireren, te verbinden, te delen, op te halen en te leren van elkaar. Organisaties kunnen via deelname aan werkgroepen committeren op uitvoering van samenwerkingsagenda

Kernteam

Kernteam

Eigen regie en zingeving

Passende zorg en leefstijl

1x per maand

Monitoren op en coördineren van totstandkoming van een regionale samenwerkingsagenda (inclusief regioplan) (bv. Quick scan juli en vaststellen visie en doelstelling per thema). Daarnaast heeft het kernteam vanaf 2024 een adviserende rol over de SPUK-IZA middelen gekregen van de gemeenten

Bestuurlijke trekkers

Leefomgeving

(Half)jaarlijks

Arbeidsmarkt

Programma team (voorheen stafteam)

1x per week

Programma ondersteuning: Ondersteunen kernteam, bestuurlijk trekkers en (nog te vormen) themacoalities voor een continu proces (bv. voorbereiden bijeenkomsten en voorstellen) Bestuurlijke trekkers

N.v.t.

Visie en richting: Definiëren van thema en opstellen van visie en richting

Regioplan Helmond – de Peel

December 2023 44

Om onze plannen in het regioplan tot uitvoering te brengen werken we (iteratief) de huidige governance nader uit vanaf Q1 2024 Assen voor inrichting governance Inrichtingsvraagstuk

Mogelijke vragen om te beantwoorden

1

Organisatie- en overlegstructuur

• Uit welke organen bestaat de regionale organisatie? • Wat zijn de taken en verantwoordelijkheden van deze organen? • Hoe vaak vindt welk overleg plaats?

2

Vertegenwoordiging

• Wat is de vertegenwoordigingsstructuur? • Welke partij vertegenwoordigt in deze structuur wie en met welk mandaat?

3

Ondersteuning

• Hoe monitoren we op (individuele en collectieve) voortgang in de regio? • Welke communicatie vindt plaats tussen vertegenwoordigers en vertegenwoordigden? • Hoe organiseren we Finance & Control? • Welke partijen hebben daarin een verantwoordelijkheid?

4

Vastlegging instrumenten

• Hoe is governance en samenwerking vastgelegd?

Regioplan Helmond – de Peel

Nadere (iteratieve) uitwerking vanaf Q1 2024 (zie Werkagenda)

December 2023 45

5. Governance en monitoring A. Governance B. Monitoring

Regioplan Regioplan Helmond –Helmond de Peel – de Peel

December 2023 46

Om de uitvoering van het regioplan te monitoren maken we de voortgang en impact inzichtelijk Monitoring regioplan Achtergrond monitoring regioplan Context

• Het regioplan beschrijft a.d.h.v. welke

oplossingen invulling wordt gegeven aan de prioritaire opgaven in de regio

• Vanuit VWS1 en NZa2 wordt gevraagd om

(meetbare) resultaatafspraken te definiëren en daarop te monitoren

Noodzaak monitoring

• Monitoring geeft handvatten om te

beoordelen of de regio de beoogde beweging in gang zet en waar eventuele bijsturing nodig is

• Middels een set aan meetbare KPI's kan de voortgang en de impact van het regioplan concreet inzichtelijk gemaakt worden

Voorgestelde • KPI's worden ingericht langs drie lijnen ten behoeve van een holistische benadering van monitoring monitoring: proces, toegankelijkheid en de veranderbewegingen op thema’s

Regioplan Helmond – de Peel

Opzet monitoring uitvoering regioplan Brede beweging We duiden de beweging in de regio en maken voortgang op werkagenda (kwalitatief) inzichtelijk om te beoordelen of we de juiste prioriteiten en focus hebben en of we zorgen voor voldoende energie en inspiratie Zorgkloof en samenhang zorg en sociaal domein We maken voortgang op de toegankelijkheid inzichtelijk met indicatoren voor de omvang van de zorgkloof en de veranderingen hiervan; dit doen we op regio- en sectorniveau om te beoordelen in hoeverre zorg toegankelijk en beschikbaar is en blijft en waar de grootste knelpunten zitten Transformatieplannen Per transformatieplan monitoren we de voortgang, middels KPI’s die we in de desbetreffende transformatieplannen nader uitwerken en specificeren

1) VWS = Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport; 2) NZa = Nederlandse Zorg autoriteit

December 2023 47

6. Randvoorwaarden

Regioplan Regioplan Helmond –Helmond de Peel – de Peel

December 2023 48

Landelijke en lokale randvoorwaarden zijn noodzakelijk voor de veranderbewegingen (Landelijke) randvoorwaarden Regionaal

Domeinoverstijgende kosten-baten analyses

• Transformatieplannen includeren domeinoverstijgende kosten-baten analyses,

Ondersteuning capaciteit

• Voldoende vrijgespeelde / ondersteunende capaciteit vanuit organisaties om

Data- en informatieuitwisseling Ontwikkeling en gebruik zorgtechnologieën Publiekscampagne

t.b.v. integraal beeld van hoe zorg verschuift

uitvoering te geven aan het regioplan

• Gegevensdeling en informatievoorziening tussen instellingen onderling • Gemeenschappelijke taal en terminologie • Digitale netwerkinfrastructuur • Digitale vaardigheden inwoners en betrokkenen (professionals, ondersteuners, mantelzorgers, etc.)

• Bewustzijn van eenieder over eigen verantwoordelijkheid • Regionaal kader met leidende principes voor zowel inwoners als professionals (bv. samen beslissen)

Landelijk

Verantwoordelijke

N.t.b.

N.t.b. N.t.b. – In nauwe samenwerking met RzCC

N.t.b.

N.t.b.

Landelijke bekostiging

• Financieel ontschotten/domeinoverstijgende financiering • Meer structurelere financiering voor welzijn • Passende en duurzame bekostigingssystematiek (over 5-10 jaar?)

N.t.b.

Wet- en regelgeving

• Voldoende (ruimte voor) geschikte en geclusterde woningen • Wet domeinoverstijgend financieren ingevoerd

N.t.b.

In Q1 werken we uit wat we exact nodig hebben en hoe we hierop kunnen organiseren Regioplan Helmond – de Peel

December 2023 49

7. Regionale werkagenda

Regioplan Regioplan Helmond –Helmond de Peel – de Peel

December 2023 50

We committeren ons in dit regioplan aan principe afspraken Principe afspraken Wij nemen onze verantwoordelijkheid…

… en committeren ons aan de volgende principe afspraken  We zetten in op onze gedeelde visie en dragen zo bij aan ieders gezondheid

Regioafspraken

als individuele aanbieder

 We borgen nadrukkelijk de toegankelijkheid, kwaliteit en betaalbaarheid van zorg en welzijn – hier monitoren we ook op

 Onze transformatieplannen en activiteiten dragen bij aan de doelstellingen op onze thema’s  We werken proactief samen, helpen en versterken elkaar  We monitoren onze voortgang op regionaal, sector en plan niveau, en houden elkaar op de

in de samenwerking

Governance & monitoring

hoogte van belangrijke ontwikkelingen

 We spreken elkaar aan waar nodig, maar zijn begripvol voor elkaar en hebben oog voor de context van individuele organisaties

 We gaan moeilijke discussies niet uit de weg  We zorgen voor actieve communicatie en voldoende draagvlak bij de onze achterbannen

als collectief Randvoorwaarden

mét de inwoner

Regioplan Helmond – de Peel

 We maken in gezamenlijkheid afspraken over passende financiering voor succesvolle transformaties (‘best practices’) om continuïteit te borgen

 We werken met inwoners samen in de uitwerking en -voering van onze transformatieplannen

December 2023 51

In Q1 2024 starten we met inrichten van thema-coalities, uitwerken van initiatieven en voorbereiden van financieringsaanvragen Planning op hoofdlijnen; stappen kunnen sneller/ langzamer worden doorlopen per thema/initiatief

Samenvatting werkagenda Fase 1: Opstarten themacoalitie, uitwerken van initiatieven, start genoemde initiatieven (Q1-Q2 2024)

Fase 2: Voorbereiden en uitvoeren transformatieplannen (Q3-Q4 2024)

• Inventariseren van de huidige status en nodige vervolgstappen van elk

• Voorbereiden van de transformatieplannen

initiatief a.d.h.v. criteria door themacoalitie (zie verdieping op volgende pagina); op basis daarvan worden initiatieven geprioriteerd en worden vervolgstappen nader uitgewerkt

• Identificeren en prioriteren van (aanvullende) initiatieven, ter invulling Regio-opgaven en afspraken

van resterende toekomstige zorgkloof

• Identificeren van best-passende financieringsbronnen (IZA, GALA,

WOZO, HAJ, TAZ etc.) voor geprioriteerde initiatieven en starten met het opstellen van transformatieplannen

voor overige en additionele projecten / initiatieven

• Onderzoeken van mogelijkheden overige

financieringsbronnen (bv. subsidies) voor projecten die niet in aanmerking komen voor financiering via transformatieaanvraag

• Opstellen integraal actieplan en integrale oplossingsrichtingen

• Uitwerken 10 genoemde initiatieven (zie volgende pagina) • Starten/ opschalen/ voortzetten beoogde initiatieven, die onafhankelijk

Fase 3: Uitvoeren plannen en bijsturen (2025 e.v.)

• Uitvoeren van de

transformatieplannen

• Actualiseren doelstellingen,

bijsturen van (transformatie)plannen en identificeren van additioneel benodigde initiatieven waar nodig, o.b.v. inzichten uit monitoring, ontwikkelingen op toegankelijkheid en maatschappelijke ontwikkelingen

van financiering zijn

• Inrichten van themacoalities en aantrekken van themaleider/ Governance & monitoring

Landelijke en regionale randvoorwaarden

Regioplan Helmond – de Peel

strategisch beleidsadviseurs (voorkeur uit eigen, meest-betrokken organisaties)

• Uitwerken van lange-termijn governance structuur • Breed uitdragen van regioplan, wijzigingen en ambitie

• Aanvullen themacoalities met uitvoerende

expertise, o.b.v. geprioriteerde initiatieven

• Inrichten monitoringproces (concretiseren

• Uitvoeren monitoren en

monitoringproces aanpassen waar nodig

KPI’s, vaststellen meetbare resultaatafspraken), inventariseren beschikbare data en aantrekken benodigde capaciteiten

• Aansluiten op zorgkantoor-breed initiatief rondom data- en informatie-

• Vaststellen actielijnen om randvoorwaarden

• Continueren en bijsturen

• Uitwerken samenwerking met o.a. regio Eindhoven • Aanvullen en/of uitwerken overige randvoorwaarden

• Opstarten actielijnen • Samenwerken met andere regio’s

• Continueren samenwerking met

deling

te realiseren

actielijnen

andere regio’s

December 2023 52

We concretiseren de werkagenda in Q1 door per thema de status en knelpunten per initiatief te identificeren Stappen in de uitwerking van initiatieven vanaf Q1 2024 • De themacoalities worden in Q1 2024 zo snel mogelijk opgestart • Per thema identificeert de themacoalitie de huidige en mogelijk additionele

Voorbeeld uitwerking criteria:

initiatieven; de huidige status wordt in kaart gebracht a.d.h.v. criteria:

Op de volgende pagina’s hebben we deze criteria toegepast voor: 1. DemenTalent 2. Mentaal gezondheidsnetwerk 3. Spoedzorgnetwerk 4. Frisse blikken op de zorg

– Idee: wat houdt het initiatief in? – Doelgroep: voor wie is het initiatief? – Impact: hoe draagt het initiatief bij aan de beweging die we maken? – Betrokken partijen: wie neemt deel aan (uitwerking van) het initiatief? – Financiering: hoe wordt het initiatief gefinancierd? – Vervolgstappen: welke vervolgstappen zijn nodig voor implementatie? • Op basis hiervan wordt snel duidelijk waar knelpunten liggen, wat er nodig is om de implementatie van een initiatief op te starten en/of te versnellen en waar de themacoalities en/of het kernteam hieraan bij kunnen dragen – dit draagt ook direct bij aan de bredere communicatie van het regioplan