Document · PDF

Bijlage Accountantsverslag 2024 Gemeente Someren v2 na opmerking commissie

Gemeenteraad 26 juni 2025, gemeente SomerenBij agendapunt: Vaststellen jaarstukken 2024.5.946 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Accountantsverslag Gemeente Someren 17 juni 2025 Eindhoven

Aanbiedingsbrief Gemeente Someren t.a.v. gemeenteraad Wilhelminaplein 1 5711 EK Someren Eindhoven, 17 juni 2025 Betreft: Accountantsverslag boekjaar 2024 Geachte leden van de raad,

Hierbij bieden wij u het accountantsverslag aan naar aanleiding van onze controle van de jaarrekening 2024 van gemeente Someren. Onze opdracht is het controleren van de jaarrekening op het aspect getrouwheid. In het kader van onze opdracht hebben wij in november 2024 een interim controle uitgevoerd. De bevindingen hieruit zijn reeds in een separate management letter gerapporteerd. In april en mei hebben wij de jaareindecontrole uitgevoerd. De jaareindecontrole is gericht op het vormen van een oordeel over de jaarrekening in overeenstemming met de Nederlandse regels voor financiële verslaggeving. Het jaarrekeningproces werd beïnvloed door een aantal complexere casussen binnen het grondbedrijf, Centrumplan Someren, casus lage Akkerweg en de controle op de rechtmatigheid van de inkopen. In goed overleg en extra inzet van beide kanten is de jaarrekening en onze controle uiteindelijk afgerond binnen de deadline. Met de organisatie is afgesproken dat voortaan eerder in het proces afstemming over dit soort complexe casussen plaatsvindt. © 2025 Crowe Foederer Audit & Assurance B.V.

Dit accountantsverslag bevat de belangrijkste bevindingen naar aanleiding van de jaareindecontrole. Waar mogelijk doen wij aanbevelingen gericht op verdere verbetering. Deze aspecten doen geen afbreuk aan ons oordeel omtrent de getrouwheid van de jaarrekening 2024. Wij hebben dit verslag in concept besproken met de gemeentesecretaris, wethouder financiën, financieel adviseur en de controller. Tevens wordt dit verslag toegelicht aan de leden van de commissie Burger en Bestuur op 12 juni 2025. Wij vertrouwen erop u middels onze rapportage voldoende geïnformeerd te hebben. Tot het geven van een nadere toelichting zijn wij uiteraard graag bereid. Wij danken de medewerkers van de gemeente Someren voor hun inzet en de plezierige en constructieve samenwerking.

Met vriendelijke groet, namens ons hele team, ValidSigned door T.M.M. van Lierop RA MSc op 17-06-2025

ValidSigned door P.E.J. Bosch MSc op 17-06-2025

T.M.M. van Lierop RA MSc Extern accountant

P.E.J. Bosch MSc Controleleider

Inhoudsopgave 1.

Samenvatting

Overige aspecten

Ons oordeel

Bijlages

1. Tabel fouten en onzekerheden SiSa 2. Tabel fouten en onzekerheden TOZO

Bevindingen jaarrekening 2024 1. 2. 3. 4. 5.

Rechtmatigheid Grondexploitaties Voorziening groot onderhoud Jeugdhulp en WMO Overige bevindingen

10 13 15 17 18

Totaal aantal pagina’s:

22 25

1. Samenvatting – oordeel Ons oordeel Onderwerp

Goedkeurend

Afkeurend

Anders

De jaarrekening 2024 geeft een getrouw beeld van de grootte en samenstelling van zowel de baten en lasten over 2024 als van de activa en passiva per 31 december 2024 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV).

Getrouw beeld

Onderwerp

Toelichting

Geen bevindingen

Rechtmatigheidsverantwoording

Wel bevindingen

Anders

Toelichting

Wij hebben vastgesteld dat de rechtmatigheidsverantwoording zoals opgenomen in de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de financiële rechtmatigheid en is opgesteld in overeenstemming met de kadernota rechtmatigheid en het (BBV). De niet acceptabele onrechtmatigheden en onduidelijkheden (€ 2,3 mln) hangen grotendeels samen met de casus Lage Akkerweg en zijn hoger dan de vastgestelde tolerantiegrens. Wij nemen in onze controleverklaring een aanvullende paragraaf ter benadrukking van deze aangelegenheid op.

WNT verantwoording

Wij hebben vastgesteld dat de binnen de WNT normen is gehandeld en dat de WNTverantwoording zoals opgenomen in de jaarrekening voldoet aan de daaraan te stellen eisen.

SISA bijlage

Wij hebben de SiSa-bijlage zoals opgenomen in de jaarrekening gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen accountantscontrole 2024. Op grond hiervan melden wij dat geen fouten en/of onzekerheden zijn geconstateerd boven de voor de SiSa geldende rapporteringstoleranties.

1. Samenvatting – financiële analyse Financiële analyse 2024 Resultaat vóór mutatie reserves in k€

In de primaire begroting bedroeg het resultaat voor reserves (saldo baten en laten) € 1,4 mln negatief. Hiertegenover stonden diverse onttrekkingen uit de reserves, waardoor het primaire begrote resultaat na mutatie reserves sluitend is.

€ 4.000 € 2.000

3.289

965

€0 -1.436 -€ 2.000

Primaire begroting Begroting na wijziging Realisatie

Resultaat na mutatie reserves in k€

Het gerealiseerde resultaat voor mutaties reserves bedraagt 3,3 mln. Het eigen vermogen neemt met dit bedrag toe. Het gerealiseerde resultaat na mutatie reserves bedraagt € 3,0 mln positief en valt daarmee circa € 1,8 mln voordeliger uit dan de decemberrapportage. De belangrijkste afwijkingen betreffen: • Hogere algemene uitkering € 615.000 (programma bedrijfsvoering) • Eenmalige afwaardering vaste activa (centrumplan) -/- € 555.000 (programma fysiek domein) • Hogere storting in voorzieningen voor (oud)wethouders -/- € 773.000 (programma bedrijfsvoering) • Diverse voordelen (vooral minder uitgaven dan begroot) € 2.513.000 (diverse programma’s) Gezien het feit dat de gemeente met een decemberrapportage werkt, valt vooral de omvang van de diverse voordelen ad € 2,5 mln op. Wij adviseren het budgetbeheer aan te scherpen zodat deze zaken voortaan tussentijds kunnen worden gemeld.

€ 4.000

€ 2.000 2.961 9 €0

Gedurende het jaar is de begroting zowel voor als na mutaties positief bijgesteld, voor het laatst in de decemberrapportage 2024. De grootste positieve bijstellingen gedurende het jaar zien toe op beschermd wonen (€ 0,9 mln) en een hogere algemene uitkering (€ 0,7 mln).

1.203

Van het totale resultaat (€ 3,0 mln) is een gedeelte als structureel voordeel (€ 1,0 mln) en een gedeelte als incidenteel (€ 2,0 mln) voordeel aangemerkt. Met de structurele resultaten en afwijkingen houdt de gemeente rekening in de (meerjaren-)begroting. De begroting van 2025 is structureel sluitend. Uit de meerjarenbegroting 2025-2028 werd voor begrotingsjaar 2026 nog een fors tekort verwacht. Op basis van de laatste ontwikkelingen in de algemene uitkering vanuit de voorjaarsnota en de meicirculaire ontstaat een positief beeld voor 2026 en schuiven de verwachte tekorten door naar de toekomst. De exacte vertaling hiervan vindt plaats bij de behandeling van de kadernota en begroting 2026. 5

1. Samenvatting – financiële analyse Financiële analyse 2024 Opbouw eigen vermogen voor resultaatbestemming in € mln €70

Eigen vermogen in € mln € 70,0 € 60,0 € 50,0 € 40,0

53,0

55,4

54,4

57,6

€60

1,4

3,0

€50

9,3

7,2

€40

€ 30,0

€30

€ 20,0 € 10,0

€20

€-

€10 2021

2022

2023

2024

Solvabiliteit in % van balanstotaal

€-

24,0

19,7

23,4

2023

2024

Resultaat

80,0% 60,0%

Vrije algemene reserves Vastgelegde algemene reserves Bestemmings reserves

65,2%

71,0% 64,0%

62,7%

39,5%

Gemiddelde in NL

40,0% 20,0%

36,3%

38,9%

Someren

0,0% 2021

2022

2023

2024

Het eigen vermogen van de gemeente neemt toe met circa € 3,2 mln als gevolg van het resultaat voor reserves en bedraagt € 57,6 mln eind 2024. Het eigen vermogen bestaat voor € 23,4 mln uit bestemmingsreserves en voor € 31,2 mln uit algemene reserves, waarvan € 24,0 mln is vastgelegd als bufferfunctie voor risico’s. De vrije algemene reserves bedragen € 7,2 mln. De bestemmingsreserves nemen toe door een toename van de reserve grondbedrijf en de reserve kredietoverheveling. Binnen de reserve kredietoverheveling worden overigens ook kosten voor het centrumplan afgedekt. De solvabiliteit bedraagt 62,7% en ligt in lijn met voorgaand jaar en ligt ver boven het landelijk gemiddelde. De gemeente heeft verder alleen een kortlopende kasgeldlening van € 5,0 mln en geen andere langlopende schulden. Daarnaast heeft de gemeente voor € 14,9 mln doorgeleend aan de BNG waarop een rentevoordeel wordt behaald. De liquiditeit van de gemeente bedraagt eind 2024 € 1,1 mln. In 2025 wordt er externe financiering aangetrokken. Op basis van de analyse die is opgenomen in de paragraaf bedraagt het weerstandsvermogen € 35,6 mln. Dit is ruim voldoende om de geïdentificeerde en gekwantificeerde risico’s van € 7,0 mln af te dekken. Op basis van bovenstaande vinden wij dat er sprake is van een gezonde financiële positie. Voor de toekomst staan enkele projecten op de planning, waaronder het centrumplan.

2. Ons oordeel Onderwerp

Toelichting

Gehanteerde controle en rapporterings-tolerantie

Wij hebben de jaarrekeningcontrole 2024 uitgevoerd met inachtneming van de volgende toleranties, zoals opgenomen in het controleprotocol. Deze zijn gebaseerd op de begrote lasten na wijziging inclusief dotatie aan reserves. Indien de geconstateerde fouten en onzekerheden het bedrag van de goedkeuringstolerantie niet overschrijden kan in beginsel een goedkeurende controleverklaring worden afgegeven. Grondslag

Omvang

Tolerantie

Goedkeuringsgrens fouten

1% van de lasten inclusief dotatie reserves

€ 74.311.000

€

Goedkeuringsgrens onzekerheden

3% van de lasten inclusief dotatie reserves

€ 74.311.000

€ 2.229.000 €

Rapporteringstolerantie

Controleverschillen

743.000

25.000

In de jaarrekening 2024 resteren onderstaande ongecorrigeerde controleverschillen en onzekerheden met betrekking tot de getrouwheid. Omdat het totaal aan controleverschillen onder de toleranties blijft, heeft dit geen effect op ons oordeel. Omschrijving

Omvang fout

Richting

Omvang onzekerheid

Verwijzing

Vaststellen levering zorg

€ 138.000

H. 3.4

Totaal getrouwheidsoordeel

€ 138.000

2. Ons oordeel Onderwerp

Toelichting

Jaarverslag verenigbaar

Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag (programmaverantwoording en paragrafen) overeenkomstig het BBV is opgesteld en, voor zover wij dat kunnen beoordelen, verenigbaar is met de jaarrekening. De programmaverantwoording en paragrafen hebben wij marginaal getoetst wat zoveel betekent als het signaleren van mogelijke tegenstrijdigheden. De accountantscontrole omvat derhalve geen oordeel over de inhoudelijke juistheid en/of volledigheid van de informatieverstrekking opgenomen in het jaarverslag.

Schattingen

De opstelling van de jaarrekening vereist dat het college oordelen vormt en schattingen en veronderstellingen maakt die van invloed zijn op de toepassing van grondslagen en de gerapporteerde waarde van activa en verplichtingen en van de baten en lasten. De daadwerkelijke uitkomsten kunnen afwijken van deze schattingen. De schattingen en onderliggende veronderstellingen zijn in het kader van onze controleopdracht op aanvaardbaarheid beoordeeld. Hierbij hebben wij geen belangrijke tekortkomingen geconstateerd. In uw jaarrekening zijn de volgende belangrijke schattingen verwerkt: • De waardering van de grondexploitaties (zie bevinding 3.2); • De waardering van voorzieningen, in het bijzonder voor groot onderhoud gebouwen en wegen (zie bevinding 3.3); • De waardering van de personele voorzieningen (zie bevindingen 3.5); • De inschatting van inbaarheid van (debiteuren)vorderingen en de getroffen voorziening voor oninbare vorderingen.

2. Ons oordeel Onderwerp

Toelichting

Verbonden partijen

In uw jaarrekening zijn diverse bijdragen aan verbonden partijen verwerkt. De (op basis van de financiële impact en risicoprofiel) belangrijkste verbonden partijen betreffen: • GR Senzer: bijdrage voor uitvoeringskosten € 1,3 mln; • GR Peelgemeenten: bijdrage voor uitvoeringskosten € 2,6 mln; • GR Blink: bijdrage voor uitvoeringskosten € 1,6 mln; • Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost (VRBZO): bijdrage voor uitvoeringskosten: € 1,2 mln; • GGD Brabant-Zuidoost: bijdrage voor uitvoeringskosten: € 0,9 mln. Bovengenoemde bedragen zijn verwerkt op basis van de (concept) jaarcijfers 2024 zoals opgeleverd door de verbonden partij. Wij stemmen in met de huidige verwerking in de jaarrekening. In dit verband wijzen wij u op het volgende: • De kosten voor de Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost gaan de komende jaren omhoog. Bovendien is daar beperkt weerstandsvermogen beschikbaar om hogere kosten en risico’s op te vangen. Wij adviseren dit goed te monitoren. • Uw gemeente heeft binnen het eigen weerstandsvermogen geen risico’s openomen voor de verbonden partijen. Wij merken op dat GR Blink geen eigen weerstandsvermogen heeft en dat de GR Peelgemeenten en VRBZO een te laag weerstandsvermogen hebben. Wij adviseren dit te monitoren.

Interne beheersing

Op basis van onze werkzaamheden hebben wij geen significante tekortkomingen in de interne beheersing geconstateerd. In onze management letter hebben wij enkele belangrijke aandachtspunten opgenomen voor de verdere verbetering van processen, die met name toezien op het inkoopproces (naleving van het eigen inkoopbeleid en naleving van de budgethoudersregeling) en de wijze waarop de verbijzonderde interne controlefunctie (VIC) is ingericht. Verder valt op dat de gemeente moeizaam in staat is om structureel verbeteringen door te voeren in de organisatie.

SiSa-bijlage

De SiSa-bijlage en bijbehorende stukken dienen door uw organisatie voor 15 juli a.s. elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. De verplichten tabellen voor fouten en onzekerheden die aangeleverd moeten worden bij het CBS zijn opgenomen achter in het verslag.

3.1 Rechtmatigheid Rechtmatigheid Algemeen

Onze rol

Met de rechtmatigheidsverantwoording legt het college B&W verantwoording af over drie aspecten van de financiële rechtmatigheid, met inachtneming van de landelijke kaders (bijvoorbeeld de Kadernota rechtmatigheid) en de gestelde kaders door de raad (o.a. de financiële verordening, het controleprotocol en het normenkader). Hierbij is rekening gehouden met een tolerantiegrens van 3% (zijnde € 2,2 mln) en een rapporteringsgrens van € 25.000. Onze rol als accountant betreft het vaststellen dat eventuele rechtmatigheidsafwijkingen juist en volledig zijn opgenomen en toegelicht, rekening houdend met bovenstaande grenzen. Wij hebben hiervoor de uitkomsten van de Verbijzonderde Interne Controle (VIC) geïnspecteerd en de ingenomen standpunten getoetst. Het college is van mening dat er onrechtmatigheden zijn begaan boven de tolerantiegrens. Zie onderstaand de gemelde onrechtmatigheden:

Criteria

Gemelde afwijking

Waarvan acceptabel

Ons oordeel

Voorwaardencriterium

€ 2.320.000

Akkoord, zie toelichting volgende dia

Begrotingscriterium

€ 3.750.000

€ 3.730.000

Akkoord, zie toelichting volgende dia

Misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium

Akkoord

Totaal rechtmatigheidsoordeel

€ 6.070.000

€ 3.730.000

Ons inziens is bovenstaande tot stand gekomen binnen de spelregels en op getrouwe wijze weergegeven in de rechtmatigheidsverantwoording. Wij kunnen ons vinden in de argumentatie waarom de afwijkingen op het begrotingscriterium als acceptabel zijn benoemd. Onze controleverklaring

De bijbehorende toelichtingen (vooral in de paragraaf bedrijfsvoering) geven het gewenste inzicht. Omdat de niet acceptabele afwijkingen hoger zijn dan de vastgestelde tolerantiegrens, nemen wij in onze controleverklaring een aanvullende paragraaf ter benadrukking van deze aangelegenheid op.

3.1 Rechtmatigheid (vervolg) Rechtmatigheid (vervolg)

Voorwaarden criterium aanbestedingen

Voorwaarden criterium – grondtransactie Lage Akkerweg

Door de organisatie is een inkoopanalyse opgesteld waarbij is getoetst of is voldaan aan de aanbestedingswetgeving. De uitkomsten hiervan zijn opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering. Wij merken vanuit deze inkoopanalyse de volgende zaken op: • Er is sprake van vier dossiers met een onrechtmatigheid van in totaal € 270.000, waarvan drie dossiers binnen het domein openbare ruimte. Dit betreffen overigens allen dossiers met een doorlopende onrechtmatigheid uit voorgaand jaar. Een deel van deze onrechtmatigheid loopt nog door in 2025. • Vanuit onze tussentijdse controle hebben wij reeds geconstateerd dat bij relatief veel inkopen onder de Europese drempel gekozen wordt voor een enkelvoudige gunning zonder uitgebreide motivering. Dit is niet in strijd met de Europese aanbestedingswet, maar wijkt nadrukkelijk wel af van het eigen inkoopbeleid en de gids proportionaliteit. Bovendien kan dit duiden op signalen van onregelmatigheden binnen het inkoopproces. Op ons verzoek zijn deze dossiers door de gemeente nader onderzocht. Op basis van het onderzoek is door de gemeente geconstateerd dat geen sprake is van onregelmatigheden. Het college is bevoegd tot het aangaan van grondverkopen binnen de kaders van de gemeenteraad, waaronder de vastgestelde grondprijzen.

In 2024 heeft een grondverkoop plaatsgevonden van percelen aan de Lage Akkerweg met een verkoopsom van € 1,7 mln tegen grondprijzen uit 2022. De gemeenteraad heeft, na een melding van mogelijke afwijkingen en misgelopen inkomsten, besloten om een raadsenquête uit te voeren naar het proces rondom deze transactie. De uitkomsten hiervan zijn op dit moment nog niet bekend.

Deze transactie is door het college – vooruitlopend op de uitkomsten van het onderzoek – betrokken in de rechtmatigheidsverantwoording, omdat onduidelijk is of hier rechtmatig is gehandeld binnen de kaders van de gemeenteraad. Bovendien zijn de bepalingen uit het ‘didamarrest’ mogelijk geschonden, omdat het voornemen tot verkoop niet openbaar is gemaakt. De toelichting in het jaarverslag hierover vinden wij gezien de situatie passend. De onduidelijkheid is door de gemeente gekwantificeerd op circa € 2 mln. Wij merken verder op dat bovenstaande geen effect heeft op het getrouwe beeld van de jaarrekening. De in de jaarrekening verantwoorde opbrengst komt immers overeen met de gesloten verkoopovereenkomst en de akte van levering.

3.1 Rechtmatigheid (vervolg) Rechtmatigheid (vervolg) Begrotingscriterium

Voor dit criterium is aangesloten bij de Kadernota Rechtmatigheid 2024 (zie schema hiernaast) en de financiële verordening van de gemeente. Wij merken in aanvulling op de toelichting en analyse in het jaarverslag het volgende op: • De gemeente beoordeelt de rechtmatigheid op het niveau van hoofdtaakveld in lijn met de financiële verordening. Dit geeft meer inzicht dan op programma niveau. • De lasten op hoofdtaakveld ’economie’ en ‘volkshuisvesting en ruimtelijke ordening’ zijn respectievelijk € 2,6 mln en € 1,1 mln hoger dan begroot en zien toe op de grondexploitaties. Aangezien deze overschrijding van lasten passen binnen de vastgestelde exploitatieopzet (en boekhoudkundig worden gecompenseerd met baten) zijn deze acceptabel. • De overige taakvelden laten geen overschrijding qua lasten zien. Aanvullend is het bedrag aan kredietoverschrijdingen zeer gering. Hierdoor is binnen de begroting en het budgetrecht van de raad gewerkt. • De overige afwijkingen (vooral financiële voordelen) zijn op een passende wijze gemeld en toegelicht in de jaarrekening en daarmee tijdig gemeld. Wij stemmen in met bovenstaande. Los daarvan vinden wij scherper budgetbeheer een aandachtspunt voor de gemeente.

3.2 Grondexploitaties Grondexploitaties Bevinding Grond exploitatie

Samenstelling boekwaarde in € mln €2 €1 €0

1,1

0,3 -1,0

-€ 1

-2,0

-€ 2 -€ 3

-2,6 -1,7

-€ 4

-1,3

2023

2024

-€ 5 -€ 6

Het netto geïnvesteerd vermogen (inclusief voorziening) in de grondexploitaties bedraagt ultimo 2024 -/- € 3,8 mln. Dit betekent per saldo een positie van nog te maken kosten. Op hoofdlijnen hebben de volgende mutaties in het jaar plaatsgevonden: • Gerealiseerde verkopen -/- € 3,2 mln (waarvan € 1,7 mln bij Lage Akkerweg III) • Directe en indirecte kosten + € 1,9 mln (waarvan 1,3 mln bij Groote Hoeven) • (Tussentijds) genomen winst + € 1,1 mln (diverse projecten)

Voorziening

De voorziening voor verwachte verliezen op grondexploitaties bedraagt € 1,3 mln, is Lauruscomplex gevormd voor het project Lauruscomplex en is gelijk aan vorig jaar. Goede Vaart Het risicoprofiel van de lopende grondexploitaties is laag, omdat ten aanzien van de Overige meeste projecten al nagenoeg alle kosten en opbrengsten zijn gerealiseerd. Wij adviseren – mede vanwege de administratieve eenvoud – deze projecten waar mogelijk in 2025 af te Groote Hoeven sluiten. Voor het restant aan nog te verwachte kosten mag op basis van de verslaggevingsregels ook een voorziening ‘nakomende kosten’ worden gevormd. De reserve grondbedrijf bedraagt eind 2024 nog € 7,0 mln. Dit is ons inziens toereikend voor de risico’s binnen de lopende projecten. De grootste risico’s hangen samen met het project Goede Vaart, omdat daar nog relatief veel kosten (€ 2,8 mln) en opbrengsten (€ 3,1 mln) gerealiseerd moeten worden. De winst op dit project is dit jaar flink naar beneden bijgesteld. Er resteert nog een verwachte winst van € 310.000.

3.2 Grondexploitaties (vervolg) Grondexploitaties (vervolg) Bevinding Groote Hoeven

Grond aankopen

Lierop-Zuid

Ten aanzien van het project Groote Hoeven bedraagt het verwachte eindresultaat eind 2024 € 19.000 negatief (2023: € 272.000 positief). Voor de actualisatie van het project in de jaarrekening zijn diverse kosteninschattingen herijkt. De tussentijds genomen winst is hierop in het kader van de jaarrekening teruggenomen. Binnen het projectgebied ligt momenteel nog de gemeentewerf. Om het laatste stuk van de exploitatie te realiseren is verplaatsing van de werf noodzakelijk. Naar verwachting wordt in 2025 besloten over de locatie van een nieuwe gemeentewerf. De aankoopkosten voor een nieuw perceel zijn tot heden nooit binnen de grondexploitatie opzet begroot. Wij adviseren om uit te zoeken of deze kosten qua verslaggeving en fiscaliteit (BTW en VPB) binnen de grondexploitatie ofwel als investering in openbare ruimte moeten worden verwerkt. In 2024 zijn gronden aangekocht met het oog op toekomstige ontwikkelingen. De totale investering bedraagt circa € 3,7 mln en bestaat uit de aankoop van grond aan de Kerkendijk (€ 2,2 mln), Middenweg (€ 0,9 mln) en Hooghoefweg (€ 0,6 mln). De waardering van gronden geschiedt op aankoopprijs. De grondaankopen zijn mede gebaseerd op taxatierapporten en raadsbesluiten. Naar verwachting zal in 2025 het project Lierop-Zuid geopend worden. Dit project bestaat uit circa 77 woningen en heeft een geschatte looptijd tot en met 2031.

Eind 2024 is voor dit project € 294.000 aan voorbereidingskosten geactiveerd op de balans onder de immateriële vaste activa. Bij opening van de grondexploitatie door de raad wordt de kostenraming en het verwachte resultaat vastgesteld. Op dit moment is de verwachting dat op dit project een verlies wordt gerealiseerd.

3.3 Voorzieningen groot onderhoud Voorzieningen groot onderhoud Bevinding De gemeente Someren heeft ter financiering van toekomstig onderhoud aan haar investeringen (gebouwen, wegen etc.) egalisatievoorzieningen gevormd. Een voorziening moet, in tegenstelling tot een bestemmingsreserve, volledig zijn. In het kader van onze jaarrekeningcontrole besteden wij nadrukkelijk aandacht aan de diverse onderhoudsvoorzieningen. Hierbij richten wij ons met name op de volgende vragen: 1. Zijn de jaarlijkse stortingen in de voorzieningen in overeenstemming met de begroting en gebaseerd op een onderhoudsplanning? 2. Zijn de onttrekkingen aan de voorziening in lijn met het doel van de voorziening? 3. Ligt het eindsaldo van de voorziening in lijn met het onderhoudsplan? De standen van de diverse onderhoudsvoorzieningen ultimo 2024 ten opzichte van het plan zijn als volgt: Plan

•

Dotatie 600.000

Stand 31-12-2024 (plan)

Stand 31-12-2024 (realiteit)

Verschil

€ 2.162.000

€ 2.198.000

€

Onderhoud gebouwen

2024-2033

€

36.000

Onderhoud wegen

2023-2026

€ 1.260.000

€

691.000

€ 1.285.000

€ 594.000

Riolering

2021-2025

€ 118.000

€ 1.835.000

€ 1.648.000

-/- € 187.000

De meerjarenonderhoudsplanning voor gebouwen is in 2024 geactualiseerd en daarmee toekomstbestendig. De dotatie aan deze voorziening is op basis van dit plan verhoogd naar € 600.000. Deze voorziening bevat voldoende middelen voor het toekomstig gepland onderhoud tot en met 2033. De voorziening voor riolering is bedoeld voor egalisatie van tarieven en is daarmee geen zuivere onderhoudsvoorziening. In 2025 wordt een nieuw water- en rioleringsprogramma (Wrp) opgesteld, welke vanaf 2026 als grondslag dient voor de onderbouwing van de voorziening riolering en het rioolheffingstarief.

3.3 Voorzieningen groot onderhoud (vervolg) Voorzieningen groot onderhoud (vervolg) Bevinding •

De stand van de voorziening wegen is ten opzichte van vorig jaar gedaald (€ 1,6 mln eind 2023). Ondanks dat in 2024 deels een inhaalslag op onderhoud heeft plaatsgevonden (o.a. Boerenkamplaan en 2 rotondes), is de stand van de voorziening nog steeds hoger dan het plan. De gemeente heeft een analyse uitgevoerd op de beschikbare middelen in relatie tot de wegkwaliteit en de benodigde onderhoudsmiddelen in de komende jaren. Deze analyse is nog niet geheel afgerond, maar voorlopig lijkt het erop dat de omvang van de voorziening aan de hoge kant is. Wij hebben geadviseerd deze analyse af te ronden en in 2025 te door de raad te laten besluiten hoe hiermee financieel om te gaan. Uw eigen nota reserves en voorzieningen schrijft in basis voor dat een eventueel voordeel eenmalig ten gunste van het resultaat komt. Op basis van de verslaggevingsregels is het ook mogelijk de jaarlijks dotatie hierop aan te passen.

3.4 Jeugdhulp en Wmo Financiële analyse 2024 Onzekerheid zorglevering in €K

Lasten Jeugdhulp en WMO in € mln €0

WMO

Jeugd hulp

€2

3,1 3,9 3,8 3,8 3,7 3,5 4,3 4,6

€4

€6

2023 Primaire begroting Bijgestelde begroting Realisatie

Op basis van PV en CV*

184

Na extra werkzaamheden

45 56 37

€0

251

424

Jeugd aanbieders WMO aanbieders PGB's € 200

€ 400

€ 600

€ 800

€ 1.000

* Productieverantwoordingen en controleverklaringen

De lasten in het sociaal domein bestaan voor een belangrijk deel uit Jeugdhulp en Wmo. De lasten voor Wmo zijn hoger dan voorgaand jaar en liggen sterk in lijn met de bijgestelde begroting. Bij Jeugdhulp zijn de lasten hoger dan voorgaand jaar en ook hoger dan de bijgestelde begroting. Dit hangt samen met een stijging van de landelijk ingekochte zorg. Voor de volledigheid van de verantwoording van de lasten in de jaarrekening is de gemeente afhankelijk van de GR Peelgemeenten (hierna GRP). De GRP heeft hiertoe in april en mei 2025 een afstemming gemaakt tussen de opgeleverde productieverantwoordingen door zorgaanbieders en de eigen zorg-administratie. Op basis hiervan constateren wij dat de lasten in de jaarrekening van Someren juist en volledig zijn opgenomen. Om te kunnen concluderen dat de gefactureerde zorg ook daadwerkelijk is geleverd, voert de GRP aanvullende werkzaamheden uit zoals clientonderzoeken. De verantwoording door de GRP en de uitkomsten van de accountantswerkzaamheden die aldaar plaatsvinden zijn door ons geïnspecteerd. Op basis daarvan resteert er ‘slechts’ € 138.000 als onzekerheid. © 2025 Crowe Foederer Audit & Assurance B.V.

3.5 Overige bevindingen Overige bevindingen Personele voorzieningen Wachtgeld voorziening

Wethouders Pensioen

Verlofsparen / plusuren

De omvang van de voorziening wachtgeld bedraagt eind 2024 € 333.000 en is – vanwege het aftreden van een wethouder - toegenomen ten opzichte van vorig jaar. Wij hebben vastgesteld dat de voorziening gevormd is in overeenstemming met de verslaggevingsregels en dat rekening gehouden is met de juiste parameters (looptijd, hoogte uitkering, etc.).

De gemeente is verplicht om binnen hun eigen financiën een voorziening aan te houden voor de pensioenverplichtingen van (oud) wethouders. Deze voorziening bedraagt eind 2024 € 1,7 mln en is daarmee ten opzichte van 2023 gestegen met circa € 0,7 mln door een lagere rekenrente. Daarnaast is de voorziening consistent met eerdere jaren en rekening houdend met de juiste parameters (rente, levensverwachting etc.) bepaald. Wij merken op dat de financiering van deze pensioenverplichtingen in de toekomst waarschijnlijk overgaat naar het ABP en dat het af te storten bedrag van de gemeente mogelijkerwijs niet overeenkomt met de huidige voorziening. De gemeente heeft hiermee geen rekening gehouden in het weerstandsvermogen. Wij adviseren deze ontwikkeling te blijven volgen. Met ingang van boekjaar 2022 hebben werknemers de mogelijkheid om niet opgemaakte verlofuren onder voorwaarden om te zetten in spaarverlof. Dit spaarverlof heeft - in tegenstelling tot wettelijk- en bovenwettelijk verlof - geen vervaldatum en kan door de werknemer naar eigen wens worden ingezet om met behoud van loon minder te werken. De verslaggevingsregels (BBV) schrijven voor dat spaarverlof financieel tot uitdrukking moet komen in een voorziening. De gemeente heeft voor 2024 een voorziening spaarverlof gevormd van € 101.000 (aangevraagd en toegekend). Wij stemmen in met de opgenomen voorziening.

3.5 Overige bevindingen Overige bevindingen

Opvang Oekraïne

Ontwikkeling Centrumplan

Sinds 2022 hebben de gemeenten in Nederland als taak gekregen om opvanglocaties voor Oekraïense vluchtelingen te realiseren en exploiteren. De gemeente wordt hiervoor gecompenseerd door het Rijk en dient hiervoor een verantwoording van de kosten te doen middels SiSa. Wij merken ten aanzien van deze regeling het volgende op: • De totale lasten bedragen circa € 1,6 mln en bestaan voornamelijk uit het realiseren van de opvanglocaties en diverse vergoedingen en overige inkopen zoals schoonmaak, catering, huur, etc. Wij hebben vastgesteld dat deze lasten juist zijn verantwoord in de jaarrekening. • De bekostiging door het Rijk via SiSa – grotendeels gebaseerd op vaste normbedragen per gerealiseerde opvangplek over de gehele periode – bedraagt € 2,0 mln. Omdat de werkelijke kosten voor de opvang Oekraïne lager zijn dan de vaste normbedragen, heeft de gemeente een voordeel van € 0,4 mln gerealiseerd.

In mei 2021 heeft de gemeenteraad ‘Centrumvisie Someren’ aangenomen. In 2024 is er daadwerkelijk gestart met de ontwikkeling van het centrumplan en is een samenwerkingsovereenkomst getekend met een ontwikkelaar ten aanzien van projectdeel Oostplot. Het totale project (inclusief Noordplot en de herontwikkeling van openbare ruimte) heeft een geschatte looptijd tot 2029. Wij hebben de hiermee samenhangende transacties in 2024 betrokken in onze controle en merken daarbij het volgende op: • De gemeenteraad heeft een budget beschikbaar gesteld voor het gemeentelijke aandeel in de kosten van € 4,7 mln. Dit is voor € 1,6 mln ter dekking van incidentele kosten (verwerving, sloopkosten, plankosten etc.) en voor € 3,1 mln als investeringskrediet voor de herontwikkeling van de openbare ruimte inclusief kostenindexering. Tot heden is de verwachting dat dit budget toereikend is. • De gemeente ontvangt een totaalsubsidie van € 3,8 mln welke via SiSa wordt verantwoord. Hiervan is als voorschot reeds € 1,4 mln ontvangen en naar rato van de voortgang van het project toegerekend ter dekking van kosten. Op de balans staat onder de schulden het nog te besteden deel van de subsidie ad € 945.000. • Gezien de complexiteit vraagt dit project om een strakke budgetbewaking, transparante verantwoording over de bestedingen en risico’s en monitoring op naleving van de subsidievoorwaarden.

Dit heeft intern ook de aandacht.

4. Overige aspecten in relatie tot onze controle Onderwerp

Toelichting

Geen sprake van beperkingen in de reikwijdte van onze controle

Er zijn geen beperkingen bij de uitvoering van onze controle opgetreden. Naar onze mening is ons bij de uitvoering van onze controleopdracht door de medewerkers van de gemeente de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.

Fraude

De verantwoordelijkheid voor het voorkomen en ontdekken van fraude ligt primair bij het college. Onze rol als accountant is om vast te stellen dat de jaarrekening vrij is van materiële afwijkingen door fouten of fraude. Bij fraude is het risico dat een afwijking niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, omdat fraude vaak samen gaat met activiteiten om de fraude te verhullen. Onze werkzaamheden ten aanzien van fraude bestaan onder andere uit: • Alertheid op fraudesignalen gedurende de controle; • Evalueren en bespreken van mogelijkheden tot fraude en fraudesignalen met het management en college; • Het uitvoeren van een analyse op handmatige journaalposten, onder andere om ingrijpen van het bestuur in de interne beheersing te kunnen identificeren; • Het uitvoeren van controlewerkzaamheden op schattingsposten, onder andere om oneigenlijke beïnvloeding door het management en college te kunnen identificeren; • Het beoordelen van rechten in de financiële administratie en de bankapplicatie alsmede het uitvoeren van een bankanalyse, met als doel om fouten en fraude in de uitgaande betalingen te kunnen identificeren. Er zijn gedurende 2024 door ons geen materiële fraudegevallen geconstateerd en er zijn ons eveneens geen vermoedens van fraude bekend.

Daarnaast heeft het college aan ons geen melding gemaakt van geconstateerde fraudegevallen of andere fraudesignalen, behoudens de lopende raadsenquête ten aanzien van Lage Akkerweg. Wij hebben in de management letter overigens geadviseerd om een fraudebeleid op te stellen.

Er zijn geen andere belangrijke (dreigende en niet gewaardeerde) claims en/of juridische procedures met een mogelijke materiele impact op de cijfers per ultimo 2024. 20

4. Overige aspecten in relatie tot onze controle Onderwerp

Toelichting

Gebeurtenissen na balansdatum

Er zijn geen belangrijke gebeurtenissen na balansdatum anders dan hetgeen opgenomen in de niet uit de balans blijkende verplichtingen.

Geautomatiseerde gegevensverwerking

Wij hebben vanuit onze controle op de jaarrekening geen belangrijke bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking.

Onafhankelijkheid

Wij zijn onafhankelijk van uw gemeente en voor zover wij weten heeft zich geen inbreuk voorgedaan op de van toepassing zijnde regels (Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (VIO)) ten aanzien van onafhankelijkheid.

5. Bijlage 1 – Tabel fouten en onzekerheden SiSa Nummer

Specifieke uitkering of overig

Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek

n.v.t.

C62

Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffaire

n.v.t.

C92

Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid

n.v.t.

Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB)

n.v.t.

D14

Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen

n.v.t.

D23

Regeling eenmalige specifieke uitkering en subsidies lokale bibliotheekvoorzieningen

n.v.t.

Subsidieregeling sanering verkeerslawaai

n.v.t.

E44B

Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptie 2021-2027 (SiSa tussen medeoverheden)

n.v.t.

E84

Regeling stimulering verkeersmaatregelen 2022-2023

n.v.t.

E87B

Tijdelijke regeling stimuleren maatregelen tweede fase Deltaprogramma zoetwater (SiSa tussen medeoverheden)

n.v.t.

F20

Regeling specifieke uitkering Impulsaanpak winkelgebieden

n.v.t.

Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2024

n.v.t.

G2A

Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_totaal 2023

n.v.t.

Fout of onzekerheid

Financiële omvang fout in €

Toelichting fout / onzekerheid

5. Bijlage 1 – Tabel fouten en onzekerheden SiSa Nummer

Specifieke uitkering of overig

Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (Exclusief levensonderhoud beginnende zelfstandigen)_gemeentedeel 2024

n.v.t.

G3A

Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (exclusief levensonderhoud beginnende zelfstandigen)_totaal 2023

n.v.t.

Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) _gemeenteldeel 2024

Zie bijlage 2

G4A

Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) _totaal 2023

Zie bijlage 2

G10

Wet inburgering 2021_gemeentedeel 2024

n.v.t.

G12

Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire_gemeentedeel 2024

n.v.t.

G12A

Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire_totalen 2023

n.v.t.

G13

Onderwijsroute_ deel gemeente 2024

n.v.t.

Regeling specifieke uitkering stimulering sport 2024-2025

n.v.t.

H30

Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026

n.v.t.

J32

Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen

n.v.t.

J41B

Regeling specifieke uitkering flexibele inzet woningbouw

n.v.t.

J55

Aanpak energiearmoede

n.v.t.

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in €

Toelichting fout / onzekerheid

5. Bijlage 1 – Tabel fouten en onzekerheden SiSa Nummer

Specifieke uitkering of overig

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in €

Toelichting fout / onzekerheid

J94

Regeling houdende regels verstrekking specifieke uitkering aan gemeenten verduurzaming […] van eigenaars, woonverenigingen en wooncoöperaties

n.v.t.

J210B

Meerjarige regeling specifieke uitkering flexibele inzet woningbouw

n.v.t.

K28

Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid

n.v.t.

Regeling specifieke uitkering uitvoering subsidieregeling sanering varkenshouderijen

n.v.t.

M16

Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne

n.v.t.

Strekking controleverklaring Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen (zoals blijkt uit de controleverklaring):

Goedkeurend

Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening:

Goedkeurend

5. Bijlage 2 – Tabel fouten en onzekerheden TOZO Nummer

Specifieke uitkering of overig

Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen

n.v.t.

Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen

n.v.t.

Tozo 2

n.v.t.

Tozo 3

n.v.t.

Tozo 4

n.v.t.

Tozo 5

n.v.t.

Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire – gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar T

n.v.t.

Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire – gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekkingen in jaar T

n.v.t.

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in €

Toelichting fout / onzekerheid

5. Bijlage 2 – Tabel fouten en onzekerheden TOZO Nummer

Specifieke uitkering of overig

G4A

Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen_totaal 2023

n.v.t.

G4A

Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen_totaal 2023

n.v.t.

G4A

Tozo 2_totaal 2023

n.v.t.

G4A

Tozo 3_totaal 2023

n.v.t.

G4A

Tozo 4_totaal 2023

n.v.t.

G4A

Tozo 5_totaal 2023

n.v.t.

G4A

Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire – gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar 2023

n.v.t.

G4A

n.v.t.

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in €

Toelichting fout / onzekerheid

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15650921/6