Besluiten toestemming te verlenen aan burgemeester en wethouders voor de gewijzigde gemeenschappelijke regeling Blink, fase 1

Raadsvoorstel Onderwerp:

Wijziging Gemeenschappelijke regeling Blink, fase 1

Portefeuillehouder:

W.M. van Doorn

Documentnummer:

200604104

Zaaknummer: Datum:

0847200604063 12 juni 2024

1. Samenvatting voor de burger De gemeente Someren is deelnemer in de Gemeenschappelijke regeling Blink, uitvoerder van de afvalinzameling, het beheer van de milieustraat en vegen/onkruidbeheersing op verhardingen in Someren. Dit is een gemeenschappelijke regeling samen met 8 andere peelgemeenten en de private organisatie PreZero. Omdat de Wet gemeenschappelijke regelingen is gewijzigd en omdat PreZero heeft aangegeven de samenwerking in Blink verband te willen beëindigen moet de gemeenschappelijke regeling aangepast worden. Om deze wijziging door te voeren is het voorstel om de gemeenschappelijke regeling in twee fases te wijzigen. In dit voorstel wordt de gemeenteraad gevraagd om aan het college toestemming te verlenen om de Gemeenschappelijke regeling Blink te wijzigen.

2. Inleiding Het college van de gemeente Someren is deelnemer aan de Gemeenschappelijke regeling Blink, hierna: ‘ Blink’. Blink is een openbaar lichaam, ingesteld op basis van de Wet gemeenschappelijke regelingen waaraan deelnemen de colleges van de gemeenten Asten, Deurne, Gemert-Bakel, Heeze-Leende, Helmond, Laarbeek, Nuenen c.s., Someren, Son en Breugel en de private organisatie PreZero. Tot de taken van Blink behoren, naast de inzameling, sortering, vermarkting en (eind)verwerking van (grondstoffen in) grof en fijn huishoudelijk afval, de gladheidsbestrijding en reiniging van de openbare ruimte. De beide laatstgenoemde diensten zijn zogenaamde verzoektaken. Het algemeen bestuur van Blink heeft op 22 november 2023 besloten wijzigingen van de gemeenschappelijke regeling in procedure te brengen bij de deelnemende colleges en de raden. Conform de wettelijke vaststellingsprocedure zijn raden in de gelegenheid gesteld hun zienswijze naar voren te brengen over het ontwerp van de gewijzigde gemeenschappelijke regeling. Die zienswijzen zijn ontvangen en verwerkt in het definitieve ontwerp van de gewijzigde gemeenschappelijke regeling Blink. Als sluitstuk van de procedure dienen de deelnemende colleges in te stemmen met dat ontwerp. Zij kunnen daartoe overgaan na verkregen toestemming van de gemeenteraad. 1.1 Wijziging van de gemeenschappelijke regeling Blink in twee fases.

De aanleiding voor het wijzigen van de gemeenschappelijke regeling is gelegen in de driejaarlijkse evaluatie van het functioneren van Blink. In het evaluatierapport van Berenschot van 20 juli 2021 zijn aanbevelingen gedaan om een onderzoek te doen naar de juridische basis van Blink vanuit

aanbestedingsrechtelijk perspectief en om een strategisch traject te doorlopen. Volledigheidshalve gaan wij hieronder nog eens kort in op de uitkomsten van de evaluatie. In opdracht van het algemeen bestuur heeft advocatenkantoor AKD op 2 februari 2022 een rapport uitgebracht over de rechtmatigheid en juridische houdbaarheid van de huidige structuur. Daarna is door het AB vervolg gegeven aan het Berenschot advies om ook een strategisch traject te doorlopen. De uitkomsten van het juridisch onderzoek zijn door opdrachtnemer BDO verwerkt in haar eindrapport. Belangrijke conclusie die BDO getrokken heeft is dat de gemeenten de samenwerking via een gemeenschappelijke regeling wensen voort te zetten, maar dat eisen van rechtmatigheid een verdere deelname van PreZero aan die gemeenschappelijke regeling eigenlijk uitsluiten. PreZero heeft daaruit haar eigen conclusie getrokken en bij brief van 9 maart 2023 aangekondigd de samenwerking in Blink-verband te willen opzeggen. Die aankondiging is inmiddels omgezet in een definitief besluit. Dit alles is voor het algemeen bestuur van Blink reden geweest om u opeenvolgend twee wijzigingsvoorstellen te doen voor de gemeenschappelijke regeling Blink.

Het 1e voorstel dat de afgelopen maanden de gemeentelijke zienswijze procedure heeft doorlopen heeft betrekking op het voortzetten van de huidige gemeenschappelijke regeling zonder verdere deelname van de private partij. In een later stadium zou een 2e voorstel bij uw college en raad in procedure gebracht. Het gaat dan om een wijziging van de gemeenschappelijke regeling aan de hand van de meer beleidsmatige uitkomsten van het strategisch traject. BDO heeft aan de hand van documentstudie en interviews een business case opgesteld aan de hand waarvan de deelnemende gemeenten een rol voor Blink in de toekomst zien weggelegd. 1.2 Zienswijzen Blink biedt u thans het definitieve ontwerp aan van de gewijzigde gemeenschappelijke regeling, fase 1. In dat ontwerp zijn de zienwijzen verwerkt die door de gemeente Helmond zijn ingediend naar aanleiding van het ontwerp waarin alleen het ‘uit’ schrijven van PreZero was geregeld. Het algemeen bestuur van Blink heeft in zijn vergadering van 17 april 2024 besloten de zienswijzen van de gemeente Helmond over te nemen. Dat betekent dat in deze fase 1 van de besluitvorming rondom het wijzigen van de gemeenschappelijke regeling Blink niet allen het ‘uitschrijven van Blink is geregeld, maar dat ook de regeling in overeenstemming is gebracht met enkele recente wetswijzigingen. Die wijzigingen waren aanvankelijk voorzien voor fase 2 van besluitvorming.

1.3 Aangepast tijdschema Volgens het oorspronkelijke tijdschema zou ook fase 2 van de besluitvorming rondom het wijzigen van de gemeenschappelijke regeling Blink nog voor het zomerreces worden doorlopen. Dat tijdschema is niet haalbaar gebleken. Vandaar dat het algemeen bestuur u het voorstel doet om de besluitvorming over fase 2, over het zomerreces heen te tillen en in het najaar af te ronden. Voor de continuïteit van de dienstverlening door Blink heeft dit geen consequenties. Die blijft uiteraard onverkort gegarandeerd.

2/5

3. Advies 1. Aan het college van burgemeester en wethouders kenbaar te maken dat zij toestemming verleent voor het treffen van een gewijzigde gemeenschappelijke regeling Blink, conform bijgevoegde ontwerpregeling.

4. Beoogd effect Het uitvoeren van een publieke taak (afvalinzameling) op een doelmatige en rechtmatige wijze.

5. Argumenten 5.1 Meenemen van juridisch-technische wijzigingen is noodzakelijk voor het verkrijgen van toestemming van de raad. De definitieve ontwerpregeling wijkt af ten opzichte van het ontwerp dat in een eerder stadium voor zienswijzen aan de raden is voorgelegd. Vergeleken met dat ontwerp zijn ook juridische-technische wijzigingen meegenomen die voorvloeien uit recente wetswijzigingen. Ook de onvolkomenheden die de gemeenschappelijke regeling van oudsher bevatte, zijn met het definitieve ontwerp hersteld. Aanvankelijk zouden de juridisch-technische wijzigingen in de fase 2 van de besluitvorming worden meegenomen. Door de aanpassingen in het tijdschema is het noodzakelijk die wijzigingen al in fase 1 mee te nemen. Het is noodzakelijk omdat de raad bij het geven van toestemming aan uw college voor het treffen van de gewijzigde gemeenschappelijke regeling, toetst aan de wet en het algemeen belang. Juist mogelijke strijdigheden met de wet – in het bijzonder de Wet gemeenschappelijke regelingen – staat dan het geven van toestemming in de weg. 5.2 Geen reden om toestemming te onthouden. Behalve aan de wet toetst uw raad eveneens aan het algemeen belang. Onder de weigeringsgrond ‘strijd met het algemeen belang’ vallen die gevallen waarin de grond voor onthouding van toestemming niet nauwkeurig in de wet kan worden gespecificeerd.

Het gaat hier bijvoorbeeld om de situatie dat uw raad meent dat het ondoelmatig is om ten aanzien van de desbetreffende belangen samen te werken met andere gemeenten of dat uw raad meent dat de bevoegdheid zich niet leent voor gezamenlijke behartiging. Voorts kan daarbij worden getoetst aan het gemeentelijk beleid, zoals dat bijvoorbeeld in een nota verbonden partijen is opgenomen. De evaluatie van de samenwerking door Berenschot en het nadien doorlopen strategisch traject hebben aangetoond dat er geen argumenten zijn, ontleend aan het algemeen belang, om af te zien van het treffen van de gewijzigde gemeenschappelijke regeling. 5.3 Wijzigingen zijn gericht op het versterken van de positie van de raden. Mede door enkele recente wetswijzigingen voldoet de huidige gemeenschappelijke regeling Blink niet aan landelijke wet- en regelgeving. Dat was al onderkend en zou in de tweede fase van de besluitvorming over de meer beleidsmatige wijzigingen worden meegenomen. Doordat de gemeentelijke besluitvorming over fase 1 van de wijziging niet in alle gemeenten volgens het voorziene tijdschema is verlopen, dient de strijdigheid met wet- en regelgeving naar voren te worden gehaald. De strijdigheden dienen bij voorkeur voor 1 juli te worden opgeheven.

Na die datum kunnen gemeenteraden hun colleges aanspreken op het niet voldoen aan de wettelijke implementatietermijn voor het in overeenstemming brengen van de gemeenschappelijke regeling aan de meest recente wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen. Die wijzigingen zijn gericht op het versterken van de positie van lokale raden op het kunnen beïnvloeden van samenwerkingsverbanden waarvan het eigen college deelnemer is. 3/5

5.4. Unanieme besluitvorming De vaststellingsprocedure rondom gemeenschappelijke regelingen vereist unanieme besluitvorming door de deelnemende colleges en PreZero. Het is deze fase van de besluitvorming niet toegestaan om nog voorwaarden te verbinden aan het instemmen met het treffen van de gewijzigde gemeenschappelijke regeling Blink. Evenmin kunnen voorwaarden worden verbonden aan de toestemming door uw raad.

6. Kanttekeningen 6.1 Uitgestelde inwerkingtreding gewijzigde gemeenschappelijke regeling Doordat de dienstverlening door PreZero niet met onmiddellijke ingang kan worden beëindigd, is voorzien in een overgangsperiode. Een periode die kan worden benut om de diverse bedrijfsonderdelen van Blink te verzelfstandigen. Dat vergt in bedrijfseconomisch opzicht tijd, alsook in aanbestedingsrechtelijke zin. Voorlopig houdt het algemeen bestuur vast aan 1 januari 2025 als datum van inwerkingtreding van de gewijzigde gemeenschappelijke regeling. Idealiter zou dan ook fase 2 van de besluitvorming rondom wijziging van de gemeenschappelijke regeling kunnen zijn afgerond. Zeker is dat niet. Het is mogelijk dat de exacte taakstelling en positionering van Blink als samenwerkingsverband voor de afvalinzameling, pas na 1 januari 2025 wordt geformaliseerd. Dat heeft geen juridische consequenties.

7. Financiën Dit voorstel heeft geen financiële consequenties. De procedure rondom het vaststellen van de begroting van Blink is bij uitstek geschikt om de financiële implicaties van het voortzetten van de gemeenschappelijke regeling zonder de private partner te beschouwen.

8. Communicatie In samenspraak met het dagelijks bestuur van Blink zal worden bezien op welke wijze de communicatie over de gewijzigde gemeenschappelijke regeling door alle deelnemende colleges ter hand wordt genomen.

9. Uitvoering Nadat alle negen deelnemende colleges en het bestuur van PreZero hebben ingestemd met het treffen van de gewijzigde gemeenschappelijke regeling, wordt die door het college van Helmond als plaats van vestiging officieel bekend gemaakt.

Burgemeester en wethouders van Someren, de secretaris,

de burgemeester,

J. Koppers-Van der Krabben

D. Blok

4/5

Bijlage(n)

O

Raadsbesluit wijziging GR Blink, documentnr. Djuma 200604106

X

Aanbiedingsbrief wijziging GR Blink, documentnr. Djuma 200604077

X

Nota van zienswijzen gewijzigde GR Blink, documentnr. Djuma

X

NO

200604090 Ontwerp Gemeenschappelijke Regeling Blink 2025, fase 1, documentnr.

X

Djuma 2006040889 Was-wordt-tabel Gemeenschappelijke Regeling Blink, fase 1,

X

documentnr. Djuma 200604091

5/5