Accountantsverslag 2023 Gemeente Someren
Tekst van het document
Accountantsverslag GemeenteSomeren
20juni 2024 Eindhoven
Aanbiedingsbrief Gemeente Someren ta.v. Gemeenteraad Wilhelminaplein 1 5711 EK Someren
Aansluitend hebben jaareindecontrole is
wij in april en mei 2024 de jaareindecontrole uitgevoerd. De gericht op het vormen van een oordeel over de jaarrekening in overeenstemming met de Nederlandse regels voor financiële verslaggeving. Dit
accountantsverslag bevat de belangrijkste bevindingen naar aanleiding van jaareindecontrole. Waar mogelijk doen wij aanbevelingen gericht op verdere verbetering. Deze aspecten doen geen afbreuk aan ons oordeel omtrent de getrouwheid van de jaarrekening 2023. Wij hebben dit verslag in concept besproken met de wethouder financiën, de domeinmanager bedrijfsvoering en de controller. Tevens is dit verslag toegelicht aan de leden van de commissie Burger en Bestuur op 27 juni 2024.
Eindhoven, 20 juni 2024 Betreft:
Accountantsverslag boekjaar 2023
Geachte leden
Hierbij
de
bieden
controle
van
van
de raad,
wij u het accountantsverslag aan naar aanleiding jaarrekening 2023 van Gemeente Someren.
van
onze
de
Wij
Onze opdracht is het controleren van de jaarrekening op het aspect getrouwheid. Vanaf 2023 is het college van burgemeester wethouders
en
het eerst
verantwoordelijk voor het opstellen van de rechtmatigheidsverantwoording. Wij hebben deze verantwoording in onze controle, maar geven zelf geen expliciet oordeel meer over de rechtmatigheid. In het kader controle
van
onze
opdracht hebben wij in oktober 2023
De
uitgevoerd. bevindingen management letter gerapporteerd.
© 2024 Crowe Foederer Audit & Assurance B.V.
hieruit
zijn
reeds in
een
een
voor
betrokken
interim
separate
vertrouwen
erop u middels onze rapportage voldoende geïnformeerd te Tot het geven van een nadere toelichting zijn wij uiteraard graag bereid. danken de medewerkers van de gemeente Someren voor hun inzet en de
hebben.
Wij plezierige komende Met
en
jaren
constructieve samenwerking. accountant van uw gemeente
vriendelijke groet,
namens
ons
Wij zijn verheugd blijven.
dat
we
ook
de
hele team,
(geanonimiseerd)
(geanonimiseerd)
er EE
(geanonimiseerd) vaneen
(geanonimiseerd)
Inhoudsopgave 1.
Samenvatting
4
4.
Overige aspecten
2.
Ons oordeel
7
5.
Bijlages
3.
1. 2.
Bevindingen jaarrekening 2023 1. 2. 3. 4. 5.
Rechtmatigheid Grondexploitaties Voorziening groot onderhoud Jeugdhulp en WMO Overige bevindingen
© 2024 Crowe FoedererAudit & Assurance B. V.
10 13 14 16 17
Tabel fouten en onzekerheden SiSa Tabel fouten en onzekerheden TOZO
Totaal aantal pagina’s:
18
20 22
24
3
1. Samenvatting
–
oordeel
Ons oordeel Onderwerp
Goedkeurend
Afkeurend
Anders
De jaarrekening 2023 geeft een getrouw beeld van de grootte en samenstelling van zowel de baten en lasten over 2023 als van de activa en passiva per 31 december 2023 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV).
Getrouw beeld
Onderwerp
Toelichting
Geen bevindingen
Rechtmatigheidsverantwoording
WNT verantwoording
SISA bijlage
© 2024 Crowe FoedererAudit & Assurance B. V.
Wel bevindingen
Anders
Toelichting Wij hebben vastgesteld dat de rechtmatigheidsverantwoording zoals opgenomen in de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de financiële rechtmatigheid en is opgesteld in overeenstemming met de kadernota rechtmatigheid en de met de raad gemaakte afspraken. Door het college zijn de financiële onrechtmatigheden (totaal € 1,3 mln) gemeld en is, binnen de daarvoor gestelde grenzen, rechtmatig gehandeld. Wij hebben vastgesteld dat de WNT-verantwoording zoals opgenomen in de jaarrekening voldoet aan de daaraan te stellen eisen. Wij hebben de SiSa-bijlage zoals opgenomen in de jaarrekening gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen accountantscontrole 2023. Op grond hiervan melden wij dat geen fouten en/of onzekerheden zijn geconstateerd boven de voor de SiSa geldende rapporteringstoleranties. 4
1. Samenvatting
–
financiële analyse
Financiële analyse 2023 Resultaat vóór mutatie reserves in k€ € 0
-€ 1. 500
-1. 022
-697 -5. 384
-€ 3. 000 -€ 4. 500 -€ 6. 000
Primaire begroting Begroting na wijziging Realisatie
Resultaat na mutatie reserves in k€ € 2. 000 € 1. 500 € 1. 000 € 500 € 0
1. 437 414
722
Primaire begroting Begroting na wijziging Realisatie © 2024 Crowe FoedererAudit & Assurance B. V.
In de primaire begroting bedroeg het resultaat voor reserves (saldo baten en laten) € 697. 000 mln negatief. Hiertegenover stonden diverse onttrekkingen uit de reserves, waardoor het primaire begrote resultaat na mutatie reserves positief is. Gedurende het jaar is het saldo van baten en lasten flink negatief bijgesteld (naar -/- € 5,4 mln). Omdat voor deze hogere lasten ook onttrekkingen uit reserves zijn geraamd, sloot de begroting na wijziging op € 722. 000 positief. Uiteindelijk bedraagt het gerealiseerde resultaat voor reserves -/- € 1 mln. Het eigen vermogen neemt met dit bedrag af. Dit bedrag valt veel minder negatief uit dan begroot (-/- € 5,4 mln), omdat er minder lasten zijn gerealiseerd. Dit hangt vooral samen met de wijze waarop binnen de gemeente wordt begroot en op welk moment (verwachte) budgetoverhevelingen worden verwerkt. Wij hebben geadviseerd om binnen de begroting duidelijker onderscheid te maken tussen exploitatiebudgetten, investeringskredieten en de toerekening van de daaruit voortvloeiende lasten over de verschillende jaarschijven. Dit vergroot ons inziens het inzicht in de prestaties van de gemeente. In 2023 is (per saldo) € 2,4 mln uit de bestemmingsreserves onttrokken. Het gerealiseerde resultaat na mutatie reserves bedraagt daardoor € 1,4 mln positief en valt daarmee circa € 715. 000 voordeliger. De belangrijkste afwijkingen betreffen: € 1. 200.
000 (programma sociaal domein) • Lagere doorbetaling WSW gelden aan Senzer* • Lagere algemene uitkering* -/- € 590. 000 (programma bedrijfsvoering) • Per saldo overige voordelen € 100. 000 (diverse programma’s) * Ten aanzien van deze posten merken wij op dat deze reeds in het jaar bekend waren, maar ten onrechte niet zijn verwerkt in de begroting na wijziging. Van het totale resultaat (€ 1,4 mln) is circa € 0,5 mln als structureel voordeel en € 0,9 mln als incidenteel voordeel aangemerkt. Met de structurele resultaten en afwijkingen houdt de gemeente rekening in de (meerjaren-)begroting. De begroting voor 2024 is op dit moment sluitend.
5
1. Samenvatting
–
financiële analyse
Financiële analyse 2023 Opbouw eigen vermogen voor resultaatbestemming in € mln €60 3,4
Eigen vermogen in € mln € 60,0 € 50,0 € 40,0
54,9
53,0
55,4
54,4
7,1
1,4 9,3
€40
€ 30,0
€30
€ 20,0
24,0
€10 2020
2021
2022
2023
€-
Resultaat
80,0% 60,0%
Vrije algemene
24,0
€20
€ 10,0 € -
€50
Solvabiliteit in % van balanstotaal
20,9
19,7
2022
2023
reserves
40,0%
Vastgelegde algemene
20,0%
reserves
Bestemmings reserves
66,8%
65,2%
34,8%
36,3%
71,0%
64,0%
Gemiddelde in NL
38,9%38,9% Someren
0,0% 2020202120222023
Het eigen vermogen van de gemeente neemt af met circa € 1,0 mln als gevolg van het resultaat voor reserves en bedraagt € 54,4 mln eind 2023. Het eigen vermogen bestaat voor € 19,7 mln uit bestemmingsreserves en voor € 33,3 mln uit algemene reserves, waarvan € 24,0 mln is vastgelegd als bufferfunctie voor risico’s. De vrije algemene reserves bedragen € 9,3 mln. De solvabiliteit bedraagt 64,0%. Dit neemt af ten opzichte van 2022 en ligt daarmee weer op niveau van 2021. Dit hangt onder andere samen met het aantrekken van een kortlopende kasgeldlening van € 6 mln die is gebruikt voor financiering van de reguliere kosten. De liquiditeit van de gemeente bedraagt eind 2023 € 2,9 mln. Verder heeft de gemeente voor € 14,9 mln vast doorgeleend aan de BNG waarop een rentevoordeel wordt behaald. Op basis van de analyse die is opgenomen in de paragraaf bedraagt het weerstandsvermogen € 37,3 mln. Dit is ruim voldoende om de geïdentificeerde en gekwantificeerde risico’s van € 5,9 mln af te dekken. Op basis van bovenstaande vinden wij dat er sprake is van een gezonde financiële positie. Voor de toekomst staan enkele projecten op de planning. De uitwerking van deze planning, alsmede de effecten op het vermogen en de wijze van financiering, is nog niet concreet. © 2024 Crowe FoedererAudit & Assurance B. V.
6
2. Ons oordeel Onderwerp
Toelichting
Gehanteerde controle en rapporterings-tolerantie
Wij hebben de jaarrekeningcontrole 2023 uitgevoerd met inachtneming van de volgende toleranties, zoals opgenomen in het controleprotocol. Deze zijn gebaseerd op de bijgestelde begrote lasten inclusief dotatie aan reserves. Indien de geconstateerde fouten en onzekerheden het bedrag van de goedkeuringstolerantie niet overschrijden kan in beginsel een goedkeurende controleverklaring worden afgegeven.
Controleverschillen
Grondslag
Omvang
Tolerantie
Goedkeuringsgrens fouten
1% van de begrote lasten inclusief dotatie reserves
€ 71. 725. 000
€
Goedkeuringsgrens onzekerheden
3% van de begrote lasten inclusief dotatie reserves
€ 71. 725. 000
€ 2. 151. 000
Rapporteringstolerantie
-
-
€
717. 000
25. 000
© 2024 Crowe FoedererAudit & Assurance B. V.
In de jaarrekening 2023 resteren onderstaande ongecorrigeerde controleverschillen en onzekerheden met betrekking tot de getrouwheid. Omdat het totaal aan controleverschillen onder de toleranties blijft, heeft dit geen effect op ons oordeel. De onzekerheden blijven eveneens onder de toleranties. Omschrijving
Omvang fout
Richting
Omvang onzekerheid
Verwijzing
Vaststellen levering zorg
-
-
€ 198. 000
H. 3. 5
Totaal getrouwheidsoordeel
-
-
€ 198. 000
-
7
2. Ons oordeel Onderwerp
Toelichting
Jaarverslag verenigbaar
Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag overeenkomstig het BBV is opgesteld en, voor zover wij dat kunnen beoordelen, verenigbaar is met de jaarrekening. De programmaverantwoording hebben wij marginaal getoetst wat zoveel betekent als het signaleren van mogelijke tegenstrijdigheden. De accountantscontrole omvat derhalve geen oordeel over de inhoudelijke juistheid en/of volledigheid van de informatieverstrekking opgenomen in de programmaverantwoording.
Schattingen
De opstelling van de jaarrekening vereist dat het college oordelen vormt en schattingen en veronderstellingen maakt die van invloed zijn op de toepassing van grondslagen en de gerapporteerde waarde van activa en verplichtingen en van de baten en lasten. De daadwerkelijke uitkomsten kunnen afwijken van deze schattingen. De schattingen en onderliggende veronderstellingen zijn in het kader van onze controleopdracht op aanvaardbaarheid beoordeeld. Hierbij hebben wij geen belangrijke tekortkomingen geconstateerd. In uw jaarrekening zijn de volgende belangrijke schattingen verwerkt: • De waardering van de grondexploitaties (zie bevinding 3. 2); • De waardering van voorzieningen, in het bijzonder voor groot onderhoud gebouwen en wegen (zie bevinding 3. 3); • De waardering van de personele voorzieningen. In het kader van de voorziening pensioenrechten wethouders merken wij op dat de financiering van deze pensioenverplichtingen in de toekomst waarschijnlijk overgaat naar het ABP. Het af te storten bedrag van de gemeente komt mogelijkerwijs niet overeen met de huidige voorziening. • De inschatting van inbaarheid van (debiteuren)vorderingen en de getroffen voorziening voor oninbare vorderingen.
© 2024 Crowe FoedererAudit & Assurance B. V.
8
2. Ons oordeel Onderwerp
Toelichting
Verbonden partijen
In uw jaarrekening zijn diverse bijdragen aan verbonden partijen verwerkt. De (op basis van de financiële impact en risicoprofiel) belangrijkste verbonden partijen betreffen: • GR Senzer: bijdrage voor uitvoeringskosten € 1,0 mln; doorbetaling BUIG-, participatie- en WSW gelden € 3,6 mln; • GR Peelgemeenten: bijdrage voor uitvoeringskosten € 2,1 mln; • GR Blink: bijdrage voor uitvoeringskosten € 1,7 mln. • Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost (VRBZO): bijdrage voor uitvoeringskosten: € 1,2 mln; • GGD Brabant-Zuidoost: bijdrage voor uitvoeringskosten: € 0,8 mln; Bovengenoemde bedragen zijn verwerkt op basis van de (concept)jaarcijfers 2023 zoals opgeleverd door de verbonden partij. Wij hebben kennis genomen van deze jaarcijfers en stemmen in met de huidige verwerking in de jaarrekening en de toelichting van d e risico’s in de paragraaf verbonden partijen. In dit verband wijzen wij u op het volgende: • Bij GR Blink wordt - in navolging van het strategisch traject uit 2023 en de aanstaande uittreding door de private partij - een nieuwe organisatie ingericht. GR Blink houdt geen eigen vermogen aan ter afdekking van tekorten en risico’s. De financiële consequenties van dit lopende traject landen – voor uw aandeel – in de begroting van komende jaren. • De verbonden partijen VRBZO en GGD houden zelf weerstandsvermogen aan.
De risico’s die zijn geïdentificeerd worden niet volledig afgedekt door het aanwezige weerstandsvermogen binnen de verbonden partij. Als gevolg hiervan is hier door de gemeente Someren binnen de weerstandsparagraaf een bedrag voor gereserveerd.
Interne beheersing
Op basis van onze werkzaamheden hebben wij geen significante tekortkomingen in de interne beheersing geconstateerd. In onze management letter hebben wij enkele belangrijke aandachtspunten opgenomen voor de verdere verbetering van processen, die met name toezien op het inkoopproces en de wijze waarop de verbijzonderde interne controlefunctie (VIC) is ingericht.
SiSa-bijlage
De SiSa-bijlage en bijbehorende stukken dienen door uw organisatie voor 15 juli a. s. elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. De verplichten tabellen voor fouten en onzekerheden die aangeleverd moeten worden bij het CBS zijn opgenomen achter in het verslag.
© 2024 Crowe FoedererAudit & Assurance B. V.
9
3. 1 Rechtmatigheid Rechtmatigheid Algemeen
Onze rol
Onze verklaring
De rechtmatigheidsverantwoording is voor het eerst toegevoegd aan de jaarrekening 2023. Hiermee legt het college expliciet verantwoording af over drie aspecten van de financiële rechtmatigheid, met inachtneming van de algehele kaders (bijvoorbeeld de kadernota rechtmatigheid) en de gestelde kaders door de raad (o. a. de financiële verordening, het controleprotocol en het normenkader). Hierbij is rekening gehouden met een tolerantiegrens van 3% (zijnde € 2 miljoen) voor de rechtmatigheidsverantwoording zelf en een rapporteringsgrens van € 25. 000 voor afwijkingen die in de paragraaf bedrijfsvoering gemeld dienen te worden. Onze rol als accountant betreft het vaststellen dat afwijkingen juist en volledig zijn opgenomen en toegelicht, rekening houdend met bovenstaande grenzen. Wij hebben hiervoor de opzet en uitkomsten van de interne controles geïnspecteerd en de ingenomen standpunten van het college getoetst. Het college heeft uiteindelijk een totaalbedrag van € 1,3 mln aan lasten als onrechtmatig aangemerkt. Dit valt ruim binnen de tolerantiegrens, waardoor rechtmatig is gehandeld binnen de afspraken. Criteria
Gemelde afwijking
Ons oordeel
Voorwaardencriterium
€ 1. 157. 000
Akkoord, zie tevens toelichting.
Begrotingscriterium
€
Akkoord, zie tevens toelichting.
Misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium
-
Totaal rechtmatigheidsoordeel
€ 1. 320. 000
163. 000
Akkoord
Ons inziens zijn bovenstaande afwijkingen tot stand gekomen binnen de spelregels en zijn ze op getrouwe wijze weergegeven in de rechtmatigheidsverantwoording. De bijbehorende toelichtingen (vooral de paragraaf bedrijfsvoering) geven het gewenste inzicht. Dit hebben wij meegewogen in het afgeven van het goedkeurend oordeel bij de jaarrekening.
© 2024 Crowe FoedererAudit & Assurance B. V.
10
3. 1 Rechtmatigheid
-
voorwaarden
Rechtmatigheid Voorwaarden criterium
Inkopen en aanbestedingen
Subsidies
Ten aanzien van het voorwaardencriterium zien de risico’s vooral toe op naleving van de aanbestedingswetgeving. Door de organisatie is een uitgebreide inkoopanalyse opgesteld waarbij is getoetst of is voldaan aan de aanbestedingswetgeving. De gemelde onrechtmatigheden ziet enerzijds toe op lasten uit 2023 maar anderzijds ook op de verplichtingen voortvloeiend uit de afgesloten contracten. Aanvullend zijn ook de uitgaande subsidies betrokken bij het voorwaardencriterium, zie onder: Afwijking
Lasten 2023
Verplichtingen 2024 e. v.
Totaal
Wezenlijke wijziging van en een opdracht niet opnieuw aanbesteed
€
336. 000
€
328. 000
€
664. 000
Enkelvoudig onderhands gunnen van opdrachten boven de EU drempelwaarde
€
170. 000
€
272. 000
€
442. 000
Interne voorwaarden voor vaststelling subsidie niet nageleefd
€
51. 000
€
0
€
51. 000
Totaal rechtmatigheidsoordeel
€
557. 000
€
600. 000
€
1. 157. 000
Bovengenoemde onrechtmatigheden betreffen afwijkingen van de aanbestedingswetgeving en Europese drempelbedragen. Aanvullend is door de organisatie ook onderzocht in welke gevallen het eigen inkoopbeleid en de normen uit de gids proportionaliteit niet zijn nageleefd. Ook dit komt relatief vaak voor, maar hoeft niet betrokken te worden in het rechtmatigheidsoordeel. Wij zijn het eens met de getrokken conclusies en de opgenomen toelichting in de paragraaf bedrijfsvoering. Op basis van de inkoopanalyse blijkt verder dat afwijkingen van de aanbestedingswet en het eigen beleid met name voorkomen op de afdeling ruimtelijke ontwikkeling, waarbij voorafgaand aan de inkoop onvoldoende gemotiveerd wordt of dit past binnen de aanbestedingswet. De hiervoor bedoelde inkoop strategieën worden intern niet (goed) gebruikt. Dit is door de organisatie onderkend. Ten aanzien van uitgaande subsidies is uit de verbijzonderde interne controle achteraf gebleken dat een subsidie is vastgesteld zonder activiteitenverslag. Hierdoor kan niet vastgesteld worden dat dit geld rechtmatig is besteed in lijn met de subsidieverordening.
© 2024 Crowe FoedererAudit & Assurance B. V.
11
3. 1 Rechtmatigheid
-
begroting
Rechtmatigheid Begrotingscriterium
De gemeenteraad autoriseert de begroting op het niveau van hoofdtaakveld. Voor 2023 is bij de toetsing op het begrotingscriterium uitgegaan van de financiële verordening, waarin de kaders voor begrotingswijzigingen en het omgaan met afwijkingen zijn vastgelegd. De raad heeft daarbij besloten dat alle afwijkingen van de begroting, mits deze tijdig worden gemeld niet onrechtmatig zijn. Omdat tijdig melden ook bij de jaarrekening kan, zouden er lijn met de financiële verordening in basis nooit onrechtmatigheden ontstaan. Het college heeft binnen uw jaarrekening – omwille van het inzicht en om beter aan te sluiten bij de kadernota rechtmatigheid van de BBV – het begrotingscriterium als volgt uitgewerkt: • voordelen ten opzichte van de begroting (minder lasten, meer baten etc. ) leiden niet tot een onrechtmatigheid. • overschrijdingen op lasten en investeringskredieten zijn in basis onrechtmatig, tenzij deze onder voorwaarden (financiële verordening art. 12. 4) als acceptabel zijn aangemerkt. Acceptabele afwijkingen tellen daarbij niet mee in het rechtmatigheidsoordeel. De overschrijdingen van lasten en investeringskredieten bedragen totaal € 449. 000, waarvan € 286. 000 als acceptabel is aangemerkt. Het resterend deel € 163. 000 is uiteindelijk als onrechtmatig aangemerkt.
Dit ziet onder andere toe op hogere kosten voor onderhoud van de sportterreinen en door hogere kosten voor de uitvoering van het sportakkoord.
© 2024 Crowe FoedererAudit & Assurance B. V.
12
3. 2 Grondexploitaties Grondexploitaties - algemeen Bevinding Grond exploitatie
Samenstelling boekwaarde in € mln € 2 € 1 € 0 -€ 1
1,1 0,6 -2,6
1,1
0,3 -2
-€ 2
-1,7 -1,8
-€ 4
-1,3 -1,3
2022
© 2024 Crowe FoedererAudit & Assurance B. V.
Overige Groote Hoeven
-€ 6 -€ 7
Lauruscomplex Goede Vaart
-€ 3
-€ 5
Voorziening
2023
Het netto geïnvesteerd vermogen (inclusief voorziening) in de grondexploitaties bedraagt ultimo 2023 -/- € 3,6 mln (2022: € 4,0 mln). Dit betekent per saldo een positie van nog te maken kosten. De mutaties in het jaar zijn beperkt. Dit betreffen de belangrijkste: • Gerealiseerde verkopen -/- € 1,5 mln (waarvan € 1,2 mln bij Goede Vaart) en • Directe indirecte kosten + € 1,8 mln (diverse projecten) (Tussentijds) genomen winst • + € 0,1mln (diverse projecten) De voorziening voor verwachte verliezen op grondexploitaties bedraagt € 1,3 mln en is gevormd voor het project Lauruscomplex. De resultaat inschatting op dit project is ongewijzigd ten opzichte van vorig jaar. Het risicoprofiel van uw grondexploitaties is laag, omdat de meeste projecten binnen twee jaar worden afgerond De risico’s zijn op basis van een vaste methodiek bepaald op € 2,5 mln. Het belangrijkste risico ziet ons inziens toe op project Goede Vaart aangezien dit project nog loopt tot 2028. De nog te maken kosten bedragen € 2,3 mln en de opbrengsten € 3,5 mln. Uiteindelijk wordt hierop een kleine winst verwacht van € 900. 000. .
De reserve grondbedrijf bedraagt eind 2023 nog € 7 mln. Dit is ons inziens ruim toereikend voor de risico’s. Er staan voor de komende jaren geen concrete omvangrijke exploitaties gepland. 13
3. 3 Voorzieningen groot onderhoud Voorzieningen groot onderhoud Bevinding De gemeente Someren heeft ter financiering van toekomstig onderhoud aan haar investeringen (gebouwen, wegen etc) egalisatievoorzieningen gevormd. Een voorziening moet, in tegenstelling tot een bestemmingsreserve, volledig zijn. In het kader van onze jaarrekeningcontrole besteden wij nadrukkelijk aandacht aan de diverse onderhoudsvoorzieningen. Hierbij richten wij ons met name op de volgende vragen: 1. Zijn de jaarlijkse stortingen in de voorzieningen in overeenstemming met de begroting en gebaseerd op een onderhoudsplanning? 2. Zijn de onttrekkingen aan de voorziening in lijn met het doel van de voorziening? 3. Ligt het eindsaldo van de voorziening in lijn met het onderhoudsplan? De standen van de diverse onderhoudsvoorzieningen ultimo 2023 ten opzichte van het plan zijn als volgt: Plan
Stand 31-12-2023 (plan)
Dotatie
Stand 31-12-2023 (realiteit)
Verschil
Onderhoud wegen
2023-2026
€ 1. 159. 000
€
910. 000
€ 1. 636. 000
€
Onderhoud gebouwen
2022-2061
€
541. 000
€
865. 000
€ 2. 117. 000
€ 1. 252. 000
Riolering
2021-2025
-/- €
121. 000
€ 1. 835. 000
€ 1. 530. 000
-/- € 305. 000
© 2024 Crowe FoedererAudit & Assurance B. V.
726. 000
14
3. 3 Voorzieningen groot onderhoud (vervolg) Voorzieningen groot onderhoud Bevinding Wij merken ten aanzien van bovengenoemde voorziening het volgende op: • De stand van de voorziening wegen is hoger dan het onderhoudsplan. Dit komt doordat er onderhoud is doorgeschoven naar 2024 (o. a. Lieropsedijk en Ter Hofstadlaan). Na deze inhaalslag loopt de uitvoering weer volgens planning. Op basis van het nieuwe plan 2023 is de jaarlijkse dotatie verhoogd naar € 1,1 mln. •
De stand van de voorziening gebouwen is hoger dan het onderhoudsplan. Ook dit komt doorgeschoven onderhoud naar latere jaren, waaronder onderhoud van diverse installaties.
•
De voorziening voor riolering is bedoeld voor egalisatie van tarieven en is daarmee geen zuivere onderhoudsvoorziening.
© 2024 Crowe FoedererAudit & Assurance B. V.
15
3. 4 Jeugdhulp
en
WMO
Financiële analyse 2023 Lasten Jeugdhulp en WMO in € mln € 0
WMO
Jeugd hulp
€ 1
3,4 3,3 3,0 3,1 3,6 3,5 3,6 3,7
€2
€ 3
Onzekerheid zorglevering in €K € 4 2022
Op basis van PV en CV*
Primaire begroting Bijgestelde begroting Realisatie
Na extra werkzaamheden
453
161
€0
26 11
232
236
Jeugd aanbieders WMO aanbieders PGB's
€ 100€ 200€ 300€ 400€ 500€ 600€ 700€ 800€ 900€ 1. 000
* Productieverantwoordingen en controleverklaringen
De lasten in het sociaal domein bestaan voor een belangrijk deel uit Jeugdhulp en Wmo. De lasten voor Wmo zijn lager dan voorgaand jaar en liggen in lijn met de bijgestelde begroting. Bij Jeugdhulp liggen de lasten in lijn met voorgaand jaar en de bijgestelde begroting. Voor de volledigheid van de verantwoording van de lasten in de jaarrekening is de gemeente afhankelijk van de GR Peelgemeenten (hierna GRP). De GRP heeft hiertoe in april en mei 2024 een afstemming gemaakt tussen de opgeleverde productieverantwoordingen door zorgaanbieders en de eigen zorg-administratie. Op basis hiervan constateren wij dat de lasten in de jaarrekening van Someren juist en volledig zijn opgenomen. Om te kunnen concluderen dat de gefactureerde zorg ook daadwerkelijk is geleverd, voert de GRP aanvullende werkzaamheden uit zoals clientonderzoeken. De verantwoording door de GRP en de uitkomsten van de accountantswerkzaamheden die aldaar plaatsvinden zijn door ons geïnspecteerd. Op basis daarvan resteert er ‘slechts’ € 198. 000 als onzekerheid voor de rechtmatigheid en getrouwheid.
© 2024 Crowe FoedererAudit & Assurance B. V.
16
3. 5 Overige bevindingen Overige bevindingen Bevinding Opvang Oekraïne
Sinds 2022 hebben de gemeenten in Nederland als taak gekregen om opvanglocaties voor Oekraïense vluchtelingen te realiseren en exploiteren. De gemeenten wordt hiervoor gecompenseerd door het Rijk en dient hiervoor een verantwoording van de kosten te doen middels SiSa. Wij merken ten aanzien van deze regeling het volgende op: De totale lasten bedragen circa € 1,7 mln en bestaan voornamelijk uit het realiseren van de opvanglocaties en diverse vergoedingen en • overige inkopen zoals schoonmaak, catering, huur, etc. Wij hebben vastgesteld dat deze lasten juist zijn verantwoord in de jaarrekening. • De bekostiging door het Rijk via SiSa – grotendeels gebaseerd op vaste normbedragen per gerealiseerde opvangplek over de gehele periode – bedraagt € 2,6 mln. Omdat de werkelijke kosten voor de opvang Oekraïne lager zijn dan de vaste normbedragen, heeft de gemeente een voordeel van € 0,9 mln gerealiseerd. Begin 2023 is duidelijk geworden dat een groot aantal Brabantse gemeenten een nabetaling moesten doen aan Attero in verband met de afvallevering over de jaren 2015 en 2016. Hiervoor is in de jaarrekening 2022 een voorziening getroffen van € 255. 000, welke door gemeente Someren gebaseerd was op een afrekening in de regio op basis van tonnages afval.
Claim Attero
Eind 2023 is de exacte afrekeningsmethodiek binnen de regio definitief gemaakt, waarbij wordt afgerekend op tonnages. De werkelijke afrekening valt nogmaals € 50. 000 nadelig uit. Dit hangt samen met verdeling van tonnages uit de gedeelde milieustraat met Asten. De factuur voor afwikkeling van deze kwestie (€ 305. 000) is inmiddels ontvangen. Hiermee is deze kwestie afgewikkeld.
© 2024 Crowe FoedererAudit & Assurance B. V.
17
4. Overige aspecten in relatie tot onze controle Onderwerp
Toelichting
Geen sprake van beperkingen in de reikwijdte van onze controle
Er zijn geen beperkingen bij de uitvoering van onze controle opgetreden. Naar onze mening is ons bij de uitvoering van onze controleopdracht door de medewerkers van de gemeente de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.
Fraude
De verantwoordelijkheid voor het voorkomen en ontdekken van fraude ligt primair bij het college. Onze rol als accountant is om vast te stellen dat de jaarrekening vrij is van materiële afwijkingen door fouten of fraude. Bij fraude is het risico dat een afwijking niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, omdat fraude vaak samen gaat met activiteiten om de fraude te verhullen. Onze werkzaamheden ten aanzien van fraude bestaan onder andere uit: • Alertheid op fraudesignalen gedurende de controle; • Evalueren en bespreken van mogelijkheden tot fraude en fraudesignalen met het management en college; • Het uitvoeren van een analyse op handmatige journaalposten, onder andere om ingrijpen van het bestuur in de interne beheersing te kunnen identificeren; • Het uitvoeren van controlewerkzaamheden op schattingsposten, onder andere om oneigenlijke beïnvloeding door het management en college te kunnen identificeren; • Het beoordelen van rechten in de financiële administratie en de bankapplicatie alsmede het uitvoeren van een bankanalyse, met als doel om fouten en fraude in de uitgaande betalingen te kunnen identificeren. Er zijn gedurende 2023 door ons geen materiële fraudegevallen geconstateerd en er zijn ons eveneens geen vermoedens van fraude bekend. Daarnaast heeft het college aan ons geen melding gemaakt van geconstateerde fraudegevallen of andere fraudesignalen.
Wij hebben in de management letter geadviseerd om een fraudebeleid op te stellen.
Claims en juridische procedures
© 2024 Crowe FoedererAudit & Assurance B. V.
Er zijn geen andere belangrijke (dreigende en niet gewaardeerde) claims en/of juridische procedures met een mogelijke materiele impact op de cijfers per ultimo 2023. 18
4. Overige aspecten in relatie tot onze controle Onderwerp
Toelichting
Gebeurtenissen na balansdatum
Er zijn geen belangrijke gebeurtenissen na balansdatum anders dan hetgeen opgenomen in de niet uit de balans blijkende verplichtingen.
Geautomatiseerde gegevensverwerking
Wij hebben vanuit onze controle op de jaarrekening geen belangrijke bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking.
Onafhankelijkheid
Wij zijn onafhankelijk van uw gemeente en voor zover wij weten heeft zich geen inbreuk voorgedaan op de van toepassing zijnde regels (Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (VIO)) ten aanzien van onafhankelijkheid.
Openstaande punten
© 2024 Crowe FoedererAudit & Assurance B. V.
19
5. Bijlage 1 – Tabel fouten
en
onzekerheden SiSa
Nummer
Specifieke uitkering of overig
A16
Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne
-
0
n. v. t.
B2
Specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek
-
0
n. v. t.
C32
Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen
-
0
n. v. t.
C41B
Regeling specifieke uitkering flexibele inzet woningbouw
-
0
n. v. t.
C55
Aanpak energiearmoede
-
0
n. v. t.
C62
Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffaire
-
0
n. v. t.
C92
Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid
-
0
n. v. t.
C94
Regeling houdende regels verstrekking specifieke uitkering aan gemeenten verduurzaming […] van eigenaars, woonverenigingen en wooncoöperaties
-
0
n. v. t.
C210B
Meerjarige regeling specifieke uitkering flexibele inzet woningbouw
-
0
n. v. t.
D8
Specifieke uitkering Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB)
-
0
n. v. t.
D14
Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen
-
0
n. v. t.
E3
Subsidieregeling sanering verkeerslawaai
-
0
n. v. t.
E44B
Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027 (SiSa tussen medeoverheden)
-
0
n. v. t.
E84
Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2022-2023
-
0
n. v. t.
F20
Regeling specifieke uitkering Impulsaanpak winkelgebieden
-
0
n. v. t.
F28
Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid
-
0
n. v. t.
-
0
n. v. t.
G2 Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2023 © 2024 Crowe FoedererAudit & Assurance B. V.
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in €
Toelichting fout / onzekerheid
20
5. Bijlage 1 – Tabel fouten
en
onzekerheden SiSa
Nummer
Specifieke uitkering of overig
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in €
Toelichting fout / onzekerheid
G2A
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_totaal 2022
G3
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (Exclusief levensonderhoud beginnende zelfstandigen)_gemeentedeel 2023
G3A
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (exclusief levensonderhoud beginnende zelfstandigen)_totaal 2022
G4
Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) _gemeenteldeel 2023
Zie bijlage 2
G4A
Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) _totaal 2022
Zie bijlage 2
G10
Wet inburgering 2021_gemeentedeel 2023
-
0
n. v. t.
G12
Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire_gemeentedeel
-
0
n. v. t.
G12A
Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire_totalen
-
0
n. v. t.
G13
Onderwijsroute_deel gemeente 2023
-
0
n. v. t.
H4
Regeling specifieke uitkering stimulering sport
-
0
n. v. t.
H8
Regeling Sportakkoord 2020–2022
-
0
n. v. t.
H30
Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026
-
0
n. v. t.
L6
Regeling specifieke uitkeringen uitvoering Subsidieregeling sanering varkenshouderijen
-
0
n. v. t.
-
0
n. v. t.
-
0
n. v. t.
-
0
n. v. t.
Strekking controleverklaring Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen (zoals blijkt uit de controleverklaring):
Goedkeurend
Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening:
Goedkeurend
© 2024 Crowe FoedererAudit & Assurance B. V.
21
5. Bijlage 2 – Tabel fouten
en
onzekerheden TOZO
Nummer
Specifieke uitkering of overig
G4
Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen
-
0
n. v. t.
G4
Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen
-
0
n. v. t.
G4
Tozo 2
-
0
n. v. t.
G4
Tozo 3
-
0
n. v. t.
G4
Tozo 4
-
0
n. v. t.
G4
Tozo 5
-
0
n. v. t.
G4
Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire – gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar T
-
0
n. v. t.
G4
Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire – gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekkingen in jaar T
-
0
n. v. t.
© 2024 Crowe FoedererAudit & Assurance B. V.
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in €
Toelichting fout / onzekerheid
22
5. Bijlage 2 – Tabel fouten
en
onzekerheden TOZO
Nummer
Specifieke uitkering of overig
G4A
Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen_totaal 2022
-
0
n. v. t.
G4A
Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen_totaal 2022
-
0
n. v. t.
G4A
Tozo 2_totaal 2022
-
0
n. v. t.
G4A
Tozo 3_totaal 2022
-
0
n. v. t.
G4A
Tozo 4_totaal 2022
-
0
n. v. t.
G4A
Tozo 5_totaal 2022
-
0
n. v. t.
G4A
Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire – gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar 2022
-
0
n. v. t.
G4A
Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire – gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekkingen in jaar 2022
-
0
n. v. t.
© 2024 Crowe FoedererAudit & Assurance B. V.
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in €
Toelichting fout / onzekerheid
23
© 2024 Crowe FoedererAudit & Assurance B. V.
24