9b. Accountantsverslag Gemeente Someren 2021
Tekst van het document
Accountantsverslag Gemeente Someren
Eindhoven 2 juni 2022
Aanbiedingsbrief Gemeente Someren t.a.v. Gemeenteraad Wilhelminaplein 1 5711 EK Someren
Dit accountantsverslag bevat de belangrijkste bevindingen naar aanleiding van de jaareindecontrole. Waar mogelijk doen wij aanbevelingen gericht op verdere verbetering. Deze aspecten doen geen afbreuk aan ons oordeel omtrent de getrouwheid en rechtmatigheid van de jaarrekening 2021.
Eindhoven, 2 juni 2022
Wij hebben dit verslag in concept besproken met de coördinator team financiën, de controller en de wethouder financiën. Tevens wordt dit verslag toegelicht aan de leden van de commissie Burger en Bestuur op 9 juni 2022.
Betreft: Accountantsverslag boekjaar 2021 Geachte leden van de raad, Hierbij bieden wij u het accountantsverslag aan naar aanleiding van onze controle van de jaarrekening 2021 van Gemeente Someren.
Wij vertrouwen erop u middels onze rapportage voldoende geïnformeerd te hebben. Tot het geven van een nadere toelichting zijn wij uiteraard graag bereid. Wij danken de medewerkers van de gemeente Someren voor de voor hun inzet en de plezierige en constructieve samenwerking.
Onze opdracht is het controleren van de jaarrekening op de aspecten getrouwheid en rechtmatigheid. In het kader van onze opdracht hebben wij in november 2021 een interim controle uitgevoerd. De bevindingen hieruit zijn reeds in een separate management letter gerapporteerd.
Met vriendelijke groet, namens ons hele team,
Aansluitend zijn wij in april 2022 gestart met de jaareindecontrole die wij onlangs hebben afgerond. De jaareindecontrole is gericht op het vormen van een oordeel over getrouwheid en rechtmatigheid van de jaarrekening in overeenstemming met de Nederlandse regels voor financiële verslaggeving en het vastgestelde normenkader.
T.M.M. van Lierop RA MSc Extern accountant
© 2022 Crowe Foederer B.V.
ValidSigned door T.M.M. van Lierop RA MSc op 02-06-2022
2
Inhoudsopgave 1.
Management samenvatting
4
4.
Overige aspecten
2.
Ons oordeel
7
5.
Bijlages
3.
1. Tabel fouten en onzekerheden SiSa 2. Tabel fouten en onzekerheden TOZO
Bevindingen jaarrekening 2021 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.
Begrotingsrechtmatigheid Aanbestedingsrechtmatigheid Grondexploitaties – algemeen Grondexploitaties – specifieke complexen Voorziening groot onderhoud Jeugdhulp en WMO Overgang ICT NML Overige bevindingen
© 2022 Crowe Foederer B.V.
10 11 12 13 14 16 17 18
Totaal aantal pagina’s:
19
21 23
25
3
1. Management samenvatting Ons oordeel: goedkeurend Onderwerp
Goedkeurend
Afkeurend
Anders
-
-
De jaarrekening 2021 geeft een getrouw beeld van de grootte en samenstelling van zowel de baten en lasten over 2021 als van de activa en passiva per 31 december 2021 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV).
-
-
De verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties in de jaarrekening 2021 zijn tevens in alle van materieel zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen en zijn in overeenstemming met de wet- en regelgeving zoals opgenomen in het normenkader.
Wel bevindingen
Anders
-
-
Wij hebben vastgesteld dat de WNT-verantwoording zoals opgenomen in de jaarrekening voldoet aan de daaraan te stellen eisen.
-
-
Wij hebben de SiSa-bijlage zoals opgenomen in de jaarrekening gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen accountantscontrole 2021. Op grond hiervan melden wij dat geen fouten en/of onzekerheden zijn geconstateerd boven de voor de SiSa geldende rapporteringstoleranties.
Getrouw beeld
Rechtmatigheid
Onderwerp
Geen bevindingen
WNT verantwoording
SISA bijlage
Toelichting
Toelichting
Wij zijn voornemens om een goedkeurende controleverklaring te verstrekken bij de jaarrekening 2021, welke wordt vastgesteld op 23 juni 2022. © 2022 Crowe Foederer B.V.
4
1. Management samenvatting Financiële analyse 2021 Resultaat vóór mutatie reserves in k€
Gedurende het jaar is het resultaat voor mutatie reserves (het saldo van baten en lasten) bijgesteld van € 1,2 mln negatief naar € 2,5 mln negatief. Dit werd voornamelijk veroorzaakt door per saldo hogere lasten voor de aanpak buitengebied (programma Hart van Someren) en hogere bedrijfsvoeringskosten.
€ 3.000 € 1.500
Tegenover deze (per saldo) hogere lasten stonden diverse onttrekkingen uit de reserves geraamd, waardoor het begrote resultaat na mutatie reserves sluit op een saldo van € 43.000 positief.
€0 -€ 1.500
-1.208
-2.524
-1.851
-€ 3.000 Primaire begroting Begroting na wijziging Realisatie
Resultaat na mutatie reserves in k€ € 3.000 € 1.500 43
€0 -€ 1.500
2.108
-277
-€ 3.000 Primaire begroting Begroting na wijziging Realisatie © 2022 Crowe Foederer B.V.
Het gerealiseerde resultaat voor mutatie reserves bedraagt € 1,9 mln negatief en valt daarmee € 673.000 voordelig uit. De belangrijkste afwijkingen betreffen: • Realisatie lasten vennootschapsbelasting* -/- € 1.160.000 (programma bedrijfsvoering) • Lagere zorglasten Jeugd en WMO € 691.000 (programma samen Someren) • Hogere algemene uitkering incl. corona € 552.000 (programma bedrijfsvoering) • Lagere kosten afvalverwerking € 430.000 (programma aantrekkelijk Someren) • Per saldo overige voordelen € 160.000 (diverse programma’s) * Dit nadeel is binnen de jaarrekening onttrokken aan de reserves. In totaal is er voor € 1,5 mln meer aan de reserves onttrokken dan begroot. Hierdoor resteert een resultaat na reserves van € 2,1 mln. Van het positieve resultaat is € 379.000 toegerekend aan Corona. Dit bedrag bestaat uit € 904.000 hogere (rijks)bijdragen, € 206.000 onttrekking uit de coronareserve en € 764.000 aan hogere kosten. Aan de raad wordt voorgesteld dit resultaat als budget te reserveren voor hogere kosten in 2022 en verder. De toelichting en analyse in de paragraaf Corona geeft ons inziens een goed beeld van de aan Corona gerelateerde posten binnen de jaarrekening. Het resultaat wordt voor € 1,6 mln veroorzaakt door (per saldo) incidentele meevallers. Met de afwijkingen met een structurele karakter (circa € 500.000) houdt de gemeente rekening in de meerjarenbegroting.
5
1. Management samenvatting Financiële analyse 2021 Opbouw eigen vermogen voor resultaatbestemming in € mln €60
Eigen vermogen in € mln € 60,0 € 50,0
55,7
54,9
€ 40,0
53,0
€50 €40
€ 30,0
€30
€ 20,0
1,5 6,0
24,0
Solvabiliteit in % van balanstotaal
2,1 6,4 24,0
€20
€ 10,0
€10
€-
2019
2020
2021
€-
23,4 2020
Resultaat
20,5 2021
80,0% 60,0%
Vrije algemene reserves Vastgelegde algemene reserves Bestemmings reserves
72,3%
66,8%
65,2%
33,6%
33,6%
Gemiddelde in NL
40,0% 20,0%
33,2%
Someren
0,0% 2019
2020
2021
Het eigen vermogen van de gemeente neemt af met circa € 1,9 mln als gevolg van het resultaat voor reserves en bedraagt € 53 mln eind 2021. Het eigen vermogen bestaat voor € 20,5 mln uit bestemmingsreserves en voor € 30,4 mln uit algemene reserves, waarvan € 24 mln is vastgelegd als bufferfunctie voor risico’s. De vrije algemene reserves bedragen € 6,4 mln. De belangrijkste mutaties binnen de bestemmingsreserve betreffen: • Onttrekking algemene reserve grondbedrijf (per saldo € 1,9 mln) vanwege dekking VPB-lasten en verliezen binnen het grondbedrijf; • Onttrekking reserve aanpak buitengebied (€ 600.000) ter dekking van hogere kosten; De solvabiliteit bedraagt 65,2% en neemt af ten opzichte van 2020. Dit hangt samen met de daling van het eigen vermogen. De solvabiliteit van de gemeente ligt boven het landelijke gemiddelde. Op basis van de analyse die is opgenomen in de paragraaf bedraagt het weerstandsvermogen € 33,9 mln. Dit is voldoende om de geïdentificeerde en gekwantificeerde risico’s van € 5,5 mln af te dekken. Op basis van bovenstaande vinden wij dat er, ondanks de daling van het eigen vermogen, sprake is van een gezonde financiële positie. © 2022 Crowe Foederer B.V.
6
2. Ons oordeel Onderwerp
Toelichting
Gehanteerde controle en rapporterings-tolerantie
Wij hebben de jaarrekeningcontrole 2021 uitgevoerd met inachtneming van de volgende toleranties, zoals opgenomen in het controleprotocol. Deze zijn gebaseerd op de primair begrote lasten en dotatie aan reserves. De werkelijke lasten vallen hoger uit, echter wij hebben hier in onze controle geen rekening mee gehouden. Indien de geconstateerde fouten en onzekerheden het bedrag van de goedkeuringstolerantie niet overschrijden kan in beginsel een goedkeurende controleverklaring worden afgegeven.
Controleverschillen
Grondslag
Omvang
Tolerantie
Fouten
1% van de begrote lasten inclusief dotatie reserves
€ 49.611.000
€ 496.000
Onzekerheden
3% van de begrote lasten inclusief dotatie reserves
€ 49.611.000
€ 1.488.000
Rapporteringstolerantie
-
-
€ 25.000
De ongecorrigeerde verschillen en onzekerheden in de jaarrekening 2021 met betrekking tot de getrouwheid en rechtmatigheid zien toe op de toepassing van de aanbestedingsregels en het sociaal domein. Aangezien alle gemelde bedragen onder de toleranties blijven heeft dit geen invloed op de strekking van de verklaring. Omschrijving
Getrouwheid / Rechtmatigheid
Omvang fout
Richting
Omvang onzekerheid
Verwijzing
Lasten uit inkoopcontracten welke niet in lijn met de EU aanbestedingsregels tot stand zijn gekomen
Rechtmatigheid
€ 107.000
-
-
3.2
Vaststellen levering zorg
Getrouwheid en rechtmatigheid
-
-
€ 108.000
3.6
€ 107.000
-
€ 108.000
-
Totaal © 2022 Crowe Foederer B.V.
7
2. Ons oordeel Onderwerp
Toelichting
Jaarverslag verenigbaar
Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag overeenkomstig het BBV is opgesteld en, voor zover wij dat kunnen beoordelen, verenigbaar is met de jaarrekening. De programmaverantwoording hebben wij marginaal getoetst wat zoveel betekent als het signaleren van mogelijke tegenstrijdigheden. De accountantscontrole omvat derhalve geen oordeel over de inhoudelijke juistheid en/of volledigheid van de informatieverstrekking opgenomen in de programmaverantwoording.
Schattingen
De opstelling van de jaarrekening vereist dat het college oordelen vormt en schattingen en veronderstellingen maakt die van invloed zijn op de toepassing van grondslagen en de gerapporteerde waarde van activa en verplichtingen en van de baten en lasten. De daadwerkelijke uitkomsten kunnen afwijken van deze schattingen. De schattingen en onderliggende veronderstellingen zijn in het kader van onze controleopdracht op aanvaardbaarheid beoordeeld. Hierbij hebben wij geen belangrijke tekortkomingen geconstateerd. In uw jaarrekening zijn de volgende belangrijke schattingen verwerkt: - De waardering van de grondexploitaties (zie bevinding 3.3); - De waardering van voorzieningen, in het bijzonder voor wethouderspensioenen en groot onderhoud gebouwen en wegen (zie bevinding 3.5); - De inschatting van inbaarheid van debiteuren en de getroffen voorziening voor dubieuze debiteurenposities.
© 2022 Crowe Foederer B.V.
8
2. Ons oordeel Onderwerp
Toelichting
Verbonden partijen
In uw jaarrekening zijn diverse bijdragen aan verbonden partijen verwerkt. De (op basis van de financiële impact en risicoprofiel) belangrijkste verbonden partijen betreffen: - GR Senzer: bijdrage € 6.600.000 (inclusief doorbetaling BUIG-, participatie en TOZO middelen) - GR Peelgemeenten: bijdrage € 2.052.000 - GR Blink: bijdrage € 1.464.000 Bovengenoemde bedragen zijn verwerkt op basis van de (concept)jaarcijfers 2021 zoals opgeleverd door de verbonden partij. Wij hebben kennis genomen van deze jaarcijfers en stemmen in met de huidige verwerking in de jaarrekening en de toelichting van de risico’s in de paragraaf verbonden partijen. In dit verband wijzen wij u op het volgende: - De BUIG, participatie en TOZO middelen zijn door Someren volledig overgemaakt aan Senzer, waardoor deze taken budgetneutraal worden verantwoord. De formele afrekening van het TOZO voorschot met het Rijk in 2022 loopt echter via de gemeente. De exacte verhouding en afrekening met Senzer dient nog plaats te vinden. - GR Blink heeft geen eigen weerstandsvermogen en zal aanspraak doen bij uw gemeente voor verliezen en toekomstige risico’s. De afrekening over 2021 is juist verwerkt in de jaarrekening van de gemeente.
Interne beheersing
Op basis van onze werkzaamheden hebben wij geen significante tekortkomingen in de interne beheersing geconstateerd. In onze management letter hebben wij enkele belangrijke aandachtspunten opgenomen voor de verdere verbetering van processen, die met name toezien op het inkoopproces en de wijze waarop de verbijzonderde interne controlefunctie (VIC) is ingericht. In dit kader constateren wij dat uw gemeente sterk afhankelijk is van inhuur op diverse functies, waaronder ook financiën. Een en ander heeft te maken met een groot personeelsverloop. Om verbeteringen binnen uw organisatie te kunnen realiseren is een structurele invulling van openstaande functies met vast personeel ons inziens van cruciaal belang.
SiSa-bijlage
© 2022 Crowe Foederer B.V.
De SiSa-bijlage en bijbehorende stukken dienen door uw organisatie voor 15 juli a.s. elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. De verplichten tabellen voor fouten en onzekerheden die aangeleverd moeten worden bij het CBS zijn opgenomen achter in het verslag. 9
3.1 Begrotingsrechtmatigheid lasten Begrotingsrechtmatigheid lasten Bevinding
Lasten per programma € mln
Algemeen
€0
€ 10
€ 20
22,0 23,9 22,5
1. Samen Someren
In het kader van de controle hebben wij onderzoek verricht op overschrijdingen van lasten ten opzichte van de geraamde begroting. •
• 2. GreenLab 2030
3,6 4,4 2,9 12,7
3. Aantrekkelijk Wonen
4. Hart van Someren
5. Bedrijfsvoering inclusief overhead, VPB en onvoorzien
© 2022 Crowe Foederer B.V.
•
17,3 18,5 0,9 1,7 1,8
Primaire begroting
8,9 9,3 10,8
Begroting na wijziging
Op programma Aantrekkelijk Wonen zien de hogere lasten van € 1,2 mln met name toe op de grondexploitaties. Deze lasten worden volledig gecompenseerd met hogere baten en op programmaniveau is daarom sprake van een positief resultaat ten opzichte van de begroting. Op Hart van Someren vallen de lasten circa € 100.000 hoger uit vanwege hogere inhuurkosten binnen het team Ruimtelijke Ontwikkeling op openstaande vacatures. Op het programma Bedrijfsvoering is sprake van een overschrijding van € 1,5 mln, bestaande uit de VPB lasten van € 1,2 mln (een wettelijke verplichting) en hogere organisatiekosten van € 500.000 (onder andere op inhuur binnen team I&A en voor juridische kosten) passend binnen het beleid en de taken uit de begroting.
Middels vaststelling van de jaarrekening worden bovenstaande overschrijdingen, alsook andere overschrijdingen die binnen een programma worden gecompenseerd, geaccordeerd door de raad. Vooruitlopend op dit besluit en bovenstaande in overweging nemende, zijn wij er bij het vormen van ons oordeel van uitgegaan dat er geen sprake is van begrotingsonrechtmatigheid.
Tijdens onze controle op de investeringen hebben wij eveneens vastgesteld dat er geen kredieten zijn overschreden die meetellen in het oordeel over de begrotingsrechtmatigheid.
Realisatie
10
3.2 Aanbestedingsrechtmatigheid Aanbestedingsrechtmatigheid Bevinding Inkoop en aanbesteding
In het kader van de rechtmatigheidscontrole zijn onze controlewerkzaamheden op inkopen en aanbestedingen gericht op het voldoen aan de Europese aanbestedingswetgeving. Dit betekent dat wij primair controleren op inkopen boven de Europese drempel (€ 214.000 bij diensten en leveringen en € 5,3 mln bij werken) en dat enkel constateringen op het gebied van de Europese aanbestedingswetgeving een effect hebben op ons rechtmatigheidsoordeel. Tijdens de jaareindecontrole hebben wij de inkoopanalyse over het gehele boekjaar 2021 ontvangen en hierop onze eigen controlewerkzaamheden verricht. Op basis van deze controlewerkzaamheden constateren wij het volgende: • Op het gebied van inhuur ten behoeve van de implementatie van de omgevingswet is een onrechtmatigheid geconstateerd. Er is hier sprake van een oorspronkelijke onderhands gegunde opdracht welke meermaals is verlengd. Inmiddels is het Europese aanbestedingsdrempel overschreden. Wij hebben het bedrag boven de drempel van € 107.000 als onrechtmatigheid meegenomen in ons oordeel. Deze opdracht loopt nog door in 2022. • Op de overige inkoopdossiers zijn door ons geen afwijkingen van de Europese aanbestedingsregels geconstateerd die meetellen in het oordeel van 2021. Wij hebben in onze management letter een aantal attentiepunten gesignaleerd en adviezen gedaan om de risico’s op onrechtmatige inkopen verder te verkleinen.
Een belangrijk onderdeel daarvan betreft het periodiek uitvoeren van een tussentijdse inkoopanalyse. In dit verband vragen wij echter ook aandacht voor de inkopen op het gebied van diverse diensten in de openbare ruimte bij één partij. Er wordt hierbij veelvuldig gewerkt met verschillende losse opdrachten. Wij adviseren om deze losse opdrachten (met een repeterend karakter) te bundelen en hiervoor een raamovereenkomst af te sluiten, indien nodig middels een Europees aanbestedingstraject. De aandacht moet hierbij met name uitgaan naar een nauwkeurige raming van de jaarlijkse lasten.
© 2022 Crowe Foederer B.V.
11
3.3 Grondexploitaties – algemeen Grondexploitaties - algemeen Bevinding Grond exploitatie
Netto geinvesteerd vermogen in € mln €5 €4 €3
2,2 Voorziening
€2 €1
2,2 1,3
€0
-0,9 -€ 1
-2,3
-€ 2
-2,4
-€ 3
2020 © 2022 Crowe Foederer B.V.
2021
Het geïnvesteerde vermogen (voorraad onderhanden werk inclusief op derden te verhalen kosten) in de grondexploitaties is in 2021 afgenomen van € 4,4 mln naar € 315.000. Daarmee is het risicoprofiel van uw huidige portefeuille grondexploitaties verder gedaald. Bovendien begrijpen wij dat diverse projecten in 2022 financieel kunnen worden afgesloten. De belangrijkste mutaties in 2021 betreffen: • Gerealiseerde verkopen -/- € 6,2 mln (waarvan 3,3 mln Groote Hoeven) • Directe en indirecte kosten + € 1,8 mln (diverse projecten) • Verlies Grootte Hoeven -/- € 0,3 mln • (Tussentijds) genomen winst + € 0,4 mln (diverse projecten)
Overige
De voorziening voor verwachte verliezen op grondexploitaties bedraagt € 2,4 mln. Ten opzichte van voorgaand jaar is voor project Grootte Hoeven € 146.000 toegevoegd aan de voorziening. Het restant van de voorziening ziet toe op Lauruscomplex (€ 1,2 mln), Brede Groote Hoeven School Diamant (€ 611.000) en Pauluskerk (€ 423.000). De resultaten, zowel positief als negatief, zijn verrekend in de reserve grondbedrijf welke eind 2021 nog € 6,6 mln bedraagt. De door de gemeente ingeschatte risico’s binnen de grondexploitaties bedragen op totaalniveau € 4,8 mln. Het grootste risico betreft ons inziens stijgende (bouw)kosten.
12
3.4 Grondexploitaties – specifieke complexen Grondexploitaties – specifieke complexen Bevinding Grond Exploitatie Groote Hoeven
Op project Groote Hoeven zijn de verkopen inmiddels hoger dan de gemaakte kosten, waardoor de boekwaarde (circa € 935.000 negatief) een per saldo schuldpositie vertegenwoordigd. Als gevolg van stijgende kosten voor bouw- en woonrijp maken is de totaal verwachte winst omgeslagen naar een verlies van € 146.000. Hiervoor is een voorziening getroffen binnen de jaarrekening 2021.
Prognose resultaat op eindwaarde in k€ € 600 € 400
De nog te maken kosten op dit project bedragen circa € 6,2 mln (inclusief verwachte kostenstijgingen) en de te realiseren verkopen bedragen circa € 5,2 mln. Het project sluit naar verwachting af in 2025. Het risico op dit project is door gemeente ingeschat op circa € 1,4 mln. Wij hebben deze exploitatie gecontroleerd en stemmen in met de getroffen voorziening.
335
406
€ 200 €0
2019
2020
2021
-€ 200
-146
Vennootschapsbelasting
© 2022 Crowe Foederer B.V.
Het grondbedrijf van de gemeente Someren kwalificeert in fiscale zin als ondernemersactiviteit en is derhalve belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting (VPB). Er is een vaststellingsovereenkomst getekend met de belastingdienst. De aangiftes 2016 t/m 2020 zijn op basis van deze vaststellingsovereenkomst ingediend en voorlopig door de belastingdienst akkoord bevonden. Op basis van de doorrekening t/m 2021 is binnen uw jaarrekening een VPB-last van € 1,2 mln verwerkt, welke is verrekend in de algemene reserve grondexploitaties.
13
3.5 Voorzieningen groot onderhoud Voorzieningen groot onderhoud Bevinding De gemeente Someren heeft ter financiering van toekomstig onderhoud aan haar investeringen (gebouwen, wegen etc) egalisatievoorzieningen gevormd. Een voorziening moet, in tegenstelling tot een bestemmingsreserve, volledig zijn. In het kader van onze jaarrekeningcontrole besteden wij nadrukkelijk aandacht aan de diverse onderhoudsvoorzieningen. Hierbij richten wij ons met name op de volgende vragen: 1. Zijn de jaarlijkse stortingen in de voorzieningen in overeenstemming met de begroting en gebaseerd op een onderhoudsplanning? 2. Zijn de onttrekkingen aan de voorziening in lijn met het doel van de voorziening? 3. Ligt het eindsaldo van de voorziening in lijn met het onderhoudsplan?
De standen van de diverse onderhoudsvoorzieningen ultimo 2021 ten opzichte van het plan zijn als volgt: Plan
Stand 31-12-2021 (plan)
Stand 31-12-2021 (realiteit)
Verschil
Onderhoud wegen *)
2020-2022
€
806.000
€ 758.000
-/- € 48.000
Onderhoud gebouwen **)
2020-2059
€ 1.426.000
€ 1.842.009
€ 416.000
*) De voorzieningen wegen is lager dan het onderhoudsplan. Dit komt doordat er noodzakelijk onderhoud is uitgevoerd aan wegen die nog niet in de planning stonden voor 2021. Anderzijds zijn bepaalde werkzaamheden doorgeschoven in de tijd. **) De voorziening gebouwen is ultimo 2021 hoger dan de onderhoudsplanning door het doorschuiven van grote onderhoudswerkzaamheden naar de toekomst.
© 2022 Crowe Foederer B.V.
14
3.5 Voorzieningen groot onderhoud (vervolg) Voorzieningen groot onderhoud Bevinding De meerjarige onderhoudsplannen voor gebouwen en wegen worden jaarlijks van een actualisatie voorzien, waarbij telkens een jaarschijf wordt toegevoegd aan de planning. Wij merken ten aanzien van de voorzieningen het volgende op: • De voorziening wegen wordt gevoed op basis van een beheerplan 2020-2022. Dit plan wordt in 2022 geactualiseerd voor komende jaren. De hoogte van de voorziening en benodigde dotaties dienen hierop aangepast te worden. • Voor een optimale financiële beheersing van uitgaven aan groot onderhoud is het van belang dat een MJOP (meerjarenonderhoudsplanning) realistisch is en dat de werkelijke uitgaven ten laste van de voorziening hiermee in de pas lopen. • Op dit moment constateren wij – in algemene zin - sterk stijgende prijzen voor grondstoffen en materialen. Het prijspeil waarmee wordt gerekend in de plannen moet aansluiten bij de marktontwikkelingen.
© 2022 Crowe Foederer B.V.
15
3.6 Jeugdhulp en WMO Financiële analyse 2021 Onzekerheid zorglevering in €K
Lasten Jeugdhulp en WMO in € mln €0
WMO
Jeugd hulp
€2
3,1 4,1 4,1 4,0 3,9 4,0 4,1 3,5
€4
€6
2020 Primaire begroting Bijgestelde begroting Realisatie
Op basis van PV en CV*
274
Na extra werkzaa mheden
348
Jeugd variant A en B WMO aanbieders PGB's
52 42 14
€0
€ 100
243
€ 200
€ 300
€ 400
€ 500
€ 600
€ 700
€ 800
* Productieverantwoordingen en controleverklaringen
De lasten in het sociaal domein bestaan voor een belangrijk deel uit Jeugdhulp en WMO. De totale lasten voor WMO nemen toe ten opzichte van vorig jaar. Hiermee was reeds rekening gehouden in de begroting. De totale lasten voor Jeugdhulp nemen juist af ten opzichte van vorig jaar en zijn € 645.000 lager dan de bijgestelde begroting. U bent door de GR Peelgemeenten over dit verwachte voordeel geïnformeerd middels de voorlopige rapportage (Q3). Echter heeft dit niet tot een begrotingsaanpassing geleid. Voor de volledigheid van de verantwoording van de lasten in de jaarrekening is de gemeente Someren afhankelijk van de GR Peelgemeenten. De GR Peelgemeenten heeft hiertoe in april en mei 2022 een afstemming gemaakt tussen de opgeleverde productieverantwoordingen door zorgaanbieders en de eigen zorg-administratie. Om te kunnen concluderen dat de gefactureerde zorg ook daadwerkelijk is geleverd, voert de GR Peelgemeenten – naast het afstemmen van de productieverantwoordingen – aanvullende werkzaamheden uit zoals clientonderzoeken. De onzekerheid op totaalniveau is hierdoor teruggebracht naar € 108.000. De verantwoording door de GR Peelgemeenten en de uitkomsten van de accountantswerkzaamheden die aldaar plaatsvinden zijn door ons geïnspecteerd. Wij hebben het bedrag van € 108.000 aangemerkt als resterende onzekerheid in de controle voor rechtmatigheid en getrouwheid.
© 2022 Crowe Foederer B.V.
16
3.7 Overgang ICT NML Overgang ICT NML Bevinding Gemeente Someren is in 2021 toegetreden tot GR ICT NML, een uitvoeringsorganisatie die het dagelijks beheer en onderhoud van de ICT infrastructuur verzorgt. De hiermee samenhangende uitgaven zijn in onderstaande tabel opgenomen. Bedrag (werkelijk)
Bedrag (begroot/krediet)
Beschikbare ruimte
Ontvlechtingskosten I&A Asten en Someren
€ 158.534
€
354.200
€ 195.666
Implementatiekosten ICT NML
€ 157.675
€
489.000
€ 331.325
Bijdrage voor uitvoeringskosten ICT NML
€ 349.073
€
356.546
€
Totaal
€ 665.282
€ 1.199.746
7.473
€ 534.464
Ten aanzien van bovenstaande kosten melden wij het volgende: • Wij hebben de uitgaven gecontroleerd aan de hand van facturen, opdrachten en gemaakte afspraken omtrent de toetreding tot ICT NML e.d. Er zijn geen interne uren noch overheadkosten toegerekend. • Het onderdeel implementatiekosten van € 158.000 is door de gemeente geactiveerd. De afschrijving vindt plaats na ingebruikname. • Het totale project is op dit moment nog niet afgerond. Bij oplevering dienen de kredieten financieel afgewikkeld te worden. W ij adviseren de voortgang van dit project nauwkeurig te bewaken en hierover te rapporteren in de aankomende bestuursrapportage. Op dit moment zijn er geen signalen dat het project niet binnen het krediet kan worden afgerond.
© 2022 Crowe Foederer B.V.
17
3.8 Overige bevindingen Overige bevindingen Bevinding Prestatieverklaringen bij inkopen
TOZO en M&O-beleid
In de management letter hebben wij geadviseerd om de procedures voor het vaststellen en vastleggen van prestatieverklaringen voordat een inkoopfactuur wordt geautoriseerd aan te scherpen. Een en ander hangt samen met de inherente (fraude)risico’s die hiermee samenhangen. Onze controle bij de jaarrekening is met name gericht op risicovolle en materiele transacties, zoals grote investeringen en onderhoudsprojecten alsook inkooptransacties waarbij prestatieverklaring en factuurautorisatie in een hand ligt. Uit onze controle zijn geen materiele bevindingen naar voren gekomen die een impact hebben op ons oordeel. Wij constateren echter wel dat de prestatie bewijsstukken niet altijd op uniforme wijze en conform afspraken centraal worden geregistreerd. De uitvoering van de TOZO regeling door uw gemeente is uitbesteed aan GR Senzer. De van het Rijk ontvangen TOZO voorschotten ad € 1,3 mln zijn volledig doorbetaald en binnen uw jaarrekening budgetneutraal verantwoord. De terugbetalingspositie aan het Rijk wordt in samenspraak met Senzer bepaald en in 2022 naar verwachting met Senzer verrekend als onderdeel van de resultaatverdeling. De besluitvorming hierover dient nog plaats te vinden. Binnen de jaarrekening is dit toegelicht onder de niet uit de balans blijkende verplichtingen.
Omdat uw gemeente uiteindelijk zelf verantwoordelijk blijft voor de rechtmatige verantwoording van de TOZO gelden is het M&O beleid door uw gemeente vastgesteld. De rechtmatigheidscontrole wordt door de accountant van Senzer uitgevoerd en gaat tevens in op de toepassing van dit M&O beleid. In het kader van onze opdracht hebben wij kennis gekomen van de uitkomsten van de accountant van Senzer. Op basis hiervan constateren wij dat de verantwoording van de TOZO in de jaarrekening en SiSa bijlage vrij is van materiële fouten en onzekerheden.
© 2022 Crowe Foederer B.V.
18
4. Overige aspecten in relatie tot onze controle Onderwerp
Toelichting
Geen sprake van beperkingen in de reikwijdte van onze controle
Er zijn geen beperkingen bij de uitvoering van onze controle opgetreden. Naar onze mening is ons bij de uitvoering van onze controleopdracht door de medewerkers van de gemeente de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.
Fraude
De verantwoordelijkheid voor het voorkomen en ontdekken van fraude ligt primair bij het bestuur. Onze rol als accountant is om vast te stellen dat de jaarrekening vrij is van materiële afwijkingen door fouten of fraude. Bij fraude is het risico dat een afwijking niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, omdat fraude vaak samen gaat met activiteiten om de fraude te verhullen. Onze werkzaamheden ten aanzien van fraude bestaan onder andere uit: - Alertheid op fraudesignalen gedurende de controle; - Evalueren en bespreken van mogelijkheden tot fraude en fraudesignalen met het management; - Uitvoeren van een bankanalyse en analyse op crediteuren stamgegevens - hieruit zijn geen bevindingen gekomen. Er zijn gedurende 2021 door ons geen materiele fraudegevallen geconstateerd en er zijn ons eveneens geen vermoedens van fraude bekend. Daarnaast heeft uw college aan ons geen melding gemaakt van geconstateerde fraudegevallen of andere fraudesignalen. Wij hebben geadviseerd om de frauderisicoanalyse te actualiseren en specifieke werkzaamheden op te zetten voor het voorkomen of detecteren van fraude. Door de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) zijn een tweetal notities uitgebracht die daarbij mogelijk behulpzaam kunnen zijn.
Claims en juridische procedures
© 2022 Crowe Foederer B.V.
Er zijn geen andere belangrijke (dreigende en niet gewaardeerde) claims en/of juridische procedures met een mogelijke materiele impact op de cijfers per ultimo 2021, anders dan toegelicht onder de niet uit de balans blijkende verplichtingen en de paragraaf weerstandsvermogen.
19
4. Overige aspecten in relatie tot onze controle Onderwerp
Toelichting
Gebeurtenissen na balansdatum
Er zijn geen belangrijke gebeurtenissen na balansdatum anders dan hetgeen opgenomen in de niet uit de balans blijkende verplichtingen.
Geautomatiseerde gegevensverwerking
Wij hebben vanuit onze controle op de jaarrekening van geen belangrijke bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Wij wijzen u er in algemene zin op dat voortdurende aandacht voor cyberaanvallen geboden is. Helaas hebben wij in onze klantenkring diverse voorbeelden van bedrijven die ernstig zijn geraakt. Als kantoor hebben wij recent zelf een cyberaanval gehad. Het belang van preventieve maatregelen maar vooral ook van een gedegen voorbereiding in het geval uw organisatie wordt getroffen kan niet genoeg worden benadrukt. In het kader van onze controle hebben wij dit thema besproken met het management. Wij stellen vast dat dit binnen uw organisatie de aandacht heeft en dat dit onderdeel maakt van de samenwerkingsafspraken met ICT NML.
Onafhankelijkheid
Wij zijn onafhankelijk van uw gemeente en voor zover wij weten heeft zich geen inbreuk voorgedaan op de van toepassing zijnde regels (Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (VIO)) ten aanzien van onafhankelijkheid.
Openstaande punten
•
© 2022 Crowe Foederer B.V.
Geen
20
5. Bijlage 1 – Tabel fouten en onzekerheden SiSa Nummer
Specifieke uitkering of overig
A12B
Incidentele bijdrage ondersteuning naleving controle op coronatoegangsbewijzen
-
0
n.v.t.
B2
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek
-
0
n.v.t.
C32
Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen
-
0
n.v.t.
C43
Regeling reductie energiegebruik woningen
-
0
n.v.t.
C62
Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslag enaffaire
-
0
n.v.t.
D8
Onderwijsachterstandenbeleid 2019-2022 (OAB)
-
0
n.v.t.
D14
Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen
-
0
n.v.t.
E3
Subsidieregeling sanering verkeerslawaai
-
0
n.v.t.
E44B
Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027
-
0
n.v.t.
F9
Regeling specifieke uitkering Extern Advies Warmtetransitie
-
0
n.v.t.
G2
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2021
-
0
n.v.t.
G2A
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_totaal 2020
-
0
n.v.t.
G3
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (exclusief levensonderhoud beginnende zelfstandigen)_gemeentedeel 2021
-
0
n.v.t.
G3A
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (exclusief levensonderhoud beginnende zelfstandigen)_totaal 2020
-
0
n.v.t.
© 2022 Crowe Foederer B.V.
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in €
Toelichting fout / onzekerheid
21
5. Bijlage 1 – Tabel fouten en onzekerheden SiSa Nummer
Specifieke uitkering of overig
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in €
Toelichting fout / onzekerheid
G4
Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) _gemeentedeel 2021
Zie bijlage 2 TOZO
G4A
Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers _ Totalen 2020
Zie bijlage 2 TOZO
G12
Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire_gemeentedeel
-
0
n.v.t.
H4
Regeling specifieke uitkering stimulering sport
-
0
n.v.t.
H8
Regeling Sportakkoord 2020–2022
-
0
n.v.t.
H16
Regeling Specifieke uitkering ijsbanen en zwembaden
-
0
n.v.t.
Strekking controleverklaring Strekking controleverklaring rechtmatigheid:
Goedkeurend
Strekking controleverklaring getrouwheid:
Goedkeurend
© 2022 Crowe Foederer B.V.
22
5. Bijlage 2 – Tabel fouten en onzekerheden TOZO Nummer
Specifieke uitkering of overig
G4
Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen
-
0
n.v.t.
G4
Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen
-
0
n.v.t.
G4
Tozo 2
-
0
n.v.t.
G4
Tozo 4
-
0
n.v.t.
G4
Tozo 5
-
0
n.v.t.
G4
Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire – gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar T
-
0
n.v.t.
G4
Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire – gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekkingen in jaar T
-
0
n.v.t.
© 2022 Crowe Foederer B.V.
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in €
Toelichting fout / onzekerheid
23
5. Bijlage 2 – Tabel fouten en onzekerheden TOZO Nummer
Specifieke uitkering of overig
G4A
Tozo 1_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet en geen identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet
-
0
n.v.t.
G4A
Tozo 1_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet, maar wel identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet
-
0
n.v.t.
G4A
Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen exclusief identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet
-
0
n.v.t.
G4A
Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen (toepassing artikel 21, lid 3 Besluit 17 april)
-
0
n.v.t.
G4A
Tozo 2_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet en geen identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet
-
0
n.v.t.
G4A
Tozo 2_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet, maar wel identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet
-
0
n.v.t.
G4A
Tozo 2, exclusief identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet
-
0
n.v.t.
G4A
Tozo 3_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet en geen identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet
-
0
n.v.t.
G4A
Tozo 3_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet, maar wel identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet
-
0
n.v.t.
G4A
Tozo 3, exclusief identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet
-
0
n.v.t.
G4A
Omvang vorderingen levensonderhoud (jaar T) Tozo 1 (i.v.m. verstrekte voorschotten op Tozo-aanvragen levensonderhoud welke zijn ingediend vóór 22 april 2020)
-
0
n.v.t.
© 2022 Crowe Foederer B.V.
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in €
Toelichting fout / onzekerheid
24
© 2022 Crowe Foederer B.V.
25