9. Vaststellen van Lokaal preventieakkoord; 'Heel Someren Gezond'

Raadsvoorstel Onderwerp: Opsteller:

Vaststellen Lokaal preventieakkoord 'Heel Someren gezond' Janssen, Inge

Portefeuillehouder:

K.W.H.M. Kusters

Documentnummer:

200416591

Zaaknummer:

0847200416588

Datum:

5 oktober 2022

1. Samenvatting voor de burger Gemeente Someren heeft samen met de netwerkpartners een lokaal preventieakkoord opgesteld. Het akkoord dient door de gemeenteraad vastgesteld te worden. Met dit lokale akkoord maken we een doorvertaling van het landelijke preventieakkoord. Someren zet in op 3 pijlers, namelijk Weerbaarheid en welbevinden, Gezonde voeding en bewegen en Alcohol-, roken- en drugspreventie.

2. Inleiding Nationaal preventieakkoord Het Lokaal preventieakkoord is de lokale uitwerking van het Nationaal preventieakkoord. Dit landelijke akkoord is gesloten door de Rijksoverheid met het bedrijfsleven en landelijke maatschappelijke organisaties. Met als doel de bevolking gezonder maken met als centrale thema’s roken, alcohol en overgewicht. Om ons lokaal akkoord kracht bij te zetten is gekozen voor de slogan ‘Heel Someren Gezond’. Waarom nu? In Someren liep het PACT Weerbarheid af en ontstond er ruimte bij de gemeente en partners om onze samenwerking verder te ontwikkelen in de vorm van een lokaal preventieakkoord. Zoals uit het preventieakkoord blijkt starten we niet op nul. Focus Someren In Someren zetten we al vele jaren in op preventie en versterking van de samenleving. Zoals u verderop in dit raadsvoorstel en in het lokaal preventieakkoord zelf zult lezen, starten we niet op nul, verre van! Op alle thema's wordt in Someren al jarenlang ingezet. Toch blijkt dat die inzet onverminderd nodig is. Wat is er dan nieuw? In het lokaal preventieakkoord wordt een paraplu gevormd voor meerdere thema's Door niet allemaal apart maar ook gezamenlijk te netwerken en van elkaar te leren kunnen er nog meer mooie projecten in Someren ontstaan.

Door bottom-up te werken ontstaat er bovendien (nieuwe) energie bij onze partners, zowel beroepskrachten als vrijwilligers, om aan projecten bij te dragen. En daarnaast hopelijk ook bij onze inwoners, om wie het ons allemaal te doen is, om gezond 1 te blijven of te worden. De gemeente participeert in deze trajecten als een van de partners en speelt vooral een faciliterende rol om partijen met elkaar in verbinding te brengen. De kartrekkersrol in een project kan door elke partner worden vervuld.

Startbijeenkomst Op 21 juni 2022 heeft de startbijeenkomst plaatsgevonden om input uit het netwerk op te halen voor het akkoord. Een mooie middag met veel inspiratie en waardevolle ontmoetingen. Tijdens de bijeenkomst werd verteld hoe de resultaten van het Pact Weerbaarheid worden voortgezet. En hoe de thema’s Gezonde Voeding & Bewegen en Roken, Alcohol en Drugspreventie, onder de paraplu van Heel Someren Gezond hieraan worden verbonden. Er zijn 8 mooie ideeën gepitcht die hieraan kunnen bijdragen. Deze initiatieven zijn opgenomen in het Preventieakkoord. Partners zijn opgeroepen om contact te leggen met een initiatief als zij een bijdrage hieraan willen leveren. Dit was een eerste netwerkbijeenkomst, die we jaarlijks gaan herhalen. Daarnaast wordt een keer per jaar een bijeenkomst specifiek voor het thema weerbaarheid en welbevinden georganiseerd. De opzet en inhoud van deze bijeenkomsten worden samen met partnerpartijen bepaald en vormgegeven. Thema's/ pijlers 'Heel Someren gezond' Vanuit Heel Someren Gezond zetten we in op drie pijlers: 1.

Weerbaarheid en welbevinden

Eind 2021 vond de afsluiting en evaluatie van het PACT Weerbaarheid plaats. Veel interventies uit het PACT zijn geborgd, daarnaast willen we blijven investeren in het netwerk rondom kinderen, jongeren en hun opvoeders. Verder wordt ingezet op kansrijke (regionale) programma’s en stimuleren we dat nieuwe initiatieven tot ontplooiing komen. In november 2022 zal de eerste netwerkbijeenkomst plaatsvinden voor het thema weerbaarheid en welbevinden. 2.

Gezonde voeding en bewegen

In Someren gebeurt al veel op het gebied van gezonde voeding en bewegen (denk aan LEEF Someren, sportonderwijs op de basisscholen, Sportakkoord Someren etc). Veel partijen werken samen om ervoor te zorgen dat inwoners uit Someren gezonder eten en meer bewegen. Deze initiatieven komen bij elkaar in de werkgroep LEEF Someren! Nieuwe initiatieven op het gebied van voeding en beweging zullen hieraan verbonden worden. Bijvoorbeeld de initiatieven Bewegen in het dagelijks leven voor ouderen (initiatief van Onis Welzijn en LEEF) en Beweegtuin Slievenpark (initiatief van o.a. KBO, LEEF en GGD BrabantZuidoost). 3.

Alcohol-, roken- en drugspreventie

Aandacht voor alcohol- en drugspreventie is er al vele jaren. In samenwerking met verschillende netwerkpartners wordt er vanuit de driehoek preventie, regelgeving en handhaving ingezet op het voorkomen van alcohol- en drugsmisbruik. De gemeente Someren stond tevens aan de wieg van het 1

Gezondheid wordt gedefinieerd als 'het vermogen zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven’. Niet langer als het afwezig zijn van ziekten. Ook met een (chronische) ziekte kan de eigen gezondheid als positief of goed ervaren worden.

2/6

regionale programma ‘Skip die trip’, waarin wordt samengewerkt aan de denormalisering van drugsgebruik. De komende jaren zal er onverminderd ingezet worden op alcohol- en drugspreventie maar zal tevens de actie Rookvrije generatie over Someren uitgerold worden.

3. Advies 1. Het preventieakkoord 'heel Someren gezond' vast te stellen. Someren zet in op 3 pijlers a.

Weerbaarheid en welbevinden

b.

Gezonde voeding en bewegen

c.

Alcohol-, roken- en drugspreventie

2. Het uitvoeringsbudget ad € 10.000,- aan te vragen bij het ministerie van VWS en a.

deze middelen op te nemen in IP 73710000 uitvoering Preventieakkoord

b.

dit administratief te verwerken in de decemberrapportage 2022

4. Beoogd effect We willen graag dat álle inwoners van Someren gezond en gelukkig door het leven gaan en dat gezondheidsverschillen tussen groepen kleiner worden. Het lokaal preventieakkoord legt verbindingen tussen de verschillende thema’s op het gebied van preventieve gezondheid. Er wordt zo een beweging op gang gebracht, doordat inwoners, beroepskrachten en vrijwilligers samen aan de slag gaan om een bijdrage te leveren aan de thema’s van Heel Someren Gezond! Het effect van het preventieakkoord hopen we terug te zien in de gezondheidsmonitors. Als bijlage is de infographic 'Heel Someren gezond' bijgevoegd. Hierin zijn onze huidige 'scores' en ambities voor de korte en lange termijn per pijler opgenomen.

5. Argumenten 1.1. Buttom-up doorvertaling landelijk preventieakkoord zet partners in actieve stand Steeds meer gemeenten hebben een lokaal preventieakkoord dat de doorvertaling is van het nationaal preventieakkoord. In Someren was nu de tijd rijp omdat het PACT weerbaarheid afliep. Bij deze netwerkpartners was er behoefte om het opgebouwde netwerk te behouden. Daarnaast liepen er op de andere thema's ook initiatieven. Het preventieakkoord vormt nu de paraplu die de afzonderlijke pijlers meer kracht geeft door integraler te werken en naar initiatieven te kijken. Een preventieakkoord moet wel op draagvlak kunnen rekenen vanuit de betrokken partners, alleen vanuit de bottum-up gegenereerde input sluit het akkoord aan op de behoefte die er leeft bij onze partners, van beroepskrachten tot vrijwilligers. Door de energie die ontstaat zijn nu partnerpartijen kartrekkers van sommige initiatieven in plaats van de gemeente. 1.2 Inzet op preventie is nog steeds nodig 3/6

Cijfers uit de GGD monitors laten zien dat we het in Someren op het gebeid van gezondheid niet slecht doen. Dat betekent niet dat het niet beter kan of zou moeten. Inzet op preventie zal waarschijnlijk altijd onderdeel uitmaken van het lokale gezondheidsbeleid. De maatschappij verandert en de thema’s van preventie veranderen mee. 1.3 Bundelen van initiatieven maakt Someren als gemeenschap sterker Doordat er meerdere initiatieven en ketenpartners nu gebundeld zijn onder 1 paraplu kan er effectiever worden gecommuniceerd. Men kijkt verder dan het eigen domein en raakt met elkaar in gesprek en inspireert elkaar. Niet alleen ontstaan er nieuwe ideeën er ontstaan ook verbindingen die er nog niet waren, bijvoorbeeld met de bibliotheek, huisartsen, particuliere initiatieven. Er wordt een podium gegeven aan initiatieven van groot tot klein en door met elkaar samen te werken komen deze ideeën tot wasdom. Dit alles maakt Someren als gemeenschap nog sterker. 2.1 Rijksmiddelen kunnen passend besteed worden Er zijn middelen vanuit het rijk beschikbaar. Hiermee willen wij lokale initiatieven, die wij vanuit de gemeente en gemeenschap ondersteunen, stimuleren onder de paraplu van het preventieakkoord. Het bestedingsdoel van deze middelen sluit hier op aan. Er zijn geen projecten 'bedacht' om aanspraak te maken op deze middelen.

2.2 De administratie moet kloppen De aangevraagde rijksmiddelen moeten correct administratief verwerkt worden. Door de middelen voor 2023 in de bestaande IP uitvoering preventieakkoord te storten, kan hier als dat nodig is meerjarig uitgeput worden voor het stimuleren van de initiatieven.

6. Kanttekeningen 1.

Inzet op preventie heeft een lange adem nodig. In veel gevallen is gedragsverandering nodig. Gedragsverandering is erg moeilijk om te bereiken, maar dat betekent niet dat je het niet zou moeten proberen. We kennen mooie resultaten uit het verleden, zoals de presentatie ‘Preventie loont!’ op 20 januari 2022 aan de raad heeft laten zien.

2.

Veel factoren hebben effect op de monitor-cijfers van de GGD. Externe gebeurtenissen (zoals bijvoorbeeld een wereldwijde pandemie) kunnen een groot effect hebben op deze cijfers. Het effect van preventie is daarom lastig te isoleren. Echter in zijn algemeenheid wordt de situatie nooit slechter van de inzet op preventie.

7. Financiën Voor een lokaal preventieakkoord kan de gemeente een uitvoeringsbudget aanvragen van € 10.000,- voor 2023 bij de rijksoverheid. Dit budget kunnen we aanvragen in 2022. Na 2023 is dit budget niet meer beschikbaar. Het uitvoeringsbudget wordt in IP 73710000 uitvoering Preventieakkoord opgenomen. en administratief verwerkt via de decemberrapportage. Netwerkbijeenkomsten Netwerkbijeenkomsten financieren we uit regulier budget. Dit kan zowel uit budget lokaal gezondheidsbeleid als budget algemene voorzieningen jeugd afhankelijk van het onderwerp. 4/6

Initiatieven Het uitvoeringsbudget vanuit het Rijk willen we inzetten om de lokale initiatieven te ondersteunen. De partners worden gestimuleerd om zelf creatief naar de financiële aspecten te kijken, bijvoorbeeld naar bijdragen vanuit de partnerorganisaties zelf, bedrijfsleven, sponsoren en fondsen. Daarnaast kan de gemeente per initiatief bekijken wat de (financiële) mogelijkheden zijn. Zo is er bijvoorbeeld de subsidieregeling maatschappelijke initiatieven 2020 van waaruit de gemeente initiatieven met cofinanciering ondersteunt. De initiatieven die nu opgenomen zijn verschillen in grootte en stadia waarin zij verkeren. Momenteel zijn er enkele initiatieven waarvoor er een financieel vraagstuk naar de gemeente kan komen. Wanneer er een financiële vraag is wordt er maatwerk geleverd. Er wordt gekeken of het binnen reguliere middelen in mandaat worden afgehandeld, zo niet dan is een college- of raadsbesluit nodig. Dat valt buiten de scope van dit raadsvoorstel. Het is nu niet te zeggen aan welk initiatief of initiatieven de € 10.000 uitvoeringsbudget besteedt zal worden.

8. Communicatie Algemene communicatie over het preventieakkoord gaat na vaststelling van het akkoord via de geëigende kanalen zoals een persbericht, een bericht in 't Contact op social media/op website ZO Someren en via de kanalen van de GGD. Communicatie zal een onderdeel van de verschillende initiatieven zijn. We willen het logo van Heel Someren gezond laten terugkomen in de communicatie van deze initiatieven zodat het helder is dat zij onder deze paraplu vallen.

9. Uitvoering Het uitvoeringsbudget bij de rijksoverheid wordt aangevraagd. Daarnaast wordt er uitvoering gegeven aan het preventieakkoord 'Heel Someren gezond. Bij de uitvoering wordt zoveel mogelijk aangehaakt op bestaande structuren die er al zijn zoals de werkgroep Alcohol en Drugs en structuren vanuit LEEF!. Voor de verschillende initiatieven kunnen ad hoc samenwerkingsvormen ontstaan afhankelijk van de behoefte. In het werkplan sociaal domein worden de projectmatige activiteiten van afdeling MO gebundeld. Het preventie akkoord is hier een van. Op regelmatige basis worden de formats van het werkplan bijgewerkt en als nieuw werkplan aangeboden om zo het college als de raad over de voortgang te informeren.

Burgemeester en wethouders van Someren, 5/6

de secretaris,

de burgemeester,

J. Koppers-Van der Krabben

D. Blok

Bijlage(n)

O

Concept raadsbesluit

X

Lokaal preventieakkoord, documentnr. Djuma 200416589

X

Infographic Heel Someren gezond, documentnr. Djuma 200416590

X

NO

6/6