9. Vaststellen Regioplan Doorontwikkeling Beschermd wonen in de Peelregio Inclusie Centraal

Raadsvoorstel Onderwerp:

voorstel aan raad vaststellen Regioplan Doorontwikkeling Beschermd wonen in de Peelregio: Inclusie Centraal

Agendapunt: Opsteller:

9 van Erp, Conny

Portefeuillehouder:

T.C.W. Maas

Documentnummer:

200326612

Zaaknummer: Datum:

0847200326508 24 november 2021

1. Samenvatting voor de burger De verantwoordelijkheid voor de uitvoering van Beschermd wonen verschuift per 1 januari 2022 van de centrumgemeenten naar alle gemeenten. In de landelijke Norm voor Opdrachtgeverschap (hierna: NvO) is vastgelegd dat regionale samenwerking een voorwaarde is om deze transformatie goed vorm te geven. Gemeenten hebben zich verbonden aan de NvO. Onderdeel van de NvO is dat gemeenteraden betrokken worden bij de transformatie van Beschermd wonen en het regioplan vaststellen.

2. Inleiding Per 1 januari 2022 start de inhoudelijke doordecentralisatie van Beschermd wonen. De verantwoordelijkheid voor de uitvoering van Beschermd wonen verschuift van de centrumgemeenten naar alle gemeenten. De financiële doordecentralisatie van Beschermd wonen start per 1 januari 2023 en heeft een ingroeipad van 10 jaar. Om de transformatie goed vorm te geven is landelijk onderkend dat regionale samenwerking hierbij een voorwaarde is. Dat is vastgelegd in de landelijke Norm voor Opdrachtgeverschap (hierna: NvO), waar gemeenten zich aan verbonden hebben. In juni 2020 hebben de 6 Peelgemeenten besloten om één regio te vormen waarbij we gezamenlijk de opdracht en verantwoordelijkheid hebben om Beschermd wonen voor onze inwoners zo optimaal mogelijk en toekomstbestendig te organiseren. De uitgangspunten van de samenwerking en doorontwikkeling zijn beschreven in het regioplan ‘Doorontwikkeling beschermd wonen in de Peelregio: Inclusie Centraal’. Met de regionale samenwerking borgen we de huidige werkwijze en kwaliteit van de dienstverlening. Daarnaast is de samenwerking ook belangrijk vanwege de complexiteit van de doelgroep, behoud van expertise en het benodigde schaalniveau voor (verblijfs-)voorzieningen. Op 26 juni 2020 hebben de leden van de VNG ingestemd met de hierboven genoemde NvO.

Hierin zijn niet-vrijblijvende afspraken opgenomen tussen zowel gemeenten binnen een regio als tussen regio’s onderling. De gedachte is dat gemeenten met de NvO afspraken maken binnen de eigen regio en deze samenwerking duurzaam vastleggen. Onderdeel van de NvO is dat gemeenteraden betrokken worden bij de transformatie van Beschermd wonen en het regioplan vaststellen.

Over het regioplan ‘Doorontwikkeling Beschermd wonen in de Peelregio: Inclusie Centraal’ is de gemeenteraad in juli 2020 via een raadsinformatiebrief geïnformeerd. Met de invoering van de NvO wordt het Regioplan nu alsnog aan de gemeenteraad voorgelegd ter besluitvorming. Tevens bieden we u de andere documenten ter informatie aan. De besluitvorming over deze documenten ligt bij het Dagelijks Bestuur van Peelgemeenten. De leeswijzer bevat een korte toelichting op de bijlagen.

3. Leeswijzer bijlagen In bijlage 1 Regioplan worden de uitgangspunten van de samenwerking en doorontwikkeling beschreven. In de missie van Beschermd wonen staat de sociale inclusie van mensen met een verstoord zelf organiserend vermogen centraal. De ondersteuning wordt op maat geboden: gericht op stabilisatie, het leren hanteren van de problematiek, het naar vermogen zichzelf ontwikkelen, participatie en zingeving. In bijlage 2 Uitvoeringsplan wordt een doorkijk gegeven naar de ambities en doelstellingen van Beschermd wonen, met een onderverdeling naar: 1. doelgroep, 2. toegang, 3. lokale verbinding, 4. wonen, 5. financiën en monitoring en 6. inkoop contractering. In bijlage 3 Uitvoeringsagenda wordt bij de zes onderdelen in het Uitvoeringsplan ingezoomd op wat, wie, wanneer. Hier wordt ook de lokale betrokkenheid zichtbaar (afkorting Lokaal = Inzet lokale Peelgemeenten en LBA = Lokale beleidsadviseur Wmo). Bijlage 4 Dienstverleningsovereenkomst bevat afspraken over de organisatorische, juridische en financiële zaken van de samenwerking tussen GR Peelgemeenten en gemeente Helmond. Bijlage 5 Mandaatbesluit bevoegdheden regelt het mandaat / de bevoegdheden voor de gemeente Helmond om de taken Beschermd wonen en Beschermd thuis te kunnen (blijven) uitvoeren voor de inwoners van de Peelgemeenten (Asten, Deurne, Gemert-Bakel, Laarbeek, Someren).

Bijlage 6 Verwerkersovereenkomst bevat - in aanvulling op de AVG (Algemene verordening gegevensbescherming) en UAVG (Uitvoeringswet Algemene verordening gegevensbescherming) - de afspraken over de verwerking van Persoonsgegevens bij de uitvoering van de taken Beschermd wonen en Beschermd thuis.

4. Advies 1. In te stemmen met het Regioplan Doorontwikkeling Beschermd wonen in de Peelregio: Inclusie Centraal; 2. Kennis te nemen van Uitvoeringsplan van Beschermd wonen naar Thuis in de wijk 2022-2025; 3. Kennis te nemen van Uitvoeringsagenda 2022 Beschermd wonen en Beschermd thuis; 4. Kennis te nemen van Dienstverleningsovereenkomst Beschermd wonen en Beschermd thuis; 5. Kennis te nemen van Mandaatbesluit bevoegdheden uitvoering Beschermd wonen en Beschermd thuis; 6. Kennis te nemen van Verwerkersovereenkomst Beschermd wonen en Beschermd thuis. 2/5

5. Beoogd effect Het zo optimaal mogelijk en toekomstbestendig organiseren van Beschermd wonen voor de inwoners van de 6 Peelgemeenten.

6. Argumenten 1.1 Regionale samenwerking is noodzakelijk om beschikbaarheid en kwaliteit van dienstverlening te behouden In juni 2020 hebben de 6 gemeenten met het vaststellen van het regioplan ‘Doorontwikkeling Beschermd wonen in de Peelregio: Inclusie Centraal’ afgesproken dat we samen willen werken aan de doorontwikkeling van Beschermd wonen naar Beschermd thuis. Binnen onze regio willen we een verregaande samenwerking organiseren gebaseerd op solidariteit en vertrouwen. Daarom vormen we per 1 januari 2022 één regio en geven met elkaar inhoud aan de opdracht en verantwoordelijkheid om de zorg en de ondersteuning rondom Beschermd wonen voor onze inwoners zo optimaal mogelijk te organiseren. Door als regio gezamenlijk Beschermd wonen aan te bieden behouden we de schaalgrootte die nodig is om voldoende gevarieerd aanbod te creëren en borgen we de kennis en expertise om de regie op deze specialistische ondersteuning te kunnen voeren. 1.2 Door de invoering van de NvO ligt het regioplan nu alsnog ter besluitvorming voor Op 2 juli 2020 is de gemeenteraad reeds geïnformeerd over het regioplan via een raadsinformatiebrief. Nu ligt het regioplan ter besluitvorming voor.

1.3 De uitgangspunten uit het regioplan zijn in 2021 door Helmond en de GR Peelgemeenten gezamenlijk uitgewerkt tot afspraken in de DVO, een uitvoeringsplan 2022-2025 en uitvoeringsagenda 2022 In het regioplan wordt, met de kennis van toen, al een voorzet gedaan over de invulling van de samenwerking op Beschermd wonen. Bij de verdere uitwerking van de afspraken en ambities voor Beschermd wonen zijn we uitgegaan van de uitgangspunten in het regioplan. De (landelijke) ontwikkelingen en de wijziging in de Wet langdurige zorg hebben echter voor een grote impact op de uitvoering van Beschermd wonen gezorgd, waardoor enige bijstelling nodig was. Zo is een groot deel van de doelgroep die structureel een beschermde woonvorm nodig heeft over gegaan naar de Wlz en heeft Beschermd wonen daardoor een tijdelijk karakter gekregen. Tijdens de bestuurlijke overleggen met de portefeuillehouders van de Peelgemeenten en Helmond zijn deze ontwikkelingen en de impact op de doorontwikkeling en samenwerking in de uitvoering van Beschermd wonen doorgesproken. Er is overeenstemming over op de manier waarop we de regionale samenwerking, doorontwikkeling en uitvoering van Beschermd wonen in de regio vorm hebben gegeven.

7. Kanttekeningen 1.1 De decentralisatie Beschermd wonen verloopt in fasen De landelijke stelselwijziging rondom Beschermd wonen heeft al meerdere malen vertraging opgelopen. De laatste stand van zaken is dat de wettelijke taak Beschermd wonen met ingang van 1 januari 2022 wordt ingevoerd, terwijl de financiële middelen met ingang van 1 januari 2023 stapsgewijs gedecentraliseerd worden. Nog niet alle stappen uit de stelselwijziging zijn doorgevoerd of gekoppeld aan 3/5

een implementatiedatum. Zo zijn er op dit moment nog onduidelijkheden over gevolgen van de uitname van de Wlz en het woonplaatsbeginsel.

8. Financiën De samenwerking die is vastgelegd in het regioplan is gebaseerd op onderlinge solidariteit. Daarmee willen we het bestaande zorgaanbod en de huidige werkwijze in stand houden en gezamenlijk werken aan de doorontwikkeling naar Beschermd thuis. De samenwerking komt onder andere tot uiting in de financiële solidariteit die is vastgelegd in de dienstverleningsovereenkomst. In 2022 ontvangt gemeente Helmond van het Rijk nog alle middelen Beschermd wonen. Er zal in 2022 meer duidelijkheid komen over de financiële decentralisatie, budgetten en definitieve uitname van de Wlz op het budget Beschermd wonen. 2022 zal daardoor een overgangsjaar worden waarin we tevens gezamenlijk een begroting voor 2023 zullen opstellen. Met ingang van 2023 treedt landelijk het nieuwe objectief verdeelmodel in werking en start ook het financiële ingroeipad Beschermd wonen. Alle gemeenten ontvangen met ingang van dit jaar middelen Beschermd wonen. De 6 gemeenten dragen met ingang van 1 januari 2023 gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de uitvoering en financiële afhandeling van Beschermd wonen/Beschermd thuis. Afspraak is dat deze middelen onverkort doorgesluisd worden naar gemeente Helmond (regiegemeente) ten behoeve van onze samenwerking Beschermd wonen/Beschermd thuis. Jaarlijks wordt er een begroting opgesteld en wordt verantwoording afgelegd over de besteding van de middelen.

Tevens zal een P&C cyclus opgesteld worden die aanhaakt aan de reguliere P&C cyclus van de gemeenten. Daarin zullen tussenrapportages en (financiële) voortgang een vast onderdeel vormen. Wat betreft het jaar 2021 is er met een actualisatie van de prognose én inzicht in de effecten van de septembercirculaire 2021 duidelijk dat op het budget Beschermd wonen 2021 een positief resultaat van een aantal miljoen wordt verwacht. Ondanks dit positieve beeld, is het verstandig om voorzichtig te zijn, omdat er nog een aantal onzekerheden zijn. Dit betreft onder meer mogelijk nog te verwachte effecten door herijking gemeentefonds in 2023, waar de Beschermd wonen verdeling onderdeel van is, maar ook eventuele keuzes van een nieuw kabinet. Dit omdat de besluitvorming over de invoering van het nieuwe verdeelmodel Beschermd wonen vanaf 2023 aan het nieuwe kabinet is. Verder wordt het budget Beschermd wonen apart inzichtelijk gehouden ten minste tot de evaluatie in 2025. Met de uitkomst van de evaluatie bepalen Rijk en VNG wat nodig is voor de jaren 2026 en verder. Verder is het uitstroomprofiel per regio anders en is het de vraag hoe de uitname Wlz de herverdeling beïnvloedt wanneer regio’s sterk afwijken van het landelijk gemiddelde uitstroompercentage.

Met dit in het achterhoofd wordt voorgesteld om het uiteindelijke positieve resultaat bij de jaarrekening 2021 van gemeente Helmond toe te voegen aan een nog in te stellen bestemmingsreserve Beschermd wonen voor de regio.

4/5

9. Communicatie De visie / het regioplan over de doorontwikkeling Beschermd wonen in de Peelregio is al op de gemeentewebsite gepubliceerd en wordt ongewijzigd vastgesteld. Het Uitvoeringsplan en de Uitvoeringsagenda worden niet op de gemeentewebsite gepubliceerd.

10. Uitvoering Het Uitvoeringsplan en daaraan gekoppeld de Uitvoeringsagenda zullen na besluitvorming door Peelgemeenten worden uitgevoerd. Op frequente basis zal Peelgemeenten de visie, de afspraken en de uitvoeringspraktijk evalueren.

Burgemeester en wethouders van Someren, de secretaris,

de burgemeester,

J. Koppers-Van der Krabben

D. Blok

Bijlage(n)

O

Concept raadsbesluit, documentnr. Djuma 200326625

X

NO

Regioplan Doorontwikkeling Beschermd wonen in de Peelregio: Inclusie Centraal, documentnr. Djuma 200326529

X

Uitvoeringsplan van Beschermd wonen naar Thuis in de wijk 2022-2025, documentnr. Djuma 200326530

X

Uitvoeringsagenda 2022 Beschermd wonen en Beschermd thuis, documentnr. Djuma 200326531

X

Dienstverleningsovereenkomst Beschermd wonen en Beschermd thuis, documentnr. Djuma 200326532

X

Mandaatbesluit bevoegdheden uitvoering Beschermd wonen en Beschermd thuis, documentnr. Djuma 200326533

X

Verwerkersovereenkomst Beschermd wonen en Beschermd thuis, documentnr. Djuma 200326534

X

5/5