8a Informatie over Transitievisie Warmte Someren 0.9

Raadsnotitie Onderwerp:

Informatieve notitie betreffende Transitievisie Warmte Someren 0.9

Agendapunt:

8a

Opsteller:

Dijcks, Clemens

Portefeuillehouder:

A.A.H. Swinkels

Documentnummer:

200251841

Zaaknummer: Datum:

0847200251836 24 maart 2021

1. Samenvatting De Transitievisie Warmte Someren is voor ruim 90 % gereed. Samen met de stakeholders woCom, ZummerePower en Enexis hebben we, op basis van de onderzoeksresultaten, enkele wijken in de kern Someren benoemd, waarmee we het beste als eerste (vanaf begin 2022) kunnen starten met het opstellen van een Wijkuitvoeringsplan. Mits technisch en economisch haalbaar, komen de wijken Someren-Centrum en Someren-Noord hier het eerst voor in aanmerking. In deze wijken lijkt een warmtenet de meest passende duurzame warmtevoorziening. Nader onderzoek naar de haalbaar- en betaalbaarheid moet uitwijzen of dit de oplossing is voor deze wijken. Dit nader onderzoek gaan we uitvoeren bij het opstellen van het Wijkuitvoeringsplan van de eerste verkenningswijk (vanaf begin 2022). Indien dit nader onderzoek ook positief uitpakt zal, in samenspraak met in de inwoners in de wijk, moeten blijken of die oplossing ook op een groot draagvlak onder de inwoners kan rekenen. Inwoners hebben hierin een belangrijke stem. Mocht u naar aanleiding van de voorgelegde TVW Someren 0.9, na het aanhoren van de presentatie, de behoefte hebben aan een inhoudelijke technische discussie over dit onderwerp, dan organiseren wij hiervoor een separate bijeenkomst.

2. Inleiding Op 28 oktober 2020 heeft u kennis genomen van de Concept Transitievisie Warmte Someren (versie 0.5). Tijdens die commissievergadering heeft u de algemene en specifieke uitgangspunten voor het opstellen van de Transitievisie Warmte Someren bekrachtigd. Deze hebben we dan ook gehanteerd bij de verdere uitwerkingen van de TVW Someren. Op weg naar het door de gemeenteraad definitief vaststellen van de TVW Someren 1.0, leggen we deze laatste tussenversie 0.9 ter consultatie aan u voor. Eventuele reacties en aanbevelingen worden meegenomen in de definitieve versie 1.0.

3. Informatie 3.1 Resultaten van het haalbaarheidsonderzoek warmtenetten in enkele wijken in de kern Someren en het noordelijke deel van de kern Someren-Eind Dit onderzoek is, van medio oktober 2020 tot medio januari 2021, uitgevoerd door Greenvis uit Utrecht (zie de bijgevoegde ‘Rapportage Eindresultaten Haalbaarheidsonderzoek warmtenetten Someren 2.0’). In de kern Someren zijn de wijken Someren-Centrum, Someren-Noord, Someren Oost 1 (Waterdael I+II) en Someren Oost 2 (Waterdael III) onderzocht. Daarnaast is ook de noordelijke helft van de kern Someren-Eind onderzocht. Hierbij zijn de kosten van de volgende bronnen per wijk naast elkaar afgezet:



Kassenet DECAS, woonwijk gekoppeld aan de toevoerleiding van het kassennet.



Kassenet DECAS, woonwijk gekoppeld aan de retourleiding van het kassennet.



Restwarmte van bedrijven op de bedrijventerrein Half Elfje, Sluis XI en het Vaartje.



Warmte uit oppervlaktewater (TEO) van de Zuid Willemsvaart, eventueel aangevuld met warmte uit afvalwater (TEA) van de rioolgemalen.



Zonthermie op velden met seizoensopslag.

Zonthermie op velden met seizoensopslag blijkt vooralsnog geen haalbare (te dure) oplossing. Wellicht dat deze techniek in de toekomst (10-15 jaar) voor andere wijken wel een haalbare optie wordt. Warmte uit oppervlaktewater is alleen voor de wijk Someren-Noord een interessante optie. In de kosten is meegerekend dat de aanvoertemperatuur voor die wijk met (collectieve) warmtepompen moet worden opgekrikt naar een midden temperatuur. Als we zowel naar de totale nationale kosten 1 (pagina 14) als de kosten voor de gebruiker (pagina 15) kijken, dan ligt een warmtenet in de wijken Someren-Centrum en Someren-Noord als duurzame warmtevoorziening het meest voor de hand. Gelet op de warmtevraag in de wijk Someren-Centrum, biedt restwarmte uit het kassennet, zowel uit de aanvoer- als retourleiding de beste kansen. Op dit moment kunnen de kassen in Someren nog geen restwarmte leveren. Door toekomstige inzet van (ondiepe) geothermie en/of WKK’s op biogas kunnen ze op termijn deze restwarmte wel leveren. Om de eerste 15 jaar, in het kader van die ontwikkelingen te overbruggen, zijn de glastuinders (DECAS) voornemens in te zetten op biomassaketels. Opgemerkt wordt dat deze techniek op steeds meer maatschappelijke weerstand stuit. Dit vanwege de uitstoot van fijnstof en de herkomst van het hout.

Voor de wijk Someren-Noord hebben we op korte termijn twee opties, namelijk: - restwarmte van Larco en 2 slachterijen op d naastgelegen bedrijventerreinen. - warmte uit oppervlaktewater (TEO) van de Zuid Willemsvaart. In een later stadium kan nog aangekoppeld worden op het warmtenet van DECAS, waardoor de leveringszekerheid wordt vergroot. 3.2 Fasering van de wijkaanpak Op basis van de technische analyses en de resultaten van het haalbaarheidsonderzoek van warmtenetten is, samen met de stakeholders in de werkgroep TVW (woCom, ZummerePower en Enexis), gekeken naar welke wijken wij het eerste in Wijkuitvoeringsplannen verder gaan onderzoeken (de zogenaamde verkenningswijken). De werkgroep komt unaniem uit op de wijken Someren-Noord en Someren-Centrum. Dat zijn de 2 wijken waarin een warmtenet als duurzame warmtevoorziening het meest voor de hand ligt. Het ligt voor de hand om met de wijk Someren-Noord te starten, aangezien we voor die wijk twee potentiële duurzame warmtebronnen (restwarmte van bedrijven en TEO) hebben, die per direct beschikbaar zijn. Het team Openbare Ruimte ziet die wijkaanpak, zeker in wijken met een warmtenet, als een grote uitdaging. In zo’n wijk moet in een periode van maximaal 3 jaar in álle straten de verharding van de wegen, trottoirs en de riolering vervangen worden.

Gelijktijdig wordt ook het groen aangepakt en uitgebreid in het kader van de aanpak van hittestress. Dit speelt voor de uitvoering in de eerste wijk in de periode 2031 t/m 2033. Daarom starten zij liever in de wijk Waterdael I+II, aangezien in die wijk een all-electric oplossing het meest voor de hand ligt. De impact van een all-electric-wijk op de bovenen ondergrondse infrastructuur is namelijk vele malen kleiner dan in een wijk met een warmtenet. 1

De totale nationale kosten zijn de totale kosten van alle maatregelen die nodig zijn om in een buurt een strategie uit te voeren, ongeacht wie die kosten betaalt 2/4

Zie voor de verdere fasering van de wijkaanpak figuur 15 ‘Fasering’ en toelichting in hoofdstuk 5 van de bijgevoegde TVW Someren 0.9. Het buitengebied volgt een natuurlijk tempo vanaf 2022 tot circa 2045. 3.3 Verdere uitwerking wijk voor wijk in een Wijkuitvoeringsplan en inzet op energiebesparing Voorwaarde om samen met de inwoners van de betreffende wijk, begin 2022, te kunnen starten met verder onderzoek, is dat de gemeenteraad vanaf 2022 structureel middelen ter beschikken stelt om de organisatie op sterkte te brengen en onderzoeken uit te kunnen laten voeren. Ook voor het buitengebied stellen we met de inwoners en bedrijven een Wijkuitvoeringsplan op met een lange doorlooptijd. Voor het buitengebied geldt namelijk een autonoom proces vanaf 2022 tot circa 2045. Daar geldt sowieso een individuele aanpak. Woningen en bedrijfspanden die naar energielabel A of beter kunnen, kunnen vooruit met een warmtepomp (lucht of bodemlus(sen)). Daarvoor is alleen een verzwaring van het elektriciteitsnet nodig. Van andere woningen en bedrijfspanden dient de isolatie van de buitenschil te worden verbeterd tot een label B. Die woningen en bedrijfspanden kunnen daarna worden verwarmd met een hybride systeem2, waarbij op termijn aardgas wordt vervangen door lokaal geproduceerd groen gas.

Hoe dan ook gaan we, vanaf 1 april 2021, met inzet van het Energieloket Helmond en Omgeving en de energiecoaches van ZummerePower, particuliere woningeigenaren stimuleren om actief aan de slag te gaan met het sterk verbeteren van de isolatiewaarde van de buitenschil en het laten installeren van een lage temperatuur warmteafgiftesysteem. Alleen met extra middelen (minimaal € 25.000,- per jaar) kunnen we in de aanpak van energiebesparing nog grotere stappen zetten, door het inzetten van ‘Buurtkracht’.

4. Vervolg Op 23 februari jl. hebben we de tweede virtuele bewonersavond gehouden. Daarin hebben we de inwoners geïnformeerd over: 

de resultaten van de analyses van de gebouwde omgeving (isolatiewaarden en warmtedichtheid);



welke potentiële bronnen we per wijk hebben;



welke vervolgstappen we als eerste in één van de verkenningswijken vanaf beging 2022 gaan zetten.

Afhankelijk van uw opmerkingen op de versie TVW Someren 0.9, zoals wij die nu aan u ter consultatie voorleggen, bieden we TVW Someren 1.0 voor of na het zomerreces, ter vaststelling aan de gemeenteraad aan. Aansluitend dienen we de vastgestelde TVW Someren 1.0 in bij het Rijk. Dat is in ieder geval ruim voor de deadline van 31 december 2021. In afstemming met het team openbare ruimte bepalen we eind 2021 of begin 2022 of we in de wijk Someren-Noord (warmtenet) of Waterdeal I + II (all electric) starten met het opstellen van een Wijkuitvoeringsplan. Hierbij houden we rekening met de eventuele voorkeur van de gemeenteraad. Het opstellen van de Wijkuitvoeringsplannen vergt nogal wat van onze organisatie. Daarbij moeten we in ogenschouw nemen dat het traject van één Wijkuitvoeringsplan, vanaf de planvorming tot en met de complete realisatie, ruim 10 jaar in beslag neemt. Om alle 10 wijken in de gemeente Someren voor 2050 van het aardgas af te halen moeten we elke 2 jaar met een nieuwe wijk starten. In de kadernota 2022 - 2025 zal daarvoor aan de gemeenteraad worden gevraagd om jaarlijks een bedrag beschikbaar te stellen oplopend van € 437k (2022 en 2023) naar € 547k (2024 en 2025). De VNG heeft vanaf 2018 bij het Rijk gepleit om een substantiële specifieke uitkering om de uitvoeringsfasen van gemeenten in het kader van de uitvoering van het Klimaatakkoord te dekken.

2

Hybride verwarmingssysteem: CV-ketel op HR-pelletketel in combinatie met een lucht warmtepomp 3/4

In Someren gaat het naar verwachting om structureel € 400k tot € 500k. Naar verwachting zal deze specifieke uitkering beschikbaar gesteld worden vanaf 2024. Het is maar de vraag of dit met terugwerkende kracht zal gebeuren. Het standpunt van het college is dat de budgetten benodigd voor de uitvoering van het Klimaatakkoord in beeld worden gebracht voor de Kadernota 2022 – 2025. Het college is voor alsnog van mening, dat gelet op de noodzakelijke budgetten, de uitvoering (beginnende met het samen met de wijkbewoners opstellen van wijkuitvoeringsplannen) pas moet worden opgepakt zodra de rijksoverheid de beschikbare middelen beschikbaar stelt. Volgens de huidige informatie is dat pas na 2024. Om een niet al te grote achterstand op te lopen, zetten we tot die tijd (2022 t/m 2024) in op het stimuleren van de aanpak van de isolatie van de woningen, in hoofdzaak in het buitengebied en de verkenningswijken. Hoe beperkt of groots wij daarop in kunnen zetten, is afhankelijk van welke middelen u daarvoor in de Kadernota 2022 – 2025 beschikbaar stelt. Burgemeester en wethouders van Someren, de secretaris,

de burgemeester,

T.M.G. van Leeuwen

D. Blok

Bijlagen:

O

Transitievisie Warmte Someren, versie 0.9, documentnr. Djuma: 200251839

X

Rapportage Eindresultaten Haalbaarheidsonderzoek warmtenetten Someren 2.0,

X

NO

documentnr. Djuma: 200251864 Presentatie TVW Someren 0.9 voor Commissie Ruimte, documentnr. Djuma:

X

200251837

4/4