8a.1 Notitie evaluatie milieustraat

Evaluatie milieustraat Someren/Asten

Doel: Evalueren van de op 1 januari 2020 doorgevoerde tariefswijzigingen op de gezamenlijke milieustraat Someren/Asten. De evaluatie vormt de basis van de toekomstige ontwikkeling en realisatie van de milieustraat.

1.

Inleiding

Voorgeschiedenis Voor het vaststellen van de tarieven in de Afvalstoffenheffing hanteren de gemeenten Asten en Someren het diftar-principe van “de vervuiler betaalt”. De ledigingstarieven van de rest- en gftcontainer worden jaarlijks gebaseerd op de werkelijke inzamel- en verwerkingkosten. De poorttarieven van de milieustraat waren echter sinds de opening in 2002 niet meer gewijzigd (zie onderstaand schema). Tabel 1-1: Tarieven milieustraat voor tot en met 2019 Categorie 1

Categorie 2

Categorie 3

Voertuig: gratis Fiets: gratis

Voertuig: € 8,00 Fiets: € 3,00

•

• •

Voertuig tot 1 m3: € 8,00 Voortuig tot 2 m3: € 16,00 Fiets: € 3,00 • Bouw- en sloopafval Hieronder vallen: • Alle steensoorten, bijvoorbeeld: puin, tegels, grint, gasbetonblokken, cement, dakpannen, gips en gipsplaten, asfalt, plafondplaten, metselstenen, kalkzandsteen, duroxblokken • Al het bouw- en sloophout, bijvoorbeeld: houten deuren, kozijnen, boeiboard, dakbeschot, trespa, ramen met en zonder glas, schroten, pallets, houten aanrechtbladen en aanrechtkasten.

• • • • • • • • • • • • • • • • • •

Wit- en bruingoed: koelkasten, diepvriezers, televisie e.d. Kadavers van kleine huisdieren Asbest 35 m2 Afgewerkte motorolie (max. 10 liter) Retour glas (flessen e.d.) Vlak glas Papier en karton Kleding, schoeisel en huishoudtextiel (bruikbaar) Kringloopgoederen Ferro en non ferro materialen Luiers Klein Chemisch Afval Plastic verpakkingen Wit schoon tempex Frietvet Autobanden zonder velg (max. 5 stuks) Drankenkartons Gasflessen Harde kunststoffen

• • • •

Grof restafval Niet chemisch verontreinigende grond Blad en gras Snoeihout en grof tuinafval Huishoudelijk afval, maximaal inhoud van 2 huisvuilzakken Hout, niet zijnde bouw- en sloopafval, zoals meubilair, tuinhout (bielzen, schuttingen e.d.)

Door prijsontwikkelingen in de markt en het invoeren van een verbrandingsbelasting door de overheid zijn de kosten van beheer van een milieustraat echter flink gestegen. In 2019 waren de inkomsten uit poorttarieven circa 25% kostendekkend. De overige 75% van de kosten werden per huisaansluiting verrekend via de vaste lasten (afvalstoffenheffing). Dit deed geen recht aan “de vervuiler betaalt”. Tijdens een gezamenlijke raadsbijeenkomst op 24 oktober 2019 is besloten om de poorttarieven meer kostendekkend te maken. Met kostendekkend wordt bedoeld dat de tarieven in relatie moeten staan tot de kosten voor verwerking en transport van alle betaalde afvalstromen. De kosten voor het exploiteren van de milieustraat en het

2/9

afvoeren en verwerken van de gratis afvalstromen worden niet meegenomen. Tijdens de bijeenkomst is men gekomen tot onderstaande tarieven die later door beide raden zijn vastgesteld: Tabel 1-2: Tarieven milieustraat vanaf 1 januari 2020 Tarief € 5,00/m3 € 22,00/m3

€ 50,00/m3

Gratis

€ 5,00 € 10,00

Afvalsoort • blad en gras • snoeihout en grof tuinafval • Grof huishoudelijk restafval • A/B/C hout • Schoon puin • Gipspuin • Gemengd bouw- en sloopafval • Dakleer • Vloerbedekking • Niet chemisch verontreinigde grond • glas, blik, papier/karton • plastic, metaal en drankkartons (PMD) • Vlakglas • verpakkingstempex • frietvet • (oud) ijzer en metalen • kringloopgoederen • klein chemisch afval • textiel en schoenen • Wit-en bruingoed: koelkasten, diepvriezers, televisie e.d. • luiers • harde kunststoffen • kadavers van kleine huisdieren • asbest (max 35 m²) • afgewerkte motorolie (tot 10 liter) • autobanden zonder velg (maximaal 5 stuks) • gasflessen Huisvuilzak per stuk Matras smaller dan 90 cm Matras breder dan 90 cm

In deze evaluatie maken we het effect van het verhogen van de poorttarieven op het aanleveren van afval bij de milieustraat inzichtelijk. Hierbij wordt gekeken naar de periode 2018 tot en met 2021. Om de gegevens van 2021 te bepalen hebben we een raming gemaakt op basis van de daadwerkelijke cijfers tot en met juli 2021 en deze omgerekend naar een heel jaar.

3/9

2. Analyse per tariefgroep

In dit hoofdstuk zal per tariefgroep een overzicht worden gegeven van de aangeleverde tonnages en de invloed op de kosten. De kosten bestaan hierbij uit de verwerkings- en transportkosten. De hoogte van de verwerkingskosten worden door de markt bepaald en blijven daardoor jaarlijks stijgen. De transportkosten zijn iets gedaald omdat Blink vanaf 2020 deze werkzaamheden in eigen beheer uitvoert. Tarief 5 euro: Blad en gras, snoeihout en grof tuinafval Tabel 2-1: Tonnages

Tonnage Tuinafval

2018 2.017

2019 2.236

2020 1.531

2021* 1.200

2020 26.408

2021* 21.600

* Tonnage eerste zes maanden vermenigvuldigd met twee

Tabel 2-2: Kosten verwerking en transport

Kosten Tuinafval

2018 34.794

2019 38.578

* Kosten eerste zes maanden vermenigvuldigd met twee

Resultaat: Het poorttarief voor tuinafval is kostendekkend. Hierdoor zorgt de afname van de tonnages ook voor een afname van de kosten.

Tarief 22 euro: grof huishoudelijk rrestafval, A/B/C hout, schoon puin, gipspuin

Tabel 2-3: Tonnage stromen

Tonnage Gips Puin A/B hout C hout Totaal

2018 0 1.685 1.018 119 2.822

2019 0 1.668 1.074 142 2.884

2020 6 622 498 74 1.200

2021* 30** 544 553 80 1.207

* Tonnage eerste zes maanden vermenigvuldigd met twee ** Gips wordt vanaf eind 2020 als aparte afvalstroom afgevoerd.

Tabel 2-4: Kosten verwerking en transport tarief 22 euro

Kosten Gips Puin A/B hout C hout Totaal

2018 0 21.169 100.497 15.930

2019 0 25.998 114.064 18.884

2020 778 8.141 53.468 11.625

2021* 4.923 8.687 58.171 12.348

137.596

158.946

74.012

84.129

* Kosten eerste zes maanden vermenigvuldigd met twee

4/9

Resultaat: door afname van de tonnages was sprake van een sterke kostendaling voor 2020. Hoewel de aangeleverde tonnages voor 2021 nagenoeg gelijk zijn aan 2020, lopen de verwerkingskosten door stijgende marktprijzen weer op.

Tarief 22 euro/tarief 50 euro: Grof huishoudelijk restafval, gemengd bouw- en sloopafval Bij opening van de milieustraat waren grof huishoudelijk restafval (ghra) en bouw- en sloopafval twee gescheiden afvalstromen met verschillende tarieven. In de loop der tijd zijn diverse afvalstromen zoals hout, puin en recent ook gips als aan de bron te scheiden afvalstromen aangemerkt. Hierdoor bevat ons bouw- en sloopafval te weinig uit te sorteren reststromen en wordt het afgevoerd en verwerkt gelijk ghra. Het blijft op de milieustraat echter een aparte afvalstroom omdat het qua gewicht zwaarder is dan ghra. Bij het vaststellen van de tarieven is de aanname gemaakt dat een kubieke meter bouwen sloopafval twee keer zo zwaar is als een kubieke meter ghra. Hierdoor valt bouw- en sloopafval onder het tarief van 50 euro en grof huishoudelijk restafval onder het tarief van 22 euro per kubieke meter. Tabel 2-5: Tonnage grof huishoudelijk afval

Tonnage Grof huishoudelijk afval

2018 1.732

2019 1.796

2020 762

2021* 810

* Tonnage eerste zes maanden vermenigvuldigd met twee

Tabel 2-6: Kosten transport en verwerking grof huishoudelijk afval

Kosten Grof huishoudelijk afval

2018 € 302.719

2019 € 370.845

2020 € 175.988

2021* € 188.766

* Kosten eerste zes maanden vermenigvuldigd met twee

Resultaat: ten aanzien van de kosten zorgt deze afvalstroom voor de grootste besparing op de milieustraat. De verwerkingskosten zijn sinds 2019 echter al met bijna 20 procent gestegen, voornamelijk door een verhoogde verbrandingsbelasting, waardoor het tarief van 22 euro voor grof huishoudelijk afval in verhouding weer goedkoop begint te worden.

Tarief 50 euro: gemengd bouw- en sloopafval, dakleer, vloerbedekking, niet chemisch verontreinigende grond Tabel 2-7: Tonnage stromen tarief 50 euro

Tonnage Dakleer Vloerbedekking Grond Totaal

2018 46 60 258 364

2019 46 61 243 350

2020 28 34 123 185

2021* 33 29 162 224

* Tonnage eerste zes maanden vermenigvuldigd met twee

5/9

Tabel 2- 8: Kosten verwerking en transport stromen tarief 50 euro

Kosten Dakleer Vloerbedekking Grond Totaal

2018 € 7.961 € 10.000 € 7.564 € 25.525

2019 € 9.659 € 12.402 € 7.510 € 29.571

2020 € 9.959 € 7.256 € 5.194 € 22.409

2021* € 11.666 € 6.377 € 7.037 € 25.080

* Kosten eerste zes maanden vermenigvuldigd met twee

Resultaat: ondanks de afname van tonnages is er slechts een kleine kostenbesparing gerealiseerd en zitten we alweer bijna op het niveau van 2018. Dit wordt volledig veroorzaakt door de sterk gestegen verwerkingskosten. De kosten voor grond zijn bijna verdubbeld en dakleer is met meer dan vijftig procent gestegen.

Gratis afvalstromen Tabel 2-9: Tonnage gratis afvalstromen

Asbest Banden Bruin en witgoed Frituurvet Gasflessen Glas, vlak glas Kadavers KCA Metalen Papier PMD Harde kunststoffen (gemengd) Tempex (piepschuim) Textiel, kleding Harde kunststoffen (tuinmeubelen) Totaal

2019 82 6 163 4 2 28 1 52 151 69 52 57

2020

2021*

68 1 116 4 2 25 1 38 96 141 72 41

63 3 123 4 3 30 1 41 114 170 57 63

2 29 6

0 42 6

Niet bekend 32 Niet bekend

704

652

704

* Tonnage eerste zes maanden vermenigvuldigd met twee

Resultaat: bij betaalde bezoeken aan de milieustraat ‘liften’ de gratis afvalstromen vaak mee. Minder betalende bezoekers bij de milieustraat leiden in 2020 ook tot een verminderde aanlevering van gratis stromen. Vanwege mogelijk nadelige milieueffecten is de afname van de tonnages bruin- en witgoed en KCA een negatieve ontwikkeling. Dit jaar zien we echter alweer een stijging van beide afvalstromen. Een in het oog vallende uitzondering hierop zijn de tonnages aangeleverd oud papier en karton. Zowel in 2020 als 2021 zijn een aantal inzamelroutes voor papier wegens corona vervallen en was de milieustraat de achtervang.

6/9

3. Resultaat nieuwe poorttarieven

Kosten milieustraat voor de betaalde afvalstromen Kosten Betaalde afvalstromen

2018 500.633

2019 605.883

2020 306.290

2021* 323.162

2020** 675.514

* Kosten eerste zes maanden vermenigvuldigd met twee ** Fictief: Tonnage 2019 gekoppeld aan tarieven 2020

Ten aanzien van de betaalde afvalstromen is in 2020 een besparing van € 299.593 gerealiseerd. Als gekeken wordt naar het berekende 2020** is de besparing zelfs € 369.224

Aantal bezoekers Aantal bezoekers Gemiddeld aantal bezoeken per aangeboden milieupas

2019 25.176 3,3

2020 20.101 3

2021* 19.375 2,5

Raming op basis van eerste 6 maanden 2021

We constateren een lichte daling van het aantal bezoekers die in 2021 doorzet.

Kosten en inkomsten milieustraat Jaar 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020

Totale kosten milieustraat 379.449 440.368 461.699 610.391 680.226 750.097 828.335 585.179

Inkomsten uit poorttarieven 114.302 119.466 129.655 155.818 164.737 170.291 180.580 220.598

Negatief Resultaat milieustraat 265.147 320.902 332.044 454.573 515.489 579.806 647.755 364.580

De kosten bestaan uit de exploitatie van Blink en de interne (administratieve) kosten van de gemeente Someren minus de inkomsten uit afvalstromen zoals metaal, papier, textiel, glas dat op de milieustraat is aangeleverd. Hierbij is duidelijk zichtbaar dat de nieuwe tarieven voor een grote omslag hebben gezorgd. De kosten zijn gedaald en de inkomsten gestegen

7/9

Afvaldumpingen Bij het verhogen van de tarieven werd ook gewezen op het risico van afvaldumpingen. Onderstaande gegevens zijn afkomstig uit ons Klant Contact Systeem waarin de meldingen van dumpingen worden geregistreerd. Jaar 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

Aantal meldingen van dumpingen 53 164 127 112 106 167 91 (tot 3 september)

Bovenstaande tabel laat een sterke stijging zien van het aantal meldingen over dumpingen in 2020 ten opzichte van 2019. Ongeveer 100 meldingen betreffen afval dat bij de milieustraat aangeleverd kan/moet worden zoals asbest, autobanden, koelkasten, wasmachines, tuinafval, bureaustoelen, matrassen en kleine hoeveelheden bouw- en sloopafval. We willen hierbij opmerken dat in 2020 ten gevolge van corona voor de milieustraat beperkende maatregelen qua openingstijden en toegestane aanwezige bezoekers golden. Deze maatregelen werden landelijk opgelegd waardoor deze ook in het hele land tot een toename van dumpingen hebben geleid. Voor 2021 zien we weer een dalende lijn. Ook nu betreft ongeveer 2/3 deel van de meldingen afval dat voor de milieustraat bestemd is. Echter zijn er geen meldingen meer ontvangen van werkkamerinrichtingen (bureaustoelen) en matrassen.

8/9

4. Eindconclusies

1. Afname van aantal veelbezoekers (mogelijk ZZP-ers); 2. Daardoor ook beduidend minder grof huishoudelijk restafval/bouw- en sloopafval en snoeiafval; 3. Private containerverhuurder heeft meer aanvragen ontvangen voor het tijdelijk plaatsen van een container bij werkzaamheden aan woning en/of tuin; 4. Milieustraat is niet langer oneerlijke concurrentie voor private sector. Dit moet een blijvend aandachtspunt zijn; 5. De tarieven bij de andere Blink-milieustraten zijn in 2020 niet gewijzigd. De aangeboden hoeveelheid afval is daar niet afgenomen. Opmerking: Tot slot willen we nog opmerken dat door corona de resultaten over 2020 enigszins worden vertroebeld. De lock-down heeft in 2020 geleid tot een landelijke opruimwoede die ook zijn weerslag heeft gehad op het aantal bezoeken én de aangeleverde tonnages per afvalstroom. Ondanks deze tijdelijke trend heeft de verhoging van de poorttarieven geleid tot een meer reële verdeling van de kosten van de milieustraat over de variabele (poort)tarieven en de vaste lasten per aansluiting en komt het meer tegemoet aan het diftar-principe van “De vervuiler betaalt!”

9/9