8. c Blink Ontwerpbegroting Programma 2023 Toelichting
Tekst van het document
TOELICHTING BEGROTING 2023
INLEIDING De ontwerpbegroting 2023 is opgesteld conform het geactualiseerde financiële fundament van de Gemeenschappelijke Regeling Blink dat op 28 oktober 2022 door het Algemeen Bestuur van Blink is vastgesteld. Deze toelichting bevat nadere informatie op basis van de verwachte dienstverleningsbehoeften van de Blink gemeenten 2023 en de marktontwikkelingen binnen de afvalbranche. Hierin zijn ook de uitgangspunten die door het MT van Blink zijn vastgesteld, opgenomen. Blink heeft vanuit haar Algemeen Bestuur (juni 2019) kostenreductiedoelstellingen meegekregen, die hebben geleid tot kostenreducties in het boekjaar 2021. In het boekjaar 2020 zijn de kostenreducties beperkt behaald in verband met de Covid-19 crisis. In deze ontwerpbegroting is rekening gehouden met stabilisatie van de reeds behaalde kostenreducties en worden nieuwe maatregelen genomen die moeten leiden tot verder afname van kosten. Dit alles in een (afval)markt waarin stijgingen binnen alle kostencomponenten zichtbaar en onontkoombaar zijn.
INHOUDSOPGAVE 1. BELEID EN ONTWIKKELINGEN 2023
4
2. PARAGRAFEN
6
2.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing 7 2.1.1 Algemene risico’s 7 2.1.2 Specifieke risico’s 8 2.1.3 Ontwikkelingen afvalbranche en Blink 2022-2023 9 2.1.4 Risicobeheersing Blink 10 2.1.5 Post onvoorzien 10 2.2 Financiering en investeringen 10 2.2.1 Renterisiconorm 10 2.2.2 Schatkistbankieren 11 2.3 Bedrijfsvoering 11 2.3.1 Personeel & Organisatie 12 2.3.2 Communicatie 14 2.3.3 Inkoop 14 2.3.4 Bedrijfsbureau, Administratieve organisatie en Informatiemanagement 14 2.3.5 Projecten & Advies 15 2.3.6 AVG 15 2.3.7 HSE 15 2.3.8 Uitvoering 16 2.3.9 Verbonden Partijen 17 2.4 Bedrijfsvoering 17
3. PROCES 3.1 Opzet en indeling 3.2 Toelichting van mutaties
2
18
4. TOELICHTING FINANCIËLE BEGROTING BLINK 2023 4.1 Directe kosten 4.1.1 Personeelskosten 4.1.2 Materieelkosten 4.1.3 Overige directe kosten en inhuur derden 4.2 Verwerking & Transport 4.2.1 Verwerking 4.2.2 Transport & overslag 4.3 Overzicht kostenmutaties directe kosten, verwerking & transport 4.4 Indirecte organisatie 4.4.1 Fee SUEZ 4.5 Post onvoorzien en taakstelling Blink
20 21 21 22 23 24 24 25 26 27 27 27
5. SMP PROJECTEN
28
6. KOSTENREDUCTIEPROGRAMMA
30
6.1 Mogelijkheden kostenreducties
32
7. VOORUITBLIK MEERJARENBEGROTING 2024 T/M 2026 Bijlage 1: Gemeentelijke Begrotingen 2023 Bijlage 2: Inzamelresultaten
34 36 38
19 19
3
1. BELEID EN ONTWIKKELINGEN 2023 Deze ontwerpbegroting voor het jaar 2023 wordt opgesteld in een periode dat de wereld nog steeds in de greep is van Covid-19. Die greep duurt op dit moment een kleine twee jaar. Door de ervaringen van afgelopen twee jaar weten we dat de bedrijfsvoering van Blink onder druk kan komen te staan, maar dat de dienstverlening daardoor nog niet in ernstige mate zal worden belemmerd. Als gevolg van vaccineren wordt het Covid-19 virus steeds verder teruggedrongen. Met andere woorden: deze ontwerpbegroting wordt opgesteld in de verwachting en hoop dat de wereld in 2023 weer terug is bij het ‘oude normaal’. Blink gaat onverminderd door met het geven van invulling aan haar doelen en ambities. Deze volgen uit het in 2018 vastgestelde Strategisch Meerjarenplan 2018-2022 (SMP). Sinds de vaststelling daarvan zijn meerdere projecten in uitvoering genomen, waarvan de resultaten weer aanleiding geven tot verdere verdieping en besluitvorming. Ook zijn er, als gevolg van Covid-19 en andere factoren, projecten uit het SMP nog niet ter hand genomen die wel degelijk invulling en opvolging moeten krijgen. Het betreft hier projecten van zowel Maatschappelijke Meerwaarde als de organisatorische doorontwikkeling van Blink. In het boekjaar 2021 zijn structurele kostenreducties gerealiseerd die ook in de basis opgenomen zijn in deze ontwerpbegroting.
Blink blijft alert op optimalisaties binnen haar bedrijfsvoering om nieuwe kostenreducties te realiseren. Een deel van deze kostenreducties (lees: optimalisaties) zijn hier kwantitatief in opgenomen. 4
Daarnaast is op het moment van het opstellen van deze conceptbegroting het onderzoeks- en evaluatietraject 2020-2022 in volle gang. De resultaten daarvan zijn bepalend voor de toekomst van Blink, de doelen en ambities die zij nastreeft, hoe de samenwerking met PreZero daarin vorm en inhoud wordt gegeven, alsmede over welke organisatorische en facilitaire middelen Blink moet beschikken om aan al haar opdrachten invulling te kunnen geven. Tevens geeft dit traject antwoord in welke mate het eerdergenoemde SMP als koersdocument heeft gediend en dus opvolging en invulling krijgt. De looptijd van het SMP kent in 2022 zijn einde. Dat houdt in dat er in dat jaar een nieuw Strategisch Meerjarenplan het licht zal moeten zien. Onderdeel van dat totstandkomingsproces zal in ieder geval een vertaling zijn van het doel, de missie en de visie van Blink voor de periode van 2022 - 2026 naar een strategie die daaraan invulling geeft. De inhoud van dit nieuwe SMP is van grote invloed op deze ontwerpbegroting, maar maakt hier op dit moment geen onderdeel van uit. Uit het voorgaande blijkt dat meerdere aspecten van invloed zijn op hetgeen Blink in het begrotingsjaar 2023 te wachten staat.
Duidelijk moge zijn dat het als excellente uitvoerder, invulling geven aan haar primaire taken op het gebied van afval- en grondstoffenbeheer en het beheer van de openbare ruimte haar eerste verantwoordelijkheid is. Deze voorliggende conceptbegroting 2023 beoogt van al deze aspecten de financiële vertaling te zijn.
5
2.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen is het vermogen om financiële tegenvallers op te vangen. Voor het weerstandsvermogen zijn de aanwezige weerstandscapaciteit en de geïdentificeerde risico’s van belang. Binnen het Algemeen Bestuur is besloten Blink niet te voorzien van een Eigen Vermogen om niet in de begroting opgenomen en/of onvoorziene kosten te dekken. De systematiek van een kostprijsorganisatie staat dit niet toe. Gevolg hiervan is dat het afdekken van niet voorziene risico’s voor rekening van de gemeenten zijn. Echter, de BBV schrijft de aanwezigheid van een risicoparagraaf in de begroting voor. Dit heeft Blink er toe gebracht om haar opvattingen over Risicomanagement in het Financieel Fundament op te laten nemen en leidt tot het volgende: •
Operationele risico’s Opname in de begroting 2023
•
Operationele risico’s met van buitenkomend onheil Opname in de begroting 2023 waarbij risico’s gedekt worden uit ‘Post onvoorzien’
•
Maatschappelijke risico’s Geen opname in begroting 2023 waarbij de risico’s (en impact) wel benoemd worden in bijgesloten risicoparagraaf maar niet van een financiële impact worden voorzien
Gedurende het boekjaar 2023 signaleert Blink onder- en overschrijdingen op operationeel niveau en per gemeentelijke programma ten opzichte van de begroting 2023. Deze signalering vindt plaats door middel van kwartaalrapportages. Wanneer onvoorziene situaties zich voordoen, die naar verwachting leiden tot kostenmutaties, kan afgeweken worden van dit formele rapportagemoment. De uiteindelijke gerealiseerde mutaties ten opzichte van de begroting 2023 worden, na toelichting en acceptatie door het Algemeen Bestuur, afgedekt door de vaststelling van de jaarrekening 2023 waarin deze mutaties uiteindelijk in worden verwerkt.
2. PARAGRAFEN Met het geactualiseerde Financiële Fundament is er door Blink in haar P&C-cyclus aansluiting gerealiseerd met de inhoud van het Besluit Begroting en Verantwoording Provincie en Gemeenten (BBV). Dit leidt tot afstemming van de volgende paragrafen binnen haar Planning- & controlproducten. Het betreft de paragrafen: • • • • 6
Risicobeheersing en weerstandsvermogen Investeringen en financiering Bedrijfsvoering Verbonden partijen
De post onvoorzien kan een begrotingswijziging, als gevolg van een niet te voorziene nieuwe autonome ontwikkeling, voorkomen. Op basis van de genoemde opvattingen over het Risicomanagement hanteert Blink voor het kapitaliseren van de Post Onvoorzien in deze conceptbegroting 2023 een bedrag van 1,2% van de totale begrotingswaarde, inclusief indirecte kosten en fee PreZero. Dit resulteert voor 2023 in een bedrag van €273.000. De wijze waarop van dit bedrag gebruik gemaakt kan worden is onderwerp van het opnieuw inrichten van de governance van G.R.R. Blink.
2.1.1 Algemene risico’s
De afval- en reinigingsbranche waarin Blink werkzaam is kenmerkt zich door een intensieve deelname aan het verkeer. Mensen en voertuigen lopen dagelijks risico betrokken te worden bij een ongeval en/of het veroorzaken of ondergaan van schade. Blink heeft deze risico’s afgedekt door diverse verzekeringen: • •
Aansprakelijkheid Ongevallenverzekering 7
2.1.2 Specifieke risico’s
Verbrandingsbelasting en verwerkingstarieven Blink kent geen langdurige verwerkingscontracten waarin verwerkingstarieven voor een langdurige periode vastgelegd zijn. Met name de tarieven voor verwerking van aangeleverde afvalstromen op milieustraten kennen geen meerjarig karakter. De verwachting is dat het verwerkingstarief van grof restaval beperkt verhoogd zal worden. Deze afvalstroom genereert de helft van de totale verwerkingskosten van de milieustraten. De begroting 2023 houdt rekening met tweemaal 2,5% indexering op de verwerkingskosten over 2021 en bij gebrek aan concrete informatie daarover, met een CO2-heffing van €5,00 / ton op grof restafval. Hoeveelheden aangeleverde tonnages De hoeveelheid aangeleverde tonnages op milieustraten kent een grillig karakter. Ook door onder andere gemeentelijke beleidsbeslissingen inzake de poorttarieven op milieustraten, weersfactoren en economische ontwikkeling. Zo zijn de tonnages in 2021 aanzienlijk gedaald ten opzichte van 2020. Mogelijk is er in 2020 extra afval aangeleverd in tijden van de Covid-19 crisis. Blink heeft voor haar begroting 2023 rekening gehouden met de aangeleverde tonnages 2021, inclusief een kostenreductie-doestelling door verbeterd scheidingsgedrag toe te passen.
Blink communiceert maandelijks de stand van zaken van de aangeleverde tonnages afval op de milieustraten en maakt de financiële impact hiervan inzichtelijk. Onvoorspelbaarheid bestaande dienstverlening calamiteiten, gladheid en reinigingstaken De aanduiding ‘calamiteiten’ geeft al aan dat deze dienstverlening beperkt voorspelbaar is. Deze dienstverlening kent, qua aantallen calamiteiten en incidenten waarop de inzet van Blink vereist, de laatste jaren een stabiel karakter. Deze stabiliteit is ook meegenomen in de ontwerpbegroting 2023. In kwartaalrapportages die Blink communiceert met Gemeenten zal monitoring van deze dienst plaatsvinden. In de praktijk is de financiële impact beperkt, omdat gemeenten in veel gevallen ook kunnen rekenen op een, door Blink uitgevoerd, verhaal van de kosten voor het bestrijden van de calamiteiten en incidenten. Datzelfde geldt voor de inzet van Blink in het kader van de gladheidbestrijding die een sterke afhankelijkheid kent van de weersomstandigheden.
8
Ontbreken van dienstverleningsovereenkomsten (DVO’s) Blink gaat, als gevolg van de uitkomsten van het geactualiseerde Financieel Fundament, in 2022 aan de slag met van het genereren van onderliggende DVO’s tussen Gemeenten en Blink. Dit zorgt voor objectivering van de opdrachtgevers- en opdrachtnemersrelatie tussen de gemeenten en Blink. Deze objectivering is noodzakelijk om maximale, wederzijdse duidelijkheid te genereren ten aanzien van de te leveren prestaties, criteria die daarbij moeten worden ingevuld, randvoorwaarden en secundaire aspecten zoals Inkoop, AVG en HSE. Het opstellen en aangaan van de DVO’s leidt tot een situatie waarin gemeenten zich verbinden tot afname van bepaalde dienstverlening van Blink, in bepaalde omvang, tegen bepaalde kosten (deze komen tot uiting in de deelbegroting van die “klantgemeente”). Op basis van deze overeenkomsten bepaalt Blink de benodigde personele en materiële capaciteit en de noodzaak daar al dan niet kosten voor op te nemen.
Veroudering materieelpark Blink Blink investeert zelf niet in kapitaalgoederen zoals gebouwen en terreinen, vrachtwagens en containers. Op dit moment heeft Blink een investeringsbehoefte waarbij machines binnen verschillende dienstverleningen vervangen moeten worden. De komende jaren zal een groot deel van het wagenpark vervangen moeten worden door nieuw (verduurzaamd) materieel. Dit mede door de eerdere investeringsstop binnen PreZero NL (lees: verkoop Suez). Over het jaar 2020 (en mogelijk 2021-2022) is hierdoor nog niet (geheel) voorzien in de investeringsbehoeften van Blink. Deze situatie kan mogelijk leiden tot verhoogde onderhoudskosten in het huidige materieelpark. De ontwerpbegroting houdt rekening met de huidige leasetermijnen van materieel, zodat het kostenpatroon stabiel blijft.
2.1.3 Ontwikkelingen afvalbranche en Blink 2022-2023
Benodigde organisatieontwikkeling organisatiebreed Blink heeft de afgelopen jaren een groei doorgemaakt in zowel uitbreiding van gemeenten als de dienstverlening ten behoeve van die gemeenten. De interne organisatie is de afgelopen periode uitgebreid waardoor er meer balans is gekomen tussen de operationele en indirecte organisatie. Blink beschikt echter nog niet over een adequaat, bedrijfsbreed ondersteunend informatiesysteem. Deze situatie wordt al enkele jaren erkend, maar kent beperkte verbetering. Daarom is er al langere tijd sprake van een hoge werkdruk bij enkele sleutelfunctionarissen. Het gevolg heeft niet direct financiële impact, maar kan wel leiden tot continuïteitsrisico’s indien in het geval er sprake is van (langdurige) uitval van deze sleutelfunctionarissen met gevolgen voor control, compliance en tijdigheid en kwaliteit van de aansturing. Door het ontbreken van een bedrijfsbreed informatiesysteem kent ook het genereren van stuurinformatie zijn beperkingen. Verder speelt een rol dat door het ontbreken van werkprocessen deze risico’s zich uitvergroten bij uitval van een van de sleutelfunctionarissen.
Deze ontwikkelingen gaan leiden tot kostenstijgingen in 2022. De verwachting is dat dit ook een financiële impact heeft voor de begroting 2023. Echter de kwantitatieve financiële impact is op dit moment nog niet in te schatten. Blink is voornemens om de gemeenten continue te informeren over deze ontwikkelingen. Daarbij wordt, in samenspraak met de gemeenten en accountant, een keuze gemaakt voor het indienen van een begrotingswijziging 2023 of periodieke communicatie waarbij de gemeenten binnen hun eigen gemeentelijke begrotingen rekening houden met stijgende kosten.
Onduidelijkheid over de rol van Blink voor de gemeenten In diverse analyses is vastgesteld dat er binnen de deelnemende gemeenten geen gelijkluidend beeld bestaat over Blink en haar rol ten opzichte van de gemeenten. Het thans lopende onderzoekstraject met Berenschot moet daarin duidelijkheid en een gedeeld en gedragen beeld verschaffen. Het ontbreken van dat beeld leidt tot een risico met name waar het de verdere ontwikkeling van, en investeringen in Blink betreft.
Sinds eind februari 2022 is de wereld opgeschrikt door de oorlog in Oost-Europa. De eerste effecten binnen onder andere de afvalbranche tekenen zich af zoals een (mede daardoor) oplopende inflatie, een sterke stijging voor brand- en grondstoffen, etc. Dit leidt onder andere tot verhoogde brandstofkosten voor het materieel van Blink en een stijging van inkoopprijzen voor pmd-zakken en mini-containers. Daarbij is het zeer aannemelijk dat het einde aan alle kostenstijgingen nog niet in zicht is.
9
2.1.4 Risicobeheersing Blink Eind 2021 heeft er een risico-inventarisatie plaatsgevonden over de opgestelde beheersmaatregelen van Blink. De beheersmaatregelen die onder andere moeten zorgen voor het mitigeren van de risico’s zoals benoemd in de voorgaande paragraaf. Het betreft de onderstaande beheersmaatregelen met de prioriteit ‘hoog’: • • •
Doorontwikkeling Blink-organisatie en processen >>> status: onderhanden Opvolging advies project ‘financieel fundament’ >>> status: onderhanden Afvalstroommanagement in combinatie met inkoop aanscherpen >>> status: onderhanden
Het MT van Blink zal gedurende de komende jaren invulling gaan geven aan de beheersmaatregelen. In de P&C-producten (kwartaalrapportages) wordt de voortgang van de beheersmaatregelen geëvalueerd.
2.1.5 Post onvoorzien Met de goedkeuring van actualisatie van het financieel fundament van Blink en de ontwerpbegroting 2022, hebben de gemeenten ingestemd met de opname van de post onvoorzien binnen de Blink begroting. Mogelijke schade en risico’s van materieel belang kunnen niet binnen de eigen weerstandscapaciteit van Blink worden opgevangen. Dit komt omdat Blink een kostprijs-constructie kent en einde van het jaar alle kosten worden afgerekend met de gemeenten. Autonome externe ontwikkelingen, die invloed hebben op het resultaat, kunnen worden opgevangen via de post onvoorzien. Dit betreft: • •
•
Operationele risico’s Operationele risico’s met buitenkomend onheil • Significante tariefmutaties • Wegvallen van sleutelfunctionarissen • Proportionele schadeclaims Maatschappelijke risico’s
Blink stelt voor een post onvoorzien op te nemen van 1,2% (idem aan ontwerpbegroting 2022) van de totale omzet. Een totaalbedrag van €274.000.
Per kwartaal wordt het banksaldo automatisch afgeroomd tot een bedrag van €250.000 ten gunste van de rekening bij het Agentschap van de Generale Thesaurie (Ministerie van Financiën). De Wet Financiering Decentrale Overheden (FIDO) verplicht alle decentrale overheden, in verband met het rentedragend aanhouden van liquide middelen in ‘s Rijks schatkist, om hun overtollige (liquide) middelen aan te houden in de schatkist. Door de overstap van de huidige bank naar de BNG kan Blink in de toekomst voldoen aan deze regelgeving.
2.3 Bedrijfsvoering De Gemeenschappelijke Regeling Blink kent geen bedrijfsvoering met winstoogmerk. De organisatie handelt op een zo efficiënt mogelijke en bedrijfsmatige wijze en voert kernopdrachten uit in opdracht van de gemeenten. Dit doet men in naam en voor rekening van de deelnemende gemeenten. De kernactiviteiten van Blink zijn:
AFVALINZAMELING • • • • • •
Huis-aan-huis-inzameling minicontainers Huis-aan-huis-inzameling overigen Inzameling verzamelcontainers Afval op afroep/inzameling overigen Milieustraten Containermanagement - uitvoering
2.2. Financiering en investeringen
CONTRACTMANAGEMENT VERWERKING AFVALSTROMEN
Blink investeert zelf niet in kapitaalgoederen, maar draagt daartoe haar investeringsbehoeften aan bij Prezero Nederland. Blink heeft een huur/leaseconstructie met haar private partner. In het tweede halfjaar 2021 is vanuit Europese regelgeving de wettelijke verplichting opgelegd dat aanbestedende diensten, dus publieke diensten, deels moeten overstappen op emissieloze voertuigen. Blink gaat hier in haar inkoopstrategie 2022-2030 invulling aan geven. Wat onder andere leidt tot verhoging van jaarkosten in verband met hogere aanschafwaarden van materieel.
REINIGINGSTAKEN
De gemeenschappelijk regeling Blink heeft geen schulden met een langere looptijd dan 1 jaar.
DIGITALE DIENSTVERLENING
2.2.1 Renterisiconorm
De renterisiconorm is opgesteld met als doel de rentegevoeligheid van de portefeuille van leningen met een looptijd van een jaar of langer te beperken. Dit komt er op neer dat het renterisico (gebaseerd op renteherzieningen, aflossing en herfinanciering) in een bepaald jaar niet meer mag bedragen dan een wettelijk bepaald percentage van het begrotingstotaal. Blink kent geen langlopende schulden. Hierdoor loopt Blink geen risico ten aanzien van deze norm is deze in het overzicht verder niet opgenomen. 10
2.2.2 Schatkistbankieren
• • • • •
•
Hand- en machinaal vegen Bladcampagnes Onkruidbeheersing Gladheidbestrijding Calamiteitenbestrijding
Burgerportaal: afvalbalie / afvalkalender / afvalwegwijzer
PROJECTEN, ADVIES EN COMMUNICATIE •
Afvalcoaches en GRIP-wagen
STRATEGISCHE MEERJARENPLAN PROJECTEN 11
Algemeen Bestuur Blink Controller GR
Secretaris GR Dagelijks Bestuur Blink Directie Blink
Personeel & Organisatie
HSE
Management-Assistant
AVG
2.3.1 Personeel & Organisatie
Personeelsomvang uitvoering Vanwege de toenemende krapte op de arbeidsmarkt besloot Blink in 2021 de flexibele schil af te bouwen door meer medewerkers aan zich te binden door hen in dienst te nemen. In het jaar 2021 is het personeelsbestand van Blink daardoor in hoeveelheid FTE toegenomen. Daarnaast werkt Blink meer aan het ‘binden en boeien’ van (toekomstige) medewerkers. Zo worden verschillende medewerkers met een Blink contract in staat gesteld opgeleid te worden tot chauffeur. Het realiseren van een stabiel en passend bestand van uitvoerend personeel is daarin het doel. Indirecte organisatie De personele omvang van de indirecte organisatie zal de komende jaren verder in evenwicht gebracht en gehouden worden met de omvang van de dienstverlening en de (toekomstige) opgaven die Blink worden toegekend. Door: • •
Inkoop
Projecten & Advies
Communicatie
Projectmedewerker
Afvalcoaches
Finance
De begroting 2023 is gebaseerd op een doorontwikkeling van de interne organisatie Blink, waarbij er op dit moment nog geen besluiten zijn genomen omtrent onderstaande vragen: Wat is Blink in de kern voor een organisatie? Wat is gezien de aard van de organisatie de rol van de private partner in de samenwerking? Wat is daarbij de gewenste juridische constructie?
De organisatie Blink kent voor 2023 het volgende organogram. Organogram (zie bijlage)
Bedrijfsadministratie
CMS
Uitvoering
Ziekteverzuim Het personeelsbeleid van Blink is erop gericht dat veiligheid en gezondheid van de medewerker volledig de aandacht krijgen. Blink kende in 2021 een verzuim van 11,3%. Dit verzuim ligt hoger dan het gemiddelde bij bijvoorbeeld PreZero Nederland. In het jaar 2022 en ook 2023 is de verwachting dat Covid-19 een beperkte impact heeft op het ziekteverzuim. Frequente gesprekken met medewerkers en bedrijfsarts moet tot gevolg hebben dat het ziekteverzuim verder omlaag gaat.
12
Informatiemanagement
de uitbreiding in dienstverlening het voldoen aan wet- en regelgeving en de daarbij behorende robuuste organisatie
Wat daar concreet de gevolgen in 2023 van gaan zijn, is nu nog moeilijk te bepalen. Wel is al bekend dat, als gevolg van na te leven regels op het gebied van Informatie- en Archiefbeheer, er een parttime DIV-functionaris moet worden aangesteld. Daarnaast zal er in 2023 ook sprake zijn van omvangrijke inspanningen om binnen de aanbestedingswetgeving te blijven waar het het inkopen van diensten en producten bij derden betreft. Uitvoering van het in 2020 vastgestelde Inkoopbeleid leert dat hiervoor meer capaciteit nodig is dan tot en met 2022 begroot. Zie ook paragraaf 2.3.3 Inkoop.
• • •
Bedrijfsbureau
Data-analist / strat.planning
Beheerders milieustraten
Opzichters / teamleiders
Planning
Uitvoering 13
2.3.2 Communicatie Om scheidingsdoelstellingen te bereiken is het belangrijk dat er richting burgers helder en concreet gecommuniceerd wordt. De inzet van bijvoorbeeld de afvalcoaches en GRIP-wagen zijn speerpunten binnen Blink om een-op-een communicatie met burgers te creëren. Communicatie krijgt een steeds belangrijkere rol binnen de bedrijfsvoering van Blink. Blink wil hierin gezamenlijk optrekken met de Blink gemeenten. Samenwerking op het gebied van communicatie is hierin cruciaal. Om structurele invulling te geven aan dit onderdeel is Blink op dit moment bezig met het opzetten van de communicatiekalender waarin aansluiting gevonden wordt met landelijke, regionale communicatie-campagnes op het gebied van afvalscheiding. Daarnaast zullen nauwe contacten gelegd gaan worden met de communicatie-medewerkers van de Blink gemeenten om lokale communicatie verder invulling te geven. Dit is zowel mogelijk op het niveau van een gemeente, als voor alle deelnemende gemeenten.
2.3.3 Inkoop Met de implementatie van het Inkoopbeleid en het inkoopplan/-kalender die daar het gevolg van zijn, kan Blink verdere invulling gaan geven aan haar verplichtingen als aanbestedende dienst. .. Inkoop wordt hiermee een vast onderdeel van de bedrijfsvoering van Blink. Jaarlijks zullen Europese, meeren enkelvoudige aanbestedingen op de markt gezet gaan worden om een inhaalslag te maken in het ‘compliance’ maken van de door Blink gedane Inkoopactiviteiten. De inkoopmanager zal samen met de verantwoordelijken voor de contracten deze aanbestedingen gaan realiseren. Het inkoopbeleid wordt verder geïmplementeerd binnen de organisatie. Dit houdt in dat er taken en verantwoordelijkheden worden geformuleerd binnen het inkoop-, bestel- en betalingsproces van Blink. De uitkomsten van deze ontwikkelingen worden geborgd door deze op te nemen in de opnieuw te formuleren governance van Blink.
2.3.4 Bedrijfsbureau, Administratieve organisatie en Informatiemanagement In het jaar 2022 vindt er een wijziging plaats in de structuur van het bedrijfsbureau van Blink. Daarbij wordt er een duidelijk onderscheid gemaakt tussen de taken en verantwoordelijkheden binnen financial en business control. Dit moet in het najaar van 2022 (en dus ook in 2023) zijn vruchten af gaan werpen. Met deze functiescheiding zal er meer aandacht komen voor compliance in het kader van de BBV en de administratieve organisatie en interne controle. Tezamen met de Uitvoering worden digitaliseringstrajecten opgestart. In business control heeft Blink een functie gecreëerd die moet fungeren als brug tussen de organisatieonderdelen en financiën. Daar ligt met name ook aandacht op analyseren, intern advies en doorontwikkelen/verbeteren van bedrijfsprocessen. Informatiemanagement heeft de laatste jaren binnen Blink een belangrijke ontwikkeling doorgemaakt. Gemeenten hebben ook steeds meer behoeften aan informatie. Transparantie in informatievoorziening is en blijft een belangrijk speerpunt voor Blink.
Het doorontwikkelen van de organisatie met gekwalificeerd personeel, gegevensgericht en digitaal werken, optimalisatie van processen en applicatie-ondersteuning, moet leiden tot juiste, tijdige, volledige en flexibel op te stellen control-, stuur- en verantwoordingsinformatie voor intern gebruik, voor Blinks’ klantgemeenten en voor overige steakholders. De noodzaak voor een passend bedrijfsbreed informatie- en managementsysteem is hierbij steeds nadrukkelijker voelbaar en vraagt om realisatie teneinde op alle administratieve systemen in control te kunnen blijven tegen de minimaal noodzakelijke inspanningen. 14
2.3.5 Projecten & Advies De gemeentelijke behoeften aan project- en beleidsmatige ondersteuning en advisering binnen afval- en BOR-gerelateerde onderwerpen neemt sterk toe. Gemeenten hebben vaak beperkte capaciteiten om deze rol te vervullen. De kennis en informatie over afval- en BOR-gerelateerd onderwerpen is geborgd bij Blink. Met onder andere de invulling van de ondersteunende functie binnen deze dienstverlening wordt hier verder invulling aan gegeven. Onderstaande projecten zijn een greep uit een totaal van projecten die in 2022/2023 aandacht krijgen vanuit Blink: • • • • • •
Vertegenwoordiging Blink in regionale en landelijke werkgroepen Adviseursrol implementatie afvalbeleidsplannen Blink gemeenten Implementatie beheer onder- en bovengrondse containers door Blink Onderzoek naar mogelijke systeemveranderingen binnen het taakgebied Inzameling Deelnemer in onderzoek naar alternatieve GFT-verwerking Adviseursrol in grondstoffenmanagement voor gemeentelijke afvalstromen
2.3.6 AVG AVG/Privacy heeft de afgelopen jaren veel aandacht gekregen binnen de Blink organisatie. Het uiteindelijke doel op dit thema is in compliance te blijven binnen de gehele bedrijfsvoering van Blink, op alle niveaus. Hiervoor gaat Blink het borgingsproduct van de VNG invoeren om zo ook een volwassenheidsniveau te geven aan de inspanningen op privacy gebied. Implementatie zal gedurende 2022-2023 over gaan naar een beheerfase waarvoor in de begroting van 2023 middelen zijn opgenomen.
2.3.7 HSE HSE is inmiddels voor het overgrote deel geïmplementeerd binnen Blink en bevindt zich nu in de beheerfase. De komende jaren (2022-2023) zal onder andere aandacht gegeven worden aan: • • • •
Opstellen van inspecties voor de uitvoering met de Blink opzichters Opstellen van verdiepende RI&E (start in 2022 en loopt door in 2023) Opstellen en implementeren van een bedrijfsnoodplan voor de milieustraten Structurele opvolging van de ‘veilig-werken’ app
Dit alles volgens de richtlijnen en wetgeving binnen de afvalbranche. 15
2.3.8 Uitvoering Verduurzaming productiemiddelen van transportmaterieel en handgereedschap Vanaf het jaar 2022 gaat Blink de lijn inzetten om tot een verdere verduurzaming te komen van het transportmateriaal en het handgereedschap. Hierbij wordt per vervangings- en of uitbreidingsmoment gekeken naar de ‘beste’ keuze. Dit omdat er nu enkele ontwikkelingen gaande zijn, waarbij nog niet elke keuze continuïteit geeft op langere termijn. Blink laat zich hierover informeren door onder andere Fleetmanagement PreZero. De kostenontwikkeling van een elektrisch voertuig versus een dieselvoertuig laat zien dat het break-even-point in 2031-2032 ligt. Dit op basis van de huidige informatie. Op dit moment zijn de exploitatiekosten van een elektrisch voertuig €25.000 - €30.000 hoger dan een dieselvoertuig. Omdat Blink aan de vooravond staat om een groot aantal inzamelwagens (tussen 15-20 wagens) te vervangen wordt in deze begroting een eerste voorschot genomen op de verhoogde exploitatiekosten over de jaren 2023 t/m 2026. Uitvoering 2.0 Er zijn meerdere organisatorische en procesmatige redenen om de organisatie van de Uitvoering onder de loep te nemen en waar nodig te herinrichten. Belangrijke rol daarin speelt de reeds in gang gezette ontwikkeling die Blink van een uitvoeringsgerichte organisatie transformeert naar een procesgerichte organisatie.
In het jaar 2023 wil Blink de vernieuwde structuur van Uitvoering 2.0 geheel of gedeeltelijk geïmplementeerd hebben. Dit inclusief het opnieuw beschrijven en eventueel herwaarderen van functies, als de herinrichting daar aanleiding toe geeft. Na implementatie van Uitvoering 2.0 heeft Blink een solide en toekomstbestendige organisatie staan voor de uitvoering van de dienstverlening voor haar negen gemeentes. Ten tijde van het opstellen van deze conceptbegroting 2023 zijn de effecten daarvan echter nog niet bekend en kan er alleen op basis van een schatting een bedrag voor deze ontwikkeling opgenomen worden. Digitalisering Enkele speerpunten om processen te optimaliseren wil Blink realiseren door een verdergaande digitalisering. Hierbij gaat men aandacht geven aan: • • • • •
Het realiseren van een volledig digitale urenverantwoording, inclusief orderverwerking door middel van boardcomputers of apps. Een Resourceplanning, met daarin een daadwerkelijke planning en registratie van orders in een systeem waarbij afscheid genomen wordt van andere, parallelle planningen Geautomatiseerd voorraadregistatie-systeem Optimalisatie van de logistiek door inzameling op basis van volmeldsystemen Het beheren en onderhouden van het areaal aan boven- en ondergrondse containers op basis van een assetmanagementsysteem
Flexibele schil en samenwerking met SROI-medewerkers Blink gaat zich meer focussen op de relationele band met de uitzendkrachten en SROI-medewerkers en deze verder optimaliseren. Zie ook paragraaf 2.3.1. Naast het meer focussen op het ‘binden en boeien’ zal er ook (nog) meer inspanning gepleegd moeten worden om (flexibele) medewerkers naar Blink te trekken. In de afgelopen jaren heeft Blink zich daarbij afhankelijk gemaakt van de uitzendbureaus waarmee zij samenwerkt(e) en was hierdoor een inhouse intercedente binnen Blink aanwezig. Vastgesteld is dat deze formule niet meer het gewenste effect heeft aangezien: • •
Uitzendbureaus grote moeite hebben vaste intercedenten/recruiters te leveren Het aantal geleverde uitzendkrachten de aanwezigheid van een inhouse intercedente voor een uitzendbureau niet meer rechtvaardigt
Dit leidt tot het besluit binnen Blink de rol van recruiter in eigen beheer te gaan uitvoeren. De hiervoor benodigde expertise is in huis aanwezig. 16
2.3.9 Verbonden Partijen G.R.R. Blink heeft als verbonden partij Personeel Blink BV. De aard van activiteiten van de verbonden partij is het zijn van werkgever voor de personeelsleden van Blink. Bestuurlijke betrokkenheid: het beleid wordt bepaald door de enige aandeelhouder, G.R.R. Blink.
2.4 Bedrijfsvoering Statutair heeft de GR de verplichting haar functioneren te laten evalueren. Daarbij onderzoekt een onafhankelijke derde de GR ten aanzien van: • •
Marktconformiteit van de tarieven Compliance op het gebied van aanbesteding, ARBO en Milieu
In december 2020 is een start gemaakt met een dergelijke periodieke evaluatie. Deze is, vanwege meerdere redenen, uitgebreid met: • •
Een evaluatie naar de voortgang en invulling van het Strategisch Meerjarenplan 2028-2022 Een onderzoek naar de toekomst van het bedrijf Blink en de daarbij horende organisatie.
De uitkomsten van deze onderzoeken, kunnen van invloed zijn op de begroting 2022 van Blink. Echter, is bij het opstellen van de conceptbegroting en deze toelichting, zijn deze onderzoeken niet in een dusdanige fase van ontwikkeling, dat er enige onderbouwde inschatting van die effecten is te geven. Daarom is er gekozen in deze begroting 2022 die (mogelijke) niet mee te nemen. 17
Zij worden in eerste instantie ter beoordeling voorgelegd aan het Dagelijks Bestuur Blink. Zij legt deze conceptbegroting, bij akkoord, ter 1e besluitvorming voor aan het Algemeen Bestuur van Blink. Alvorens hiervoor definitief op te besluiten: • • •
stelt het Algemeen Bestuur de begroting in concept vast verzoekt zij de Raden van de deelnemende gemeenten haar gevoelens over deze conceptbegroting aan haar kenbaar te maken stelt het Algemeen Bestuur de begroting 2023 definitief met inachtneming van hetgeen de respectievelijke Gemeenteraden daarover aan gevoelens kenbaar hebben gemaakt
Tenslotte wordt de door het Algemeen Bestuur vastgestelde begroting uiterlijk vóór 1 augustus 2022 aan Gedeputeerde Staten ter goedkeuring toegezonden.
3.1 Opzet en indeling De begroting 2023 is opgesteld conform de opzet zoals Blink die in 2018 heeft geïntroduceerd. Hiervoor verdeeld Blink haar begroting in: •
• • •
Directe kosten • Personeelskosten • Materieelkosten • Overige directe kosten / werk derden Kosten voor transport en verwerking Indirecte kosten & fee Projectkosten
De totale bedrijfslasten van Blink wordt op basis van P x Q of direct toe te rekenen kosten gealloceerd naar gemeentelijke programma’s. De Indirecte kosten worden verdeeld op basis van opslagpercentages per kostencomponent. Blink hanteert het principe van een kostenorganisatie. Dat impliceert dat de getoonde bedrag geen resultanten zijn van salderingen. Opbrengsten zijn niet opgenomen in de begroting 2023. Daarentegen beschikt Blink wel over deze informatie en kan deze te allen tijden gedeeld worden met de gemeenten.
3.2 Toelichting van mutaties
3. PROCES De begroting 2023 wordt opgesteld overeenkomstig de bepalingen (zoals genoemd in artikel 186 tot en met 213 van de Gemeentewet), alsmede het besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). 18
In deze toelichting zal de begrotingswijziging 2022 als referentiejaar gehanteerd worden ter vergelijking op de ontwerpbegroting 2023. Bij het opstellen van de ontwerpbegroting 2023 is ook rekening gehouden met de ontwikkelingen gedurende het boekjaar 2021. Deze inzichten, tezamen met de dienstverleningsbehoeften van de gemeenten, resulteren in mutaties. Deze zullen in hoofdstuk 4 toegelicht worden. Indien ontwikkelingen 2021 een dermate financiële impact hebben, worden ook deze toegelicht. De impact van de Covid-19 crisis is hierin niet opgenomen. Dit omdat de impact in het boekjaar 2021 zeer beperkt was en het effect van deze crisis ten tijde van het opstellen van deze conceptbegroting zich steeds verder beperkte. 19
4.1 Directe kosten De totale directe kosten in de begroting 2023 sluiten op een hoogte van €12.536.000. Dit betekent ten aanzien van de begrotingswijziging 2022 een kostenstijging van €747.000.
4.1.1 Personeelskosten De stijging van de directe personeelskosten bedraagt €249.000. De bezetting op het inzamelmaterieel is in 2020 en 2021 sterk verbeterd, zodat er meer volgens de normen van de ARBO-wetgeving gewerkt wordt. In de begroting 2023 is rekening gehouden met een structureel karakter. De krapte op de arbeidsmarkt blijft echter nijpend. Blink heeft daarom het voornemen om meer uitvoerend personeel in tijdelijke of vaste dienst te nemen en de eigen wervingsactiviteiten te intensiveren, om de afhankelijkheid van uitzendbureaus te beperken. Een verdere groei van het uitvoerend Blink personeel in eigen dienst is dan ook de verwachting.
4. T OELICHTING FINANCIËLE BEGROTING BLINK 2023 De totale omzet in de begroting 2023 sluit op een niveau van €23.089.000. Dit betekent ten aanzien van de begrotingswijziging 2022 een omzetstijging €643.000. Deze omzet dient om, naar verwachting, de volgende kosten te dekken.
Begroting Totale Kosten (x1000)
2021 (concept)
Mutatie
Personeelskosten Materieelkosten Overige directe kosten Werk derden
5.063 2.591 1.038 1.545
6.030 2.879 1.136 1.744
6.279 3.019 1.249 1.989
249 140 113 245
Totale directe kosten
10.237
11.788
12.536
747
Verwerking & Transport
3.443
7.034
6.707
-327
Indirecte kosten / fee
2.821
3.357
3.597
240
266 -150
274 -100
8 50
150
75
-75
Post onvoorzien PO / Taakstelling Projecten
Totaal
20
B23
BW2022
182
16.683
22.445
23.089
643
Effecten indexeringen Op dit moment (lees: januari 2022) is er nog niets bekend over de indexering 2023 van de CAO Beroepsgoederenvervoer. Over het jaar 2023 is rekening gehouden met een indexering van 3,5%. Dit zowel voor de kosten van Personeel Blink BV als voor de uitzendkrachten. De indexering is gebaseerd op de index CAO Beroepsgoederenvervoer van 2022 van 3,25%. De kosten voor SW-medewerkers is per 1 januari 2022 verhoogd met 3,3%. Ook voor het jaar 2023 is rekening gehouden met een indexering van 3,5%. De loonindexeringen genereren een verhoging van €222.000. Daarbij is op te merken dat ten tijde van het opstellen van deze conceptbegroting de inflatie 6% tot 7% bedraagt. Als dit niveau een structureel karakter blijkt te hebben, is een opwaartse prijs-loonspiraal niet uit te sluiten met een (sterk) kostenverhogend effect op deze begroting tot gevolg. Verhoging productiviteit Het ziekteverzuim is in 2021 teruggedrongen tot 11,3%. Mede door deze ontwikkeling is de productiviteit per uitvoerende medewerker verhoogd. In de begroting 2023 is rekening gehouden met een kleine verhoging van de productiviteit ten opzicht van 2021 door: • •
Verder terugdringen van het ziekteverzuim Routeoptimalisatie binnen de inzameling
Dit resulteert in een verhoging van de productiviteit van 77,3% (2022) naar 82,0% in 2023. Dit is een totale kostenreductie van €150.000. Nieuwe dienstverlening Blink In het najaar van 2021 heeft Blink, in opdracht van de gemeente Helmond, de papierroutes van de Kringloop Helmond overgenomen. Deze aanpassing van dienstverlening is niet opgenomen in de begrotingswijziging 2022. Blink verwacht een jaarlijkse verhoging van 4.000 personeelsuren om deze dienstverlening uit te kunnen voeren. De extra personeelslasten worden geraamd op €120.000. Door gesprekken met gemeenten constateert Blink dat er meer en meer behoefte is aan de inzet van afvalcoaches en GRIP-wagens. Blink heeft voor deze dienst in 2022 een campagne-kalender opgezet met daarin lokale als landelijke campagnes. Voor alle gemeenten is in de begroting 2023 een bedrag voor deze dienstverlening opgenomen. In totaal een verhoging van €25.000 aan personeelskosten. 21
Son & Breugel heeft bij toetreding van Blink uiteindelijke ingestemd met het in stand houden van de bestaande dienstverlening 2021. In het voortraject zijn calculaties gemaakt waarin rekening is gehouden met reductie op de pmd- en gft-inzameling met achterladers. Door deze keuze stijgen de personeelslasten met €40.000.
Samenvattend Effecten indexeringen 2023 Verhoging productiviteit uitvoerend personeel - kostenreductie Nieuwe diensteverlening Blink Overigen
Indexeringen Kostenreductie Uitbreiding Overigen
Totale mutatie
€222.000 -€150.000 €185.000 -€8.000 €249.000
4.1.2 Materieelkosten Eén van de uitgangspunten voor het opstellen van het materieelbudget is een standaard kostencalculatie (inclusief lease/afschrijving) per machine-type. Dit geldt ook voor afgeschreven machines. Blink verwacht hierdoor meer stabiliteit te creëren in de te hanteren materieeltarieven, waarbij het uitgangspunt alloceren tegen kostprijzen blijft. De NEA-index voor 2022 is tussen 5% en 10%, afhankelijk van type materieel. In de begroting 2023 wordt tevens rekening gehouden met een NEA-index 4-5%: een bedrag van €110.000. Gedurende 2022 wordt er een zijlader overgenomen voor de dienstverlening van Son & Breugel. Deze zijlader wordt ingezet op de gft-inzameling. De totale jaarkosten worden geraamd op €77.000. Blink gaat in de toekomst inzetten op verduurzaming (zie paragraaf 2.3.8). Dit mede door de berichtgeving in het najaar van 2021 over de wettelijke Europese regelgeving inzake de inzet van emissieloze voertuigen. Blink is bezig met een vervangingsplan 2022 – 2031 dat moet gaan leiden tot bestuursbesluiten die richting geven aan de visie over dit onderwerp. Per vervangings- en of uitbreidingsmoment wordt gekeken naar de ‘beste’ keuze. Op dit moment zijn er enkele ontwikkelingen gaande, maar is de continuïteit van de deze opties op langere termijn nog niet geborgd.
Blink heeft in haar begroting 2023 de jaarkosten met €80.000 verhoogd, omdat de investeringswaarden van emissieloze voertuigen aanzienlijk hoger ligt dan conventionele voertuigen. Het bedrag van €80.000 is structureel en gaat, naar verwachting, de komende jaren steeds verder oplopen omdat er meer wagens vervangen moeten worden. In het boekjaar 2021 is een positief resultaat behaald op diverse materieeltype. Deze effecten kennen een structureel karakter. Een afname van kosten met €60.000. Ook zijn de afschrijvingstermijnen van het strooimaterieel verlengd van 5 naar 8 jaar. Dit resulteert in een jaarlijkse afname van afschrijvingskosten (€60.000)
Totale mutatie
22
Er wordt een structurele toename van uitgifte van pmd-zakken in Helmond verwacht door het nieuwe afvalbeleid. De uitgifte van pmd-zakken wat in 2021 aanzienlijk hoger dan opgenomen in de begrotingswijzing 2022. Een bedrag van €60.000. De inzet van Strukton, ten behoeve van de inzet op calamiteitenbestrijding, blijft groeien. Ook in jaar 2021 is dit effect zichtbaar, waardoor Blink een aanpassing doet in haar begroting 2023 ten opzichte van de begrotingswijziging 2022 tot een bedrag van €65.000. Indexeringen op productiemiddelen en inhuur derden geven een verhoging van €135.000. Blink houdt structureel rekening met inhuur van externe expertise voor het op de markt zetten van aanbestedingen. In 2023 zijn de aanbestedingen van onkruidbeheersing, GFT verwerking, boven- en ondergrondse containers en uitzendkrachten opgenomen met een totaal bedrag van €80.000.
Samenvattend
Samenvattend Effecten indexeringen 2023 Uitbreiding zijlader Verduurzaming materieelpark Effecten boekjaar 2021 en aanpassing van afschrijvingstermijnen Overigen
4.1.3 Overige directe kosten en inhuur derden
Indexeringen Uitbreiding Verduurzaming Overigen Overigen
€110.000 €77.000 €80.000 -€120.000 -€7.000
Toename aankoop productiemiddelen Toename inhuur ten behoeve van calamiteitenbestrijding Toevoeging verkeersmaatregelen onkruid Helmond Effecten indexeringen 2023 Inhuur ten behoeve van aanbestedingstrajecten Overigen
€140.000
Totale mutatie
Uitbreiding Uitbreiding Uitbreiding Indexeringen Uitbreiding Overigen
€60.000 €65.000 €15.000 €135.000 €80.000 €13.000 €358.000
23
4.2 Verwerking & Transport
4.2.2 Transport & overslag
De totale verwerking- & transportkosten in deze begroting sluiten op €6.707.000. Dit betekent een afname ten opzichte van de begrotingswijziging 2022 van €327.000. De afname in de begroting 2023 is het gevolg van de afname van aangeleverde afvalstromen op de milieustraten in het jaar 2021.
De kosten voor transport & overslag blijven nagenoeg conform begrotingswijziging 2022. Enerzijds door afname van transporten milieustraten en het effectiever rijden door verhoging van containervolumes (€50.000). Anderzijds doordat voor Son & Breugel de keuze is gemaakt om gft-afval te storten in Son. Dit genereert extra overslagkosten, maar leidt tot reductie op de transportkosten binnen het personeel en materieel (€50.000).
4.2.1 Verwerking Door het nieuwe afvalbeleid van Helmond is rekening gehouden met een toename van ingezameld gftafval per begin 2021. In de begroting 2023 is rekening gehouden met deze ingezamelde tonnages. In de begrotingswijziging 2022 is echter rekening gehouden met een grotere hoeveelheid ingezameld gft-afval. Dit resulteert in de begroting 2023 dus in een afname van tonnages (en kosten) voor €76.000. De verwachte indexeringen op verwerkingskosten milieustraten zijn beperkt. PreZero heeft dat signaal voor het jaar 2022 afgegeven. In 2023 wordt rekening gehouden met een overall indexering op verwerking van 2,5% en de introductie van CO2-heffing van €5,-/ton op grof restafval. Dit is een verhoogde mutatie van €160.000. Opvallend is de afname van aangeleverde afvalstromen op de milieustraten van Blink in 2021 ten opzichte van de jaren 2019 en 2020 (gemiddeld -15%). In de begrotingswijzing 2022 is hier geen rekening mee gehouden. In de begroting 2023 wordt hier wel rekening mee gehouden, waardoor er een afname is van ongeveer 5.000 ton aan afvalstromen. Deze mutatie kan per milieustraat verschillen. Een afname van kosten van €410.000. 24
Samenvattend Effecten gft-afval in boekjaar 2021 Effecten indexeringen 2023 + introductie CO2-heffing Effecten afvalstromen milieustraten in boekjaar 2021 Aanpassing containervolumes op milieustraten - kostenreductie Op- en overslag van gft-afval Son & Breugel in Son Overigen Totale mutatie
Afname tonnages Indexeringen Afname tonnages Kostenreductie Uitbreiding Overigen
-€76.000 €160.000 -€410.000 -€50.000 €50.000 -€1.000 -€327.000
25
4.4 Indirecte organisatie Ten behoeve van het opstellen van de Begroting 2023 is een doorkijk gemaakt naar de inrichting en omvang van de indirecte organisatie, zoals die in dat begrotingsjaar 2023 te verwachten is. Daarbij spelen de volgende elementen een rol: •
• • • •
Goede balans van tussen aansturing en uitvoering. Dit in verband met de uitbreiding van het aantal milieustraten en de huis-aan-huis-inzameling van de Gemeente Son & Breugel. Beiden zorgen niet voor een mutatie in de begroting 2023. Het herinrichten van de uitvoering wordt hierbij incidenteel opgenomen in 2023 Doorvertalen van opgedane ervaringen ten aanzien van workload, complexiteit, ontwikkelingen in de diverse expertisen en functies in de jaren 2020 en 2021. Denk hierbij aan capaciteitsuitbreiding van een informatie- en inkoopmanager Wettelijke indexeringen CAO Blink In compliance op het gebied van archiefwetgeving Juridische en bestuur ondersteunende taken vanuit Gemeente Helmond
Beïnvloedbaar
4.3 Overzicht kostenmutaties directe kosten, verwerking & transport
Niet- Beïnvloedbaar Structureel
* Herinrichting Uitvoering 50K (Doorontwikkeling van proces- en resultaatgericht werken)
* Indexeringen 40K * Archiefwetgeving (DIV-medewerker) 15K * Informatiemanagement (noodzakelijke informatiseringsvraagstukken) 50K * Doorontwikkeling inkoopfunctie (impl. inkoopbeleid en aanbestedingen) 20K * Beleidsondersteuning Gemeente Helmond 25K * Managementfee PreZero 20K
Directe kosten Toename
Afname
Niet- Beïnvloedbaar
Totaal
* Aanbesteding ' verzekeringen' 20K Incidenteel
70 627
80 -200
4.4.1 Fee SUEZ -120
De fee van SUEZ is van toepassing op de directe en indirecte kosten zoals door Blink gemaakt. Als gevolg van de in deze toelichting genoemde stijging van kosten, neemt de fee voor PreZero toe van €819.000 (Begrotingswijziging 2022) naar €841.000 (begroting 2023).
462 -499
4.5 Post onvoorzien en taakstelling Blink De post onvoorzien wordt gecreëerd door een procentuele eenheid over de begrote omzet 2023. Omdat de begrote omzet 2023 (excl. taakstelling) stijgt naar €22.839.000, stijgt ook de post onvoorzien. Een verhoogde mutatie van €5.000.
Uitbreiding dienstverlening
26
Indexeringen
Aanbestedingen
Kostenreductie
Verduurzaming
Diversen
Afname tonnages
De kostenreducties 2023 zijn opgenomen in hoofdstuk 6. Daarbij wordt ook een verbeterd scheidingsgedrag op milieustraten benoemd. Deze reductie is opgenomen als zijnde een taakstelling (€100.000) in de begroting 2023. 27
5. SMP PROJECTEN In het jaar 2022 wordt door het Algemeen Bestuur van Blink een nieuw Strategisch Meerjarenplan (SMP) 2023-2027 opgesteld. De missie, visie en doelstellingen voor de komende jaren worden in dat plan vastgelegd. Om deze doelstellingen te bereiken worden SMP-projecten opgesteld en uitgevoerd. Ten tijden van het opstellen van de ontwerpbegroting 2023 is er nog niet bekend welke SMP-project dit zullen zijn. Het SMP zal mogelijk ook een aantal rollen bevatten die aan Blink toegekend gaan worden. De invulling van deze rollen vraagt ook een projectmatige aanpak. De Blink gemeenten hebben verschillende ambities die de gemeenten aan de dag leggen in de vorm van het genereren van afvalbeleidsplannen. Recente voorbeelden zijn de gemeente Helmond (2021) en Deurne (2022). Dit kan ook leiden tot onderzoeken of samenwerking binnen het afvaldomein of beheer openbare ruimte leidt tot mogelijk financieel of duurzaam voordeel. Blink heeft, door deze groeiende behoefte, capaciteit op het gebied van Projecten & Advies opgenomen in haar begroting 2022. 28
Ook blijft Blink aandacht houden voor het behalen van kostenreductiedoelstellingen. Blink sluit niet uit dat er in het jaar 2023 extra onderzoeken en projecten noodzakelijk zijn, om deze kostenreductiedoelstellingen te behalen. Ook de ontwikkelingen binnen de afvalbranche vragen mogelijk om aanpassingen op de huidige inzamelmethodes van Blink. • • •
100% - emissieloos inzamelen voor 2030 Groeiende structurele krapte op de arbeidsmarkt VANG-doelstellingen
Blink stelt daarom voor, idem aan de begroting 2022, geen bedragen op te nemen voor projectkosten, maar de gemeenten wel te vragen in haar begrotingen rekening te houden met kosten voor projecten uit te voeren in 2023. Voorgaande aan deze projecten zal Blink haar gemeenten informeren over de verwachte kostenposten en (mogelijke) kostenreducties. Dit wordt in de vorm van projectvoorstellen en -verantwoording met gemeenten gedeeld. Verrekening vindt plaats op basis van nacalculatie. Als richtgetal adviseert Blink haar gemeenten een bedrag van €1,50 per huisaansluiting in hun begroting voor projecten op te nemen. Dit resulteert in een totaal projectenbudget 2023, wat bij de gemeenten belegd is, van €175.000,29
Gedurende de boekjaren 2020 en 2021 zijn kostenreducties gerealiseerd die een structureel karakter kennen. Deze kostenreducties zijn, om deze reden, ook opgenomen in deze begroting. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen: A Optimalisaties binnen de bedrijfsvoering van Blink 1. Transport milieustraten in eigen beheer 2. Verhogen van het containervolume op milieustraten 3. Route-optimalisatie binnen de huis-aan-huis-inzameling/ kraanroutes B Beleidskeuzes vanuit de Blink gemeenten 1. Verhoging poorttarieven milieustraat Asten-Someren 2. Verscherpt toezicht milieustraat Helmond 3. Nieuw afvalbeleid Helmond 4. Invoering pasjessysteem op milieustraat Deurne Enkele van deze kostenreducties zijn al opgenomen in de begrotingswijziging 2022. Dit resulteert in de ontwerpbegroting 2023 dus niet in een positief financieel effect ten opzichte van de begrotingswijziging 2022. A2 Verhogen van het containervolumes op milieustraten In 2021 heeft een omwisseling plaatsgevonden van kleine naar grotere containers. De eerste effecten werden in het najaar van 2021 zichtbaar. Het tonnage per container is verhoogd met ca 10%. In de ontwerpbegroting 2023 wordt ook met deze verhoging rekening gehouden. Het verhoogde tonnage van milieustraatcontainers resulteert in een reductie van 500-600 transporten. Voorcalculatorisch een bedrag van €50.000.
Dit leidt onder andere tot: • Beperkte uitbreiding materieel door toevoeging milieustraat Helmond en Son & Breugel. • Afname van inhuur van derden voor milieutransporten Omdat er sprake is van uitbreiding van dienstverlening stuurt Blink op de kpi ‘tonnage/transport’. Transportkosten per eenheid dalen op het moment dat tonnage per transport verhoogt.
6. KOSTENREDUCTIEPROGRAMMA In navolging op de kostenreductieopgave die in juni 2022 is goedgekeurd heeft Blink in haar ontwerpbegroting 2023 mogelijke kostenreducties opgenomen. Hoewel de tarieven van Blink een-op-een en zonder winst of opslag aan de gemeenten worden doorberekend en Blink geen andere voorzieningen of reserves kent, is het realiseren van kostenreducties alleen mogelijk door efficiencyverhoging of het reduceren of schrappen van dienstverlening. 30
A3 Route-optimalisatie binnen de huis-aan-huis-inzameling/ kraanroutes Blink kent binnen haar uitvoerend personeel in 2021 een productiviteit van 81%. Dit mede door het terugdringen van het ziekteverzuim en uitbreiding van dienstverlening in bestaande routes zoals bijvoorbeeld de papierroutes van Helmond. Het MT van Blink blijft continue aandacht houden voor het terugdringen van verzuim en route-optimalisaties. In de ontwerpbegroting 2023 is daarom rekening gehouden met een productiviteit van 82%. In de begrotingswijziging 2022 is rekening gehouden met 77%. De productiviteitsverbetering leidt tot een afname van inhuur van uitzendkrachten van €150.000. B2 Verscherpt toezicht milieustraat Helmond De aangeleverde tonnages van grof restafval zijn in 2021 nog verder afgenomen ten opzichte van 2020. Deze trend is ook in de ontwerpbegroting 2023 opgenomen. 31
B3 Invoering pasjessysteem milieustraat Deurne De aangeleverde tonnages zijn in 2021 afgenomen met 25%-30%. Deze trend is ook in de ontwerpbegroting 2023 opgenomen. Blink heeft naast de verbeteracties/optimalisaties 2020 en 2021, die moeten leiden tot kostenreducties, voor 2022 en verder een nieuwe optimalisatie geformuleerd: A4 Verbeteren scheidingsgedrag Blink milieustraten Op dit moment loopt het project ‘Robuuste bedrijfsvoering milieustraten’ binnen Blink. Daarin worden ook verbetermaatregelen ten aanzien van het reduceren van verwerkingskosten benoemd. Het verbeteren van het scheidingsgedrag met 2,5% is de doelstelling die opgenomen is in de ontwerpbegroting 2023. Het scheidingsgedrag is het percentage afval; niet zijnde grof restafval. Dit resulteert in een afname van grof restafval en een toename van overige afvalstromen met een reductie van €100.000. Het aanleveren van afval bij de gratis hoek op de milieustraten van Nuenen en Asten/Someren genereert extra verwerkingskosten, omdat dit afval verwerkt wordt als zijnde grof afval en extra handlingkosten met zich meebrengt. Onderzoek moet uitwijzen of deze mogelijkheid in de toekomst gehandhaafd moet worden. De mutatie ten opzichte van de Begrotingswijziging 2022 is -€50.000. A5 Beheer onder- en bovengrondse containers door Blink Het beheer van onder- en bovengrondse containers onderbrengen binnen Blink.
De financiële impact door dit onder te brengen binnen Blink is beperkt. Deze aanpassing geeft een kwaliteitsimpuls binnen deze dienstverlening. Samenvattend de mutaties tussen de opgenomen kostenreducties in de begrotingswijziging 2022 en de ontwerpbegroting 2023: Verhogen containervolumes milieustraten Blink
€50.000
Verhogen productiviteit personeel
€150.000
Verbeterd scheidingsgedrag milieustraten Blink*
€100.000
Totaal opgenomen kostenreducties:
€300.000
*taakstellend opgenomen in de begroting
Wijzigingen in beleidsplannen van de gemeenten waarbij de effecten inmiddels bekend zijn, zijn structureel opgenomen in de ontwerpbegroting 2023. Dit resulteert, met name binnen de milieustraat Helmond en Deurne, in positieve mutaties.
6.1 Mogelijkheden kostenreducties Het management van Blink ziet onderstaande kansen/mogelijkheden voor het behalen van kostenreducties: • Uniformering dienstverlening over alle Blink gemeenten • Optimalisatie inzamelroutes op basis van integrale planning Blink – Blink krijgt regie in inzamelfrequenties/-dagen • Toekomstige aanpassing inzamelmethodieken • Inzameling ondergrondse containers op basis van vullingsgraad • Structurele en formele basis uniforme dienstverlening onkruidbeheersing • Stoppen doorontwikkeling Blink conform SMP (2018 – 2022) • ‘GFT uit het restafval’ • Reduceren (of stopzetten) van dienstverlening Blink (frictiekosten mogelijk)
In een aantal van de bij Blink aangesloten gemeenten is de reiniging van de openbare ruimte opgedragen aan Blink.
De invulling van de functie Hoofd Projecten & Advies en de benodigde ondersteuning moeten gaan leiden tot het verhogen van de aandacht voor de bovengenoemde trajecten. 32
33
Voor het opstellen van de meerjarenbegroting 2024 t/m 2026 is rekening gehouden met de volgende uitgangspunten: • • • • •
NEA-indexering 7,0% per jaar (inclusief CAO beroepsgoederenvervoer) Verduurzaming van materieel Vervanging op basis van investeringsplanning 2023 t/m 2031; de komende jaren wordt 60-70% van het inzamelmaterieel vervangen Verhoging investeringswaarden duurzaam materieel met 75% Afschrijvingstermijnen van 8 jaar Dit resulteert in een structurele kostenverhoging door verduurzaming van: 2023 2024 2025 2026
• • •
€80.000 €400.000 - €500.000 €450.000 - €550.000 €600.000 - €700.000
Overige directe kosten, inhuur derden met 3,0% Verwerking & transport 3,0% Indirecte kosten, fee en de post onvoorzien conform de vastgesteld methodieken. Groei van directe kosten resulteert ook in groei van deze kostencomponenten. De indirecte organisatie is gebaseerd op basis van de huidige rol van de gemeenschappelijke regeling Blink.
Meerjarenbegroting
34
B24
B25
B26
Personeel Materieel Overige directe kosten + derden Verwerking & Transport
6.279 3.019 3.238 6.707
6.498 3.460 3.335 6.908
6.726 3.588 3.435 7.115
6.961 3.872 3.538 7.328
Directe kosten
19.243
20.201
20.864
21.699
Indirecte kosten
2.752
2.929
3.031
3.170
845
890
919
956
22.840
24.020
24.814
25.825
274 -100 75
288 0 78
298 0 80
310 0 83
23.089
24.386
25.192
26.218
Fee
7. V OORUITBLIK MEERJARENBEGROTING 2024 T/M 2026
B23
Totaal incl. Indirecte kosten & Fee Post onvoorzien Taakstelling Projecten Totaal
35
Bijlage 1: Gemeentelijke Begrotingen 2023 Asten
BW2022
Heeze-Leende
INZAMELEN
518
508
INZAMELEN
678
MILIEUSTRAAT
0
0
MILIEUSTRAAT
5
0
REINIGEN
172
183
REINIGEN
23
46
DIGITALE DIENSTVERLENING
26
28
DIGITALE DIENSTVERLENING
0
25 3
B23
PROJECTEN, ADVIES &
B23 732
PROJECTEN, ADVIES &
COMMUNICATIE
0
2
COMMUNICATIE
0
PROJECTKOSTEN SMP
9
5
PROJECTKOSTEN SMP
9
4
POST ONVOORZIEN
9
9
POST ONVOORZIEN
9
10
TAAKSTELLING
0
0
TAAKSTELLING
0
0
734
735
724
819
TOTAAL
Deurne
BW2022
TOTAAL
Helmond
B23
BW2022
Nuenen
B23
BW2022
Son en Breugel
B23
BW2022
B23
INZAMELEN
852
909
INZAMELEN
4.223
4.501
INZAMELEN
828
917
INZAMELEN
971
1.069
MILIEUSTRAAT
506
396
MILIEUSTRAAT
1.970
1.822
MILIEUSTRAAT
788
823
MILIEUSTRAAT
576
569
REINIGEN
40
49
REINIGEN
3.354
3.471
REINIGEN
374
404
REINIGEN
0
0
DIGITALE DIENSTVERLENING
44
49
DIGITALE DIENSTVERLENING
0
0
DIGITALE DIENSTVERLENING
38
41
DIGITALE DIENSTVERLENING
24
26
COMMUNICATIE
0
26
COMMUNICATIE
0
51
COMMUNICATIE
0
14
COMMUNICATIE
0
2
PROJECTKOSTEN SMP
18
9
PROJECTKOSTEN SMP
53
26
PROJECTKOSTEN SMP
13
7
PROJECTKOSTEN SMP
9
5
POST ONVOORZIEN
17
17
POST ONVOORZIEN
115
118
POST ONVOORZIEN
24
26
POST ONVOORZIEN
19
20
TAAKSTELLING
-13
-7
TAAKSTELLING
-52
-31
TAAKSTELLING
-21
-14
TAAKSTELLING
0
-10
1.464
1.448
TOTAAL
9.663
9.958
TOTAAL
2.044
2.218
TOTAAL
1.599
1.681
B23
Laarbeek
B23
Someren
B23
Blink
BW2022
PROJECTEN, ADVIES &
TOTAAL
Gemert-Bakel
PROJECTEN, ADVIES &
BW2022
PROJECTEN, ADVIES &
BW2022
PROJECTEN, ADVIES &
BW2022
B23
INZAMELEN
1.457
1.506
INZAMELEN
876
923
INZAMELEN
711
684
INZAMELEN
11.114
11.749
MILIEUSTRAAT
1.119
1.041
MILIEUSTRAAT
703
643
MILIEUSTRAAT
610
600
MILIEUSTRAAT
6.277
5.894
REINIGEN
253
277
REINIGEN
111
136
REINIGEN
230
243
REINIGEN
4.557
4.809
DIGITALE DIENSTVERLENING
44
48
DIGITALE DIENSTVERLENING
29
33
DIGITALE DIENSTVERLENING
30
32
DIGITALE DIENSTVERLENING
235
283
0
108
PROJECTEN, ADVIES &
PROJECTEN, ADVIES &
PROJECTEN, ADVIES &
PROJECTEN, ADVIES &
COMMUNICATIE
0
4
COMMUNICATIE
0
3
COMMUNICATIE
0
3
COMMUNICATIE
PROJECTKOSTEN SMP
17
8
PROJECTKOSTEN SMP
12
6
PROJECTKOSTEN SMP
11
5
PROJECTKOSTEN SMP
151
74
POST ONVOORZIEN
34
34
POST ONVOORZIEN
21
21
POST ONVOORZIEN
19
19
POST ONVOORZIEN
267
274
TAAKSTELLING