7d Informatieve notitie over evaluatie 'Integrale aanpak alcohol en drugs'

Raadsnotitie Onderwerp:

Informatieve notitie betreffende evaluatie ‘Integrale aanpak alcohol en drugs’

Agendapunt:

7d

Opsteller:

van Bree, Ellen

Portefeuillehouder:

T.C.W. Maas

Documentnummer:

200261431

Zaaknummer: Datum:

0847200261415 26 mei 2021

1. Samenvatting De afgelopen twee jaar heeft de integrale aanpak alcohol en drugs op het gebied van educatie, regelgeving en handhaving vorm gekregen onder leiding van een projectleider. U heeft hiervoor middelen beschikbaar gesteld. Een waardevolle samenwerking, zowel intern als extern, is tot stand gekomen. Met behulp van de monitor zijn gezamenlijke beleidskeuzes gemaakt en zijn diverse acties in samenhang opgepakt. De projectperiode kan daarom worden afgerond, maar de problematiek blijft actueel en aandacht vragen. Door corona zijn nog niet alle voornemens uitgevoerd en zijn enkele verschuivingen zichtbaar wat betreft doelgroep en problematiek. Het ontwikkelen en uitvoeren van beleid blijft de komende tijd een belangrijke taak voor de gemeente. Dit geldt ook voor coördinatie en afspraken over verantwoordelijkheden. De actielijst op pagina 3 en 4 geeft richting voor de gezamenlijke uitvoering van de voornemens binnen en buiten het gemeentehuis.

2. Inleiding De gemeenteraad heeft 21 februari 2019 de integrale notitie ‘Aanpak alcohol en drugs in Someren’ vastgesteld. In deze notitie staan de ambities die we nastreven en de dilemma’s die we hierbij tegen komen. Zo is het gebruik van alcohol in de Somerense cultuur ingebakken en het drugsgebruik normaliseert. De aanpak vraagt om een lange adem met herhaling van de boodschap en het in samenhang inzetten van alle beschikbare instrumenten op het gebied van educatie, regelgeving en handhaving. Met als doel: eenduidige ambities en samenhangende uitgangspunten voor alle beleidsstukken en activiteiten waarin alcohol en drugs een rol spelen en afdelingen zelf verantwoordelijk zijn voor het pakken van hun rol en de uitvoering van de activiteiten. Eind 2018 had het thema alcohol en drugs al veel aandacht binnen het gemeentehuis maar vanuit verschillende invalshoeken en te versnipperd. Er is daarom gekozen voor een projectmatige aanpak van twee jaar. U heeft een bedrag van €40.000,- beschikbaar gesteld voor het inhuren van een projectleider. Afgelopen twee jaar is intensief samengewerkt onder leiding van een projectleider en met een klankbordgroep waarin alle relevante (beleids)afdelingen en de politie zijn vertegenwoordigd. Opdracht: het tot stand brengen van een efficiënte samenwerking tussen de drie pijlers: educatie, regelgeving en handhaving.

En vanuit het samenspel van de diverse (beleids)terreinen het alcohol- en drugsgebruik en de aanverwante problemen terugdringen.

Na twee jaar is het nu tijd om de projectperiode af te ronden.

3. Informatie De projectleider heeft begin 2019 de verbeterpunten in beeld gebracht. Bij de diverse (beleids)afdelingen was veel eensgezindheid en bereidheid om deze punten, samen op te pakken met behulp van de notitie ‘aanpak alcohol en drugs in Someren’. Dit heeft geleid tot onderstaande resultaten en aanbevelingen voor het vervolgtraject. 3.1 Ambities Alcohol: -

Strikte naleving van de leeftijdsgrens: onder de 18 geen druppel (ook in de privésfeer)

-

Forse matiging van het gebruik boven de 18 jaar met inspanningsverplichting voor horeca, jeugdcentra, kantines en evenementenorganisaties.

Drugs: -

Een nulbeleid met een inspanningsverplichting voor bovengenoemde partijen om alle mogelijke maatregelen te nemen (o.a. huisregels en veiligheidsplan) om drugsgebruik en -handel te voorkomen. Dit wordt in de vergunningverlening meegenomen en moet toetsbaar zijn.

De dilemma’s die hierbij zijn beschreven betreffen: cultuur – privacy - normalisering drugs

Bovenstaande ambities zijn door alle (beleids)afdelingen meegenomen bij regelgeving en nieuw beleid op het gebied van veiligheid, APV, horeca, evenementen en educatie. Maar ook bepaalde vraagstukken zoals inzet mysteryshoppers, biercantus bij sportvereniging, onbeperkt drinken bij evenementen en de aanpak van de lachgasproblematiek, zijn nog steeds actueel. Dit wordt onderstreept door landelijke wetgeving zoals de (nieuwe) alcoholwet die eraan komt en het Nationaal Preventieakkoord. De ambitie met betrekking tot het nulbeleid drugs wordt wel steeds lastiger. Normalisering neemt nog steeds toe. De gemeente neemt deel aan de regionale aanpak ‘Denormalisering drugs’ en verwacht hiermee een belangrijke bijdrage te kunnen leveren aan het bereiken van deze ambitie. 3.2 Samenwerking en afstemming De afgelopen 2 jaar is vooral gezocht naar meer pragmatische afstemming en samenwerking op concrete thema’s en werkzaamheden. Het is steeds beter gelukt om elkaar tijdig te vinden op het gebied van educatie, regelgeving, vergunningen en handhaving. Gezien de beschikbare capaciteit en financiële middelen, moeten prioriteiten steeds worden afgewogen. Overleg, monitoring en het brengen van overzicht in signalen en activiteiten, helpt hierbij. Ook de afdeling communicatie wordt tijdig betrokken. Op onderdelen is nog niet altijd duidelijk wie eerst verantwoordelijk is.

Soms is sprake van grijs gebied: bijvoorbeeld als het gaat om integrale veiligheid, politie en handhaving en op onderdelen voor APV, horecabeleid, drank- en horecawet en beleid m.b.t. vergunningen. Door de korte lijnen en deskundigheid op diverse beleidsterreinen wordt de coördinatie meestal snel en goed opgepakt. Het is zeker gelukt om bepaalde acties samen op te pakken. Doordat intern sprake was van een duidelijke visie wordt deze boodschap ook naar buiten toe meer kracht bijgezet. Zoals naar evenementenorganisaties, horeca, sportverenigingen en jongerencentra. Mooi voorbeeld zijn de gezamenlijke huisregels bij evenementen en de gezamenlijke afspraken naar aanleiding van de inzet van de mysteryshoppers. 2/5

Na een vliegende start in 2019 heeft corona vanaf 2020 gezorgd voor enige stagnatie. Een aantal voornemens m.b.t. evenementen, uitgaan en sportactiviteiten, zijn jammer genoeg nog niet uitgevoerd. Zodra de maatregelen worden versoepeld is het van belang om de voorbereidingen samen op te pakken. Gezien de behoeften van inwoners om weer uit te gaan, elkaar te ontmoeten en feest te vieren, bestaat risico voor excessen. Een gezamenlijke aanpak is daarbij belangrijker dan ooit. 3.3. Rol van de projectleider De inzet van de projectleider heeft de noodzaak om de problematiek aan te pakken extra geaccentueerd. Helaas heeft corona ook beperkingen gebracht voor de projectleider om zich optimaal te manifesteren. Bovendien zijn niet alle maatregelen en acties volledig zichtbaar geworden en is niet geheel helder wat de effecten ervan zijn geweest.

3.4 Realisatie van de actiepunten Met deze integrale aanpak is een begin gemaakt om elk jaar in gezamenlijkheid tot beleidskeuzes en actiepunten te komen. De resultaten van 2019 staan vermeld in bijgevoegde raadsnotitie ‘Integrale aanpak alcohol en drugs en nulmeting’ (nr. 200039533). In 2020 zijn onderstaande acties in gang gezet. De meeste acties krijgen een vervolg in 2021. ID-gebruik

Plan van aanpak ontwikkeld om het optimaal gebruik van ID’s bij alcoholaankoop door jongeren te verbeteren en verkeerd gebruik tegen te gaan. Uitvoering vindt plaats zodra coronamaatregelen zijn opgeheven.

Lachgas

Lokale campagne via social media voorbereid en uitgevoerd.

Heel

Campagne om inwoners te stimuleren tot gezonde leefstijl keuzes (incl.

Someren

alcoholmatiging) in coronatijd met berichten via social media en een uitgebreide

gezond

rapportage door SIRIS o.a. met wethouder, LEEF! en de huisartsen.

Join-Co

Monitoring laat zien dat alcoholgebruikers in Brabant, die zich psychisch ongezond voelen, sinds COVID-19 meer gaan drinken. Het welzijn van jongeren (12-25 jaar) is ten opzichte van de eerste coronagolf met 40% gedaald. Campagne door en voor jongeren om in coronatijd verveling tegen te gaan en psychische problemen (incl. eenzaamheid) te voorkomen, mogelijk gemaakt met Rijkssubsidie ‘Jeugd aan zet’

Regionaal

Someren zit bestuurlijk in de stuurgroep en ambtelijk in de kopgroep.

drugsproject

Het plan van aanpak is onder de aandacht gebracht van alle beleidsterreinen.

‘Skip die trip’

De regionale projectleider is geïnformeerd over de behoeften van de gemeente. 17 mei was er een regionaal webinar waar het beeldmerk ‘Skip die trip’ is gepresenteerd. Hier kan de gemeente gebruik van maken bij lokale inbedding van regionale aanpak.

Werkgroep

Deze werkgroep werkt samen met Asten en legt verbindingen tussen integrale aanpak

preventie

binnen en buiten het gemeentehuis zoals met jongerenwerk, onderwijs, HALT, NovadicKentron en GGD BZO.

Evenementen

Draagvlak gecreëerd bij de grotere evenementenorganisaties om de veiligheid, gezondheid en gezelligheid te vergroten en te komen tot gezamenlijke huisregels.

Beleids-

Input geleverd bij het formuleren van het toerisme- en recreatiebeleid, horecabeleid,

ontwikkeling

APV en de nieuwe alcoholwet.

Monitor

Doorontwikkeld en aangevuld met data over 2019. 3/5

Gebruikt bij prioritering acties en beleidsontwikkeling. Hulpverlening

De gevolgen van corona voor riskant gebruik van alcohol en drugs geïnventariseerd bij

in coronatijd

ZOSomeren, huisartsen, ONIS, LEVgroep, N-K en GGD. De hulpverlening ondersteund bij signaleren en bespreekbaar maken van riskant gebruik van genotmiddelen. Bij dit thema is soms sprake van handelingsverlegenheid.

Anderstaligen

Monitoring laat zien dat bij aantal specifieke groepen sprake is van relatief minder contact met hulpverlening en relatief meer meldingen bij Veilig thuis en verkeersovertredingen. Dit heeft te o.a. maken met cultuurverschillen en communicatie. Dit vraagt om een andere benadering. Hiervoor wordt een overleg voorbereid met sleutelfiguren zoals het onderwijs, werkgevers en uitzendbureaus.

3.5 Stagnatie acties als gevolg van coronacrisis en andere omstandigheden NIX zonder ID

Voorbereidingen zijn nagenoeg klaar maar het was niet gepast om hiermee horeca en sportkantines te benaderen.

Evenementen

Huisregels: banners zijn gemaakt maar evenementen zijn niet doorgegaan. Drugskoffer voor evenementen: aanschaf van nieuwe koffer staat nog ter discussie. De vorige koffer is gestolen.

Horecabeleid

Planning stagneert door de opgelegde maatregelen (avondklok, één bezoeker). Hierdoor was het niet mogelijk om gewenste bijeenkomsten te organiseren. De nieuwe alcoholwet die deze zomer wordt ingevoerd, kan nu wel worden meegenomen.

Sportkantines

Het convenant Verantwoord alcoholgebruik is in concept klaar maar is nog niet

en jongeren-

voorgelegd met de vraag of ze zich hierin kunnen vinden en welke ondersteuning

centra

gewenst is. Aandachtspunten daarbij zijn: actie NIX zonder ID, coronaperikelen, nieuw horecabeleid en alcoholwet en de drugsproblematiek

Mystery-

Voornemen om deze in 2021 op nieuw in te zetten is niet reëel

shoppers

3.6 Monitor alcohol en drugs De monitor is intern gebruikt om te komen tot gezamenlijke beleidskeuzes en prioritering. Ook het effect van ingezette acties kan worden gevolgd. De monitor is daarom waardevol als intern sturingsinstrument, maar minder geschikt om trends te ontdekken. De omstandigheden kunnen bijvoorbeeld elk jaar veranderen, zoals de mate van handhavingsacties bij evenementen en in het verkeer. De data behoeven duiding en cijfers kunnen privacygevoelig zijn. De monitor wordt daarom niet openbaar gemaakt. De conclusies daarentegen wel (zie bijlage). Hierbij moet worden vermeld dat dit het ‘het topje van de ijsberg betreft’. De beschikbare cijfers geven zeker nog geen compleet beeld van de huidige situatie maar de verwachting is dat de komende jaren meer data beschikbaar komen. Zo maakt monitoring van drugsgebruik deel uit van het regionale project ‘Denormalisering drugs’.

4. Vervolg Afstemming tussen de (beleids)afdelingen heeft vorm gekregen, maar vraagt om onderhoud. Waardevolle samenwerking, zowel intern als extern is tot stand gekomen. Het effect van de werkwijze is goed merkbaar. Het thema komt vaker ‘voorbij’, al is het soms wel zoeken naar de juiste invulling vanuit de 4/5

verschillende beleidsvelden. Er zijn een aantal positieve ontwikkelingen zichtbaar, maar het gebruik van alcohol en drugs door jong en oud, blijft bovengemiddeld hoog. Dit brengt nog steeds gezondheidsrisico’s met zich mee en tal van maatschappelijke gevolgen zoals overlast, ongevallen in relatie tot alcohol en drugs, (uitgaans)geweld en huiselijk geweld. Met maatschappelijke kosten en sociale schade als gevolg. Door de Coronamaatregelen zijn er verschuivingen wat betreft doelgroep en problematiek. Zo drinken inwoners die graag op stap gaan nu minder, maar de groep jongeren die zich verveelt of eenzaam is, gebruikt nu juist meer genotmiddelen. Versoepeling van de maatregelen vraagt aandacht wat betreft (overmatig) alcohol- en drugsgebruik bij evenementen, horeca en andere uitgaansgelegenheden. Het ontwikkelen en uitvoeren van integraal beleid blijft de komende tijd dan ook een belangrijke taak voor de gemeente. De actielijst (pag. 3 en 4) geeft richting aan de inhoud. Monitoring als sturingsinstrument voor interne beleidskeuzes en evaluatie, wordt gecontinueerd, maar terug gebracht naar eens per twee jaar, rekening houdend met de P&C cyclus voor verantwoording naar de raad. De projectperiode kan daarmee worden afgerond en de bestaande organisatiestructuur, met aandacht voor coördinatie en afspraken over verantwoordelijkheden, ingebed binnen de reguliere werkzaamheden.

Coördinatie wordt overgedragen van de projectleider naar een van de beleidsafdelingen. Op deze wijze kunnen de volgende stapjes worden gezet op weg naar een gezonde en veilige samenleving.

Burgemeester en wethouders van Someren, de secretaris,

de burgemeester,

J. Koppers-Van der Krabben

D. Blok

O

NO

Bijlagen: Integrale notitie aanpak alcohol en drugs Someren (nr. 180059594 )

X

Raadsnotitie integrale aanpak alcohol en drugs en nulmeting (nr. 200039533)

X

Bijlage 1. Conclusies monitor Alcohol en drugs 2019 (nr. 200271120)

X

5/5