7b Informatie over jaarstukken 2020 GGD Brabant Zuidoost

Raadsnotitie Onderwerp:

Informatieve notitie betreffende jaarstukken GGD 2020

Agendapunt:

7b

Opsteller:

van Deurzen, Natasja

Portefeuillehouder:

T.C.W. Maas

Documentnummer:

200263771

Zaaknummer: Datum:

0847200261020 26 mei 2021

1. Samenvatting De GGD Brabant-Zuidoost, hierna te vernoemen GGD, heeft op 23 maart 2021 haar jaarstukken (jaarverslag en jaarrekening) 2020 naar de gemeenten gestuurd. Middels deze informatieve notitie wordt dit stuk ter kennisgeving aan u voorgelegd. Het jaarverslag geeft een beeld van de enorme impact van de corona-pandemie op de GGD. Desondanks is een groot deel van de reguliere taken conform de gemaakte afspraken gerealiseerd. In deze nota wordt u geïnformeerd over de impact van corona, de inhoudelijke resultaten in relatie tot de reguliere GGD pijlers en het financiële resultaat over het kalenderjaar 2020.

2. Inleiding De GGD Brabant – Zuidoost heeft haar jaarstukken (Jaarverslag en de jaarrekening) 2020 naar de gemeenten gestuurd. Middels deze informatieve notitie worden de jaarstukken aan u voorgelegd.

3. Informatie In de GGD jaarstukken wordt verantwoording afgelegd over het gevoerde beleid en het beheer in 2020. Met het oog op toepassing van het ‘Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten’ is de opzet van de jaarstukken 2020 een afspiegeling van de begroting 2020. 

Jaarverslag GGD 2020

Bestrijding COVID-19 Het jaar 2020 is gedomineerd door de bestrijding van COVID-19 en heeft daarmee een grote impact gehad op de GGD. Denk hierbij aan de extra benodigde inzet van mensen en middelen en de impact hiervan op het reguliere takenpakket (zie hiervoor ook ‘Pijlers GGD’). De taken van de GGD bij de COVID-19 bestrijding omvatten het testen, broncontactonderzoek (BCO), vaccineren, advisering, onderzoek en informatieverstrekking aan burgers en professionals. De GGD heeft hierin het landelijke beleid en de landelijke protocollen gevolgd. Bij de bestrijding is intensief samengewerkt op zowel regionaal, bovenregionaal, landelijk als bestuurlijk niveau. Om voldoende ruimte te behouden voor het uitvoeren van de reguliere GGD taken, is ervoor gekozen om naast de reguliere afdelingen een aparte programmaorganisatie op te zetten, overwegend bemenst met extern personeel (c.a. 600). De geworven medewerkers zijn door de GGD zelf opgeleid en ingewerkt.

Vanaf maart t/m mei 2020 was de druk echter zo hoog dat ook reguliere activiteiten toch zijn afgeschaald. Vanaf juni 2020 zijn de reguliere activiteiten weer opgestart. Met name de Jeugdgezondheidszorg, toezichttaken reizigerszorg, regulier onderzoek en de ondersteuning van lokaal gezondheidsbeleid hebben enkele maanden stil gelegen doordat medewerkers vanuit deze taakgebieden maandenlang zijn ingezet bij bestrijding van COVID-19. Ook hebben veel GGD medewerkers voor een lange periode thuis gewerkt, wat beperkingen gaf aan het weer opstarten van reguliere activiteiten. Desondanks is er bij de meeste reguliere activiteiten veel gerealiseerd. Gezien de uitzonderlijke situatie als gevolg van de pandemie is namens het college een dankbrief uitgegaan naar de medewerkers van de GGD om hen te bedanken voor voor hun inzet en de bijzondere prestaties die zij met elkaar in deze moeilijke tijd hebben geleverd, en nog steeds leveren. Het bevestigd ons beeld van de GGD Brabant – Zuidoost als een flexibele en wendbare organisatie met zeer betrokken medewerkers.

Cijfers COVID-19 COVID-19 laat in de regio Brabant Zuid - Oost het volgende epidemiologische beeld zien: Aantallen Aantal positief geteste

37.335

personen Aantal ziekenhuisopnames

1.165

Aantal overledenen

667

Er waren 232 coronaclusters overwegend bij zorg en onderwijsinstellingen, maar ook bij bedrijven. 

Bestuursopdracht en Integratie JGZ 0-4

Het AB van de GGD heeft in 2018 aan de directeur van de GGD een bestuursopdracht verstrekt om te komen tot een robuuste en wendbare organisatie. Doel van de bestuursopdracht is ook om hiermee ruimte vrij te maken voor ontwikkeling en versterking van de financiële positie van de GGD. Het betreft hier een meerjarig veranderingsproces. Door de coronacrisis is vertraging opgelopen in dit veranderingsproces, met name in de verbetering van de bedrijfsvoering, de implementatie van lean[1] en de transformatie naar een tweelagenstructuur en meer zelforganisatie. Lean is toegepast bij de inrichting en werkwijze van de Corona teststraten en er is een implementatieaanpak voor Lean ontwikkeld, uit te voeren in 2021. Voor wat betreft de transformatie naar een tweelagenstructuur en zelforganisatie zijn de nodige voorbereidingen getroffen. De daadwerkelijke implementatie wordt vanaf 2021 opgepakt. In het integratieproces JGZ is wel voortgang geboekt en de ambitie om per 1 januari 2021 de taken, mensen en middelen JGZ 0-4 van de Zorgboog en Zuidzorg over te nemen is gehaald. De integratie betekent dat er geen organisatorische knip meer is tussen JGZ 0-4 en JGZ 4 – 18. Ouders en ketenpartners zijn op de hoogte gebracht, er is een start gemaakt met de harmonisatie van werkwijzen en alle bestaande huurovereenkomsten voor CB locaties zijn overgenomen door de GGD. 1.

Monitoren, signaleren en adviseren

Via gezondheidsmonitors en toekomstverkenningen wordt kennis en informatie verstrekt die bijdraagt aan de ontwikkeling, evaluatie en sturing van gemeentelijk beleid op het gebied van gezondheid, jeugd, 2/7

welzijn, wonen en zorg. In 2020 zijn de resultaten gepresenteerd van de jeugdmonitor 12-18 en de ‘Volksgezondheid Toekomst Verkenning’ (VTV). Daarnaast heeft dataverzameling plaatsgevonden van de volwassenen- en ouderenmonitor. De totale respons op de volwassen- en ouderenmonitor was met 40% boven verwachting. Door corona is minder prioriteit gegeven aan de doorontwikkeling van de Brabantse omgevingsscan (BROS) en de onderzoeksapp (Whappbot). Er zijn voorbereidingen getroffen om deze onderzoeksapp te gebruiken voor cliëntervaringsonderzoek bij het testen en vaccineren voor COVID-19. 2.

Uitvoerende taken gezondheidsbescherming

Het belang van de gezondheid beschermende taken neemt toe omdat de gezondheidsrisico’s (o.a. door COVID-19, intensieve veehouderij en mobiliteit van mensen) groter worden. Bij de GGD zijn 368 meldingen van infectieziekten binnengekomen, waarvan het in 81 gevallen een cluster betrof en in 191 gevallen een melding plichtige ziekte. Het betrof hier andere infectieziekten dan COVID-19. In totaal zijn er in 2020 39.220 meldingen van COVID-19 gedaan, waarvan 232 meldingen een cluster betroffen. Door de COVID-pandemie nam het aantal meldingen van veel andere infectieziekten af. De beschikbare capaciteit IZB (infectieziekte bestrijding)- medewerkers is volledig ingezet voor COVID-19, waardoor er geen preventieprojecten of outbreak oefeningen zijn uitgevoerd. De afdeling infectieziekten heeft zorginstellingen, scholen en andere organisaties bijgestaan om zich goed voor te bereiden en de juiste maatregelen te nemen bij een coronabesmetting of uitbraak. Door deze werkzaamheden is er minder gewerkt aan de reguliere taken voor gemeenten. De effecten van de wereldwijde coronapandemie (minder reizigers, minder instroom asielzoekers en minder migranten) zien we ook terug in de cijfers rondom TBC bestrijding en de afname van reizigersvaccinaties. 3.

Publieke gezondheid bij incidenten, rampen en crisis

COVID-19 heeft een langdurige impact op het psychosociale welbevinden van veel mensen, maar vooral op jongeren en kwetsbare mensen. Dit vraagt een langdurige inzet van psychosociale hulpverlening (PSH). Het PSH team van de GGD heeft wekelijks contact met de regionale netwerkpartners (o.a. de LEVgroep, de GGZ en Lumens) om acute problemen tijdig te signaleren en te monitoren. Vanaf het beging van de pandemie is het PSH GGD team aangesloten bij het Brabant brede overleg PSH-corona. Via de website van de GGD zijn informatie en richtlijnen met betrekking tot PSH gedeeld met burgers en professionals. In 2020 zijn er bij de GGD 9 verzoeken binnengekomen voor coördinatie bij PSH, waarvan 5 suïcide gerelateerd. 4.

Toezicht houden

De GGD houdt toezicht op ondernemers voor het gebruik van tatoeage- en piercingmateriaal, vooral gericht op de controle van hygiëneregels. Daarnaast heeft de GGD een toezichthoudende taak in de kinderopvang. De afgesproken aantallen zijn niet gehaald vanwege de lockdown, de beperkende COVID19 maatregelen met betrekking tot toezicht en de inzet van toezichthouders voor COVID-19. In de tweede helft van 2020 heeft de GGD het toezicht op de kinderopvang/BSO en op het gebruik van tatoeage en piercingsmateriaal weer opgepakt. 5.

Jeugdgezondheidszorg (JGZ) 4-18

De JGZ is een preventieve basisvoorziening die aan alle kinderen en hun opvoeders wordt aangeboden en bestaat uit periodieke onderzoeken van kinderen in het basis, voortgezet onderwijs en het speciaal onderwijs. Tevens worden er kinderen op indicatie bezocht. Over de hele linie (m.u.v. de onderzoeken op 3/7

indicatie) zijn minder kinderen gezien. Dit heeft te maken met de sluiting van de scholen als gevolg van COVID-19. De GGD heeft haar werkwijze aangepast en er is digitaal contact geweest met ouders en kinderen. Daarbij hadden de kwetsbare groepen prioriteit. De JGZ werkt hierbij samen met het onderwijs (deelname aan zorg- adviesteams), lokale (wijk)teams, huisartsen en medisch specialisten. Het Rijks Vaccinatie Programma (RVP) is in 2020 volledig uitgevoerd. De vaccinatiegraad voor Someren bedraagt (D(K)TP: 95,1 % , BMR:94,4%, HPV: 56,1 %, MenACWY 92,1 %). Met uitzondering van de HPV vaccinatie (ligt iets onder het regionaal gemiddelde) ligt de vaccinatiegraad in Someren boven de gemiddelde vaccinatiegraad in de GGD regio BZO. 6.

Ambulancezorg

Het GGD bestuur heeft eind 2016 een nieuw paraatheid- en spreidingsplan voor de ambulancezorg vastgesteld. Dat plan brengt een herschikking van standplaatsen met zich mee (waaronder een ambulancepost in Asten), en een uitbreiding van het aantal ambulances en het ambulancepersoneel. De implementatie van het spreidingplan is in 2020 afgerond. De personele bezetting bij de rijdienst is licht gegroeid, maar groeit nog niet snel genoeg richting het referentiekader. Er is dus nog steeds sprake van een personeelstekort. De paraatheid is daarmee nog niet op het niveau om alle A1 ritten binnen 15 minuten ter plaatse te krijgen. Gemiddeld is 94,2 % van de A1 ritten binnen de rijtijdnorm van 15 minuten uitgevoerd (met uitzondering van Q1 en deel Q2) als gevolg van COVID-19, zie hieronder). Dat is een stijging t.o.v. 2019 (93,9%). Het percentage A2 ritten dat binnen de rijdtijdnorm van 30 minuten heeft plaatsgevonden bedraagt 98,7%, ook hier is sprake van een stijging t.o.v. 2019 (97,7%). Voor Someren ligt het gemiddeld percentage op A1 ritten lager dan het regiogemiddelde, in 2020 gemiddeld 83 % (in 2019 was dit 85 %). Hierbij dient te worden opgemerkt dat het gemiddelde in 2020 in Q1/Q2 negatief is beïnvloed vanwege COVID-19. Ook de geografische ligging van de gemeente Someren draagt bij aan een lager gemiddelde.

Daarom worden er binnen de gemeente Someren naast de burgerhulpverleners (255 in totaal) ook First responders (medische assistentie via de brandweer) ingezet. First Responders zijn nog beter toegerust waar het gaat om stressvolle situaties, en zijn evenals de burgerhulpverleners snel ter plaatse. Gemeente Aantal inwoners Aantal burgerhulpverlener Effect corona op aanrijtijden ambulances Corona heeft een duidelijk effect gehad op de aanrijtijden van de ambulances. De ambulancezorg kreeg tijdens de eerste golf te maken met het vervoer van COVID-19 patiënten naar ziekenhuizen en ook met overplaatsingen tussen ziekenhuizen. Normaliter laat de meldkamer direct een ambulance rijden, nog tijdens de uitvraag van degene die belt. Tijdens coronapieken was het nodig om eerst een verdere uitvraag te doen voordat de ambulance kon worden uitgestuurd. Ook moest voor elke rit beschermende kleding aan en uitgetrokken worden, de ambulance worden schoongemaakt en waren de wachttijden bij ziekenhuizen in bepaalde periodes langer. Hierdoor liep de tijd voor het uitsturen van een ambulance op van 1:30 naar 3:50 min. Hierdoor waren de ambulances in de periode maart-mei in gemiddeld 91,3 % op tijd volgens de normen, terwijl dat percentage normaliter rond de 93 a 94 % ligt.

Het aantal aan corona gerelateerde ambulanceritten bedroeg in de 2e helft van 2020 7% (over de eerste helft is dit niet bekend omdat die op dat moment nog niet als zodanig werden geregistreerd). Reguliere ritten vielen tijdens de eerste lockdown grotendeels weg. Dit kan verklaard worden door bijvoorbeeld minder wegverkeer en minder sporten. Opvallend is ook dat er minder cardiale klachten optraden.

4/7

7.

Aanvullende taken op het gebied van Publieke gezondheid.

De lijkschouwingen, forensische diensten, publieke gezondheid statushouders en overige contracttaken zijn naar behoren uitgevoerd. De realisatie t.a.v. gemaakte afspraken t.b.v. de publieke gezondheid van statushouders ligt iets lager door minder instroom als gevolg van de beperkende Covid maatregelen.



Jaarrekening

Kosten COVID-19 De bestrijding van COVID-19 heeft er toe geleid dat de GGD in 2020 per saldo ruim 31 miljoen aan extra kosten en inkomstenderving heeft gehad. De omvangrijke inkomstendervingen en meer-/minderkosten als gevolg van de corona-bestrijding worden vergoed door het ministerie van VWS. Financieel resultaat 2020 De exploitatie over 2020 laat voor beide programma’s, Publieke gezondheid (PG) en Ambulancezorg (AZ) een sluitende exploitatie zien. Het totale jaarrekeningresultaat 2020 bedraagt € 940.000,-- positief. Het resultaat valt uiteen in een positief resultaat bij het programma PG van € 510.000,-- en € 430.000 bij het programma AZ. Bij beide programma’s is sprake van uitgestelde uitgaven, die in hoofdzaak de oorzaak zijn van deze saldi. Bij PG betreft dat uitstel van opleidingen en ICT projecten als gevolg van de coronapandemie, bij AZ is de geplande aanschaf van nieuwe kleding vertraagd. In 2021 en/of 2022 zullen deze uitgestelde uitgaven leiden tot verwachte inhaaluitgaven. Na vaststelling van de jaarrekening bedraagt de Algemene Reserve PG exclusief resultaatbestemming 2020 ca. € 370.000 en voor AZ €1.200.000. Na resultaatbestemming 2020 zal de reserve PG ca. €550.000 en AZ ca. € 1.400.000 bedragen.

Weerstandscapaciteit Het weerstandsvermogen kan worden omschreven als de mate waarin de GGD in staat is om incidentele financiële tegenvallers op te vangen zonder dat dit gevolgen heeft voor het bestaande takenpakket. De inventarisatie per begin 2021 (zie ook paragraaf 4.1.2. Risicomanagement van de vastgestelde jaarstukken 2020) resulteert in een benodigde weerstandscapaciteit van ca. € 2.300.000,-- voor het programma Publieke Gezondheid (PG) en ca. € 2.100.000,-- voor Ambulancezorg (AZ). Eerder is besloten dat, gegeven de financieringsstructuur, voor de beide programma's PG en AZ afzonderlijke algemene reserves worden aangehouden. Gegeven de omzet 2020 (exclusief corona) is dan voor PG een kaderstellende bandbreedte van toepassing van min. € 600.000,-- en max. € 1.200.000,-- en voor AZ van min. € 1.200.000,-- en max. € 1.500.000,--. Het bestuur heeft eerder vastgesteld dat de algemene reserve niet tot het bedrag van de benodigde weerstandscapaciteit hoeft te worden aangevuld, omdat voor afdekking van de aanvullende risico's de gemeenten, als 'eigenaar' van de Gemeenschappelijke Regeling GGD Brabant-Zuidoost, toch al garant staan. Aangezien de benodigde weerstandscapaciteit (risico's) hoger is dan de beschikbare weerstandscapaciteit (algemene reserves) is sprake van niet gedekte risico's.

Voor het programma PG lopen de gemeenten voor een bedrag van € 1.750.000,-- (€ 2.300.000,-- -/- € 550.000,--) een risico. Op basis van verhouding 5/7

inwoneraantallen betekent dit voor de gemeente Someren een risico PG van € 46.250,--. Voor het programma AZ lopen de gemeenten voor een bedrag van € 700.000,-- (€ 2.100.000,-- -/- € 1.400.000,--) een risico. Op basis van verhouding inwoneraantallen betekent dit voor de gemeente Someren een risico AZ van € 17.500,--. Mochten de tekorten in de komende jaren hoger zijn dan de saldi van de Algemene Reserves, dan dragen de gemeenten daarvan het financiële risico, ieder naar rato van het inwoneraantal.

4. Vervolg N.v.t.

[1] Lean staat voor resultaatgericht werken en continu verbeteren en neemt klantwaarden als uitgangspunt.

Burgemeester en wethouders van Someren, de secretaris,

de burgemeester,

J. Koppers- Van der Krabben

D. Blok

O

NO

Bijlagen:

Jaarstukken GGD- BZO 2020 (200261023)

X

Aanbiedingsbrief jaarstukken GGD-BZO 2020 (200261022)

X 6/7

O

NO

Bijlagen: Brief GGD inzake bijzondere prestatie inzake corona (200275455)

X

7/7