Document · PDF

7b. bijlage Bodemkwaliteitskaart en grondwaterkwaliteitskaart Gemeente Someren

Gemeenteraad 29 september 2022, gemeente SomerenBij agendapunt: Vaststellen van Nota bodembeheer 202223.266 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

OPDRACHTGEVER: OMGEVINGSDIENST ZUIDOOST-BRABANT

BODEMKWALITEITSKAART EN GRONDWATERKWALITEITSKAART GEMEENTE SOMEREN 10 JANUARI 2022

WSP NEDERLAND B.V. RINGWADE 41 3439 LM NIEUWEGEIN +31 (0)88 910 20 00 wsp.com/nl-NL

PROJECTNUMMER SOB016556 DOCUMENTNUMMER SOB016556.RAP001

COLOFON CONTACTPERSONEN OPDRACHTGEVER Margot Bressers-Molendijk (Gemeente Someren) Peter van Bergen (Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant) Peter Maas (Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant) CONTACTPERSONEN WSP Jeroen Spronk Paul Karels

AUTORISATIE PROJECTNUMMER

DOCUMENTNUMMER

STATUS

SOB016556

SOB016556.RAP001

Definitief

OPGESTELD DOOR

FUNCTIE

DATUM

Jeroen Spronk

Senior adviseur

10 januari 2022

COLLEGIALE TOETS DOOR

FUNCTIE

DATUM

Paul Karels

Adviseur

10 januari 2022

SOB016556 - Bodemkwaliteitskaart en grondwaterkwaliteitskaart gemeente Someren SOB016556.RAP001 Opdrachtgever: Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant

PARAAF

WSP 10 januari 2022 pagina 2/27

INHOUDSOPGAVE

INLEIDING

1.1

Aanleiding

1.2

Doelstelling

BODEMFUNCTIEKLASSENKAART

BODEMKWALITEITSKAART

3.1

Stap 1: Opstellen programma van eisen

3.2

Stappen 2 en 4: Onderscheidende gebiedskenmerken en indelen bodembeheergebied in deelgebieden

3.3

Gegevensverzameling en gegevensbewerking

3.3.1

Selecteren beschikbare gegevens

3.3.2

Het samenvoegen van punt- en mengmonsters

3.3.3

Het vervangen van waarden beneden de detectielimiet

3.3.4

Het opsporen van uitbijters

3.4

Stap 5: Controle indeling van het bodembeheergebied

3.4.1

Aantal en spreiding meetgegevens

3.4.2

Splitsen van deelgebieden

3.5

Stap 6: Verzamelen aanvullende informatie en vaststellen definitieve deelgebieden en bodemkwaliteitszones

Stap 7: Vaststellen en karakteriseren bodemkwaliteitszones

3.7

Stap 8: Bodemkwaliteit

3.7.1

Inleiding

3.7.2

Kaart met uitgesloten locaties en gebieden

3.7.3

Ontgravingskaart

3.7.4

Toepassingskaart

3.8

Evaluatie eerder opgestelde bodemkwaliteitskaart

3.9

Bijzondere omstandigheden

GRONDWATERKWALITEITSKAART

4.1

Gegevensverzameling en -bewerking

4.1.1

Gegevensverzameling

4.1.2

Gegevensbewerking

4.2

Indeling in bijzondere gebieden

4.3

Maken grondwaterkwaliteitskaart

4.4

Signaalwaarden

4.5

Evaluatie eerder opgestelde grondwaterkwaliteitskaart

3.6

SOB016556 - Bodemkwaliteitskaart en grondwaterkwaliteitskaart gemeente Someren SOB016556.RAP001 Opdrachtgever: Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant

WSP 10 januari 2022 pagina 3/27

SAMENVATTING EN CONCLUSIES

5.1

Bodemkwaliteitskaart

5.2

Grondwaterkwaliteitskaart

BRONVERMELDINGEN

OVERZICHT BIJLAGEN Bijlage 1

— Begrippenlijst Bijlage 2

— Selectie dataset bodemkwaliteitskaart Bijlage 3A

— Specificaties uitbijters grond Bijlage 3B

— Specificaties uitbijters grondwater Bijlage 4

— Statistische parameters bodemkwaliteitszones (waarden standaardbodem) Bijlage 5

— Statistische parameters grondwaterkwaliteit

OVERZICHT KAARTBIJLAGEN Kaartbijlage 1 —

Bodemfunctieklassenkaart

Kaartbijlage 2 —

Bodemkwaliteitszonekaart

Kaartbijlagen 3 —

Ontgravingskaart

Kaartbijlagen 4 —

Toepassingskaart

Kaartbijlagen 5 —

Grondwaterkwaliteitskaarten 5A

Arseen

Barium

Cadmium

Chroom

Kobalt

Koper

Kwik

Lood

Molybdeen

Nikkel

SOB016556 - Bodemkwaliteitskaart en grondwaterkwaliteitskaart gemeente Someren SOB016556.RAP001 Opdrachtgever: Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant

WSP 10 januari 2022 pagina 4/27

Zink

SOB016556 - Bodemkwaliteitskaart en grondwaterkwaliteitskaart gemeente Someren SOB016556.RAP001 Opdrachtgever: Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant

WSP 10 januari 2022 pagina 5/27

INLEIDING

1.1

AANLEIDING

Het toepassen van grond en gerijpte baggerspecie valt onder de regelgeving van het Besluit bodemkwaliteit [1] (hierna ‘het Besluit’). Hiervoor heeft de gemeente Someren in 2012 een bodemfunctieklassenkaart en bodemkwaliteitskaart[2] én een nota bodembeleid[3] opgesteld en bestuurlijk vastgesteld. Omdat de bodemfunctieklassenkaart en bodemkwaliteitskaart relatief oud zijn en in artikel 4.3.5 van de Regeling bodemkwaliteit [4] (hierna ‘de Regeling’) is aangegeven dat een bodemkwaliteitskaart formeel gezien niet ouder dan 5 jaar mag zijn, wil de gemeente de eerder opgestelde bodemfunctieklassenkaart en bodemkwaliteitskaart actualiseren. Naast inzicht in de bodemkwaliteit wil de gemeente ook inzicht hebben in de grondwaterkwaliteit. De grondwaterkwaliteitskaarten kunnen worden gebruikt voor een apart traject naar beleid voor grondwater. In deze rapportage staat beschreven hoe de bodemfunctieklassenkaart is aangepast, volgens welke werkwijze de bodemkwaliteitskaart is geactualiseerd, hoe de grondwaterkwaliteitskaarten tot stand zijn gekomen en wat de resultaten zijn. Een toelichting op de in dit rapport gebruikte begrippen is opgenomen in bijlage 1.

1.2

DOELSTELLING

Het doel van het aanpassen van de bodemfunctieklassenkaart is om de gebieden met de bodemfuncties ‘Industrie’ en ‘Wonen’ beter weer te geven. Het doel van de bodemkwaliteitskaart is om een actueel en dekkend beeld te krijgen van de te verwachten diffuse chemische bodemkwaliteit in de gemeente. De achterliggende doelstelling is de wens van de gemeente om met de bodemkwaliteitskaart gebruik te kunnen blijven maken van de mogelijkheden die het Besluit en de Omgevingswet (die naar verwachting in 2022 inwerking treedt) bieden: — als bewijsmiddel voor de chemische kwaliteit van vrijkomende grond en van de ontvangende bodem (hierdoor hoeven minder partijkeuringen en bodemonderzoeken te worden uitgevoerd wat een kosten- en tijdbesparende factor is bij grondverzet); — bij het toepassen en tijdelijk opslaan van grond en baggerspecie op en in de landbodem; — als bewijsmiddel bij kleinschalig grondverzet; — om het grondstromenbeleid te optimaliseren (eventueel gebiedsspecifiek beleid mogelijk te maken); — het vaststellen van terugsaneerwaarden bij bodemsaneringen in het kader van de Wet bodembescherming[5] en het Besluit en de Regeling Uniforme Saneringen[6] [7]. Het doel van de grondwaterkwaliteitskaartenis om een beeld te krijgen van de grondwaterkwaliteit voor zware metalen in de gemeente Someren.

De grondwaterkwaliteitskaarten kunnen worden gebruikt om regionale achtergrondconcentratie en/of terugsaneerwaarden te definiëren.

SOB016556 - Bodemkwaliteitskaart en grondwaterkwaliteitskaart gemeente Someren SOB016556.RAP001 Opdrachtgever: Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant

WSP 10 januari 2022 pagina 6/27

2 BODEMFUNCTIEKLASSENKAART Op de bodemfunctieklassenkaart wordt de ligging van gebieden met de (toekomstige) bodemfuncties 'industrie' en 'wonen' aangegeven. De bodemfunctieklassenkaart wordt gebruikt voor het: — mede bepalen van de eisen waaraan de toe te passen grond moet voldoen (zie ook § 3.7.4); — vaststellen van terugsaneerwaarden bij bodemsaneringen in het kader van de Wet bodembescherming. De eerder vastgestelde bodemfunctieklassenkaart (2012) is aangepast. Met de aanpassingen zijn de gebieden met de bodemfuncties ‘Industrie’ en ‘Wonen’ beter weergegeven. In tabel 2.1 is de indeling van gebruiksvormen gegeven die in de bodemfunctieklassen ‘Industrie’, ‘Wonen’ en ‘Overig (Landbouw/natuur)’ vallen. Tabel 2.1 Indeling gebruiksvormen in bodemfunctieklassen BODEMFUNCTIEKLASSE

GEBRUIKSVORM

Industrie

— Alle verharde wegen en bijbehorende (onverharde) bermen (tot maximaal 10 meter vanaf de rand van de verharding). — Zone van 10 meter langs de Zuid-Willemsvaart (kanaalzone), voor zover deze niet tot het oppervlaktewaterlichaam behoort. — Industriële bedrijven binnen en buiten de bebouwde kom (voor zover aangewezen in het bestemmingsplan). — Parkeerterreinen (voor zover aangewezen in het bestemmingsplan).

Wonen

— Huidige en toekomstige woonwijken. — Alle (agrarische) bouwblokken met de functie wonen in het buitengebied (voor zover aangewezen in het bestemmingsplan). — Woningen gelegen op industrieterreinen (voor zover aangewezen in het bestemmingsplan). — Recreatieterreinen gelegen in of aangrenzend aan de bebouwde kommen. — Alle campings en woonwagenlocaties.

Overig (Landbouw/natuur)

— — — — —

Landbouw- en natuurgebieden. Volkstuinen en moestuinen. Recreatieterreinen in het buitengebied en intensief (gebruikte) grond. Provinciale beschermingsgebieden zoals Natura2000 en Natuurnetwerk Nederland. Kassen.

Onder de onverharde wegbermen wordt verstaan de strook grond naast de verharde (klinker- of asfalt)weg. De strook omvat de bodemlaag tot maximaal 0,5 meter diepte, en heeft gerekend vanuit de wegverharding een maximale breedte van 10 meter. De onverharde wegberm wordt begrensd door (zie ook figuur 2.1): — de erfgrens of; — de meest afgelegen insteek van een droge bermsloot of; — de meest nabij gelegen insteek van een natte bermsloot of; — als voorgaande niet aanwezig zijn, de overgang naar andere begroeiing (houtopstanden zoals hagen, struiken, bosschages, bos). Voor wegbermen gelegen in gebieden van het Natuurnetwerk Nederland (NNN, de voormalige Ecologische Hoofdstructuur) geldt voor beide zijden van het wegvak een strook van maximaal 2 meter. Dit in verband met de ecologische functie van de wegbermen. Buiten de aangegeven strook mag in de wegbermen alleen schone grond worden toegepast.

SOB016556 - Bodemkwaliteitskaart en grondwaterkwaliteitskaart gemeente Someren SOB016556.RAP001 Opdrachtgever: Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant

WSP 10 januari 2022 pagina 7/27

Figuur 2.1 Begrenzing wegbermen (bron: brief van het voormalige Ministerie van Verkeer en Waterstaat, Dienst Verkeer en Scheepvaart, kenmerk RWS/DVS‐2009/2932, 19 november 2009).

SOB016556 - Bodemkwaliteitskaart en grondwaterkwaliteitskaart gemeente Someren SOB016556.RAP001 Opdrachtgever: Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant

WSP 10 januari 2022 pagina 8/27

3 BODEMKWALITEITSKAART De bodemkwaliteitskaart is opgesteld volgens de Richtlijn bodemkwaliteitskaarten[8]. Er is gewerkt volgens het in de Richtlijn bodemkwaliteitskaarten opgenomen stappenplan. Hieronder zijn de verschillende stappen weergegeven, die in de volgende paragrafen nader worden toegelicht. In de Richtlijn bodemkwaliteitskaarten is aangegeven dat de stappen niet chronologisch gevolgd hoeven te worden. Wel is het noodzakelijk dat alle stappen terugkomen in de werkwijze bij het vervaardigen van de bodemkwaliteitskaart. Stap 1: Stap 2: Stap 3: Stap 4: Stap 5: Stap 6: Stap 7: Stap 8:

Opstellen programma van eisen. Vaststellen onderscheidende gebiedskenmerken. Gegevensverzameling en gegevensbewerking. Indelen bodembeheergebied in deelgebieden. Controle indeling van het bodembeheergebied. Verzamelen aanvullende informatie. Vaststellen bodemkwaliteitszones. Bodemkwaliteitskaart (kaart uitgesloten locaties/gebieden, ontgravingskaart en toepassingskaart).

3.1

STAP 1: OPSTELLEN PROGRAMMA VAN EISEN

Voor deze bodemkwaliteitskaart zijn de volgende definities vastgesteld: — Het beheergebied van de bodemkwaliteitskaart omvat het grondgebied van de gemeente Someren. — De bodemkwaliteitskaart is opgesteld voor de landbodem van het beheergebied voor de bodemlaag vanaf het maaiveld tot en met 2,0 meter diepte. — De volgende locaties en gebieden zijn uitgesloten van de bodemkwaliteitskaart: • (Voormalige) stortplaatsen. • (Voormalige) saneringslocaties. • Locaties waar bodemverontreiniging boven de interventiewaarde is aangetoond. • Locaties waar potentieel bodembedreigende (bedrijfs)activiteiten hebben plaatsgevonden of vinden. • Locaties waar brand is geweest. • Locaties waar bij calamiteiten mogelijk bodemvreemde stoffen op of in de bodem zijn gelekt. • Locaties die zijn opgehoogd met materiaal van onbekende aard en/of samenstelling. • De rijksweg A67 en de provinciale weg N266 inclusief de onverharde bermen. • (Voormalige) zinkassenwegen en zinkassenerven. In overleg met de gemeente zijn de volgende wegen in Someren óók beoordeeld als zinkasweg: Laarstraat, Michelslaan, Nederweertseweg, Ploegstraat en Vlasstraat. • Opritten aansluitend op (voormalige) zinkassenerven.

• Waterbodems (ander bevoegd gezag; Rijkswaterstaat (Zuid-Willemsvaart) of het waterschap De Dommel dan wel het Waterschap Aa en Maas (overige oppervlaktewaterlichamen)) met uitzondering van de drogere oevergebieden zoals gedefinieerd in de Waterregeling [9]. • De bodemlaag dieper dan 2,0 meter onder het maaiveld. • Ook het grondwater maakt geen onderdeel uit van de bodemkwaliteitskaart. Hiervoor zijn aparte grondwaterkwaliteitskaarten opgesteld. — De bodemkwaliteitskaart is opgesteld voor de stoffen barium (zie ook bijlage 1 kopje ‘Barium’), cadmium, kobalt, koper, kwik, molybdeen, lood, nikkel, zink, minerale olie en de stofgroepen polychloorbifenylen (PCB) en polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK). — De gegevens voor de bodemkwaliteitskaart zijn afkomstig uit het bodeminformatiesysteem van de gemeente Someren (d.d. 10 en 25 november 2021) waarin zij haar bodemgegevens registreert en beheert.

SOB016556 - Bodemkwaliteitskaart en grondwaterkwaliteitskaart gemeente Someren SOB016556.RAP001 Opdrachtgever: Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant

WSP 10 januari 2022 pagina 9/27

3.2 STAPPEN 2 EN 4: ONDERSCHEIDENDE GEBIEDSKENMERKEN EN INDELEN BODEMBEHEERGEBIED IN DEELGEBIEDEN De basis van deze bodemkwaliteitskaart is het identificeren van deelgebieden met onderscheidende gebiedskenmerken. De verwachting is dat de kwaliteit tussen deelgebieden kan verschillen als gevolg van de verschillende gebiedskenmerken. Op basis van de gebruikshistorie, de ontwikkeling van wijken of gebieden, het huidig gebruik en de verwachte bodemkwaliteit zijn de deelgebieden gedefinieerd. Binnen een deelgebied wordt de bodemkwaliteit homogeen verondersteld (vergelijkbare kwaliteit). Voor deze bodemkwaliteitskaart is in overleg met de gemeente en de Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant (hierna ‘ODZOB)’ uitgegaan van de bodemkwaliteitszones zoals die in de eerder opgestelde bodemkwaliteitskaart zijn gedefinieerd. In overleg met de gemeente vervalt de eerder gedefinieerde bodemkwaliteitszone van de bovengrond “Bermen van overige (niet-asfalt) wegen” in deze bodemkwaliteitskaart naar de omliggende bodemkwaliteitszone. Er is een indeling gemaakt voor de bovengrond (traject vanaf het maaiveld tot en met 0,5 meter diepte) en de ondergrond (traject vanaf 0,5 meter diepte tot en met 2,0 meter diepte). De volgende voorlopige deelgebieden zijn onderscheiden: — Bebouwde kom industrie (boven- en ondergrond). — Bebouwde kom wonen (boven- en ondergrond). — Buitengebied (boven- en ondergrond).

— Bermen van asfaltwegen (bovengrond).

3.3 GEGEVENSVERZAMELING EN GEGEVENSBEWERKING 3.3.1 SELECTEREN BESCHIKBARE GEGEVENS De gegevens voor de bodemkwaliteitskaart zijn afkomstig uit het bodeminformatiesysteem van de gemeente Someren (d.d. 10 en 25 november 2021) waarin zij haar bodemgegevens registreert en beheert. In bijlage 2 staat een overzicht van de selecties die zijn uitgevoerd om tot een representatieve dataset voor deze bodemkwaliteitskaart te komen.

3.3.2 HET SAMENVOEGEN VAN PUNT- EN MENGMONSTERS De dataset voor deze bodemkwaliteitskaart bestaat uit meng- en puntmonsters met meetgegevens. De landelijke IPO Werkgroep Achtergrondgehalten heeft onderzocht wat de invloed is van het meenemen van zowel punt- als mengmonsters op de berekening van percentielwaarden van de meetgegevens [10]. De resultaten laten zien dat percentielwaarden die zijn gebaseerd op een bestand met meetgegevens van zowel punt- als mengmonsters, vrijwel identiek zijn aan percentielwaarden die zijn gebaseerd op een bestand met meetgegevens van alléén mengmonsters. Er bestaan daarom geen praktische bezwaren tegen het berekenen van de bodemkwaliteit uit een bestand met meetgegevens, afkomstig van zowel punt- als mengmonsters. In dit project zijn de meetgegevens van de mengmonsters éénmaal meegenomen.

3.3.3 HET VERVANGEN VAN WAARDEN BENEDEN DE DETECTIELIMIET Bij analyses komt het vaak voor dat een bepaalde stof in het grond(meng)monster aanwezig is in een concentratie beneden de detectiegrens van de gangbare analyseapparatuur. Hoewel de werkelijke waarde onbekend is (de waarde kan variëren van nul tot de detectielimiet) leveren deze monsters wel waardevolle informatie voor de gemiddelde SOB016556 - Bodemkwaliteitskaart en grondwaterkwaliteitskaart gemeente Someren SOB016556.RAP001 Opdrachtgever: Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant

WSP 10 januari 2022 pagina 10/27

bodemkwaliteit in een gebied. Voor deze analyseresultaten is de methode van de Richtlijn bodemkwaliteitskaarten gehanteerd. Deze methode houdt in dat de gerapporteerde detectielimieten worden vermenigvuldigd met een factor 0,7 om tot een rekenwaarde te komen. De opgegeven detectielimiet van een bepaalde stof verschilt van rapport tot rapport. Verhoogde detectielimieten komen voor bij verstoringen in de grond(meng)monstermatrix. Daarnaast zijn de detectielimieten in de loop der jaren lager geworden doordat nauwkeuriger analyseapparatuur beschikbaar is gekomen.

3.3.4 HET OPSPOREN VAN UITBIJTERS Ondanks dat er representatieve meetgegevens zijn geselecteerd, kan er sprake zijn van uitschieters in de dataset: extreem hoge gehalten als gevolg van bijvoorbeeld typefouten tijdens de invoer, onbetrouwbare analyses of lokale verontreinigingen door lokale bronnen die niet als zodanig in het bodeminformatiesysteem zijn aangegeven. Hierbij worden vaak bij meerdere stoffen in hetzelfde monster relatief hoge gehalten aangetroffen. Per deelgebied en per stof zijn met een visuele methode (scatterplots) extreme gehalten gemarkeerd. Voor de extreme gehalten is nagegaan of deze tot een lokale bron, type- of meetfout zijn te herleiden. In die situaties zijn de analyseresultaten uit de dataset verwijderd of aangepast. In bijlage 3A staat een overzicht van de uiteindelijk verwijderde uitbijters.

3.4 STAP 5: CONTROLE INDELING VAN HET BODEMBEHEERGEBIED 3.4.1 AANTAL EN SPREIDING MEETGEGEVENS De Richtlijn bodemkwaliteitskaarten stelt de volgende minimale eisen aan het aantal en de spreiding van meetgegevens per deelgebied: — Per deelgebied zijn voor alle stoffen ten minste 20 meetgegevens beschikbaar. — De meetgegevens liggen voldoende verspreid over het deelgebied: • Voor aaneengesloten deelgebieden bij een systematische indeling in 20 vakken zijn in tenminste 10 vakken één of meer meetgegevens beschikbaar. • Voor elk niet-aaneengesloten deel van een deelgebied zijn ten minste 3 meetgegevens beschikbaar. De onderscheiden definitieve deelgebieden voldoen aan de minimumeisen van de Richtlijn bodemkwaliteitskaarten.

3.4.2 SPLITSEN VAN DEELGEBIEDEN Op stofniveau is bekeken of er een ruimtelijke clustering aanwezig is van hoge of lage gehalten. Op basis van ervaringen van WSP bij andere bodemkwaliteitskaarten is de ruimtelijke clustering onderzocht wanneer zware metalen en minerale olie een variatiecoëfficiënt hoger dan 1,5 hebben en de stofgroepen polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK) en polychloorbifenylen (PCB) een variatiecoëfficiënt hoger dan 2. Een hoge variatiecoëfficiënt is een indicatie van een mogelijke ruimtelijke clustering met hogere of lagere gehalten. De overzichten van de variatiecoëfficiënten staan in bijlage 4 (kolom ‘VC’). Hieruit blijkt, dat bij alle deelgebieden, uitgezonderd het deelgebied van de bovengrond “B1. Bebouwde kom industrie”, voor PAK sprake is van een hoge variatiecoëfficiënt. De locaties waar de relatief hoge waarden zijn vastgesteld vertonen binnen de deelgebieden zelf

SOB016556 - Bodemkwaliteitskaart en grondwaterkwaliteitskaart gemeente Someren SOB016556.RAP001 Opdrachtgever: Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant

WSP 10 januari 2022 pagina 11/27

geen ruimtelijke clustering. De relatief hoge variatiecoëfficiënten geven daarmee geen aanleiding tot het splitsen van deelgebieden.

3.5 STAP 6: VERZAMELEN AANVULLENDE INFORMATIE EN VASTSTELLEN DEFINITIEVE DEELGEBIEDEN EN BODEMKWALITEITSZONES Stap 6 ‘verzamelen aanvullende informatie’ is niet uitgevoerd. Zoals in § 3.4.1 is gesteld, alle onderscheiden definitieve deelgebieden voldoen aan de minimumeisen van de Richtlijn bodemkwaliteitskaarten. De deelgebieden worden daarom definitief vastgesteld. De definitieve deelgebieden worden de bodemkwaliteitszones van de gemeente. Voor de bovengrond (traject vanaf het maaiveld tot en met 0,5 meter diepte) en de ondergrond (traject vanaf 0,5 meter diepte tot en met 2,0 meter diepte) zijn de volgende bodemkwaliteitszones onderscheiden (zie ook de kaartbijlagen 2): — B1/O1. Bebouwde kom industrie. — B2/O2. Bebouwde kom wonen. — B3/O3. Buitengebied. — B4. Bermen van asfaltwegen *. * Alleen voor het traject vanaf het maaiveld tot en met 0,5 meter diepte. Voor het traject vanaf 0,5 meter tot en met 2,0 meter diepte geldt de bodemkwaliteitszone van het omliggend gebied.

3.6 STAP 7: VASTSTELLEN EN KARAKTERISEREN BODEMKWALITEITSZONES De gemiddelde gehalten van de bodemkwaliteitszones (zie bijlage 4, kolom 'Gem') zijn getoetst aan de normen uit de Regeling. De bodemkwaliteitszones kunnen vallen in de bodemkwaliteitsklasse Landbouw/natuur (Achtergrondwaarden, AW2000), Wonen of Industrie. De toetsingsmethodiek voor het bepalen van de bodemkwaliteitsklasse is opgenomen in bijlage 1 onder het kopje ‘Bodemkwaliteitsklasse’. De toetsingsmethodiek voor het bepalen van de kwaliteitsklasse ‘Wonen’ is voor de bodemkwaliteitsklasse minder streng dan de toetsingsmethodiek voor het bepalen van de ontgravingsklasse (zie ook § 3.7.3 en bijlage 1 onder het kopje ‘Ontgravingskaart’). Met de minder strenge toets wordt voorkomen dat de bodemkwaliteit van een gebied op basis van één stof wordt ingedeeld in de bodemkwaliteitsklasse ‘Industrie’. Dit zou in de praktijk de ongewenste situatie kunnen opleveren dat ook voor alle overige stoffen minder strenge regels gelden en de concentraties kunnen toenemen tot de maximale waarden voor de functie Industrie. Hierdoor verslechtert de kwaliteit van het gebied. Dit kan zich met name voordoen bij licht verontreinigde industriegebieden. In de gemeente Someren komt deze situatie niet voor. In tabel 3.1 is aangegeven in welke bodemkwaliteitsklasse iedere bodemkwaliteitszone valt.

In bijlage 4 zijn de gespecificeerde beoordelingen weergegeven. De bodemkwaliteitsklasse wordt samen met de bodemfunctieklasse gebruikt voor het bepalen van de toepassingseis (zie § 3.7.4). Controle saneringscriterium In de Richtlijn bodemkwaliteitskaarten staat vermeld, dat voor elke bodemkwaliteitszone met een 95-percentielwaarde boven de interventiewaarde uit de Wet bodembescherming een controle op het saneringscriterium nodig is. Bij een overschrijding is het niet verantwoord om zonder partijkeuring grondverzet vanuit de betreffende zone te laten plaatsvinden. Deze situatie komt in de gemeente Someren niet voor. Heterogeniteit Naast de percentielwaarden en variatiecoëfficiënt is ook de heterogeniteit van de meetgegevens berekend, volgens de methodiek zoals beschreven onder het kopje ‘Heterogeniteit’ in bijlage 1. In de gemeente Someren is in de bodemkwaliteitszone van de bovengrond “B2. Bebouwde kom wonen” en “B4. Bermen van asfaltwegen” sprake van

SOB016556 - Bodemkwaliteitskaart en grondwaterkwaliteitskaart gemeente Someren SOB016556.RAP001 Opdrachtgever: Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant

WSP 10 januari 2022 pagina 12/27

sterke heterogeniteit voor minerale olie en/of zink (zie tabel 3.1). De overzichten van de heterogeniteitsindex per stof en per bodemkwaliteitszone staan in de bijlagen 4 (kolom 'Heterogeniteit'). Wanneer de diffuse bodemkwaliteit in een bodemkwaliteitszone sterk heterogeen is verdeeld, is de betrouwbaarheid van het gemiddelde gehalte in de zone kleiner. In deze bodemkwaliteitszones zijn ruim voldoende meetgegevens aanwezig om het gemiddelde gehalte (en dus de kwaliteit) goed te beschrijven. Hierdoor is de heterogeniteit voor de gemeente geen aanleiding om aanvullend onderzoek voorafgaand aan het grondverzet te eisen. Tabel 3.1 Bodemkwaliteitsklasse en heterogeniteit per bodemkwaliteitszone en bodemlaag STERKE HETEROGENITEIT KWALITEITSBEPALENDE [AANTAL BODEMKWALITEITSZONE BODEMKWALITEITSKLASSE STOF MEETGEGEVENS] Bovengrond (traject vanaf het maaiveld tot en met 0,5 meter diepte) B1. Bebouwde kom industrie

Landbouw/natuur

B2. Bebouwde kom wonen

Landbouw/natuur

Zink [714]

B3. Buitengebied

Landbouw/natuur

B4. Bermen van asfaltwegen *

Wonen

Zink, PCB, PAK

Zink [92], minerale olie [80]

Ondergrond (traject vanaf 0,5 meter tot en met 2,0 meter diepte) O1. Bebouwde kom industrie

Landbouw/natuur

O2. Bebouwde kom wonen

Landbouw/natuur

O3. Buitengebied

Landbouw/natuur

Alleen voor het traject vanaf het maaiveld tot en met 0,5 meter diepte. Voor het traject vanaf 0,5 meter tot en met 2,0 meter diepte geldt de bodemkwaliteitszone van het omliggend gebied.

3.7 STAP 8: BODEMKWALITEIT 3.7.1 INLEIDING De bodemkwaliteitskaart bestaat uit drie hoofdkaarten: 1. Een kaart met uitgesloten locaties en gebieden. 2. De ontgravingskaart. 3. De toepassingskaart. In de volgende paragrafen wordt nader ingegaan op de hoofdkaarten.

3.7.2 KAART MET UITGESLOTEN LOCATIES EN GEBIEDEN In § 3.1 zijn de locaties aangegeven die zijn uitgesloten van de bodemkwaliteitskaart. De volgende uitgesloten locaties en gebieden zijn afgebeeld op de kaartbijlagen: — (Voormalige) stortplaatsen. — De rijksweg A67 en de provinciale weg N266 inclusief de onverharde bermen. — (Voormalige) zinkassenwegen. In overleg met de gemeente zijn de volgende wegen in Someren óók beoordeeld als zinkasweg: Laarstraat, Michelslaan, Nederweertseweg, Ploegstraat en Vlasstraat.

SOB016556 - Bodemkwaliteitskaart en grondwaterkwaliteitskaart gemeente Someren SOB016556.RAP001 Opdrachtgever: Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant

WSP 10 januari 2022 pagina 13/27

— Waterbodems (ander bevoegd gezag; Rijkswaterstaat (Zuid-Willemsvaart) of het waterschap De Dommel dan wel het Waterschap Aa en Maas (overige oppervlaktewaterlichamen)) met uitzondering van de drogere oevergebieden zoals gedefinieerd in de Waterregeling[9]. De ligging van de onderstaande uitgesloten locaties en gebieden zijn, soms vanwege het dynamische karakter of het relatief kleine oppervlak van het gebied, niet op de kaarten weergegeven: — (Voormalige) saneringslocaties. — Locaties waar bodemverontreiniging boven de interventiewaarde is aangetoond. — Locaties waar potentieel bodembedreigende (bedrijfs)activiteiten hebben plaatsgevonden of vinden. — Locaties waar brand is geweest. — Locaties waar bij calamiteiten mogelijk bodemvreemde stoffen op of in de bodem zijn gelekt. — Locaties die zijn opgehoogd met materiaal van onbekende aard en/of samenstelling. — (Voormalige) zinkassenerven en aansluitende opritten. — De bodemlaag dieper dan 2,0 meter onder het maaiveld. — Ook het grondwater maakt geen onderdeel uit van de bodemkwaliteitskaart. Hiervoor zijn aparte grondwaterkwaliteitskaarten opgesteld.

Voor informatie over deze locaties kan het bodeminformatiesysteem van de gemeente Someren / de Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant worden geraadpleegd (zie de website: https://noord-brabant.omgevingsrapportage.nl/), of contact worden opgenomen met de Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant (bodemloket@odzob.nl, tel: 088-3690369). Ook moet voorafgaand aan het grondverzet het formulier toets herkomst grondverzet volledig worden ingevuld (zie bijlage 11 van de Nota bodembeheer gemeente Someren[11]). Deze bodemkwaliteitskaart kan niet worden gebruikt als bewijsmiddel voor de grond die wordt ontgraven ter plaatse van de uitgesloten locaties en gebieden. Ook mag deze bodemkwaliteitskaart niet worden gebruikt om de toepassingseis te bepalen als grond op deze locaties/gebieden wordt toegepast. In de nota bodembeheer [11] wordt hier nader op ingegaan.

3.7.3 ONTGRAVINGSKAART De ontgravingskaart geeft de te verwachten kwaliteit aan van de eventueel te ontgraven grond op een voor de bodemkwaliteitskaart niet uitgesloten locatie/gebied. Deze kaart mag onder bepaalde voorwaarden worden gebruikt als bewijsmiddel voor de chemische kwaliteit van de te ontgraven grond, als deze grond elders nuttig wordt toegepast. Voorafgaand aan het grondverzet moet altijd informatie worden achterhaald waaruit blijkt dat de locatie onderdeel uitmaakt van de bodemkwaliteitskaart. In de nota bodembeheer gemeente Someren[11] wordt hier nader op ingegaan. De kaart doet alleen een uitspraak over welke kwaliteit in het algemeen verwacht mag worden. De kwaliteit van een individuele partij kan daarvan afwijken. De ontgravingskwaliteit is net als de bodemkwaliteitsklasse gebaseerd op het gemiddelde gehalte van een bodemkwaliteitszone (zie bijlage 4, kolom 'Gem') en getoetst aan de toetsingswaarden uit de Regeling. Om het standstill-principe voor de bodemkwaliteit op gebiedsniveau te kunnen waarborgen, is de toetsing voor de kwaliteitsklasse ‘Wonen’ voor het bepalen van de ontgravingskwaliteit strenger dan voor het bepalen van de bodemkwaliteit (zie ook § 3.6). De toetsingsmethodiek is opgenomen in bijlage 1 onder het kopje ‘Ontgravingskaart’, ter vergelijking zie ook het kopje ‘Bodemkwaliteitsklasse’.

In tabel 3.2 is de te verwachten ontgravingsklasse per bodemkwaliteitszone aangegeven. De ontgravingskaart per bodemlaag is opgenomen in de kaartbijlagen 3. De kleuren in tabel 3.2 komen overeen met de gebruikte kleuren op de kaartbijlagen.

SOB016556 - Bodemkwaliteitskaart en grondwaterkwaliteitskaart gemeente Someren SOB016556.RAP001 Opdrachtgever: Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant

WSP 10 januari 2022 pagina 14/27

Tabel 3.2 Verwachte ontgravingsklasse per bodemkwaliteitszone VERWACHTE BODEMKWALITEITSZONE ONTGRAVINGSKLASSE

KWALITEITSBEPALENDE 95-PERCENTIELWAARDE STOF > INTERVENTIEWAARDE

Bovengrond (traject vanaf het maaiveld tot en met 0,5 meter diepte) B1. Bebouwde kom industrie

Landbouw/natuur

B2. Bebouwde kom wonen

Landbouw/natuur

B3. Buitengebied

Landbouw/natuur

B4. Bermen van asfaltwegen *

Wonen

Zink, PCB, PAK

Ondergrond (traject vanaf 0,5 meter tot en met 2,0 meter diepte) O1. Bebouwde kom industrie

Landbouw/natuur

O2. Bebouwde kom wonen

Landbouw/natuur

O3. Buitengebied

Landbouw/natuur

Alleen voor het traject vanaf het maaiveld tot en met 0,5 meter diepte. Voor het traject vanaf 0,5 meter tot en met 2,0 meter diepte geldt de bodemkwaliteitszone van het omliggend gebied.

3.7.4 TOEPASSINGSKAART De toepassingskaart is opgesteld aan de hand van de vastgestelde bodemkwaliteitsklasse en de (toekomstige) functie van de bodem. Op basis van deze dubbele toets, waarbij de strengste toets doorslaggevend is, wordt voor elke bodemkwaliteitszone de toepassingseis vastgesteld (zie bijlage 1 onder het kopje ‘Toepassingseis kwaliteit toe te passen grond op of in de bodem’). Voorafgaand aan het grondverzet moet altijd informatie worden achterhaald waaruit blijkt dat de locatie onderdeel uitmaakt van de bodemkwaliteitskaart. In de nota bodembeheer gemeente Someren[11] wordt hier nader op ingegaan. In tabel 3.3 is de toepassingseis volgens het generieke kader van het Besluit per bodemkwaliteitszone aangegeven. Op de kaartbijlagen 4 staat per bodemlaag aangegeven welke toepassingseis er geldt. De kleuren in tabel 3.3 komen overeen met de gebruikte kleuren op kaartbijlage 1 (bodemfunctieklassenkaart) en de kaartbijlagen 4 (toepassingskaarten).

SOB016556 - Bodemkwaliteitskaart en grondwaterkwaliteitskaart gemeente Someren SOB016556.RAP001 Opdrachtgever: Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant

WSP 10 januari 2022 pagina 15/27

Tabel 3.3 Toepassingseisen per combinatie (voorkomende) bodemfunctie- en bodemkwaliteitsklasse conform het generieke kader van het Besluit

VOORKOMENDE BODEMKWALITEITSZONE BODEMFUNCTIES

TOEPASSINGSEIS GENERIEK KADER BESLUIT BODEMKWALITEITSKLASSE BODEMKWALITEIT

Bovengrond (traject vanaf het maaiveld tot en met 0,5 meter diepte) B1. Bebouwde kom industrie B2. Bebouwde kom wonen

Industrie Industrie Wonen

Landbouw/natuur

Wonen

Industrie B3. Buitengebied

Wonen Overig (Landbouw/natuur)

B4. Bermen van asfaltwegen *

Industrie

Ondergrond (traject vanaf 0,5 meter tot en met 2,0 meter diepte) O1. Bebouwde kom industrie O2. Bebouwde kom wonen

Industrie Industrie Wonen

Landbouw/natuur

Industrie O3. Buitengebied

Wonen Overig (Landbouw/natuur)

Alleen voor het traject vanaf het maaiveld tot en met 0,5 meter diepte. Voor het traject vanaf 0,5 meter tot en met 2,0 meter diepte geldt de bodemkwaliteitszone van het omliggend gebied.

3.8 EVALUATIE EERDER OPGESTELDE BODEMKWALITEITSKAART De eerder vastgestelde bodemkwaliteitskaart is op een aantal onderdelen gewijzigd: — De bodemfunctieklassenkaart is op enkele punten gewijzigd waarmee de bodemfuncties ‘Wonen’ en ‘Industrie’ beter worden weergegeven. — Met de wijzigingen van de bodemfunctieklassenkaart zijn ook enkele bodemkwaliteitszones gewijzigd. — De namen van de bodemkwaliteitszones zijn beter omschreven. — In overleg met de gemeente vervalt de bodemkwaliteitszone van de bovengrond “Bermen van overige (niet-asfalt) wegen” in deze bodemkwaliteitskaart naar de omliggende bodemkwaliteitszone. In vergelijking met de eerder vastgestelde bodemkwaliteitskaart zijn de te verwachten ontgravingsklassen en de generieke toepassingseisen in de gemeente niet gewijzigd.

SOB016556 - Bodemkwaliteitskaart en grondwaterkwaliteitskaart gemeente Someren SOB016556.RAP001 Opdrachtgever: Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant

WSP 10 januari 2022 pagina 16/27

3.9 BIJZONDERE OMSTANDIGHEDEN De bodemkwaliteitskaart doet geen uitspraak over de kwaliteit van de bodem ter plaatse van voor bodemverontreiniging verdachte locaties, locaties met lokale verontreinigingen, gesaneerde locaties of locaties met onvoorziene visuele waarnemingen (bodemvreemde materialen, kleur, geur). Op deze locaties wordt een afwijkende (slechtere) bodemkwaliteit dan in de omgeving verwacht. Daarom moet voorafgaand aan het grondverzet altijd informatie worden achterhaald waaruit blijkt of de locatie is uitgesloten van de bodemkwaliteitskaart. In de nota bodembeheer gemeente Someren[11] wordt hier nader op ingegaan. Ook door de provincie aangewezen beschermingsgebieden vallen onder locaties met bijzondere omstandigheden voor grondverzet. Voorafgaand aan grondverzet moet zowel voor de ontgravingslocatie als op de toepassingslocatie worden nagegaan of er naar aanleiding van de ligging in één of meerdere beschermingsgebieden restricties zijn ten aanzien van het grond- en baggerverzet. Voorbeelden hiervan zijn gebieden met archeologische, cultuurhistorische, of aardkundige waarden, Natura2000-gebieden of gebieden die onderdeel uitmaken van het Natuurnetwerk Nederland (NNN, voormalige EHS): https://kaartbank.brabant.nl/viewer/app/bodematlas.

SOB016556 - Bodemkwaliteitskaart en grondwaterkwaliteitskaart gemeente Someren SOB016556.RAP001 Opdrachtgever: Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant

WSP 10 januari 2022 pagina 17/27

4 GRONDWATERKWALITEITSKAART Naast inzicht in de bodemkwaliteit is ook inzicht verkregen in de grondwaterkwaliteit en zijn grondwaterkwaliteitskaarten opgesteld. De grondwaterkwaliteitskaarten worden gebruikt voor een apart traject naar beleid voor grondwater en vallen niet onder de nota bodembeheer. Voor de grondwaterkwaliteitskaarten is een aantal technische stappen uitgevoerd: — Verzamelen en selecteren digitale gegevens uit het bodeminformatiesysteem van de gemeente. — Indeling in bijzondere gebieden. — Voorbewerken dataset. — Opstellen kaarten.

4.1

GEGEVENSVERZAMELING EN -BEWERKING

4.1.1

GEGEVENSVERZAMELING

De grondwaterkwaliteitskaart is gebaseerd op de gegevens van 11 zware metalen 1 die afkomstig zijn uit het bodeminformatiesysteem van de gemeente (zie § 3.1). Verder zijn de volgende digitale bestanden gebruikt: — Contouren van bodemgebruikskaart, specifiek van gebieden met agrarische functie waar kans is op beregening van gewassen en/of drenking van vee met lokaal grondwater (bron: CBS)[12]. — Contouren van drinkwaterwingebieden (waterwin- en grondwaterbeschermingsgebieden, bron: provincie NoordBrabant). — Contouren van de bebouwde kombegrenzing (bron: CBS). De volgende selecties zijn uitgevoerd om de grondwatergegevens te selecteren: — Alle beschikbare meetgegevens vanaf 1 januari 2000 zijn gebruikt. — Alleen ondiepe grondwatermonsters zijn geselecteerd, te weten monsters met een dieptetraject van 0 tot 5 m-mv. Het dieptetraject van een grondwatermonster is gebaseerd op het gemiddelde van de begin- en einddiepte van een grondwatermonster. Grondwatermonsters met onbekende diepte zijn niet gebruikt.

4.1.2 GEGEVENSBEWERKING Omdat er geen voorschriften zijn voor het maken van grondwaterkwaliteitskaarten is voor een deel dezelfde werkwijze gevolgd als bij de bodemkwaliteitskaart. Voor de onderbouwing van de gemeentelijke grondwaterkwaliteit zijn representatieve meetgegevens uit het bodeminformatiesysteem geselecteerd op basis van de volgende criteria: — Bij grondwateranalyses komt het vaak voor dat een bepaalde stof in een concentratie beneden de detectiegrens van de gangbare analyseapparatuur wordt gemeten. Hoewel de werkelijke waarde onbekend is (de waarde kan variëren van nul tot de detectielimiet) leveren deze gegevens wel waardevolle informatie voor de grondwaterkwaliteit in een gebied. Voor deze analyseresultaten is de methode van de Richtlijn bodemkwaliteitskaarten gehanteerd. Deze methode houdt in dat de gerapporteerde detectielimieten worden vermenigvuldigd met een factor 0,7 om tot een rekenwaarde te komen — In overleg met de gemeente Someren zijn enkele extreem hoge zinkgehalten en een enkel extreem hoog nikkelen cadmiumgehalte in het grondwater uit de dataset van de grondwaterkwaliteitskaart gehaald (zie bijlage 3B). — Als er meerdere grondwateranalyses op hetzelfde coördinaat beschikbaar zijn, dan is de maximaal gemeten concentratie aan een stof meegenomen in de berekening van het kaartbeeld. De coördinaten zijn hierbij afgeleid 1

Arseen, barium, cadmium, chroom, kobalt, koper, kwik, lood, molybdeen, nikkel en zink.

SOB016556 - Bodemkwaliteitskaart en grondwaterkwaliteitskaart gemeente Someren SOB016556.RAP001 Opdrachtgever: Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant

WSP 10 januari 2022 pagina 18/27

van het middelpunt van de onderzoekslocatie; coördinaten van de individuele peilbuizen zijn voor het gros van de metingen niet beschikbaar. Dit betekent dat wanneer meerdere grondwateranalyses binnen hetzelfde onderzoek zijn uitgevoerd, alleen de hoogst gemeten concentraties in het totale onderzoek zijn gebruikt voor de kaart. In de statistische berekening (bijlage 5) zijn wél alle grondwateranalyses op dezelfde locatie apart meegenomen.

4.2 INDELING IN BIJZONDERE GEBIEDEN Met de grondwaterkwaliteitskaarten kan worden onderzocht of het grondwater wordt gebruikt in gebieden met een gevoelige gebruiksfunctie. Met de grondwaterkwaliteitskaarten kan worden ingeschat of door het gebruik van het (ondiepe) grondwater negatieve effecten kunnen ontstaan. Om deze inschatting te maken zijn gebieden met een gevoelige gebruiksfunctie onderscheiden: — Agrarische gebieden waar sprake kan zijn van beregening van (consumptie)gewassen of van veedrenking. — Drinkwaterwingebieden. In de gemeente Someren liggen het waterwingebied Someren en de omliggende boringvrijezone. De agrarische gebieden zijn in kaart gebracht met behulp van de bodemgebruikskaart en de contouren van de bebouwde kom van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Hierop zijn alle gebruiksfuncties geselecteerd die vallen binnen de hoofdcategorie ‘Agrarisch terrein’. Dit is inclusief de functie glastuinbouw, omdat het ook daar mogelijk kan zijn dat voor beregening van (consumptie)gewassen gebruikt gemaakt wordt van lokaal grondwater. De gebieden met een gevoelige gebruiksfunctie zijn op de kaarten gearceerd weergegeven. Met de kaart kan op basis van de globale kwaliteit van het (ondiepe) grondwater (dieptetraject van 0 tot 5 m-mv) een uitspraak worden gedaan over mogelijke negatieve effecten door het gebruik van (ondiep) grondwater.

De kaart is echter slechts een eerste stap in het proces van uitwerken van grondwaterbeleid.

4.3 MAKEN GRONDWATERKWALITEITSKAART De geselecteerde gegevens zijn per stof (11 zware metalen 2) getoetst aan de streef-, (voormalige) tussen- en interventiewaarde. De concentraties zijn op een kaart weergegeven. Hierbij is met interpolatiemethode ‘IDW’ het tussenliggende gebied ingekleurd. ‘IDW’ is een vorm van interpolatie waarbij een bepaalde weging wordt toegepast op basis van afstand tot de meetpunten. De resulterende kaarten zijn op de kaartbijlagen 5 opgenomen. Bij de grondwaterkwaliteitskaarten van nikkel en zink zijn bijzondere lobvormen te zien. Dit is mogelijk veroorzaakt door een combinatie van beperkte spreiding van de meetpunten in delen van het buitengebied en de interpolatietechniek van ‘IDW’. De interpolatietechniek van ‘IDW’ is ook de oorzaak dat enkele ‘vlekken’ met overschrijdingen van tussen- en interventiewaarden relatief groot zijn. Anderzijds worden de grotere ‘vlekken’ met overschrijdingen van tussen- en interventiewaarden veroorzaakt door de lage dichtheid van peilbuizen in een gebied. De gegevens over risicogrenswaarden voor agrarisch gebruik, drinkwater en de mens zijn in tabel 4.1 en in bijlage 5 weergegeven.

Deze zijn overgenomen uit het rapport ‘Omgaan met regionaal verhoogde concentraties van zware metalen in het grondwater in Noord-Brabant’[13] en het drinkwaterbesluit[14] en het RIVM rapport “Technical evaluation of the Intervention Values forSoil/sediment and Groundwater” [15]. Op deze wijze kan met de grondwaterkwaliteitskaart een eerste indruk worden verkregen van gebieden waar mogelijk sprake is van overschrijding van deze risicogrenswaarde en of hier ook een gevoelige gebruiksfunctie aanwezig is.

Arseen, barium, cadmium, chroom, kobalt, koper, kwik, lood, molybdeen, nikkel en zink.

SOB016556 - Bodemkwaliteitskaart en grondwaterkwaliteitskaart gemeente Someren SOB016556.RAP001 Opdrachtgever: Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant

WSP 10 januari 2022 pagina 19/27

4.4 SIGNAALWAARDEN Op basis van de grondwaterkwaliteitskaarten heeft de gemeente Someren (zie tabel 4.1, bijlage 5 en de kaartbijlagen 5) voor de zware metalen barium, cadmium, chroom, kobalt, koper, nikkel en zink signaalwaarden vastgesteld, waarmee beoordeeld kan worden of gemeten grondwaterconcentraties bij bodemonderzoek aansluiten bij de natuurlijke achtergrondkwaliteit van het grondwater op een locatie. De 98-percentielwaarde3 (P98-waarde) van deze stoffen overschrijden de tussenwaarde en/of de interventiewaarde 4. Er is geen onderscheid gemaakt in zones. In de Nederlandse Richtlijn Bodembescherming[16] wordt aanbevolen om gebruik te maken van de P98-waarde als signaalwaarde. Uit tabel 4.1 blijkt dat de P98-waarden voor geen van de stoffen hoger is dan de risicogrenswaarden voor humane risico’s en beregening van gewassen. Voor arseen, cadmium, lood en nikkel zijn de P98-waarden hoger dan de risicogrenswaarden voor drinkwater. In het grondwaterbeschermingsgebied is een overschrijding van de interventiewaarde voor cadmium gemeten (zie kaartbijlage 5C). Voor lood wordt op 2 locaties in het grondwater de streefwaarde overschreden (zie kaartbijlage 5H). En overschrijding van de streefwaarde betekent een overschrijding van de risico-norm voor drinkwater (lood: streefwaarde 15 µg/l, risiconorm drinkwater: 10 µg/l).

Voor arseen, en nikkel worden in het grondwater op enkele locaties de streefwaarde overschreden. Een lichte overschrijding van de streefwaarde kan betekenen dat de risiconorm voor drinkwater wordt overschreden (arseen: streefwaarde 10 µg/l, risiconorm drinkwater: 10 µg/l; nikkel streefwaarde 15 µg/l, risiconorm drinkwater: 20 µg/l). Als gevolg van een gemeten sterke grondwaterverontreiniging met nikkel even ten noorden van het grondwaterbeschermingsgebied Someren en de gebruikte extrapolatietechniek worden mogelijk overschrijdingen van de risiconorm voor drinkwater vastgesteld in het grondwaterbeschermingsgebied (zie kaartbijlage 5J). Geadviseerd wordt hier contact over op te nemen met de drinkwatermaatschappij Brabant Water. Voor nikkel overschrijdt de signaalwaarde de risiconorm voor veedrenking. Uit kaartbijlage 5J blijkt dat op diverse locaties in de gemeente waar sprake is van agrarische gebruiksfuncties sprake is van interventiewaarde overschrijdingen. Een overschrijding van de interventiewaarde kan betekenen dat ook de risiconorm voor veedrenking kan worden overschreden (nikkel interventiewaarde 75 µg/l, risiconorm veedrenking: 100 µg/l). Als het voornemen bestaat grondwater te gebruiken voor veedrenking, of als dit al de situatie is, wordt geadviseerd het grondwater te (laten) onderzoeken.

3 4

98 procent van alle beschikbare gegevens voldoen aan deze waarde. De P98-waarde voor Barium overschrijdt de tussenwaarde.

SOB016556 - Bodemkwaliteitskaart en grondwaterkwaliteitskaart gemeente Someren SOB016556.RAP001 Opdrachtgever: Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant

WSP 10 januari 2022 pagina 20/27

Tabel 4.1 Signaalwaarden grondwater: 98-percentielwaarden zware metalen ten opzichte van verschillende risicogrenswaarden SIGN. NORMEN WET WAARDE BODEMBESCHERMING (in µg/l)

STOFFEN

Aantal

Streefwaarde (S)

98P

(S+I)/2 (vml. Tussenwaarde)

RISICOGRENSWAARDEN (in µg/l)

Interventie- Drinkwater waarde (I)

Humaan VeeBeregening risico drenking

Arseen

814

26,5

10,0

35,0

60,0

10,0

320,0

50,0

100,0

Barium

372

513,2

50,0

337,5

625,0

n.v.t.

3740,0

niet bekend

Cadmium

1187

6,23

0,4

3,2

6,0

5,0

11,0

10,0

Chroom

686

16,0

1,0

15,5

30,0

50,0

574,0

100,0

1000,0

Kobalt

370

93,0

20,0

60,0

100,0

n.v.t.

361,0

niet bekend

Koper

1198

65,0

15,0

45,0

75,0

2000,0

4060,0

200,0

500,0

Kwik

1018

0,07

0,1

0,2

0,3

1,0

28,0

niet bekend

10,0

Lood

1169

16,6

15,0

45,0

75,0

10,0

17,0

50,0

100,0

Molybdeen

368

13,47

5,0

152,5

300,0

n.v.t.

32500,0

niet bekend

Nikkel

1063

140,0

15,0

45,0

75,0

20,0

735,0

200,0

100,0

Zink

1143

900,0

65,0

432,5

800,0

3000,0

17700,0

2000,0

24000,0

27,0 130,0 513,2

Overschrijding risicogrenswaarde voor drinkwater Overschrijding risicogrenswaarde voor veedrenking Overschrijding voormalige tussenwaarde en/of interventiewaarde

4.5 EVALUATIE EERDER OPGESTELDE GRONDWATERKWALITEITSKAART De eerder opgestelde grondwaterkwaliteitskaart is opgesteld voor de volgende 6 zware metalen: cadmium, koper, kwik, lood, nikkel en zink. Deze grondwaterkwaliteitskaart is opgesteld voor 11 zware metalen: arseen, barium, cadmium, chroom, kobalt, koper, kwik, lood, molybdeen, nikkel en zink. Voor de 6 zware metalen die in beide grondwaterkwaliteitskaarten voorkomen, kan worden gesteld dat deze gemiddeld gezien min over meer overeenkomen. De statistische parameters van de hogere percentielwaarden van nikkel en zink vertonen grotere verschillen, waarbij de percentielwaarden van deze grondwaterkwaliteitskaart lager liggen. Hierbij moet worden opgemerkt dat van de eerder opgestelde grondwaterkwaliteitskaart niet meer te achterhalen is hoe de dataset op opgesteld en welke bewerkingen op die dataset zijn uitgevoerd.

SOB016556 - Bodemkwaliteitskaart en grondwaterkwaliteitskaart gemeente Someren SOB016556.RAP001 Opdrachtgever: Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant

WSP 10 januari 2022 pagina 21/27

5 SAMENVATTING EN CONCLUSIES Voor de gemeente Someren is de eerder opgestelde bodemfunctieklassenkaart geactualiseerd. Oók zijn een bodemkwaliteitskaart en grondwaterkwaliteitskaarten opgesteld. Op de bodemfunctieklassenkaart wordt de ligging van gebieden met de bodemfuncties 'Industrie' en 'Wonen' weergegeven. Op de ontgravingskaart wordt de te verwachten diffuse milieuhygiënische ontgravingskwaliteit van de gemeente weergegeven. Op de toepassingskaart is weergegeven aan welke kwaliteit de toe te passen grond of gerijpte baggerspecie moet voldoen. Met de grondwaterkwaliteitskaarten wordt een beeld verkregen van de grondwaterkwaliteit. De grondwaterkwaliteitskaarten kunnen worden gebruikt als één van de bronnen om signaalwaarden of terugsaneerwaarden te definiëren.

5.1

BODEMKWALITEITSKAART

In de bodemkwaliteitskaart van de gemeente zijn op basis van gebruik(shistorie) en verwachte bodemkwaliteit in totaal 4 bodemkwaliteitszones in de bodemlaag vanaf het maaiveld tot en met 0,5 meter diepte en 3 bodemkwaliteitszones in de bodemlaag vanaf 0,5 meter tot en met 2,0 meter diepte onderscheiden; zie de kaartbijlagen 2). De volgende uitgesloten locaties en gebieden zijn afgebeeld op de kaartbijlagen: — (Voormalige) stortplaatsen. — De rijksweg A67 en de provinciale weg N266 inclusief de onverharde bermen. — (Voormalige) zinkassenwegen. In overleg met de gemeente zijn de volgende wegen in Someren óók beoordeeld als zinkasweg: Laarstraat Michelslaan, Nederweertseweg, Ploegstraat en Vlasstraat. — Waterbodems (ander bevoegd gezag; Rijkswaterstaat (Zuid-Willemsvaart) of het waterschap De Dommel dan wel het Waterschap Aa en Maas (overige oppervlaktewaterlichamen)) met uitzondering van de drogere oevergebieden zoals gedefinieerd in de Waterregeling[9]. De ligging van de onderstaande uitgesloten locaties en gebieden zijn, soms vanwege het dynamische karakter of het relatief kleine oppervlak van het gebied, niet op de kaarten weergegeven: — (Voormalige) saneringslocaties. — Locaties waar bodemverontreiniging boven de interventiewaarde is aangetoond. — Locaties waar potentieel bodembedreigende (bedrijfs)activiteiten hebben plaatsgevonden of vinden.

— Locaties waar brand is geweest. — Locaties waar bij calamiteiten mogelijk bodemvreemde stoffen op of in de bodem zijn gelekt. — Locaties die zijn opgehoogd met materiaal van onbekende aard en/of samenstelling. — (Voormalige) zinkassenerven en aansluitende opritten. — De bodemlaag dieper dan 2,0 meter onder het maaiveld. — Ook het grondwater maakt geen onderdeel uit van de bodemkwaliteitskaart. Hiervoor zijn aparte grondwaterkwaliteitskaarten opgesteld. Voor informatie over deze locaties kan het bodeminformatiesysteem van de gemeente Someren / de Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant worden geraadpleegd (zie de website: https://noord-brabant.omgevingsrapportage.nl/), of contact worden opgenomen met de Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant (bodemloket@odzob.nl, tel: 088-3690369). Ook moet voorafgaand aan het grondverzet het formulier toets herkomst grondverzet volledig worden ingevuld (zie bijlage 11 van de Nota bodembeheer gemeente Someren[11]). In tabel 5.1 staat voor de onderscheiden bodemkwaliteitszones en dieptetrajecten een totaaloverzicht van de voorkomende bodemfunctieklassen, verwachte ontgravingsklassen en toepassingseisen.

SOB016556 - Bodemkwaliteitskaart en grondwaterkwaliteitskaart gemeente Someren SOB016556.RAP001 Opdrachtgever: Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant

WSP 10 januari 2022 pagina 22/27

Alle bodemkwaliteitszones zijn vastgesteld voor de stoffen barium (zie ook bijlage 1 kopje ‘Barium’), cadmium, kobalt, koper, kwik, molybdeen, lood, nikkel, zink, minerale olie en de stofgroepen polychloorbifenylen (PCB) en polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK). Op de ontgravingskaart (zie de kaartbijlagen 3) zijn de te verwachten kwaliteitsklassen weergegeven van de onderscheiden bodemkwaliteitszones. Op de toepassingskaart (zie de kaartbijlagen 4) zijn de toepassingseisen weergegeven die gelden voor de onderscheiden dieptetrajecten in een gebied als een partij grond wordt toegepast en gebruik wordt gemaakt van het generieke toetsingskader van het Besluit. In tabel 5.2 is de grondstromenmatrix weergegeven waarin de mogelijkheden voor grondverzet inzichtelijk zijn gemaakt als gebruik wordt gemaakt van het generieke kader van het Besluit. De gemeente is voor haar eigen grondgebied het bevoegd gezag voor het Besluit bij de toepassing van grond en gerijpte baggerspecie op of in de landbodem. Het vaststellen van de generieke bodemkwaliteitskaart kan beschouwd worden als een besluit van algemene strekking en wel een algemeen verbindend voorschrift (avv). Desgewenst kan, voor een breder draagvlaak, de bodemkwaliteitskaart door het college van burgemeester en wethouders worden vastgesteld. Dan is de procedure uit de Algemene wet bestuursrecht, Afdeling 3.4 (Art.

3:10), van toepassing. Vanwege het sinds 8 juli 2019 in werking getreden (tijdelijk) handelingskader voor hergebruik van PFAS-houdende grond en baggerspecie[17], maakt de gemeente gebruik van de bodemkwaliteitskaart en nota bodembeheer PFAS van de deelnemende gemeenten in Noord-Brabant[18]. De gehalten aan PFAS-verbindingen liggen onder de maximale toepassingswaarden voor de bodemfunctie Landbouw/natuur. Evaluatie eerder vastgestelde bodemkwaliteitskaart De eerder vastgestelde bodemkwaliteitskaart is op een aantal onderdelen gewijzigd: — De bodemfunctieklassenkaart is op enkele punten gewijzigd waarmee de bodemfuncties ‘Wonen’ en ‘Industrie’ beter worden weergegeven. — Met de wijzigingen van de bodemfunctieklassenkaart zijn ook enkele bodemkwaliteitszones gewijzigd. — De namen van de bodemkwaliteitszones zijn beter omschreven. — In overleg met de gemeente vervalt de bodemkwaliteitszone van de bovengrond “Bermen van overige (niet-asfalt) wegen” in deze bodemkwaliteitskaart naar de omliggende bodemkwaliteitszone. In vergelijking met de eerder vastgestelde bodemkwaliteitskaart zijn de te verwachten ontgravingsklassen en de generieke toepassingseisen in de gemeente niet gewijzigd.

SOB016556 - Bodemkwaliteitskaart en grondwaterkwaliteitskaart gemeente Someren SOB016556.RAP001 Opdrachtgever: Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant

WSP 10 januari 2022 pagina 23/27

Tabel 5.1 Totaaloverzicht bodemkwaliteitszones, verwachte ontgravingsklassen, toepassingseisen bij de voorkomende bodemfuncties conform het generieke kader van het Besluit bodemkwaliteit.

VOORKOMENDE BODEMKWALITEITSZONE BODEMFUNCTIES

VERWACHTE ONTGRAVINGSKLASSE (OBV GEMIDDELDE)

TOEPASSINGSEIS GENERIEK KADER BESLUIT BODEMKWALITEIT

Bovengrond (traject vanaf het maaiveld tot en met 0,5 meter diepte) B1. Bebouwde kom industrie B2. Bebouwde kom wonen

Industrie Industrie Wonen

Landbouw/natuur

Wonen

Industrie B3. Buitengebied

Wonen Overig (Landbouw/natuur)

B4. Bermen van asfaltwegen *

Industrie

Ondergrond (traject vanaf 0,5 meter tot en met 2,0 meter diepte) O1. Bebouwde kom industrie O2. Bebouwde kom wonen

Industrie Industrie Wonen

Landbouw/natuur

Industrie O3. Buitengebied

Wonen Overig (Landbouw/natuur)

Alleen voor het traject vanaf het maaiveld tot en met 0,5 meter diepte. Voor het traject vanaf 0,5 meter tot en met 2,0 meter diepte geldt de bodemkwaliteitszone van het omliggend gebied.

SOB016556 - Bodemkwaliteitskaart en grondwaterkwaliteitskaart gemeente Someren SOB016556.RAP001 Opdrachtgever: Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant

WSP 10 januari 2022 pagina 24/27

Toepassingslocatie

Uitgesloten gebied Onbekend

O3. Buitengebied Landbouw/natuur

Overig

O2. Bebouwde kom wonen Landbouw/natuur

B4. Bermen van asfaltwegen Wonen

O1. Bebouwde kom industrie

B3. Buitengebied Landbouw/natuur

Landbouw/natuur

B2. Bebouwde kom wonen Landbouw/natuur

Ondergrond 0,5-2,0 m-mv

B1. Bebouwde kom industrie Landbouw/natuur

ontgravingskwaliteit

Verwachte

Bovengrond 0-0,5 m-mv

Tabel 5.2 Mogelijkheden grondverzet generiek kader van het Besluit.

Toepassingseis

Bovengrond 0-0,5 m-mv B1. Bebouwde kom industrie

Landbouw/natuur

B2. Bebouwde kom wonen

Landbouw/natuur

B3. Buitengebied

Landbouw/natuur

B4. Bermen van Asfaltwegen *

Wonen

Ondergrond 0,5-2,0 m-mv O1. Bebouwde kom industrie

Landbouw/natuur

O2. Bebouwde kom wonen

Landbouw/natuur

O3. Buitengebied

Landbouw/natuur

Overig Uitgesloten gebied

Onbekend

Alleen voor het traject vanaf het maaiveld tot en met 0,5 meter diepte. Voor het traject vanaf 0,5 meter tot en met 2,0 meter diepte geldt de bodemkwaliteitszone van het omliggend gebied. Toepasbaar, mits de ontgravingslocatie én toepassingslocatie (ontvangende bodemlaag) onderdeel uitmaken van de bodemkwaliteitskaart Niet toepasbaar, tenzij na onderzoek en toetsing door het bevoegd gezag Besluit bodemkwaliteit Voorafgaand aan het grondverzet moet de ontvangende bodem en/of de toe te passen grond worden onderzocht conform de eisen van het Besluit bodemkwaliteit. Afhankelijk van de resultaten kan het grondverzet plaatsvinden.

SOB016556 - Bodemkwaliteitskaart en grondwaterkwaliteitskaart gemeente Someren SOB016556.RAP001 Opdrachtgever: Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant

WSP 10 januari 2022 pagina 25/27

5.2 GRONDWATERKWALITEITSKAART De grondwaterkwaliteit voor de 11 zware metalen 5 is weergegeven in tabel 4.1, bijlage 5 en op de kaartbijlagen 5. Op basis van de grondwaterkwaliteitskaart heeft de gemeente Someren voor de zware metalen barium, cadmium, chroom, kobalt, koper, nikkel en zink signaalwaarden vastgesteld. De signaalwaarde is gebaseerd op de 98percentielwaarde6 van de beschikbare analyseresultaten (zie ook de kolom ‘98P’ in bijlage 5). Met de signaalwaarde kan beoordeeld worden of een gemeten grondwaterconcentraties bij bodemonderzoek aansluiten bij de natuurlijke achtergrondkwaliteit van het grondwater op een locatie. De signaalwaarden zijn voor geen van de stoffen hoger dan de risicogrenswaarden voor humane risico’s en beregening van gewassen vastgesteld. Voor arseen, cadmium, lood en nikkel zijn de P98-waarden hoger dan de risicogrenswaarden voor drinkwater. In het zuidoosten van de gemeente is het waterwin- en grondwaterbeschermingsgebied Someren gelegen. Geadviseerd wordt hier contact over op te nemen met de drinkwatermaatschappij Brabant Water. Voor nikkel overschrijdt de signaalwaarde de risiconorm voor veedrenking. Als het voornemen bestaat grondwater te gebruiken voor veedrenking, of als dit al de situatie is, wordt geadviseerd het grondwater te (laten) onderzoeken.

Het advies betreft in ieder geval de locaties waar sprake is van een agrarische gebruiksfunctie en op de kaart is aangegeven dat (mogelijk) sprake is van een gehalte boven de interventiewaarde (zie kaartbijlage 5J, de roze gebieden). Evaluatie eerder vastgestelde grondwaterkwaliteitskaart De eerder opgestelde grondwaterkwaliteitskaart is opgesteld voor de volgende 6 zware metalen: cadmium, koper, kwik, lood, nikkel en zink. Deze grondwaterkwaliteitskaart is opgesteld voor 11 zware metalen: arseen, barium, cadmium, chroom, kobalt, koper, kwik, lood, molybdeen, nikkel en zink. Voor de 6 zware metalen die in beide grondwaterkwaliteitskaarten voorkomen, kan worden gesteld dat gemiddeld gezien min over meer overeenkomen. De statistische parameters van de hogere percentielwaarden van nikkel en zink vertonen grotere verschillen, waarbij de percentielwaarden van deze grondwaterkwaliteitskaart lager liggen. Hierbij moet worden opgemerkt dat van de eerder opgestelde grondwaterkwaliteitskaart niet meer te achterhalen is hoe de dataset op opgesteld en welke bewerkingen op die dataset zijn uitgevoerd.

5 6

Arseen, barium, cadmium, chroom, kobalt, koper, kwik, lood, molybdeen, nikkel en zink. 98 procent van alle beschikbare gegevens voldoen aan deze waarde.

SOB016556 - Bodemkwaliteitskaart en grondwaterkwaliteitskaart gemeente Someren SOB016556.RAP001 Opdrachtgever: Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant

WSP 10 januari 2022 pagina 26/27

BRONVERMELDINGEN [1] [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8] [9] [10] [11] [12] [13]

[14] [15]

[16] [17] [18]

Besluit bodemkwaliteit, publicatie Staatsblad nr. 469, 3 december 2007. Bodemkwaliteitskaart Someren, projectnummer: 501931, SRE Milieudienst, 11 januari 2012. Nota bodembeleid Someren – Preventie, beheer, sanering, gemeente Someren, 25 mei 2012. Regeling bodemkwaliteit, publicatie Staatscourant nr. 247, 21 december 2007 en latere wijzigingen. Wet bodembescherming, publicatie Staatsblad, nummer 404, 1986 en latere wijzigingen. Besluit Uniforme Saneringen, publicatie Staatsblad nr. 54, 9 februari 2006 en latere wijzigingen. Regeling Uniforme Saneringen, publicatie Staatsblad nr. 54, 9 februari 2006 en latere wijzigingen. Richtlijn bodemkwaliteitskaarten, Ministerie van VROM, Ministerie van Verkeer en Waterstaat, 3 september 2007 en latere wijzigingen. Waterregeling, publicatie Staatscourant nr. 19353, 17 december 2009 en latere wijzigingen. Handreiking Achtergrondgehalten. Begeleidingscommissie actief bodembeheer, TNO MEP-R98/283.IPO/TNO, 1998. Nota bodembeheer gemeente Someren, Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant, januari 2022. Contouren van bodemgebruikskaart zie: http://download.cbs.nl/geoviewer/index.html?config=config-bodemgebruik-2008.xml. Omgaan met regionaal verhoogde concentraties van zware metalen in het grondwater in Noord-Brabant, Werkgroep Zware metalen, Platform bodembeheer Brabant, 1 november 2011: https://www.brabant.nl/-/media/A9D63748D7FE4C63B40F134092FE5038.pdf.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/11799103/2