6a Toeristische beleidsnota Someren 2030

47

Opbouw en impact toeristische sector Verblijfsrecreatie Verblijfsrecreatie Dagrecreatie

Relatief kleine verblijfssector

Verblijfsrecreatie 3,4 Miljoen euro bestedingen

Aantal overnachtingen afgelopen 10 jaar is 37%

Ruim 78.000 overnachtingen11

vrijwel gelijk gebleven Totaal

Met circa helft van overnachtingen en

bestedingen: 9,5 milj.

63%

slaapplekken zijn groepsaccommodaties sterk vertegenwoordigd in het aanbod Aanbod is niet compleet: Hoogwaardig segment hotels ontbreekt

AANTAL

Meer dan de helft (56%) van de ondervraagde ondernemingen verwacht een (sterke) groei in omzet in 2019 t.o.v. 2018

TYPE AANBOD

8

BED AND BREAKFASTS

7

(MINI-)CAMPINGS

7

GROEPSACCOMMODATIES

2

HOTELS

11 Aantal overnachtingen is exclusief overnachtingen op jaarplaatsen. Vanwege verschillen tussen gemeenten in verwerking jaarplaatsen in toeristenbelasting neemt ZKA deze standaard niet mee in de raming

15%

8%

33%

44%

Verhouding bestedingen

Meer dan de helft (53%) van de ondervraagde ondernemingen heeft de afgelopen 5 jaar investeringen gedaan op het gebied van duurzaamheid. Ruim 25% geeft aan investeringen op het gebied van duurzaamheid van plan te zijn de komende 3 jaar

48

Dagrecreatie Opbouw en impact toeristische sector Relatief kleinschalig dagrecreatief aanbod, (regionale) trekker ontbreekt, wel twee grote nichespelers zoals de golfbaan en manege Aantal bezoeken bestaat voornamelijk uit routegebonden recreatie zoals wandelen en fietsen (circa 60% van de bezoeken)

Verblijfsrecreatie Dagrecreatie

Dagrecreatie 37%

6,1 miljoen euro bestedingen

Totaal

Ruim 500.000 bezoeken/activiteiten

bestedingen: 9,5 milj.

63%

Hoog aandeel van bestedingen (38%) wordt gedaan binnen evenementen Dagrecreatief aanbod sluit niet aan op verblijfsaanbod: Weinig activiteiten voor (grote) groepen

TYPE AANBOD

10%

60% van de ondervraagde ondernemingen verwacht een (sterke) groei in omzet in 2019 t.o.v. 2018 Precies de helft van de ondervraagde ondernemingen heeft de afgelopen 5 jaar investeringen gedaan op het gebied van duurzaamheid. Slechts 20% geeft aan dit van plan te zijn de komende 3 jaar

DAGRECREATIEVE AANBIEDERS (ATTRACIES, MUSEA, BEZOEKERSCENTRA, GOLF, SPORTIEF/OUTDOOR) 38%

52%

EVENEMENTEN

ROUTEGEBONDEN RECREATIE

Verhouding bestedingen

49

Toeristische sector in perspectief De ruim 78.000 overnachtingen en ruim 500.000 dagrecreatieve bezoeken die in Someren plaatsvonden in 2018 vertalen zich naar een totale economische impact van bijna € 10 miljoen aan bestedingen. De

t.o.v. de benchmarkgemeenten. Het ontbreken van een vakantiepark en hotel met ruime capaciteit, vaak goed voor een fors aantal overnachtingen, draagt bij aan dit lage aantal. Het bijzonder hoge

economische betekenis van de sector is in onderstaande tabel in perspectief geplaatst met een benchmark. Ter vergelijking zijn enkele gemeenten gekozen die overeenkomende kenmerken in het karakter

aantal groepsovernachtingen vangt dit gemis deels op. Desondanks blijft de relatief beperkte verblijfssector is een gemiste kans, gezien het hogere bestedingspatroon van verblijfsgasten t.o.v. dagrecreanten. De

hebben en waar ZKA een vergelijkbaar onderzoek (en dus ook meetmethode) heeft uitgevoerd. Wat opvalt in de benchmark is dat in Someren de bestedingen in de verblijfssector relatief ver achterblijven

bestedingen in dagrecreatie zijn relatief hoog t.o.v. verblijfsrecreatie in Someren. In dat opzicht is Someren goed te vergelijken met de gemeente Meierijstad, zowel qua profiel als bestedingspatronen.

GEMEENTE

SOMEREN

DOESBURG

MEIERIJSTAD

BERGEN (L)

BERG EN DAL

KARAKTER

Landelijke gemeente met veel natuur, gelegen tussen Eindhoven, Venlo en Weert, met sterke lokale organisatiekracht en Someren als belangrijkste kern

Vesting- en Hanzestad, rijk aan cultuurhistorie en uitvalsbasis voor wandelaars en fietsers richting de Veluwe

Landelijke gemeente met veel natuur, gelegen tussen Eindhoven en Den Bosch en met sterke lokale organisatiekracht

Landelijke gemeente in NoordLimburg, bestaande uit een drietal kernen en herbergt Nationaal park de Maasduinen.

Landelijke gemeente met veel natuur, gelegen onder de rook van Nijmegen met Groesbeek als belangrijkste kern

OPP. (KM2)

82

13

186

108

44

INWONERTAL

19.120

11.300

80.000

13.140

34.700

BESTEDINGEN VERBLIJFSSECTOR

€ 3.401.000

€ 6.536.000

€ 4.611.000

€ 14.928.000,-

€ 20.839.000

BESTEDINGEN DAGRECREATIE

€ 6.127.000

€ 3.829.000

€ 17.707.000

€ 15.587.000,-

€ 13.832.000

BESTEDINGEN TOTAAL

€ 9.527.000

€ 10.365.000

€ 22.318.000

€ 30.515.000,-

€ 34.671.000

PER 1000 INWONERS

€ 498

€ 917

€ 279

€ 2.322

€ 999

50

Bouwsteen B: Doelgroepen en leefstijlen

51

Inleiding

Verschillende bouwstenen vormen de opmaat voor de toeristische visie

In hoofdstuk twee is met een samenvatting van het huidige aanbod en de economische betekenis een goed beeld gegeven van de toeristischrecreatieve sector in Someren. Vanuit hier kan worden verkend wat het toekomstperspectief en mogelijke ontwikkelrichtingen zijn. Dit doen we aan de hand van een doelgroep-analyse en een overzicht van relevante trends en ontwikkelingen in de maatschappij en sectorspecifiek. De inzichten uit de ‘foto’, doelgroep-analyse, trends en ontwikkelingen en het participatietraject bieden samen zicht op de centrale kansen en opgaven voor het toeristisch recreatieve product in Someren. Deze zijn aan de hand van een SWOT-analyse en confrontatiematrix samengevat in paragraaf 2.2 en vormen de opmaat voor de toeristische visie in hoofdstuk 3.

52

Doelgroepen vraag en aanbod Op basis van input van sessies, interviews, leefstijlanalyse en (beleids)stukken gaat deze paragraaf in op de huidige toeristisch-recreatieve doelgroepen in Someren. Op regionaal gebied is in ‘Perspectief de Peel’ een vergelijkbare analyse uitgevoerd (zie kader rechts). Behalve het verschil in schaalniveau neemt de volgende analyse vraagen aanbod in Someren als uitgangspunt, terwijl in Perspectief de Peel het accent op het marketingperspectief ligt. Om je als allemansgemeenten Someren (met daarbij bijzondere aandacht voor inclusiviteit) te onderscheiden, ook binnen de regio, zien we een analyse op gemeenteniveau als belangrijke schakel in het bepalen van de toekomstige ontwikkelrichting. Doelgroepen gemeente Someren Toeristisch-recreatieve doelgroepen in Someren zijn grofweg te verdelen in twee categorieën: • De lokale/regionale bevolking: Deze groep bezoekt lokale evenementen, gaat in de vrije tijd erop uit in eigen omgeving en maakt veelal gebruik van laagdrempelige dagrecreatie zoals fietsen, wandelen, ‘rondje Keelven’ of gaat het terras op in bijvoorbeeld Someren centrum. Ook blijkt uit de monitor dat in de verblijfsrecreatie (met name op campings) veel overnachtingen plaatsvinden door mensen uit eigen gemeente of regio. •

De bezoeker: Hierbij gaat het om zowel dag- als verblijfsbezoekers die een significante reisafstand (meer dan 30 minuten reistijd) afleggen voor dagrecreatieve- of verblijfsvoorzieningen. De overgrote meerderheid van de bezoekers is Nederlands, al heeft Someren wel een aantal nichemarkten die buitenlandse bezoekers trekt.

Doelgroepen Perspectief de Peel In ‘Perspectief Vrijetijdseconomie De Peel 2030’ is de huidige toeristisch-recreatieve vraag voor de Peel in beeld gebracht.

De belangrijkste conclusies hieruit zijn dat het merendeel van de bezoekers binnenlands is en dat het aanbod en de vraag voornamelijk een regionaal karakter hebben. Op het gebied van leefstijlen zijn met name de segmenten Rustzoekers, Verbindingszoekers en Harmoniezoekers sterk vertegenwoordigd. Zoals op de volgende pagina’s blijkt komt dit grotendeels overeen met het profiel voor Someren. Zie pagina 53-55 voor een uitgebreide toelichting van de leefstijlen.

53

Eigen inwoners en regio Uit de toeristische monitor blijkt dat meer dan de helft van het dagrecreatief bezoek routegebonden recreatie is (wandelen en fietsen). Een ander groot deel bestaat uit bezoekers van zwembad de Diepsteeckel en evenementbezoekers (beiden vooral gericht op inwoners en omgeving). De Kennedymars en Golfbaan zijn de twee grootste bovenregionale trekkers. De meeste dagrecreatieve bezoeken worden afgelegd door bezoekers woonachtig op minder dan een half uur reistijd (60-70%). Inwoners en bewoners van de regio zijn dan ook een belangrijke basis voor toeristische aanbieders in de gemeente Someren. Om een beeld te krijgen van de doelgroepen die recreëren en wonen in de gemeente Someren is gebruik gemaakt van de Leefstijlvinder (bron: SAMR). 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0%

5% 13%

8%

11%

18%

17%

11%

11%

18%

17%

15%

12%

19%

15%

12%

13%

16%

19%

Someren

Regio

Nederland

11% 20% 19%

Avontuurzoekers Stijlzoekers Inzichtzoekers Rustzoekers

Verbindingszoekers Harmoniezoekers Plezierzoekers

Dit model gaat uit van de behoeften en motieven die Nederlandse recreanten hebben en bevat zeven leefstijlen die de Nederlandse recreant typeren (zie figuur links). De precieze typering van deze leefstijlen is terug te vinden op pagina 53-57. In vergelijking met Nederland en de regio zijn vooral verbindingszoekers en harmoniezoekers bovengemiddeld sterk vertegenwoordigd in Someren (zie figuur links) . Voor deze doelgroep zijn kernwaarden gezelligheid, ontspanning, samen en tijd met het gezin of vrienden belangrijk. Ontmoeten en samen zijn speelt een belangrijke rol in de vrijetijdsbesteding. Ook in de regio zijn deze leefstijlen sterk vertegenwoordigd. Dit geldt ook voor rustzoekers. Avontuurzoekers zijn sterk ondervertegenwoordigd, een doelgroep die vaak meer in urbane gebieden terug te vinden is.

54

De bezoeker Ondanks dat de meerderheid van de toeristen en recreanten uit eigen regio komt, wordt Someren ook zeker bezocht door bezoekers van buitenaf. De meerderheid van deze bezoekers is binnenlands. Van de verblijfsgasten is circa 6% Belgisch en in 4% Duits. Bovenregionaal bezoek is meestal aanbod gerelateerd door specifiek toeristisch aanbod in de gemeente of omliggende gemeenten. Zo is groepsaccommodatie de Hoof een bijzondere trekker (zie kader) en trekken de Kennedymars, de golfbaan en de manege bezoekers op (inter-)nationale schaal. Het aanbod De aanbieders in Someren richten zich vooral op doelgroepen uit het gele en groene kwadrant (zie blauwe kader in figuur). Wandelen, fietsen, vissen, actief, aan de slag, samen er op uit naar bijvoorbeeld het zwembad, het theater, samen iets leuks doen of een evenement bezoeken zijn kenmerkende activiteiten. Ook het verblijfsaanbod faciliteert deze doelgroepen. Zo zijn er relatief veel (mini)campings, groepsaccommodaties en B&B’s. Met de golfbaan, manege en verwant aanbod worden kansrijke nichemarkten bediend. De behoeften van de zakelijke toerist (m.n. Inzicht- en Stijlzoeker) worden daarentegen zeer beperkt gefaciliteerd in Someren vanwege het beperkte verblijfsaanbod (zowel (hotel)accommodatie als segment) en zakelijke voorzieningen in Someren en omgeving.

Kader doelgroep groepsaccommodatie: Someren beschikt over relatief veel groepsaccommodaties. Dit aanbod speelt in op een bijzondere doelgroep en biedt zowel kansen als uitdagingen. Zo zorgen groepsaccommodaties voor relatief veel overnachtingen, maar blijkt het lastig om verbinding te leggen met dagrecreatief aanbod in de omgeving. Dit komt deels doordat het dagrecreatief aanbod te beperkt is en deels omdat het aanbod dat er wel is niet of beperkt geschikt is voor grotere groepen. Het bestedingspatroon van deze doelgroep ligt daarnaast relatief laag ten opzichte van bijvoorbeeld een hotelbezoeker. Someren is echter regionaal onderscheidend op het gebied van groepsaccommodaties en heeft met ‘De Hoof’ een unieke accommodatie in huis. Door slimme arrangementen, activiteiten of diensten aan te bieden, biedt dit segment absoluut kansen om op voort te bouwen.

55

Achtergrond Leefstijlvinder De zeven doelgroepen zijn tot stand gekomen op basis van uitgebreid onderzoek van SAMR Marktvinders, in opdracht van acht provincies. Allereerst zijn gesprekken gevoerd met recreanten, om te horen wat zij

Dit gaf voldoende informatie om door middel van analyses op zoek te gaan naar een aantal leefstijlen, die onderscheidend zijn qua gedrag, waarden en behoeften met betrekking tot vakantie en vrije tijd. Uit de

doen in hun vakantie en vrije tijd, en hoe zij daarin verschillen. De deelnemers aan deze gesprekken leken op elkaar in de zin, dat zij allen dezelfde BSR™-leefstijl* hadden.

analyses zijn zeven leefstijlen naar voren gekomen: Avontuur-, Plezier-, Harmonie-, Verbindings-, Rust-, Inzicht en Stijlzoekers.

Na deze groepsgesprekken is de vragenlijst ontwikkeld. De vragenlijst is opgebouwd uit een aantal onderdelen: vragen over algemene

*BSR™ is het wetenschappelijke model van SAMR en staat voor Brand Strategy Research. Dit model ontrafelt de drijfveren van mensen en wat je

vrijetijdsbeleving, dagrecreatie, verblijfsrecreatie, inspiratie en boeken, mediagedrag, BSR™ module* en achtergrondvragen, zoals leeftijd, inkomen en gezinssituatie. Ook zijn hierin de statements vanuit de

moet doen om mensen in beweging te krijgen. Met welke boodschap, welke tone of voice en via welk kanaal. In de basis kent Nederland vier leefstijlen met ieder hun eigen manier van in het leven staan: creatief, harmonieus,

groepsdiscussies opgenomen. De vragenlijst is uitgezet onder het panel SAMSAM van SAMR en een extern consumentenpanel in de periode van 8 februari tot en met 26 februari 2018. Uiteindelijk

controlerend en veilig. Om erachter te komen tot welke leefstijl iemand behoort, hebben is een BSR vragenlijst module ontwikkeld. Deze bestaat uit een aantal vragen, welke zijn meegenomen in de vragenlijst voor dit BSR.

hebben 2367 respondenten de volledige vragenlijst ingevuld. Deze respondenten zijn een representatieve afspiegeling van Nederland. Uit de analyse is gebleken dat de statements die meegenomen zijn in de vragenlijst een hoge voorspellende waarde hebben voor de manier waarop iemand recreëert.

56

De zeven leefstijlen

Plezierzoekers

Harmoniezoekers

Verbindingszoekers

Rustzoekers

Spontane, gezellige, impulsieve en eigenwijze mensen. Waarden die ze

Hartelijke, gezellige mensen, met veel interesse in anderen. In het leven

Behulpzame, evenwichtige mensen die, bovenal, geïnteresseerd zijn in

Kalme, behulpzame, zachtaardige, gewone mensen. Ze houden van rust

belangrijk vinden zijn uitdaging, uniek zijn en succes in het leven. Ze hebben het liefst veel mensen om

hechten ze veel belang aan geborgenheid, gastvrijheid en vriendschap. Ze nemen de tijd voor

anderen. Gastvrijheid, sociale verbondenheid en ‘doe maar gewoon’ belangrijke waarden. Ze vinden het

en regelmaat, en voelen zich het meest op hun gemak in hun eigen, vertrouwde omgeving. Ze vinden het

zich heen, en trekken er dan ook graag op uit met familie, vrienden en kennissen. Plezier hebben in het

het gezin, trekken er graag op uit met (of naar) familie, vrienden en kennissen. Het hoeft voor hen

dan ook belangrijk om een goede relatie te onderhouden met buren en familie, met harmonie en

fijn als ze lekker hun eigen gang kunnen gaan, en vinden het dan ook niet erg om alleen te zijn. Doe maar

leven staat op nummer één - een dag niet gelachen, is een dag niet geleefd!

allemaal niet zo vreemd - doe maar normaal, dan doe je al gek genoeg.

gezelligheid. Er voor elkaar zijn, dat is toch hartstikke normaal?

gewoon, dan doe je al gek genoeg.

57

De zeven leefstijlen (vervolg)

Inzichtzoekers

Stijlzoekers

Avontuurzoekers

Bedachtzame, serieuze, evenwichtige, zakelijke mensen. Ze vinden het niet

Zelfverzekerde, doelgericht, ondernemende mensen met een

Creatief, avontuurlijk, eigenwijs en geïnteresseerd in anderen. Intelligent

erg om alleen te zijn, want dan kunnen ze mooi hun eigen gang gaan. Belangrijke waarden zijn

sterk karakter. Zijn graag onder gelijkgestemden, die waarden als ambitie, uitdaging en daadkracht met

en ondernemend en ze vinden het lekker om hun eigen gang te gaan. Als ze met anderen optrekken, dan

rationaliteit, daadkracht, privacy/rust. Maar ook vrijheid om te doen wat ze willen is erg belangrijk en ze houden

hen delen. Zowel in hun werk, als in hun vrije tijd worden ze graag geprikkeld, en zoeken ze de uitdaging

zijn dat het liefst creatieve en vernieuwende denkers, of mensen die weten wat ze willen. Ze hechten

van informatie - ‘meten is weten’!

op. Verveling is niet aan hen besteed. Liever besteden ze hun tijd aan sporten en feesten. Gáán!

veel waarde aan vrijheid, uniek zijn en genieten van het leven.

58

De zeven leefstijlen in Nederland Deze pagina geeft een korte toelichting op de zeven verschillende leefstijlen volgens het Leefstijlvinder model en de verdeling van de Nederlandse bevolking over de leefstijlen.

Plezierzoeker (19% van de Nederlanders) Houden van feesten en de hort op gaan met vrienden. Een dag niet gelachen, is een dag niet geleefd. Harmoniezoeker (12% van de Nederlanders)

Figuur: Leefstijlvinder model

Vrije tijd is tijd voor het gezin, de familie of vrienden. Zijn pas echt blij, als iedereen in het gezelschap tevreden is.

Avontuurzoeker (11% van de Nederlanders) Deze avontuurlijke en creatieve recreanten zijn voor veel in, zolang het een nieuwe ervaring is of bijdraagt aan hun zelfontwikkeling.

Stijlzoeker (17% van de Nederlanders) Stijlzoekers gaan ervoor: in hun vrije tijd worden ze graag geprikkeld, en zoeken ze de uitdaging op.

Inzichtzoeker (11% van de Nederlanders) Willen dingen leren en ervaren, in de natuur en met culturele activiteiten.

Verbindingszoeker (12% van de Nederlanders)

Zetten zich graag in voor anderen. Daarnaast genieten ze van natuur en knusse sfeer.

Rustzoeker (17% van de Nederlanders) Houden recreatie graag letterlijk en figuurlijk dicht bij huis. Ze zijn het liefst in de eigen, vertrouwde omgeving.

59

Wat betekent dit nu? Uit de figuur op de vorige pagina kwam naar voren dat huidige vraag en aanbod op het gebied van leefstijlen goed op elkaar aansluiten in Someren. Echter, het is belangrijk om verder te kijken dan de leefstijlen: De [1] omvang en de kwaliteit van het aanbod; en [2] de verbinding tussen verblijfs- en dagrecreatief aanbod wegen mee om te bepalen of doelgroepen behouden en/of versterkt kunnen worden.

tussen dag- en verblijfsaanbod of het uitbreiden van aanbod dat aansluit op deze kernwaarden kan Someren zich uitstekend profileren en onderscheidend positioneren in de toekomst. Behalve het ‘op hun wenken bedienen’ van de doelgroep met de

Uit de analyse komt naar voren dat de doelgroepen Verbindings- en

kernwaarden samen, actief, gezellig is het naar de toekomst toe ook kansrijk om in te spelen op zogenaamde latente behoeften. Met andere woorden: nieuw aanbod creëert ook nieuwe vraag. Goede landschappelijke

Harmoniezoekers kansrijke doelgroepen zijn. Echter, het aanbod is nog niet dusdanig ontwikkeld dat deze doelgroep ‘op hun wenken’ wordt bediend, zowel in overnachtingsmogelijkheden als in activiteiten. Om

inpassing draagt daarnaast bij aan het creëren van unieke locaties. Denk hierbij aan het combineren van vestiging van een bijzondere thematische verblijfsaccommodatie (zoals Heihorsten) met bijpassende

de potentie van deze doelgroep te verzilveren is het van belang kernwaarden als gezelligheid, samen, actief en vertrouwd naar voren te laten komen in het aanbod. Door te zoeken naar slimme verbindingen

landschapsontwikkeling. Strand Resort Ouddorp Duin is een uitstekend voorbeeld waar landschapsontwikkeling (kunstmatig uitbreiden van de duinen) en het creëren van nieuwe verblijfsaccommodaties goed met elkaar zijn gecombineerd (zie onderstaande afbeelding).

60 58

Bouwsteen C: Trends & Ontwikkelingen

61

Trends en ontwikkelingen Trends en ontwikkelingen bieden kansen en helpen te overwegen hoe toekomstbestendig het aanbod is

Het toeristische perspectief van de gemeente Someren wordt mede bepaald door trends in de externe omgeving (socio-demografisch, economisch, technologisch) en ontwikkelingen in de toeristische sector zelf. Deze paragraaf brengt de belangrijkste trends in beeld. Hierbij bewegen we van de grote, langzame maatschappelijke trends naar de daaruit voortvloeiende sectorale trends. Deze sectorale trends zijn uitgesplitst naar de drie belangrijkste trends voor verblijfstoerisme en de drie belangrijkste voor dagrecreatie. Ook benoemen we per trend kort in welke mate Someren hier op het moment op inspeelt, of in kan spelen.

Vergrijzing

Duurzaamheid

Stressvolle maatschappij

62 60

Er is groeiende aandacht voor en bekendheid/

De groep 65+’ers neemt sterk toe de komende jaren.

betrokkenheid met duurzaamheid. Het belang van dit

Men ervaart door maatschappelijke druk en hectiek

Deze groep heeft over het algemeen veel tijd, deels een

thema groeit binnen vele sectoren.

gemakkelijk stress. Er is een groeiende behoefte om te

hoog bestedingspatroon maar kan ook kritisch zijn. In

ontspannen en meer te bewegen, zeker vanuit de

gebieden zoals Someren is de relatieve vergrijzing hoger

Someren speelt hierop in door de drie pijlers energietransitie,

dan in andere gebieden, zoals steden en de Randstad,

klimaatadaptatie en circulariteit) veel aandacht te geven en op

mede door het wegtrekken van jongeren.

deze manier faciliterend en inspirerend op te treden. Aan de

Met de ligging van Someren ten opzichte van Eindhoven en

andere kant zien we dat duurzaamheid steeds minder een

Helmond biedt dit kansen voor Someren. Someren is met de

Kijkend naar het aanbod in Someren liggen er absoluut kansen

thema wordt waarop je je kunt onderscheiden: Je bent op

uitgebreide natuurgebieden in potentie een recreatietuin van

om deze doelgroep aan te trekken. Dit is op de volgende

termijn de uitzondering als je geen rekening houdt met dit

Helmond en/of Eindhoven.

pagina onder dagrecreatie verder toegelicht.

thema.

grote(re) steden.

Maatschappelijke Trends Authenticiteit

Ontmoeten en delen

Beleveniseconomie

De behoefte aan authentieke ervaringen is groot. Hierbij

Men heeft de behoefte om steeds meer samen te zijn en

De vraag naar unieke belevingen groeit. Dit vindt

wil men graag uniek zijn vergeleken met anderen om

om dingen met elkaar te delen, online en offline.

inmiddels zijn weg in vele sectoren. Ook is het pad er

zichzelf te kunnen onderscheiden. Dit houdt in dat er

naar toe is belangrijker dan de uiteindelijke

een behoefte is aan bijzondere ervaringen die niet

Het creëren van ontmoetingsplekken, zoals een

bestemming. Dit betekent in lijn met behoefte van

overal verkregen kunnen worden.

horecacentrum Someren of een natuurpoort waar jong en oud

authenticiteit dat verhalen zichtbaar moeten en

samenkomt is hierbij belangrijk. Ook de ‘online-deelbaarheid’

thema’s terug moeten komen om een bepaalde beleving

van plekken biedt kansen.

te genereren.

Dit houdt in dat de unieke kwaliteiten en verhalen van Someren zichtbaar moeten zijn. Denk aan monumenten, storytelling en unieke locaties zoals het openluchttheater en

Het museum voor vlucht-simulatie en Klein Costa Rica zijn

de Heilige Naam Jezuskerk in Lierop.

dagrecreatieve aanbieders die op termijn zo’n specifieke beleving (die je bij blijft) kan bieden.

63

Vergrijzing (sectorspecifiek)

Ontwikkelen nevenactiviteiten

Samenzijn en delen

De groep 65+’ers neemt sterk toe de komende jaren. Dit

Agrarische bedrijven hebben het lastig. Er worden steeds

De individualisering van de maatschappij in combinatie

biedt kansen voor zowel dagrecreatie als

meer regels opgelegd door de overheid en

met de behoefte om samen te zijn zorgt ervoor dat

verblijfsrecreatie en de combinatie hiervan.

bedrijfsopvolging is niet meer zo vanzelfsprekend als

mensen júist ontmoetingsmomenten inbouwen.

vroeger. Het agrarisch gebied is dan ook volop in transitie. Hierbij kunnen aanbieders in Someren inspelen op de

In lijn met op de vorige pagina beschreven ‘stressvolle

behoeften van deze doelgroep (hoge kwaliteit, bereikbaar,

Ook in Someren biedt toerisme mogelijkheden voor agrarische

maatschappij’ zien we dat de ontmoetingsfunctie in

hoge service, makkelijk informatie). Dagrecreatief aanbod moet

bedrijven om aanvullende inkomsten te genereren, of een

dagrecreatie steeds belangrijker wordt. Met name de behoefte

aansluiten op verblijfsaanbod (zie short-breaks) en het

volledige transitie naar toerisme door te gaan. Hierbij is het

om te onthaasten, samen met familie of vrienden iets doen in

uitgebreide wandel- en fietsnetwerk in Someren biedt een

belangrijk om te realiseren dat dit niet voor iedereen is weg-

combinatie met de ligging t.o.v. Eindhoven en Helmond, vele

goede basis voor verzilvering van deze doelgroep .

gelegd. Het is aan gemeente om te bepalen wanneer dit wel/niet

natuur en groepsaccommodaties biedt volop kansen voor

Trends dagrecreatie Trends verblijfsrecreatie

mogelijk is.

ondernemingen waarin ‘ontmoeten’ en ‘samen’ centraal staat.

Groei toeristische markt

Short-breaks

Behoefte hoge kwaliteit

In de verblijfssector is een sterke groei zichtbaar. Het

Men heeft weinig tijd waardoor steeds vaker voor korte

In combinatie met belevingseconomie zorgt ervoor dat

inkomende toerisme groeit , het consumenten-

vakanties gekozen wordt. Hiervoor hoef je niet ver weg

een goed verhaal en concept steeds belangrijker wordt.

vertrouwen wordt groter en we hebben meer te

en even lekker weg in eigen land groeit aan populariteit.

Luxe, comfort, een persoonlijke touch en flexibiliteit zijn

besteden.

belangrijke waarden hierin. Deze groeimarkt, waar dagrecreatie en verblijfsrecreatie naar

Someren kan deze groei benutten en (het gebrek aan) het

elkaar toe groeien en bijvoorbeeld activiteiten gekoppeld

Zo kunnen familiebedrijven of lokale geschiedenis (agrarisch,

aanbod aanvullen. Zoals in de inleiding beschreven is er nog

aan/in het kader van een overnachting aangeboden worden.

smokkelen) zorgen voor extra beleving. Ga maar eens na welk

volop ruimte (zowel letterlijk als figuurlijk) voor groei binnen de

Denk hierbij bijvoorbeeld aan evenementen, campertours of

gedeelte u van uw vakantie doorvertelt. Slapen bij de boer of

gemeente. Het maken van scherpe keuzes is hierin belangrijk.

de combinatie B&B en activiteit. Bovendien is dit een

overnachten op de heide in luxe plaggenhutten zijn manieren

interessante markt, omdat de bestedingen van verblijfsgasten

om aanbod in de toekomst aan te laten sluiten bij steeds

hoger liggen dan bezoekers die enkel een dag te gast zijn.

hogere kwaliteitseisen van de consument.

64 62

Bouwsteen D: Invloed corona

65

Invloed Corona Someren algemeen In het algemeen kan Someren op korte en middellange termijn goed inspelen op de gevolgen van de Corona crisis want Someren: • Is niet/beperkt afhankelijk van internationale en/of zakelijke verblijfsmarkten • Kan goed inspelen op de toegenomen binnenlandse vraag in de verblijfsrecreatie • •

Heeft een groot, groen buitengebied waarmee het goed kan inspelen op de groeiende vraag naar extensieve vormen van recreatie in de openlucht Is niet afhankelijk van grootschalige en/of meerdaagse festivals of evenementen

Someren per deelmarkt Per deelmarkt ziet het beeld er globaal als volgt uit: •

Binnenlandse vakantiemarkt: potenties voor kampeerterreinen en vakantieparken, maar effect kan op termijn weer wegebben als ‘buitenland volledig open gaat’. Tegelijkertijd wel toenemende mate van. terugkerende bezoekers

•

Routegebonden recreatie: potenties voor extensieve vormen van recreatie in het buitengebied als wandelen, fietsen en hippische activiteiten Outdoor potenties voor activiteiten als golf, mountainbiken, klimparken, survival/bootcamps

•

•

Attracties, musea: zal langzaam weer aantrekken. Zoek in Someren met name naar mogelijkheden om minder weerafhankelijk te worden Horeca, zal komende jaren groeien als afgeleide van de voorgestelde/verwachte

• •

ontwikkelingen in alle andere sectoren Evenementen, hebben het lastig, maar behouden positie door relatief kleine schaal Groepsaccommodaties: hebben het vooralsnog lastig, zwaarst getroffen sector, zal nodige tijd

•

vergen voor volledig herstel Hotels en B&B’s: wel enige potenties maar minder kansrijk dan verblijfsrecreatiemarkt

•

Landelijke ontwikkelingen Corona Landelijk zien we dat het inkomende verblijfstoerisme sterk achterblijft. Dat geldt met name voor intercontinentale en zakelijke/ congresmarkten. Nabije inkomende landen als België en Duitsland laten al tekenen van herstel zien. Binnenlands verblijfstoerisme leeft sterk op, dat geldt met name voor campings en vakantieparken. Hotels en zeker groepsaccommodaties blijven nog sterk achter. Bij dagrecreatie zien we een sterk wisselend beeld per deelsector. Globaal geldt dat activiteiten met het karakter buiten-extensief-individueel het goed tot zeer goed doen (bijv. wandelen, fietsen, golf) en activiteiten met het karakter binnen-intensief-groepen (bijv. festivals, theaters, nachtclubs) het relatief (heel) slecht doen. Dit heeft alles te maken met de verschillen in beperkingen die tijdens de verschillende lockdowns zijn opgelegd.

66

Bijlage 2: Advies horecabeleid vanuit toeristisch perspectief

67

Advies horecabeleid vanuit toeristisch perspectief Op basis van gesprekken met gemeente en vertegenwoordigers uit de branche adviseert ZKA enkele aandachtspunten en mogelijke uitgangspunten voor het

Uitgangspunten vanuit toeristisch-recreatief perspectief Ondanks dat horeca wel degelijk raakvlakken heeft met de toeristisch-

horecabeleid, vanuit toeristisch perspectief. Deze kunnen in meer of mindere mate worden meegenomen in het op te stellen horecabeleid Someren.

recreatieve sector, raden we aan om het horecabeleid in het buitengebied los te koppelen van het toeristisch-recreatieve beleid en te integreren in de nieuwe horecanota. Gezien de spanning tussen ondernemers en het raakvlak

Huidige beleid werkt misbruik in de hand en blijkt lastig te handhaven Anno 2021 bestaat er zowel bestuurlijk als vanuit ondernemers een sterke behoefte om het horecabeleid in Someren te herzien. De uitgangspunten voor horecabeleid in het buitengebied zijn in de vorige toeristische beleidsnota uitgewerkt. Binnen dit nog steeds vigerende beleid is niet-verblijfsgerelateerde horeca gedifferentieerd in drie subcategorieën, waarbij per vorm regels zoals openingstijden en ruimtelijk/functionele beperkingen verschillen: • Zelfstandige horeca (op zichzelf staande restaurants en cafés) • Routegebonden/ondergeschikte horeca (specifieke en zelfstandige vorm van •

dagrecreatie, ten dienste van routegebonden dagrecreant geëxploiteerd) Ondersteunende horeca, uitsluitend ten behoeve van de hoofdfunctie een ruimte specifiek ingericht voor de consumptie van drank en etenswaren.

Het is duidelijk dat het huidige beleid wringt en de praktijk niet ondersteunt. Zo werkt de differentiatie van de horecavormen misbruik van het beleid in de hand. Dit leidt tot ontevredenheid bij ondernemer en gemeente. Ook blijkt het huidige beleid lastig te handhaven. Dit is problematisch voor de gemeente en dit zorgt voor een ‘ongelijk speelveld’ tussen bijvoorbeeld ondernemingen in het centrumgebied en het buitengebied en tussen ondernemingen in het buitengebied onderling.

met de toeristisch-recreatieve sector/ondernemingen, geven we wel enkele uitgangspunten mee (voor horeca in het buitengebied). Deze uitgangspunten gelden als advies en kunnen richting geven aan het op te stellen horecabeleid. Zelfstandige horeca in het buitengebied moet kunnen, waarbij een onderscheidend concept een voorwaarde is. Hierin voorzien we een gezonde marktwerking inspelend op een verwachte groei van de behoefte aan horeca in de komende jaren als gevolg van de forse groei van het aantal bezoekers in zowel dag- als verblijfsrecreatie. Het concept wordt getoetst door gemeente. Gemeente stimuleert en stuurt initiatiefnemers om zich te vestigen in (of koppeling te maken met) recreatieve zone De Heihorsten of Someren-centrum (bij voorkeur Wilhelminaplein). Horeca is onmisbaar voor exploitatie van alle recreatieve activiteiten waardoor bij nieuwe toeristisch-recreatieve initiatieven ruimte wordt geboden voor horeca. Dit is in lijn met de algemene trend van het bieden van een volledige beleving, draagt bij aan de kernwaarden ‘samen gezellig’ binnen de toeristische visie, is bedrijfseconomisch belangrijk en sluit aan bij de verwachtingen van de hedendaagse en toekomstige consument.

68

Vereenvoudiging horecabeleid waarbij de huidige categorisering en bijbehorende beleidsregels worden aangepast. Met name de categorieën ‘ondersteunende horeca’ en ‘routegebonden horeca’ leiden tot problematische situaties. We adviseren de indeling ‘zelfstandig’ en ‘ondergeschikt’ in te voeren wat betreft niet-verblijfsgerelateerde horeca. Met onderschikt bedoelen we relatief klein t.o.v. de hoofdfunctie, maar dat deze wel open staat voor externe bezoekers die niet persé voor de hoofdfunctie komen.

waardoor ondernemers worden uitgedaagd vernieuwing en samenwerking op te zoeken. Het uitgangspunt is hierbij niet om de spreekwoordelijke koek te herverdelen in kleinere stukken, maar om met elkaar ervoor te zorgen dat de koek groter wordt. Anderzijds adviseren we om een gelijk speelveld te creëren op het gebied van regelgeving. En dus ook handhaving. Dit houdt in dat het beleid vereenvoudigd wordt, waardoor het makkelijker en eenduidiger te handhaven is. Bovenstaand vraagt om extra inzet en capaciteit vanuit gemeente. Er dient

Eenduidige organisatie (en handhaving) van het horecabeleid is gewenst en wordt geadviseerd. Gedurende het proces kwam de uitspraak ‘gelijke monniken, gelijke kappen’ veelvuldig naar voren. Deze uitspraak is een goede weerspiegeling van de gewenste situatie. Dit houdt concreet in dat een gelijk speelveld wordt gecreëerd binnen de horeca in Someren. Enerzijds op het gebied van marktwerking: horeca wordt toegestaan in het buitengebied,

namelijk voorkomen te worden dat het beleid wel op papier, maar niet in de praktijk tot uitvoering wordt gebracht.

69 67

Bijlage 3: Methodische verantwoording monitor

70

Methodische verantwoording monitor Het doel van het onderzoek is het vaststellen van de economische betekenis van recreatie en toerisme. Om de gewenste informatie op het gewenste detailniveau inzichtelijk te krijgen, zijn twee aanvullende methodieken gehanteerd: 1. Online enquête onder aanbieders in sector: in de beginfase van het traject is door de gemeente Someren aan ZKA een overzicht van het toeristisch-recreatief aanbod in haar gemeente geleverd. De aanbieders zijn vervolgens door de gemeenten per brief op de hoogte gebracht van het doel en wijze van het onderzoek, en door ZKA per e-mail benaderd voor deelname aan het onderzoek. De aanbieders zijn onder meer gevraagd naar de omvang en ontwikkeling van het aanbod en vraag, de logiesprijzen, en de herkomst van bezoekers. De aanbieders zijn tevens telefonisch benaderd door ZKA, ter bevordering van de respons. Aanbieders van solitaire vakantiewoningen hebben geen uitnodiging ontvangen, gezien de reikwijdte van het onderzoek; 2. Deskresearch: deskresearch geldt al basis voor het vaststellen van het aantal bezoeken voor routegebonden recreatie. Hiervoor is als bron het Continu Vrijetijdsonderzoek (CVTO) van 2015 gebruikt. Het aantal evenementbezoeken is bepaald via een combinatie van deskresearch en gegevens van de gemeente Someren.

Bovenstaande methodieken zijn gebruikt om de omvang van het verblijfstoerisme en een deel van het dagtoerisme (attracties en bezienswaardigheden, musea, golf, cultuur, sportief/outdoor) vast te stellen. Hierbij geldt: • Op basis van de opgegeven waarden wordt voor het verblijfstoerisme per categorie een gemiddelde bezetting vastgesteld. Die bezetting is gehanteerd voor de aanbieders die niet aan het onderzoek hebben meegewerkt. Er is hierbij gelet op de representativiteit van de deelnemende aanbieders; • In het geval van dagtoerisme worden de antwoord uit de enquête en telefonische interviews als basis genomen. Indien een aanbieder niet heeft meegewerkt is op basis van vergelijkbare aanbieders in de regio en markt een inschatting van het aantal bezoeken gemaakt.

De respons tijdens het onderzoek betrof in het verblijfstoerisme 79%, in het dagtoerisme 83%.

71

Bestedingen geraamd met Impactmodel Vrijetijdssector Voor de berekening van de economische impact van de toeristische sector wordt gebruik gemaakt van het Impactmodel Vrijetijdssector (weergegeven in figuur rechts). Dit model bepaalt aan de hand van het aantal overnachtingen/bezoekers en bijbehorende bestedingsprofielen zowel de bestedingen als ook de daaruit voortvloeiende directe en indirecte werkgelegenheid. Input In de monitor wordt een aantal categorieën onderscheiden, namelijk verblijfs-, en dagtoerisme. Deze categorieën vormen een weerspiegeling van de toeristische en recreatieve activiteiten in de gemeente. Output De resultaten van de berekeningen geven de betekenis van toerisme en recreatie weer, uitgedrukt in bestedingen (in Euro’s). In het model wordt geen rekening gehouden met een ‘weglekeffect’ (bestedingen die buiten de regio worden gedaan). Het model geeft ook geen inzicht in (kwalitatieve) aspecten zoals de afgeleide en additionele economische betekenis van toerisme en recreatie (‘spin off’).

Figuur: Impactmodel Vrijetijdssector

72

Bestedingen De berekening van de bestedingen geschiedt op basis van gemiddelde bestedingen per persoon per overnachting of bezoek. Op basis van de respons uit de monitor wordt bijvoorbeeld een logiesprijs per persoon voor hotels vastgesteld. Bij sommige categorieën, bijvoorbeeld jaarplaatsen op campings en tweede woningen, worden de bestedingen berekend op basis van een vaste bestedingsbedragen per plaats per jaar, hierbij rekening houdend met gangbare aantallen nachten waarop de plaats wordt gebruikt en het aantal personen dat gebruik maakt van een dergelijke plaats. De volgende categorieën worden onderscheiden in de bestedingen: • Logies (verblijfskosten in logiesaccommodaties, exclusief horeca); • Horeca; • Detailhandel; • Entree; • Vervoer.

73 71

Bijlage 4: procesverantwoording

74

Procesverantwoording ZKA heeft deze visie ontwikkeld samen met gemeente en ook expliciet met toeristischrecreatieve ondernemers. Gedurende Corona heeft het traject vanwege andere urgente prioriteiten (bij zowel ondernemers als overheid) tijdelijk stilgelegen. In het voorjaar van 2021 is het traject weer voortvarend opgepakt en de visie in samenspraak met ondernemers van inhoudelijke aanscherpingen voorzien. Het resultaat is een coproductie die breed gedragen wordt en die aanzet tot actie. Om dit te borgen zijn gedurende het proces verschillende interactiemomenten (in verschillende vormen) met betrokkenen geweest. Deze vormden een belangrijke basis voor het opstellen van deze nota: • Startgesprek ambtelijk en bestuurlijk betrokkenen (G. Hoeben, wethouder L.

Swinkels) • Schouw en bedrijfsbezoeken • Economische monitor (online enquête en telefonische interviews bedrijven) • 1e ambtelijke sessie (diverse beleidsvelden) • Dialoog duurzaamheid (C2C ExpoLAB, gemeente) • Dialoog horeca (vertegenwoordiging horeca, gemeente) • 1e brede toeristische sessie (ondernemers, raadsleden, betrokkenen) • Masterclass gemeenteraad (raadsleden) • 2e brede toeristische sessie (ondernemers, raadsleden, betrokkenen) • 2e ambtelijke sessie (diverse beleidsvelden) • 3e brede toeristische sessie (ondernemers, raadsleden, betrokkenen) • Open tegenleesronde voor ondernemers • Dialoog tegenleesgroep • Interviews Peelmarketeers en Heihorsten • 4e brede toeristische sessie (ondernemers, raadsleden, betrokkenen) • Presentatie (concept)visie aan raad en/of college

ZKA LEISURE CONSULTANTS Brugstraat 1A 5211 VS 's Hertogenbosch

088 - 210 02 50 info@zka.nl www.zka.nl

Gré Beekers Demi Karssen Luc van den Boogaart