5b Concept Werkprogramma 2022 aangepast 14 december 2021

CONCEPT WERKPROGRAMMA 2022 VERSIE 6 DECEMBER 2021, AANGEPAST 14 DECEMBER 2021

Inhoud 1 | Concept-Werkprogramma 2022 4 ----------------------------------------------------------------------------------------2 | Waar doen we het voor? 6 ----------------------------------------------------------------------------------------3 | De regionale opgaven en thema’s uit ons akkoord 10 ----------------------------------------------------------------------------------------4 | THEMA: Economie 12 ----------------------------------------------------------------------------------------5 | THEMA: Mobiliteit 18 ----------------------------------------------------------------------------------------6 | THEMA: Energietransitie 26 ----------------------------------------------------------------------------------------7 | THEMA: Transitie Landelijk Gebied (tlg) 34 ----------------------------------------------------------------------------------------8 | THEMA: Samenwerking en Strategie 42 ----------------------------------------------------------------------------------------9 | Hoe organiseren we dat? 48 ----------------------------------------------------------------------------------------10 | Organiseren inzet en middelen 51 -----------------------------------------------------------------------------------------

Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven

2

1 | Concept werkprogramma 2022 3

Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven

Op weg naar een nieuwe agenda Met elkaar gaan we alweer het vierde jaar in van onze ‘vernieuwde’ samenwerkingsagenda. Economisch gezien gaat het overall goed in onze regio. Dat betekent niet dat het overal goed gaat. Zoveel bleek ook uit de regionale monitor Brede Welvaart die we het afgelopen jaar hebben afgerond. In 2022 willen we vanuit het huidige samenwerkingsakkoord daarom de puntjes op de i zetten. En er vanuit het perspectief Brede Welvaart, met focus op onze vier thema’s eraan bijdragen dat een zo groot mogelijke groep kan delen in het succes dat onze regio ook kent dankzij het innovatieve hightech Brainportprofiel. Hier worden niet alleen de oplossingen voor de maatschappelijke opgaven van vandaag en morgen bedacht, hier maken we het ook, mét elkaar!

we ook als afzonderlijke gemeenten daar de vruchten van. Voorbeelden zoals de impact van het stimuleringsfonds op initiatieven van bedrijven uit uw gemeente zijn u ongetwijfeld bekend. Maar ook de inzichten die onze regionale monitor Brede Welvaart heeft opgeleverd zijn van toegevoegde waarde voor zowel uw gemeente als onze regionale samenwerking. “Eendracht maakt macht” zullen we maar zeggen. Tijdens onze laatste metropoolconferentie van 6 oktober hebben alle portefeuillehouders nog eens uitgebreid stilgestaan bij de successen op de verschillende onderwerpen de afgelopen jaren. Ik nodig u dan ook van harte uit om deze HIER nog eens terug te kijken. Dat doen we ook nu weer, zoals we dat in Brabant en binnen onze regio gewend zijn, door de handen uit de mouwen te steken en vooral werkenderwijs.

De regio is één daily urban system We herbergen diverse economische sectoren die met elkaar samenhangen en functioneren als één daily urban system op het schaalniveau van Zuidoost-Brabant. De kwaliteiten van het stedelijk gebied en de kwaliteiten van het landelijk gebied zijn hierbij onlosmakelijk met elkaar verbonden. De complete regio vraagt om actieve inzet op het bewaken en verbeteren van de balans tussen landelijk en stedelijk gebied. De accentverschillen binnen de regio maken het één complete regio.

Dit werkprogramma 2022 geeft op hoofdlijnen de acties weer op onze regionale opgaven. In lijn met eerdere werkprogramma’s is ook in dit werkprogramma niets inhoudelijks opgenomen over het Regionaal Historisch Centrum Eindhoven (RHCe) en de ontwikkelingen rondom Gulbergen. De inhoud van het werkprogramma 2022 is ook deze keer weer tot stand gekomen vanuit de vier portefeuillehoudersoverleggen op de vier thema’s onder leiding van de (vice-)voorzitters. Daarmee is het (Concept-)werkprogramma wat nu voorligt een product van uzelf als 21 samenwerkende gemeenten.

We hebben de afgelopen jaren hard samengewerkt, en dat is uw verdienste! Door regionaal gemaakte afspraken en samenwerking plukken

Met dit werkprogramma geven we aan wat we gaan doen, waarom we dit doen en wie waarvoor aan de lat staat. Op elk thema zijn de acties en beoogde resultaten voor 2022 benoemd. Omdat het ook een overgangsjaar is zullen we dit werkprogramma zoveel mogelijk zwaluwstaarten op de ambities en ontwikkelingen vanuit het ambitiedocument “Balans in economische groei”. Dat betekent dat we de perspectieven van Brede Welvaart en in dat verlengde Stad-Land, themaoverstijgend actief vorm geven. Daarmee bevorderen we ook de integraliteit en samenhang van ons werkprogramma. In dit werkprogramma treft u een overzicht van de verschillende acties op de inhoudelijke thema’s in samenhang. Tot slot Onze gezamenlijke ambities vanuit één complete regio kunnen we alleen realiseren door vanuit de inhoud te blijven samenwerken.

Het Dagelijks Bestuur, J. Jorritsma E Blanksma F van der Meijden M. Kuijken F. D’Haens F. Kuppens S. Steenbakkers

4

2 | Waar doen we het voor? 5

Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven

Missie Het doel van onze samenwerking binnen de Metropoolregio Eindhoven is het handhaven en uitbouwen van het kenmerkende economische profiel van de regio, om op die manier het vestigings- en verblijfsklimaat voor onze inwoners en bedrijven te stimuleren. Als samenwerkende overheden binnen de regio hebben we oog voor iedereen en zijn we ons ervan bewust dat het niet enkel om het Bruto Binnenlands Product gaat. Daarom werken we samen aan een gezonde (fysieke) leefomgeving voor inwoners, ondernemers en bezoekers. Daarbinnen staat duurzaamheid centraal. Hoe succesvoller we in onze opdracht zijn, des te beter het is voor onze gemeenten, onze regio, ons land en de wereld daaromheen.

Succesvolle regio De regio heeft met hard werken een uniek economisch profiel opgebouwd; Brainport Eindhoven is niet voor niets een economisch kerngebied van Nederland en is de economische motor die er mede aan heeft bijgedragen dat we, economisch gezien, veerkracht hebben getoond tijdens de coronacrisis. De regio is één verweven systeem, een daily urban system, met een diversiteit aan elementen die elkaar versterken. Stad en landelijk gebied vullen elkaar aan en functioneren als een geheel. We spreken niet voor niets van een metropoolregio.

Regio met sterke basis Onze regio beschikt over de juiste factoren om de economische groei naar de toekomst verder uit te bouwen. Groei geeft héél veel maar vraagt ook veel. Door de groei ervaren we ook in toenemende mate schaarste. Op het vlak van wonen, werklocaties, mobiliteit, de arbeidsmarkt en klimaatopgaven. Ten tijde van de coronacrisis hebben we economisch veerkracht getoond en zijn we als regio zelfs een van de economische motoren geweest om uit de crisis te komen. Een goede bereikbaarheid blijft ondanks de effecten van de coronacrisis een cruciale randvoorwaarde voor onze regio. Ontwikkelingen als de verdichting van de woningopgave, toenemend goederen- en reizigersvervoer in en tussen regio’s, groei van werklocaties, maar anderzijds o.a. vergrijzing en een teruglopend voorzieningenniveau in rurale gebieden, zorgen ervoor dat de druk op nieuwe mobiliteitsoplossingen toeneemt.

Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven

We willen de welvaart in onze regio behouden en inzetten op Brede Welvaart. De groei blijft zich de komende jaren doorzetten en heeft ook voor een groot deel bijgedragen aan onze economische welvaart. Om het effect van deze groei, de (stedelijke) schaalsprong, voor de gehele regio beter in beeld te brengen kijken we naar de opgaven vanuit het brede welvaartsperspectief. De in 2021 opgeleverde regionale monitor Brede Welvaart geeft ons inzichten en bevestigd voor onze regio dat we op het vlak van de gezonde leefomgeving nog stappen te zetten hebben. Door brede welvaart centraal te stellen in regionaal beleid dragen we eraan bij dat alle inwoners in de regio kunnen profiteren van groei in welvaart én welzijn. Daarmee sluiten we ook als regio nog beter aan op de systematiek hoe de Regiodeals door het rijk vormgegeven worden. Binnen de thema’s zal ook de verbinding gelegd worden met de regionale monitor Brede Welvaart. Op weg naar een gezonde leefomgeving Voor de realisatie van ons samenwerkingsakkoord blijven we nadrukkelijk de samenwerking en verbinding met onze mede-overheden de provincie, beide waterschappen en het Rijk opzoeken. Als basis daarvoor hanteren we de gezamenlijke omgevingsagenda Zuidoost-Brabant. Dit geeft richting aan een aantal opgaven en afspraken.

De rol van onze samenwerking verbindt hier de bovenlokale ambities en opgaven en draagt zorg voor de gezamenlijke afstemming tussen de 21 gemeenten in ZuidoostBrabant, de beide waterschappen en de provincie Noord-Brabant. Hiermee vergroten we de kans op het realiseren van onze ambities. Als complete regio zijn we ook aangewezen als NOVI-gebied. Het Rijk formuleert opgaven met onze regio op het gebied van energietransitie en klimaatadaptatie, duurzaam economisch groeipotentieel, sterke en gezonde steden en regio’s, optimale verbindingen, een prettige leefomgeving en een toekomstbestendige ontwikkeling van ons landelijk gebied. Deze opgaven zijn zichtbaar in ons stedelijk en landelijk gebied. We gebruiken het bestuurlijk netwerk om de betrokkenheid van het Rijk te bestendigen. Ook willen we in de regio het Nederlands netwerk van bestaande en nieuw aan te leggen natuurgebieden beter met elkaar verbinden en met het omringende agrarisch gebied. Er zijn in het kader van het Interbestuurlijk Programma Vitaal Platteland afspraken gemaakt tussen het ministerie van LNV, IPO, VNG en Unie van Waterschappen.

6

Regionale uitdagingen vragen om focus Als 21 samenwerkende gemeenten in MRE-verband hebben we de afgelopen jaren, met succes, ingezet op een viertal urgente inhoudelijke en integraal verbonden lijnen. Via de thema’s economie, transitie landelijk gebied, mobiliteit en de energietransitie is een bijdrage geleverd aan het versterken van het kenmerkende economische profiel van onze regio, uitgelijnd op de Brainportagenda. Wat we precies gaan doen op deze thema’s is in de volgende hoofdstukken uitgebreid beschreven. Samenwerking en regionale strategie: Onze krachtige regio vraagt om een scherpe en duurzame regionale strategie. Met het samenwerkingsakkoord, wat begin 2019 is bekrachtigd door 21 gemeenten, is teruggegaan naar een basis waar gemeenten zich gezamenlijk aan hebben verbonden. Het akkoord biedt ook de basis voor een duurzame regionale samenwerking en afstemming op opgaven voor de lange termijn. Dat doen we door bovenlokale opgaven met elkaar te verkennen (via o.a. het perspectief brede welvaart), te verbinden (via o.a. de poho’s en bovenregionaal met provincie en rijk) en te agenderen (via o.a. de omgevingsdagen). Vanuit de kracht van de autonome gemeenten en door bovenlokaal met elkaar af te stemmen kan er krachtig gehandeld worden op bovenregionale agenda’s richting provincie en rijk.

Dit alles om de ambitie van de regio, een economische topregio waar het goed werken, wonen en leven is voor iedereen, te kunnen blijven realiseren. Het laatste thema in dit werkprogramma betreft “samenwerking”. Dit thema omvat de wijze waarop we als samenwerkende gemeenten, vanuit ieders verantwoordelijkheid en met inbreng van ieders specifieke kwaliteiten naar vermogen, gezamenlijk de inhoudelijke opgaven oppakken. We investeren in de samenwerking op meerdere niveaus, van raadsleden via de Raadstafel21 en bestuurders via de 4 portefeuillehoudersoverleggen tot de ambtelijke collega’s in de organisaties van de 21 gemeenten die voor de inhoudelijke inbreng zorgen. Door inzet van ieders rol en elkaar daar op aan te spreken versterken we het eigenaarschap van de samenwerking.

Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven

7

Wat gaan we doen? We werken samen op 4 thema’s die een onderlinge samenhang hebben met elkaar. In onderstaand overzicht is, op hoofdlijnen, aangegeven hoe de opgaven zich tot elkaar verhouden.

8

Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven

3 | De regionale opgaven en thema’s uit ons akkoord 9

Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven

ECONOMIE

MOBILITEIT

ENERGIETRANSITIE

TRANSITIE LANDELIJK GEBIED

SAMENWERKING EN STRATEGIE

1. Verbinden van gemeentelijke en subregionale economische agenda’s met de Brainportagenda. -------------------------------------------2. Bevorderen van kennis & innovatie via het stimuleringsfonds. -------------------------------------------3. Versterken van de basiseconomie; het signaleren en verkennen van mogelijke opkomende kansen en opgaven en het doen van voorstellen hoe deze op te pakken. --------------------------------------------

1. Verbinding Brainport met economische hoofdcentra (nationaal en internationaal). -------------------------------------------2. Verbeteren bereikbaarheid en leefbaarheid in de regio, samen, slim en co-modaal. -------------------------------------------3. Doorontwikkelen van het regionaal mobiliteitssysteem. --------------------------------------------

1. Doorontwikkelen en opleveren RES. -------------------------------------------2. Versnellen van de energietransitie door het verbinden van partijen. --------------------------------------------

1. Streefbeeld landelijk gebied nader uitwerken en de activiteiten monitoren. -------------------------------------------2. Versterken van de verbinding tussen stad en landelijk gebied. -------------------------------------------3. Versterken Economische structuur, met name een nieuwe economische structuur in het buitengebied. -------------------------------------------4. Versterken Ruimtelijke en Ecologische kwaliteit, met aandacht voor bodemkwaliteit, circulaire landbouw en Natuurnetwerk. --------------------------------------------

1. Doorontwikkeling regionale samenwerking (eigenaarschap, medeverantwoordelijkheid). -------------------------------------------2. Perspectief brede welvaart (irt. thema’s). -------------------------------------------3. Versterken bovenregionale positionering (o.a. via afstemming omgevingsagenda). -------------------------------------------4. Proces doorontwikkeling samenwerkingsakkoord 2023 e.v. --------------------------------------------

Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven

10

4 | THEMA: Economie

Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven

11

Inleiding, waarom doen we dit? Hightechsector als fundament Zuidoost-Brabant heeft een internationale koppositie in de kennisintensieve en bredere slimme maakindustrie. De regio levert een belangrijke bijdrage aan het verdien- en innovatievermogen van Nederland. De toeleverketens van de bedrijven in deze regio strekken zich uit tot over de regio- en landsgrenzen. De afzetmarkt van met name de hightechsector is wereldwijd. De sector speelt een belangrijke rol in innovatie, stimuleert bedrijvigheid in andere sectoren en stuwt de productiviteitsgroei. Ze vormt hiermee de basis van onze economische groei. Bijdrage Economie aan de Brede Welvaart Het wordt steeds belangrijker om economische groei te bezien van uit de bril van brede welvaart. Hierbij gaat het nadrukkelijk om te kijken op welke wijze er ruimte blijft voor duurzame economische groei in balans met de andere brede welvaartfactoren. Als sterke economische regio kunnen we hierin een trekkende rol spelen. Ecosysteem is veel breder dan de hightechsector Zuidoost-Brabant is niet alleen een toonaangevende hightechregio. Zuidoost-Brabant is samen met aangrenzende delen van NoordoostBrabant en Noord- en Midden-Limburg tevens één van de belangrijkste voedselproducerende regio’s van Nederland. Op dit schaalniveau is de complete agrofoodketen (‘van grond tot mond’) aanwezig.

Rol van Brainport De regio heeft met hard werken door ondernemers, werknemers, kennisinstellingen en overheden dit uniek economisch profiel opgebouwd. De bestuurlijke 3-helixsamenwerking in de Stichting Brainport bepaalt de koers voor de verdere vormgeving van het hightech-ecosysteem. De Stichting formuleert de noodzakelijke randvoorwaarden die ertoe moeten leiden dat Zuidoost-Brabant haar positie als technologische topregio behoudt en versterkt.

Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven

Brainport Nationale Actieagenda De langjarige samenwerking tussen Rijk, provincie Noord-Brabant, de 21 gemeenten van de Metropoolregio en de Stichting Brainport is geborgd door de (dynamische) Brainport Nationale Actieagenda (BNA). Deze partners willen hiermee de potentie van onze economisch krachtige regio maximaal benutten voor de nationale economie. De BNA ondersteunt, versterkt en versnelt de inspanningen die de regio hiervoor levert.

Welke gezamenlijke opgaven hebben we? We hebben de volgende hoofdopgaven: ............................................................................................................................ 1. Het leveren van een collectieve inhoudelijke en financiële bijdrage aan het Brainport programma. In het portefeuillehouders overleg leggen we actief de verbinding tussen de 21 gemeenten en de bestuurlijke 3-helixsamenwerking in de Stichting Brainport en de uitvoeringsorganisatie Brainport Development. ............................................................................................................................ 2. Investeren in economische ontwikkeling, rechtstreeks via ons regionaal Stimuleringsfonds Op regionale schaal geven we een impuls aan het innovatievermogen van ons regionale bedrijfsleven via het Stimuleringsfonds. We ondersteunen innovatieve initiatieven in de regio met een financiële bijdrage. ............................................................................................................................ 3. Het collectief verstevigen van de basiseconomie We zoeken actief afstemming over opgaven/knelpunten/kansen voor de brede (basis) economie in onze regio. Waar nodig stemmen we daarover af met de andere drie MRE-POHO’s en overige (subregionale) samenwerkingsverbanden.

............................................................................................................................

12

Waar staan we nu? Wat is er tot op heden al gerealiseerd en wat staat nog in de planning voor 2022. 2019

2020

2021

2022

Aanpak ontwikkeld om economische agenda’s van subregio’s te verbinden met de Brainport Actieagenda -------------------------------------------Aanpak ontwikkeld t.b.v. het vergroten ambassadeurschap stimuleringsfonds (o.a. uitreiken cheques) -------------------------------------------Werksessies georganiseerd en advies uitgebracht aan DB over focus en reikwijdte van het Stimuleringsfonds -------------------------------------------Verkenningen aanpak basiseconomie --------------------------------------------

Instemming met Meerjarenplanning en Financiering Brainport Development 20212024 -------------------------------------------Ondersteunen van innovatieve samenwerkingsprojecten via Stimuleringsfonds, realisatie twee tenders -------------------------------------------Systeem ingericht voor projectontwikkeling en borging Herstelaanpak -------------------------------------------Instemming met uitvoering onderzoek monitor Brede Welvaart -------------------------------------------Instemming aanpak en middelen Herstelaanpak Breed Economisch Vestigingsklimaat --------------------------------------------

Gecoördineerde afstemming ingericht voor inbreng gemeentes op Brainport jaarprogramma -------------------------------------------Uitvoering geven aan tenders Stimuleringsfonds. Blijvende inzet op versterking ambassadeurschap. -------------------------------------------T.b.v. MRE Herstel MKB adviesregeling MKB ontwikkeld en geïmplementeerd -------------------------------------------Uitvoering en afronding Onderzoek Brede Welvaart -------------------------------------------Tot uitvoering brengen van projecten Herstelaanpak --------------------------------------------

Brainport meerjarenagenda verbinden op vastgestelde prioriteiten met agenda’s subregio’s/gemeentes -------------------------------------------Uitvoering geven aan tenders Stimuleringfonds. Blijvende inzet op versterking ambassadeurschap -------------------------------------------Doorontwikkeling thema Basiseconomie, o.a. op basis van leerervaringen Herstelaanpak --------------------------------------------

13

-----------------------------------------------------------Namens het portefeuillehoudersoverleg,

Stijn Steenbakkers Remco Bosma Voorzitter Vice-voorzitter ------------------------------------------------------------

Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven

THEMA ECONOMIE I HOOFDOPGAVE 1

Verbinden van gemeentelijke en subregionale economische agenda’s met de Brainportagenda WAT WILLEN WE BEREIKEN? (RESULTATEN IN VOLGORDE VAN PRIORITEIT)

PERIODE

DIT DOEN WE MET*

n Stevige verbinding tussen Brainport agenda, stichting Brainport en 21 gemeenten. n Specifiek zetten we dit jaar in op de doorontwikkeling van de BNA (met oog op de uitvoering van het Brainport

n Doorlopend proces

Brainport Development en triple helix

Bid en ondersteunend aan onze lobby). Vanuit de schakelfunctie in het thema economie concretiseren we de bijdrage die de samenwerkende gemeenten willen/ kunnen leveren concretiseren. Afspraken met het nieuwe kabinet zijn in 2022 aan de orde. n Specifiek inhoudelijk betreft dit de prioriteiten in de Brainport meerjarenagenda: technologie voor maatschappelijke vraagstukken, MKB-start en scale-up ondersteuning, investeren in voorzieningen en bereikbaarheid. n Coördinatie subsidieverstrekking aan Brainport Development op basis van afspraken meerjarenfinanciering Brainport Development 2021-2024. n Gecoördineerde en afgestemde inbreng vanuit de 21 gemeenten in het jaarplan van Brainport. n Samen met Brainport, Gemeentes input ophalen voor acties (aanpak) ter versterking van brede vestigingsklimaat in de regio. Dit gericht op een brede insteek van wonen, werken en leven. Specifiek volgen we hier ook ontwikkelingen rondom de RES/Netwerkcongestie.

gehele jaar

n Q1-2

n Q 3-4 n Q1-4

* naast gemeenten en MRE

WAT DOEN WE HIERVOOR?

RICHTINGGEVENDE DOCUMENTEN

ORGANISATIE VAN DE SAMENWERKING

Gemeenten n Inhoudelijke input op bovengenoemde activiteiten (resultaten) n Pakken de afgesproken acties vanuit de Brainport Agenda op en koppelen terug over de voortgang in poho economie.

Samenwerkingsakkoord 2019-2022, Brainport Agenda, (Meer) jarenplan Brainport Development 20212024, subregionale economische agenda’s.

Afstemming over de Brainport Agenda vindt plaats in het projectteam Brainport Actieagenda. Afstemming over te nemen acties vanuit de Brainport Agenda in de subregio ’s vindt plaats via ambtelijk coördinatoren en via het ambtelijk overleg economie. Afstemming over de andere Brainport gerelateerde activiteiten vindt plaats via het ambtelijk overleg economie en het portefeuillehoudersoverleg economie.

Team MRE n V  erbinden, afstemmen en ophalen input bij gemeenten en vertalen van de Brainport Agenda naar kansen en acties voor de gemeenten. n A  fstemmen en bespreken van strategische ontwikkelingen m.b.t. zaken als doorontwikkeling van Brainport ecosysteem, Versterking brede vestigingsklimaat, Brainport Nationale Actieagenda en Nationaal Groeifonds in POHO-economie en ambtelijk overleg economie. Deze actie verder perfectioneren door op thema’s meer bestuurders te betrekken bij de rijksagenda. Hierdoor wordt de afhankelijkheid en tegelijk de kwetsbaarheid van Eindhoven als prominente gesprekspartner beperkt. En het ondersteunt ook het signaal naar het Rijk dat MRE echt spreekt namens de hele regio. n Ophalen van input bij de 21 gemeenten (o.a. Jaarplan Brainport) en verwerken tot gecoördineerde en regionaal afgestemde inbreng vanuit de gemeenten. n O  rganiseren van de jaarlijkse subsidiebeschikking aan Brainport Development i.r.t. de afspraken meerjarenfinanciering Brainport Development 2021-2024.

Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven

14

THEMA ECONOMIE I HOOFDOPGAVE 2

Bevorderen Kennis en Innovatie WAT WILLEN WE BEREIKEN? (RESULTATEN IN VOLGORDE VAN PRIORITEIT)

PERIODE

DIT DOEN WE MET*

n Versterking van brede economische ontwikkeling in de regio door het financieren van

Twee tender periodes per jaar

Intermediaire partners

relevante, innovatieve samenwerkingsprojecten (Stimuleringsfonds) gericht op het regionaal MKB. n Uitvoering adviesregeling SAR n Versterking van kennis t.b.v. krachtige ontwikkeling regionale economie

* naast gemeenten en MRE

WAT DOEN WE HIERVOOR?

RICHTINGGEVENDE DOCUMENTEN

ORGANISATIE VAN DE SAMENWERKING

Gemeenten n Verbinden en inzet subregio/gemeenten op het fonds. n Gemeenten stimuleren actief hun netwerk om relevante projecten in te dienen.

Samenwerkingsakkoord 2019-2022, Verordening Stimuleringsfonds.

Stimuleringsfonds: Een tripartiet samengestelde Adviesgroep beoordeelt de subsidieaanvragen op basis van de subsidieverordening en beleidsregel Stimuleringsfonds. Deze brengt advies uit aan het Dagelijks Bestuur, dat formeel een besluit neemt. Het portefeuillehoudersoverleg wordt periodiek geïnformeerd over de resultaten van het Stimuleringsfonds en adviseert het Dagelijks Bestuur over de strategische koers van het fonds.

Team MRE n Uitvoeren van de stimuleringsregeling en organiseren twee tenders per jaar. n Verbinden projecten met andere netwerken (Brainport, BOM, KOP/IPK, Innovatiehuis De Peel, Huis van de Brabantse Kempen) om slagingskans te vergroten. n Blijvend monitoren en doorontwikkelen van het Stimuleringsfonds: afstemming en advisering hierover in het POHO. n Voeren van de projectadministratie en financiële administratie. n Zichtbaar maken van de projectresultaten op o.a. sociale media.

Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven

15

THEMA ECONOMIE I HOOFDOPGAVE 3

Versterken basiseconomie WAT WILLEN WE BEREIKEN? (RESULTATEN IN VOLGORDE VAN PRIORITEIT)

PERIODE

DIT DOEN WE MET*

Brede welvaart voor de Brainportregio, vertaald in een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor inwoners, bedrijven en kenniswerkers: n Afronding Corona herstelaanpak: Op basis van de toegekende middelen in de herstelaanpak zal in 2022 de focus liggende de monitoring en afronding van lopende projecten. De monitoring van projecten zal op regelmatige basis plaatsvinden in het POHO zodat de uitkomsten van de herstelaanpak ook gebruikt kunnen worden in de langer termijn doorontwikkeling van de economische agenda van de regio. n Coördinatie afstemming bedrijventerreinen1 tussen de vier subregio’s n We verkennen, verbinden en agenderen opgaven die publieke actie op regionale schaal vragen en die de faciliterende bedrijvigheid optimaal ondersteunen om regionale ambities mogelijk te maken (top high tech systeem). In de ontwikkeling van aanpakken/acties spelen we in op actuele ontwikkelingen die vanuit de regio en het thema Economie worden aangedragen.

n Doorlopend

Provincie Noord Brabant, Huis van de Brabantse Kempen, Innovatiehuis de Peel, Brainport Development, arbeidsmarktregio’s

*1 Op basis van besluit tijdens de ontwikkeldag van 24 februari 2021 is de coördinatie Bedrijventerreinen toegevoegd aan het takenpakket van de MRE. Er is ruimte gecreëerd door de actie leergang centrumontwikkeling niet langer gezamenlijk op te pakken.

n Q2-Q3

n Q1 n Q1-3 n Doorlopend

* naast gemeenten en MRE

WAT DOEN WE HIERVOOR?

RICHTINGGEVENDE DOCUMENTEN

ORGANISATIE VAN DE SAMENWERKING

Gemeenten n S  amenwerken, kennis delen en elkaar inspireren n S  ignaleren van ontwikkelingen, agenderen voor regionale afstemming.

Samenwerkingsakkoord 2019-2022.

Via de ambtelijke overleggen, portefeuillehoudersoverleggen Economie en het triple helix netwerk wordt informatie opgehaald en gedeeld en worden afspraken gemaakt over te ondernemen acties. In de bestuurlijke taskforce vindt voor-bespreking plaats.

Team MRE n V  ertegenwoordiging en belangenbehartiging van de regio richting provincie en Rijk. n O  rganiseren en faciliteren voor realisatie brede economische herstelplan. n O  rganiseren cofinanciering. n S  amenbrengen van partners om initiatieven van de grond te laten komen en deze in gezamenlijkheid met de gemeenten te begeleiden. n D  e triple helixpartners verbinden en informatie delen

Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven

Op actielijnen wordt in ambtelijke werkgroepen samengewerkt op realisatie. De ingestelde taskforce Herstelaanpak heeft vanuit haar coördinerende rol in de uitvoering van de herstelaanpak ook een verbindende rol met deze deelopdracht.

16

5 | THEMA: mobiliteit 17

Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven

Inleiding, waarom doen we dit?

Welke gezamenlijke opgaven hebben we?

De regio Zuidoost-Brabant heeft te maken met een groot aantal uitdagende opgaven op het gebied van mobiliteit. De komende jaren nemen deze uitdagingen naar verwachting verder toe. Het regionale mobiliteitssysteem moet sterk aangepast worden om de steden, dorpen en kleine kernen bereikbaar te houden en het verkeer te verduurzamen en veiliger te maken. Bovendien neemt de regio nationaal en internationaal een steeds belangrijkere positie in op het gebied van economie, innovatie en kennisontwikkeling. Dit verhoogt de druk op het mobiliteitssysteem verder.

Vanuit het samenwerkingsakkoord werken we in de Metropoolregio aan de volgende concrete hoofdopgaven: ............................................................................................................................ 1. Verbinding Brainport met economische hoofdcentra (nationaal en internationaal). ............................................................................................................................ 2. Verbeteren bereikbaarheid en leefbaarheid in de regio, samen, slim en co-modaal. ............................................................................................................................ 3. Doorontwikkelen van het regionaal mobiliteitssysteem. ............................................................................................................................

Deze uitdagingen vragen een goede samenwerking tussen de gemeenten. De basis van een goede samenwerking wordt gevormd door: ............................................................................................................................ 1. Het maken van duidelijke afspraken over de koers die de regio gaat varen binnen het thema mobiliteit. ............................................................................................................................ 2. Gezamenlijk de focus aan te brengen in de werkzaamheden ............................................................................................................................ 3. Kennisdeling en ontwikkeling is van belang om daadwerkelijk afspraken te kunnen maken en focus aan te brengen. ............................................................................................................................ 4. Door met elkaar af te stemmen waar we aan werken, kunnen we beter onze krachten en middelen bundelen en samen meer bereiken. ............................................................................................................................ 5. In ieder samenwerking is het van belang dat we elkaar vertrouwen, Hierbij is het van belang dat we elkaar kennen, kunnen aanspreken en ideeën kunnen uitwisselen. Daarom worden ontmoetingen georganiseerd.

............................................................................................................................ De samenwerking tussen de gemeenten op het gebied van mobiliteit verloopt in de regio goed, maar kan nog verbetert worden. Daar willen we het komende jaar daarom ook in investeren.

Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven

In 2022 hebben we de volgende concrete opgaven: ............................................................................................................................ Versterken van de regionale samenwerking door te starten met het invoeren van “het samenwerkingsmodel mobiliteitsdomein Metropoolregio Eindhoven”. Op basis van het advies van AEF. ............................................................................................................................ Met elkaar een gezamenlijke stip op de horizon te bepalen, door het concept Toekomstbeeld Mobiliteit dat eind 2021 is opgeleverd, gezamenlijk door te ontwikkelen en vast te stellen. ............................................................................................................................ Focus aan te brengen door samen met de provincie de regionale mobiliteitsagenda die in concept eind 2021 is opgeleverd, door te ontwikkelen en vast te stellen. Dit vormt de basis voor het programmatisch regionaal (samen)werken. ............................................................................................................................ De drie hierboven beschreven documenten met de daarbij behorende processen zorgen voor de benodigde input voor het nieuwe samenwerkingsakkoord wat in 2023 vastgesteld moet worden.

............................................................................................................................ Het organiseren van een drietal masterclasses over inhoudelijke thema’s binnen mobiliteit, voor bestuurders, raadsleden en ambtenaren. ............................................................................................................................

18

Waar staan we nu? Wat is er tot op heden al gerealiseerd en wat staat nog in de planning voor 2022. 2019

2020

2021

2022

Probleemanalyse Randweg A2 afgerond -------------------------------------------RUP 2020 vastgesteld --------------------------------------------

MIRT onderzoek verstedelijking en Bereikbaarheid Brainport Eindhoven -------------------------------------------Structuurvisie A67 Leenderheide-Geldrop vastgesteld -------------------------------------------Rapport “A2 Weert-Eindhoven, Anders reizen” opgeleverd -------------------------------------------Jaarverslag Bereikbaarheidsagenda 2019 -------------------------------------------Regionale Mobiliteitsagenda met bijbehorende programma 2021 (ter vervanging van de RUP) -------------------------------------------Risicoanalyses verkeersveiligheid opgeleverd -------------------------------------------Regionaal verkeersveiligheidsplan --------------------------------------------

Regionaal verkeersveiligheidsplan, gemeentelijke verkeersveiligheidsplannen en verkeersveiligheidsuitvoeringsprogramma -------------------------------------------Concept toekomstbeeld mobiliteit -------------------------------------------Concept regionale mobiliteitsagenda -------------------------------------------Regionaal mobiliteitsprogramma 2022 -------------------------------------------Concept regionaal fietsbeleid Jaarverslag -------------------------------------------Bereikbaarheidsagenda 2020 -------------------------------------------Nadere uitwerking van het MIRT onderzoek -------------------------------------------Rapport “samenwerkingsmodel mobiliteitsdomein Metropoolregio Eindhoven”. --------------------------------------------

Doorlopen procedure tot vaststelling “Toekomstbeeld Mobiliteit” -------------------------------------------Doorlopen procedure tot vaststelling “Regionale Mobiliteitsagenda” Opleveren regionaal mobiliteitsprogramma 2023 en verder -------------------------------------------Doorlopen procedure tot vaststelling regionaal fietsbeleid Eerste stappen zetten richting gewenst samenwerkingsmodel (advies AEF), beginnen met een stuurgroep en bijbehorend programmabureau -------------------------------------------Uitvoering geven aan de regionale verkeersveiligheidsplannen Mogelijke vervolgacties naar aanleiding van het MIRT onderzoek -------------------------------------------Jaarverslag Bereikbaarheidsagenda 2021 --------------------------------------------

19

-----------------------------------------------------------Namens het portefeuillehoudersoverleg,

Mathijs Kuijken Voorzitter

Jan van Burgsteden Vice-voorzitter ------------------------------------------------------------

Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven

THEMA MOBILITEIT I HOOFDOPGAVE 1

Verbinding Brainport met economische hoofdcentra (nationaal en internationaal)* WAT WILLEN WE BEREIKEN? (RESULTATEN IN VOLGORDE VAN PRIORITEIT)

PERIODE

DIT DOEN WE MET*

n  Belangen van de hele regio worden op het gebied van Mobiliteit door de wethouders zo goed mogelijk

Doorlopend

BrabantStad, Provincie Noord Brabant, Brainport Development, Onderwijsinstellingen

ingebracht bij projecten en programma’s die een bijdrage kunnen leveren aan het realiseren van onze ambitie. n  Samen met bedrijven, onderwijs-en kennisinstellingen en andere organisaties onze regionale ambitie op het gebied van Mobiliteit realiseren. n  Sterke regionale betrokkenheid van de 21 deelnemende gemeenten. n  In samenwerking met Rijk en Provincie uitwerking geven aan de vervolgacties die voortvloeien uit de afspraken die zijn gemaakt tijdens het bestuurlijk MIRT-overleg.

* naast gemeenten en MRE

WAT DOEN WE HIERVOOR?

RICHTINGGEVENDE DOCUMENTEN

ORGANISATIE VAN DE SAMENWERKING

Gemeenten n Brengen regionaal standpunt in bij overleggen/programma’s/projecten die bijdragen aan de regionale ambitie. Adviseren eigen bestuurder. n Deelnemen aan ambtelijke werkgroep en advisering aan eigen wethouder. n Gezamenlijk inzet plegen om de Brainportregio richting 2040 verder te ontwikkelen, als vervolg op het MIRT-onderzoek Verstedelijking en Bereikbaarheid.

Samenwerkingsakkoord 2019-2022, Bereikbaarheidsagenda Brainport Duurzaam Slim Verbonden MIRT onderzoek Verstedelijking en Bereikbaarheid Brainport 2030-2040

In de programmaraad van SmartWayZ.Nl zit Mathijs Kuijken namens de Metropoolregio Eindhoven en Monique List namens de gemeente Eindhoven. In het bestuurlijk overleg van BrabantStad zitten Andrew Harijgens (Helmond) en Monique List (Eindhoven).

Team MRE n O  rganiseren van afgestemde inbreng van betrokken partijen. n Ondersteunen het proces om te komen tot één gezamenlijk beeld waardoor, gemeenten en regionale partners in Brainport regio worden gestimuleerd om actieve lobby te organiseren bij provincie en Rijk voor de regio. Programmateam Bereikbaarheidsagenda Zuidoost Brabant n V  ertegenwoordigen van de regio bij het programma SmartwayZ.NL. n Ondersteunen van de bestuurders die zitting hebben in de programmaraad van SmartwayZ.NL. n Ambtelijke vertegenwoordiging in en bijdrage leveren aan het vervolg op het MIRT-onderzoek verstedelijking en Bereikbaarheid

* Komt voort uit het samenwerkingsakkoord en is een doorlopend proces

Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven

20

THEMA MOBILITEIT I HOOFDOPGAVE 2

Verbeteren bereikbaarheid en leefbaarheid in de regio, samen, slim en co-modaal* WAT WILLEN WE BEREIKEN? (RESULTATEN IN VOLGORDE VAN PRIORITEIT)

PERIODE

DIT DOEN WE MET*

n Betere bereikbaarheid in de regio

n Doorlopend n Q2 n Q4 n Q3 n Doorlopend n Q2

BrabantStad Provincie Noord Brabant Brainport Development

- Vaststellen regionaal fietsbeleid - Problematiek rondom vrachtwagenparkeren in kaart brengen en werken aan oplossingen - U-routes actualiseren n De Bereikbaarheidsagenda Zuidoost-Brabant 2017-2030 blijft inspelen op ontwikkelingen. n Optimale benutting van de financieringsstromen vanuit Rijk en provincie voor het regionale mobiliteitssysteem, door: - Vaststellen Regionale mobiliteitsagenda (RMA) - Actualiseren Regionaal Mobiliteitsprogramma (RMP) n Optimale inzet van de OV-concessie Zuidoost Brabant voor de bereikbaarheid van de regio n Meer aandacht en inzet op verkeersveiligheid door: - Op regionaal niveau wordt uitvoering geven aan het regionale uitvoeringsprogramma’s en op gemeentelijk niveau aan de gemeentelijke uitvoeringsprogramma’s

n Q4 n Doorlopend n Doorlopend

* naast gemeenten en MRE * Komt voort uit het samenwerkingsakkoord

21

Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven

WAT DOEN WE HIERVOOR?

RICHTINGGEVENDE DOCUMENTEN

ORGANISATIE VAN DE SAMENWERKING

Gemeenten n Brengen regionaal standpunt in, bij overleggen/programma’s/ projecten die bijdragen aan de regionale ambitie. Adviseren eigen bestuurder. n Zetten de OV-concessie optimaal in voor de bereikbaarheid van de regio, door business cases aan te leveren. n Leveren inhoudelijke inbreng in het regionaal verkeerskundig team (RVT). n Voeren actief lobby op projecten van regionaal belang. n Uitvoeren verkeersveiligheidsprojecten

Samenwerkingsakkoord 2019-2022, Bereikbaarheidsagenda Brainport Duurzaam Slim Verbonden, MIRT onderzoek Verstedelijking en Bereikbaarheid Brainport 2030-2040

Stuurgroep Bereikbaarheidsagenda bestaat uit Monique List (Eindhoven, voorzitter), Andrew Harijgens (Helmond), Tonny Meulensteen (Laarbeek), Kees Marchal (Valkenswaard) en Wim van der Linden (Bladel), Ad van Beek (Oirschot). Ambassadeur verkeersveiligheid: Helm Verhees (gemeente Deurne). Hij vertegenwoordigt de regio bij provinciale overleggen op het gebied van verkeersveiligheid. Voorgedragen vanuit het portefeuille-houdersoverleg. Tactisch ontwikkelteam zorgt voor optimale inzet van het busvervoer in de regio. Het RVT zorgt voor een optimale inzet van ons mobiliteitssysteem bij evenementen en calamiteiten, waardoor de weggebruiker zo min mogelijk overlast ervaart.

Team MRE n Ondersteunen proces om bijdrage te kunnen ontvangen van de provincie (regionale mobiliteitsagenda en -programma). n Ondersteunen proces voor gezamenlijke inzet verkeersveiligheid. n Ondersteunen proces om te komen tot actueel regionaal beleid n Signaleren van kansen voor benutten van financieringsstromen vanuit het Rijk. n Stimuleren van actieve lobby door BrabantStad (gemeenten en regionale partners) bij provincie en Rijk. n Deelnemen aan Tactisch ontwikkelteam van de OV-concessie en organiseren van de input vanuit de 21 gemeenten (vanuit de GGA-coördinator). Programmateam Bereikbaarheidsagenda Zuidoost Brabant n Inbrengen resultaten programmateam bereikbaarheidsagenda in de bestuurlijke overleggen. n Voeden van Brainport Bereikbaar door het portefeuillehoudersoverleg met problemen en opgaven waarvoor een innovatieve oplossing mogelijk is (probleem zoekt innovatieve oplossing). Omgekeerd zoekt Brainport Bereikbaar bij het portefeuillehoudersoverleg naar problemen die passen bij nieuwe oplossingen (innovatieve oplossing zoekt probleem voor implementatie of development). n Monitoren, rapporteren en actualiseren uitvoering van het Projectenboek. n Bewaken van de voortgang en de adaptiviteit van de bereikbaarheidsagenda. n Zorgen voor een inventief en betrouwbaar mobiliteitssysteem met bijbehorende opgaven en projecten.

n Voeren van actieve lobby voor de financiering. n Opleveren Jaarverslag 2021

Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven

22

THEMA MOBILITEIT I HOOFDOPGAVE 3

Doorontwikkelen van het regionaal mobiliteitssysteem* WAT WILLEN WE BEREIKEN? (RESULTATEN IN VOLGORDE VAN PRIORITEIT)

PERIODE

DIT DOEN WE MET*

n Het gezamenlijk beeld op het regionaal mobiliteitssysteem doorontwikkelen (2030 en richting 2040).

n Q2

Dit in aansluiting op ruimtelijke visies vanuit de subregio’s en de drie regionale thema’s van de Metropoolregio Eindhoven. - Toekomstbeeld mobiliteit n Ontwikkelingen in het kader van het klimaatakkoord volgen en indien nodig vertalen naar een regionaal plan “Duurzame energie ten behoeve van mobiliteit”. - Ondersteunen invoeren samenwerkingsmodel op basis van het advies van AEF (met o.a. krachtenbundeling, programmateam Bereikbaarheidsagenda)

BrabantStad, Provincie Noord Brabant, Brainport Development, Onderwijsinstellingen

n Doorlopend n Doorlopend

WAT DOEN WE HIERVOOR?

RICHTINGGEVENDE DOCUMENTEN

ORGANISATIE VAN DE SAMENWERKING

Gemeenten n B  rengen regionaal standpunt in bij overleggen/programma’s/projecten die bijdragen aan de regionale ambitie. Adviseren eigen bestuurder. n Leveren een inhoudelijke bijdrage aan de ontwikkeling van het toekomstgericht en duurzaam mobiliteitssysteem. n Zorgen voor verbindingen met thema’s die invloed hebben op het mobiliteitssysteem binnen hun eigen gemeenten en subregio. n Doorlopen de procedure in de gemeente om te komen tot een vastgesteld Toekomstbeeld Mobiliteit.

Samenwerkingsakkoord 2019-2022, Bereikbaarheidsagenda Brainport Duurzaam Slim Verbonden, MIRT onderzoek Verstedelijking en Bereikbaarheid Brainport 2030-2040

Portefeuillehoudersoverleg Mobiliteit en de Stuurgroep Bereikbaarheidsagenda.

Team MRE n Inventariseren en delen trends en ontwikkelingen. n Ondersteunen het doorlopen van de procedure bij de gemeenten om te komen tot een vastgesteld Toekomstbeeld Mobiliteit. n Coördineren van de mobiliteitsopgaven uit het klimaatakkoord en afstemmen met de RES van de Metropoolregio Eindhoven. n Zorgen voor kennisdeling over het regionaal mobiliteitssysteem Programmateam Bereikbaarheidsagenda Zuidoost Brabant n Z  orgen ervoor dat projecten uit de Bereikbaarheidsagenda bijdragen aan het realiseren van het toekomstgericht en duurzaam mobiliteitssysteem. n S  ignaleren ontwikkelingen die van invloed zijn op het mobiliteitssysteem en brengen deze in bij het proces. n L  everen input van relevante strategische agenda’s in de regio en de subregio’s. * Komt voort uit het samenwerkingsakkoord 2019-2022

Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven

23

6 | THEMA: Energietransitie 24

Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven

Inleiding, waarom doen we dit? De komende decennia moeten we de omschakeling gaan maken naar een duurzame energievoorziening. We hebben een betrouwbare energietoevoer nodig en moeten onze energieconsumptie sterk verminderen. Daarnaast biedt de energietransitie zelf kansen voor bedrijven en nieuwe werkgelegenheid in de regio. Op basis van de Klimaatwet moet in 2050 de CO2-uitstoot met 95% verminderd zijn en is het streven om in 2030 de uitstoot van CO2 met 49% te verminderen. In het kader van de Europese Green Deal en de Europese klimaatwet heeft de EU zichzelf er toe verbonden om uiterlijk in 2050 klimaatneutraal te worden. De afspraken die we gemaakt hebben in het Samenwerkingsakkoord MRE sluiten hierbij aan: "De regio wil koploper zijn in de energietransitie, met als einddoel om uiterlijk in 2050 klimaatneutraal te zijn. Als tussenstap zullen we uiterlijk in 2030 49% minder CO2 uitstoten dan in 1990." In het Klimaatakkoord wordt invulling gegeven aan de nationale doelen en afspraken. Afgesproken is om in 2030 in Nederland 49 terawattuur (TWh) op zee en 35 TWh duurzame elektriciteit op land op te wekken en de warmtevoorziening in de gebouwde omgeving te verduurzamen. Alle 30 regio’s dragen hieraan bij en stellen hiervoor een Regionale Energiestrategie (RES) op. Elke twee jaar wordt de RES bijgesteld op basis van nieuwe inzichten, innovaties en ervaringen.

Zo ontwikkelt de RES zich stapsgewijs. Samenhang met andere thema’s We zien duidelijke koppelingen met de andere thema’s die in dit werkprogramma worden opgepakt. De koppeling met transitie landelijk gebied ligt voor de hand, enkele voorbeelden daarvan zijn dat de RES input geeft voor bestuurlijke keuzes in onder meer omgevingsvisies en omgevingsplannen. Het thema heeft een plek in het regionaal Streefbeeld voor het landelijk gebied. Ook is er een logisch verband tussen energietransitie en het thema economie. Zoals aangegeven werken we samen met Brainport Development om gemeenten te informeren over innovatieve producten en technologielijnen. Ook zijn we in gesprek met de arbeidsmarktregio’s en Brainport

Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven

Development om het thema arbeidsmarkt en energietransitie te agenderen. Mobiliteit tot slot is niet als apart onderwerp in de RES benoemd. Extra aandacht vragen de maatregelen die buiten de klassieke scope van ‘mobiliteit’ vallen. Denk aan de aanpak van laadinfrastructuur, afspraken over alternatieve laad- en tankinfra (o.a. waterstof), het stimuleren van ‘zero-emissie’ binnen de invloedssfeer van de gemeente (bijvoorbeeld het eigen wagenpark) en het inzetten op de werkgeversaanpak. Hierbij worden met werkgevers afspraken gemaakt over het verplaatsingsgedrag van hun medewerkers. Deze punten worden meegenomen in de Regionale Mobiliteitsagenda en het bijbehorende Regionale Mobiliteitsprogramma, inclusief het opstellen van een regionaal plan ‘Duurzame energie ten behoeve van mobiliteit’.

Welke gezamenlijke opgaven hebben we? We leveren de RES 1.0 op en ontwikkelen deze door naar een RES 2.0 Binnen het thema energietransitie ligt de focus op het opleveren en vervolgens actualiseren van de RES. We werken aan deze opgave met onze 21 gemeenten, 2 waterschappen, provincie, netbeheerder Enexis, samen met onze inwoners, bedrijven en kennisinstellingen. De vastgestelde RES 1.0 wordt begin 2022 aangeboden aan het Rijk. De RES geeft aan welke doelen we als samenwerkende overheden voor 2030 gaan realiseren op het gebied van grootschalige opwek van zon- en windenergie, de warmtetransitie en energiebesparing. Hierin hebben we ook leidende principes afgesproken, zoals het lokaal terug laten vloeien van opbrengsten uit zonne- of windprojecten. De RES wordt verwerkt in gemeentelijk beleid en verankerd in een structuur- of omgevingsvisie. En daarmee weer uitgewerkt in verordeningen, bestemmings- of omgevingsplannen en toegepast bij het verlenen van vergunningen. Zo wordt stapsgewijs de juridische status verankerd. Elke twee jaar wordt de RES geactualiseerd. De kaders voor de RES 2.0 worden in 2022 door de volksvertegenwoordigers vastgesteld. In de verdere afstemming en koppeling met andere opgaven is extra inspanning nodig en moeten keuzes worden gemaakt. Ook moeten we inzetten op beperking en verduurzaming van de energievraag uit de andere sectoren.

Dit vraagt verbinding tussen ruimtelijke ordenaars, duurzaamheidsexperts en experts van andere thema’s, zoals landbouw, natuur, mobiliteit, woningbouw en ondergrond. Thema’s als schaarste op

25

de arbeidsmarkt, vergroening van de economie en energiearmoede moeten worden geagendeerd op de juiste tafels. We zorgen voor een versnelling van de energietransitie door het verbinden van partijen Uiteindelijk doel van de regionale samenwerking binnen dit thema is te komen tot versnelling in de uitvoering van de energietransitie. Om de RES naar uitvoering te brengen zijn grote stappen nodig. Onze ambities vragen om langjarige samenwerking tussen overheden, netbeheerders, het bedrijfsleven, (samenwerkende) inwoners en andere stakeholders. Belangrijk is om te zoeken naar kansen door koppelingen te maken met andere thema’s. De uitvoering is bij verschillende partijen belegd, op verschillende schaalniveaus (lokaal, subregionaal, regionaal). De 21 gemeenten, provincie en 2 waterschappen stellen in 2022 een Samenwerkings- en uitvoeringsprogramma RES vast. Hierin worden beleidsmatige afspraken omgezet in concrete projecten, samen met de betrokken stakeholders. Ook wordt een heldere rolverdeling vastgelegd, met een duidelijke scheiding tussen beleidsopgaves en uitvoering. 2022 wordt gezien als een overgangsjaar, waarin stappen worden gezet naar een meer efficiënte samenwerking op dit thema. Het Team MRE heeft in deze opgave een procesrol en zorgt voor verbinding en lobby bij concrete initiatieven en ondersteunen bij het signaleren van kansen.

De trekkersrol en uitvoering van projecten zelf ligt bij de gemeenten.

Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven

Waar staan we nu? In het Samenwerkingsakkoord 2019-2022 zijn voor het thema Energietransitie de volgende acties/afspraken opgenomen, die de gemeenten gezamenlijk oppakken: ............................................................................................................................ Als regio stellen we een Regionale Energiestrategie (RES) op. In de RES staat de energieopgave van een regio centraal. De RES bevat het energieverbruik en de CO2-uitstoot van de regio, het potentieel aan duurzame opwekking en de concrete plannen om vraag en aanbod bij elkaar te brengen. ............................................................................................................................ Ook spreken we randvoorwaarden af, zoals het lokaal herinvesteren van opbrengsten uit duurzame vormen van (grootschalige) energieopwekking (sociale innovatie). ............................................................................................................................ Er komt versnelling in de initiatieven rond drie gedefinieerde projecten voor productie van (grootschalige) duurzame energie, door: - partijen met elkaar te verbinden, - initiatieven te ondersteunen die a) uitrolbaar zijn en massa creëren en b) significant sterker worden dankzij een bijdrage van de regio.

............................................................................................................................ We wisselen kennis en kunde uit op vraagstukken als het omgaan met windenergie en grootschalige zonneparken, aardgasvrij krijgen van (nieuwbouw)wijken, maken van afspraken met woningcorporaties en het stimuleren van particulier/lokaal initiatief. ............................................................................................................................

26

Waar staan we nu? Wat is er tot op heden al gerealiseerd en wat staat nog in de planning voor 2022. 2019

2020

2021

2022

Opzetten organisatie RES (Stuurgroep, Programmateam, werkgroepen), inclusief aanhaking stakeholders Analyses op de thema’s Besparing, Grootschalige opwek en Warmte. Inrichten regionale GIS-tool Communicatie en participatie, m.n. gericht op colleges van B&W, gemeenteraden en stakeholder. -------------------------------------------Vanuit regionale Taskforce energietransitie (met kennisinstellingen, bedrijfsleven en Brainport Development) initiatieven voorbereid zoals traject led-verlichting voor openbare verlichting -------------------------------------------Financiële) ondersteuning onderzoek en procesbegeleiding proces grootschalige zon en wind in de Kempen. Dit dient als voorbeeld voor het RES-proces. --------------------------------------------

Analyses gereed Concept-RES vastgesteld door de 21 gemeenten, provincie en 2 waterschappen Concept-RES ingediend bij het Rijk. Start planMER-traject -------------------------------------------Verkenning modellen lokaal eigendom en participatie Presentatie bij portefeuillehouders over productinnovaties en technologielijnen i.s.m. Brainport Development, met als doel versnelling te brengen, bijvoorbeeld doordat gemeenten als launching customer optreden -------------------------------------------De taskforce energietransitie is overgegaan in regionaal stake-holdersoverleg, met maatschappelijke partners betrokken bij het RES-proces --------------------------------------------

PlanMER afgerond. Document RES 1.0 ter vaststelling opgeleverd aan de raden, GS en AB’s van de waterschappen. Externe verkenning uitvoeringskracht uitgevoerd. Opzet Samenwerkings- en uitvoeringsprogramma RES 2022-2023 opgesteld met input externe verkenning uitvoeringskracht. -------------------------------------------Handleiding werkwijze voor invulling lokale participatie en eigendom bij initiatieven voor grootschalige opwek -------------------------------------------Regionale Adviesgroep RES ingericht met de betrokken stakeholders bij de RES, zoals BMF, ZLTO, energiecoöperaties, woningcorporaties, VNO/NCW en de BOM. Zij geven gevraagd en ongevraagd advies aan de Stuurgroep RES. --------------------------------------------

RES 1.0 aanbieden aan het Rijk. Kaders vaststellen RES 2.0 door volksvertegenwoordigers. Start herijking RES 1.0 naar RES 2.0. Laten vaststellen Samenwerkings- en uitvoeringsprogramma RES 2022-2023. -------------------------------------------Handleiding t.b.v. verankering lokale participatie in beleid. Verkenning opzetten Provinciaal Ontwikkelfonds of regionaal Ontwikkelfonds om coöperatieve projecten van de grond te krijgen. -------------------------------------------Continuering overleg Adviesgroep RES. Intensivering samenwerking leden van de Adviesgroep vanuit de diverse thema’s, bijvoorbeeld met de woningcorporaties bij besparingsinitiatieven. --------------------------------------------

27

tabel loopt door op de volgende pagina

Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven

2019

2020

2021

2022

Betrokken bij traject ‘Energiecorridor A58’ als voorbeeld voor duurzaamheidsmaatregelen bij andere snelwegen Financiële bijdrage aan onderzoek/verkenning VNO/NCW naar verduurzaming bedrijventerreinen en kennisuitwisseling Financiering juridisch onderzoek naar het vestigen van een voorkeursrecht gemeenten voor twee zoeklocaties Verkenning alternatieven digitaal Energieloket --------------------------------------------

Betrokken bij traject ‘Energiecorridor A58’ als voorbeeld voor duurzaamheidsmaatregelen bij andere snelwegen. Organisatie kennissessies over o.a. alternatieven digitaal energieloket en de bredere toepassing van LED in de openbare verlichting. Afstemming en overleg over programmering en prioritering in relatie tot capaciteit elektriciteitsnetwerk. -------------------------------------------Thema energietransitie onderdeel van Omgevingsagenda ZuidoostBrabant. Input traject NOVI De Peel. Afstemming met arbeidsmarktregio’s en Brainport Development m.b.t. agendering arbeidsmarkt en energietransitie. --------------------------------------------

Verbinding zoeken met andere thema’s. Zorgen voor verbinding en lobby t.b.v. (innovatieve) projecten, i.s.m. Brainport Development. Organiseren afstemming en overleg over programmering en prioritering in relatie tot capaciteit elektriciteitsnetwerk. Betrokken bij traject ‘Energiecorridor A58’ als voorbeeld voor duurzaamheidsmaatregelen voor andere snelwegen. -------------------------------------------Input voortgangsrapportage Omgevingsagenda ZuidoostBrabant. Input gebiedsontwikkelingen zoals traject NOVI De Peel. Afstemming met arbeidsmarktregio’s en Brainport Development m.b.t. agendering arbeidsmarkt en energietransitie. --------------------------------------------

Doorlopend: kennisuitwisseling, in afstemming met de RES-werkgroepen Besparing, Grootschalige opwek, Warmte en Participatie & eigendom. Denk aan de organisatie van masterclasses, het (laten) opstellen van voorbeeld beleidsteksten en het delen van succesvolle aanpakken

-----------------------------------------------------------Namens het portefeuillehoudersoverleg,

28

Frans Kuppens Voorzitter

Rick Thijs Vice-voorzitter

Stef Luijten Vice-voorzitter

------------------------------------------------------------

Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven

THEMA ENERGIETRANSITIE I HOOFDOPGAVE 1

Opleveren en doorontwikkelen Regionale Energiestrategie (RES) WAT WILLEN WE BEREIKEN? (RESULTATEN IN VOLGORDE VAN PRIORITEIT)

PERIODE

DIT DOEN WE MET*

n  Aanleveren vastgestelde RES 1.0 aan het Rijk. n  Inleveren voortgangsrapportage RES bij het Planbureau voor de Leefomgeving.

n  Q1 n  Q2

n Provincie Noord Brabant,

n  Q2

n Provincie Noord Brabant,

Conform planning van het Nationaal Programma RES wordt deze uiterlijk 1 juli 2022 aangeleverd aan het PBL. n  Vastgestelde kaders voor de RES 2.0. Het Nationaal Programma RES vraagt om deze uiterlijk 1 oktober 2022 door de volksvertegenwoordigers te laten vaststellen. - Concept kaders RES 2.0 gereed - Besluitvorming over kaders RES 2.0 n  Start herijking naar RES 2.0. Hierbij extra inzet op afstemming en koppeling met andere opgaven. n  Komen tot afgestemde beleidskaders op RES-thema’s. Zoals een uitgewerkte handleiding voor gemeenten voor financiële participatie bij grootschalige duurzame energieprojecten. n  Monitoring over de inhoudelijke voortgang van de RES. Hierbij wordt aangesloten bij de monitoringstools die vanuit het provincie en het Nationaal Programma RES worden ontwikkeld en de data ondersteuning vanuit de ODZOB. n  Monitoring over de financiële voortgang: beheer landelijke middelen RES-proces (decentrale uitkering), inclusief projectadministratie, financiële administratie (incl. opdrachtverstrekking externen) en verantwoording.