4c Verslag bestuurlijk overleg Leerlingenprognose 2021

Verslag

Vergadering: Datum: Tijd: Locatie: Aanwezig:

Bestuurlijk overleg leerlingenprognose 2021 11 maart 2021 15.30 – 17.00 uur Gemeentehuis Someren Stichting Prodas: J. Ketelaar M. Kleukers Stichting PlatOO: A. Martens Pronexus: B. v.d. Klauw Gemeente Someren: T. Maas H. Nijssen

Afwezig: Gasten/Insprekers:

1

Mw. I. van de Nieuwenhuijsen (Varendonck College) n.v.t.

Opening en mededelingen Wethouder Maas heet eenieder van harte welkom. Vanwege de complexiteit van het onderwerp is de bijeenkomst fysiek, maar als gevolg van een inwonend kleinkind dat vandaag getest is, kan hij helaas zelf niet fysiek aanwezig zijn. In verband met een aantal nieuwe gezichten aan tafel, wordt eerst een voorstelrondje gedaan. Aanvullend geeft wethouder Maas aan dat voor dit overleg ook het Varendonck College is uitgenodigd aangezien de leerlingenprognose PO 2021 op termijn ook consequenties heeft voor het leerlingenaantal VO. Maar omdat de verhoging van het leerlingenaantal voor het VO geen gebouwelijke consequenties heeft, heeft Mw. v.d. Nieuwenhuijsen zich voor dit overleg afgemeld. Naast de bespreking over de leerlingenprognose heeft de gemeente aangegeven in dit overleg ook nog kort te willen stilstaan bij het Nationaal Programma Onderwijs en de middelen die de gemeente gaat ontvangen aangezien hierover afstemming dient plaats te vinden.

2.

Leerlingenprognose 2021 Aftrap Wethouder Maas geeft aan, dat de aanleiding om een nieuwe leerlingenprognose op te stellen de groei van de basisscholen Leerrijk en Maria is geweest die aanzienlijk groter is dan op grond van de leerlingenprognose 2016 verwacht werd. De nieuwe leerlingenprognose 2021 toont deze groei ook aan. Dit niet alleen voor deze twee scholen, maar voor alle basisscholen in onze gemeente. De groei van het leerlingenaantal wordt door de gemeente in z’n algemeen als een positieve ontwikkeling gezien. Zeker in het kader van leefbaarheid. Maar de groei van het leerlingenaantal geeft ook uitdagingen. Om inzicht te krijgen in de verschillen tussen beide prognoses heeft het langer geduurd voor er een bestuurlijk overleg kon plaatsvinden. Vanwege de grote verschillen in leerlingenaantallen is er bovendien voor gekozen om ook de gemeenteraad hierover ook alvast te informeren middels een raadsinformatiebrief. Deze raadsinformatiebrief is ook naar de schoolbesturen verstuurd. Vorige week dinsdag is de leerlingenprognose aan de orde geweest in het college en is het college akkoord gegaan met het voorleggen van een raadsvoorstel aan de gemeenteraad waarin wordt ingegaan op de gevolgen voor de onderwijshuisvesting als gevolg van de groei van de basisscholen. Betreffende raadsvoorstel zal ook nog aan de schoolbesturen verstuurd worden.

Voor een nadere toelichting op de inhoud van de leerlingenprognose PO 2021 geeft wethouder Maas het woord aan Dhr. V.d. Klauw van Pronexus. Toelichting op de leerlingenprognose PO 2021 Dhr. V.d. Klauw geeft aan dat de leerlingenprognose PO 2021 inderdaad sterk afwijkt van de leerlingenprognose PO 2016 en het aantal leerlingen de komende jaren dus (sterk) toeneemt in plaats van stabiel blijft. De oorzaken van dit grote verschil zit in de toename van het aantal geboorten in de afgelopen jaren en in de veel hogere opgave in het kader van de woningbouwontwikkeling. Aanvullend is bij de leerlingenprognose 2016 geen rekening gehouden met de woningbouwontwikkeling van de Groote Hoeve. Op basis van de leerlingenprognose PO 2021 gaan alle basisscholen groeien. Los van deze groei, is er nog een aantal opvallendheden te constateren: -

Het belangstellingspercentage voor basisschool ’t Rendal is toegenomen. Dit betekent dat er meer kinderen uit Lierop naar deze basisschool gaan. In het verleden was er een grotere groep kinderen, woonachtig in Lierop, die naar een andere basisschool gingen;

-

Het belangstellingspercentage voor basisschool De Vonder is afgenomen. Het leerlingenaantal van deze school is het afgelopen jaar dan ook sterk gedaald en deze kinderen zijn vertrokken naar een basisschool in Someren-Dorp. Met dit signaal ligt er mogelijk een opdracht voor het schoolbestuur om te bekijken wat de reden is dat zoveel kinderen afscheid hebben genomen van basisschool De Vonder. Op termijn groeit de school wel weer als gevolg van de woningbouwontwikkeling;

-

Het belangstellingspercentage van basisschool St. Jozef is ook sterk toegenomen. Met de woningbouwontwikkeling gaat deze school dus ook groeien. Dit is voor het bestaansrecht van de school een zeer welkome ontwikkeling;

-

Als gevolg van de woningbouwontwikkeling op de Groote Hoeve neemt het leerlingenaantal in Someren-Dorp toe waarvan alle basisscholen in Someren Dorp gaan profiteren. Dit is zo ook toegerekend in de leerlingenprognose. Gezien de ligging van de wijk, is het echter aannemelijk dat basisschool Leerrijk hiervan het meeste gaat profiteren en de school hierdoor nog sneller groeit dan in de leerlingenprognose PO 2021 is aangegeven;

-

Het leerlingenaantal van basisschool De Diamant blijft laag terwijl er in de wijk voldoende kinderen zijn die naar deze basisschool kunnen.

De groei van de basisscholen heeft ook consequenties voor de onderwijshuisvesting. Voor dit inzicht, wordt het woord gegeven aan Mw. Nijssen. Consequenties groei leerlingenaantal voor de onderwijshuisvesting Mw. Nijssen geeft aan dat als gevolg van de woningbouwontwikkeling het leerlingenaantal van alle basisscholen gaat toenemen. De woningbouwontwikkeling kent echter een onderscheid in woningbouw met een harde en een zachte plancapaciteit. Voor het inzicht in de consequenties voor de onderwijshuisvesting is met dit onderscheid nadrukkelijk rekening gehouden. Dit omdat er voor de woningbouwplanning met een zachte plancapaciteit nog te veel onzekerheden zitten zoals het nog moeten verwerven van grond of het doorlopen van een bestemmingsplanprocedure. Voor de verschillende kernen, betekent de toename van het leerlingenaantal de volgende consequenties voor de onderwijshuisvesting: -

Someren Eind: de capaciteit van dit schoolgebouw blijft voldoende om de leerlingen te kunnen huisvesten. Ook de leerlingen die extra komen als gevolg van de woningbouwplanning.

-

Someren-Heide: de capaciteit van dit schoolgebouw blijft voldoende om de leerlingen te kunnen huisvesten. Ook de leerlingen die extra komen als gevolg van de woningbouwplanning;

-

Lierop: voor deze basisschool is nieuwbouw gepland. De leerlingenprognose 2021 laat zien dat de school sterker groeit dan het leerlingenaantal op basis waarvan nu de ruimtebehoefte voor de nieuwbouw is bepaald. Dit als gevolg van de woningbouwplanning. Voor deze school is dan ook bekeken wat de consequenties zijn voor de onderwijshuisvesting als wordt uitgegaan van de woningbouwplanning met een harde plancapaciteit. Op basis van deze woningbouwplanning worden er 37 woningen in de komende tien jaar gebouwd waardoor de school groeit naar 150 tot 155 leerlingen. Voor de nieuwbouw is nu gerekend met 143 leerlingen. Het college is daarom akkoord gegaan met het aanpassen van de ruimtebehoefte voor de nieuwbouw naar 978 m2 (155 leerlingen) en wil de gemeenteraad in april voorstellen om het krediet voor de nieuwbouw te verhogen met € 156.000,--. Met deze insteek wordt voorkomen dat het nieuwe gebouw bij de start al direct te klein is, maar wordt ook voorkomen dat gebouwd wordt voor leegstand omdat op deze manier afgewacht kan worden of de woningbouwplanning met een zachte plancapaciteit uiteindelijk ook gerealiseerd wordt. Voor de verdere planontwikkeling zal wel rekening gehouden moeten worden met de mogelijkheid om de nieuwbouw op de langere termijn uit te kunnen breiden.

-

Someren Dorp:

-

Basisschool De Diamant: dit schoolgebouw kent leegstand en het leerlingenaantal zal de komende jaren mogelijk nog wat groeien maar niet veel. Dit is zorgelijk en zo ook al eerder besproken met Prodas. De wijk heeft voldoende kinderen, maar deze kinderen fietsen de school voorbij. Bekend is dat Prodas de mogelijkheden aan het onderzoek is om het leerlingenaantal van deze school weer te laten aantrekken. Dit ook omdat bij de andere Prodas scholen in Someren sprake is van ruimtetekort, dus een meer evenwichtige spreiding van de leerlingen is zeer wenselijk.

-

Basisschool Leerrijk: deze basisschool groeit snel en het huidige schoolgebouw is te klein. Zeker omdat een leslokaal op dit moment gebruikt wordt door kinderopvang. Deze meters zijn echter onderwijsmeters en dienen bij de groei van een school in principe ook weer ingezet te worden voor onderwijsdoeleinden. De gemeente begrijpt dat hiermee een streep gezet wordt tussen de gebouwelijke en inhoudelijke samenwerking met een school die in het kader van de doorgaande ontwikkellijn heel wenselijk wordt geacht, maar de eerste verantwoordelijkheid van de gemeente is om te voorzien in onderwijshuisvesting. Om een samenwerking met KO toch mogelijk te maken, zou het plaatsen van een unit op de speelplaats mogelijk nog een oplossing kunnen zijn. Maar dit is aan het schoolbestuur en KO om te beslissen. Dit zou dan een oplossing voor de korte termijn kunnen zijn. Bij een verdere groei zal de gemeente inderdaad moeten voorzien in onderwijshuisvesting, maar dit betekent niet automatisch uitbreiding. Zoals bekend kijkt de gemeente eerst naar leegstand bij de andere basisscholen. Dit is zo ook al eerder besproken met Prodas. Zolang er bij de basisscholen Diamant en Brigantijn voldoende leegstand is, zal de gemeente hier naar blijven verwijzen. Op basis van het IHP komt de school op termijn in aanmerking voor vervangende nieuwbouw.

Dit is onder andere afhankelijk van de financiële middelen van de gemeente. Voor de nieuwbouw kan de ruimtebehoefte wel worden afgestemd op de groei van de basisschool. De vervangende nieuwbouw is echter op korte termijn niet aan de orde. In overleg met het schoolbestuur en de gemeente zal het tijdstip van de vervangende nieuwbouw nog nader bepaald moeten worden.

-

Basisschool Maria: deze basisschool groeit ook snel en het huidige schoolgebouw is te klein. Bekend is dat er op de speelplaats een unit geplaatst is die door de school en KO samen betaald wordt. Dit omdat in de school ruimten door KO in gebruik is. Voor de groei van deze basisschool geldt ook, dat de gemeente hiervoor verwijst naar de leegstand bij De Diamant en De Brigantijn. Voor de langere termijn krijgt deze school ook vervangende nieuwbouw. Maar dit is ook afhankelijk van de beschikbaarheid van gemeentelijke middelen waardoor de vervangende nieuwbouw voorlopig ook niet aan de orde is.

-

Basisschool Ranonkel: de capaciteit van het schoolgebouw is voldoende voor het huidige leerlingenaantal. De school groeit echter de komende jaren waardoor er op termijn een tekort aan ruimten ontstaat. Voor deze school geldt ook dat de gemeente eerst verwijst naar de leegstand bij De Diamant en De Brigantijn.

Na deze toelichting wordt de schoolbesturen gevraagd of de geschetste ontwikkelingen herkend worden en gevraagd om een reactie op de gebouwelijke consequenties van de basisscholen in de gemeente.

Stichting Prodas Mw. Ketelaar geeft het volgende voor de Prodas-scholen aan: -

Basisschool St. Jozef: het klopt dat deze school groeit maar ook als gevolg van neveninstroom. De capaciteit van het gebouw is op de korte en langere termijn voldoende om de groei van de school op te kunnen vangen. Voor de kern SomerenHeide is het heel prettig en belangrijk om een basisschool te hebben en te houden;

-

Basisschool De Vonder: het beeld dat veel kinderen uit Someren-Eind vertrokken zijn en naar een school in Someren-Dorp zijn gegaan wordt niet herkend. Met de woningbouwontwikkeling neemt het leerlingenaantal van deze school inderdaad weer toe. De capaciteit van het gebouw is op korte en langere termijn voldoende om de groei van de school op te kunnen vangen:

-

Basisschool ’t Rendal: nu de leerlingenprognose 2021 aantoont dat de school sterker groeit dan bij de ruimtebehoefte voor de nieuwbouw rekening is gehouden, is het fijn om te horen dat de gemeente voornemens is om het krediet hierop aan te passen. Ze begrijpt dat hierbij gekeken is naar de woningbouw die zeker gerealiseerd wordt. Hiermee wordt voorkomen dat het nieuwe gebouw bij oplevering al direct te klein is;

-

Basisscholen Someren-Dorp: op dit moment is er overleg om de leerlingenstromen van de drie Prodas-scholen in Someren-Dorp beter te stroomlijnen zodat er een evenwichtigere verdeling ontstaat. Op basisschool De Diamant is er nog ruimte, maar op de basisscholen Leerrijk en Maria niet waardoor er nu ook geen nieuwe kinderen meer geplaatst worden. Dit wordt door ouders als vervelend ervaren, maar deze basisscholen zitten propvol. Er wordt zelfs al gebruikt gemaakt van andere ruimten zoals speellokalen en aula om alle kinderen te kunnen huisvesten. Het komt de kwaliteit van onderwijs ook niet ten goede om nog meer kinderen aan te nemen waardoor de groepen nog groter worden. Voor het komende schooljaar kan met het gebruik van anderen ruimten het onderwijs nog verzorgd worden op de basisscholen Leerrijk en Maria, maar voor het schooljaar 2022-2023 ontstaan op beide basisscholen wel problemen. Dit betekent dat op redelijk korte termijn met de gemeente in overleg gegaan zal moeten worden hoe dit probleem tijdig op te lossen. Het verwijzen naar leegstand bij De Diamant en De Brigantijn ziet zij niet als een goede oplossing. De leegstaande ruimten in De Diamant zijn ook niet voldoende om te kunnen voorzien in de extra ruimtebehoefte die gaat ontstaan bij Leerrijk en Maria.

Bij De Brigantijn is er sprake van een zeer verouderd gebouw dat niet geschikt wordt geacht om hier de kinderen van Leerrijk en Maria op te vangen. In het IHP is ook aangegeven dat het hier gaat om een zeer sterk verouderd gebouw, maar dat in afwachting van de verdere ontwikkeling met betrekking tot passend onderwijs en de noodzaak van een SBO-school, er een pas op de plaatst wordt gemaakt voor dit gebouw. Zij ziet als enige oplossing voor de groei van de basisschool Leerrijk en Maria het tijdig starten van het proces van de vervangende nieuwbouw waarbij tijdens dit proces eerst de kinderen van Leerrijk opgevangen kunnen worden in het gebouw van het Varendonck College dat na de uitbreiding leeg komt te staan. Na het nieuwbouwproces van Leerrijk kunnen de kinderen van de Mariaschool hier dan terecht. De keuze om kinderopvang/peuterwerk uit een schoolgebouw te zetten doorkruist de doorgaande ontwikkellijn en staat haaks op de visie van de gemeente. Ten aanzien van De Brigantijn merkt ze aanvullend op dat in het kader van de ontwikkeling van passend onderwijs, zij voor het wel of niet in standhouden van dit

gebouw ook te maken heeft met de gemeente Deurne. Op dit moment krijgen de kleuters onderwijs in Deurne en gaan er kinderen uit Someren naar de school in Deurne. Het in standhouden van beide schoolgebouwen is op langere termijn echter niet houdbaar. Prodas zal derhalve genoodzaakt zijn om één gebouw af te stoten, maar zowel de gemeente Deurne als Someren hebben in het verleden aangegeven graag een SBO-school in de gemeente te willen hebben. Het schoolgebouw in Deurne is echter veel nieuwer, dus mocht de gemeente Someren vast willen houden aan het standpunt van een eigen SBO-school zal voor dit gebouw ook vervangende nieuwbouw aan de orde gaan komen. Stichting PlatOO Mw. Martens geeft aan de groei van basisschool De Ranonkel ook te herkennen. Met de groei zoals aangegeven in de leerlingenprognose PO 2021 zijn er op termijn minimaal drie lokalen extra nodig. Ook voor deze school geldt dat op korte termijn met de gemeente besproken moet worden hoe deze uitbreiding te realiseren. Ook zij vindt het verwijzen naar leegstand voor deze school niet de juiste oplossing. Reactie gemeente Wethouder Maas geeft aan, dat hij begrijpt dat er bij de sterk groeiende scholen Leerrijk, Maria en Ranonkel druk ontstaat en ouders niet blij zijn met de mededeling dat kinderen niet (meer) geplaatst kunnen worden. Ook de gemeente wordt door deze ouders benaderd.

Maar er is ook druk bij de gemeente als het gaat om het op korte termijn kunnen inzetten van financiële middelen voor de vervangende nieuwbouw voor Leerrijk en Maria of uitbreiding van De Ranonkel. Het feit blijft dat de totale onderwijscapaciteit van de schoolgebouwen voldoende blijft voor om het totaal aantal leerlingen te kunnen huisvesten in de gemeente. Hij begrijpt dat het doorverwijzen naar leegstand geen optimale oplossing is voor een school en dit ook mogelijk weerstand oproept bij het team en ouders, maar het leeg hebben staan van schoolgebouwen ook vraagt om effectief en efficiënt gebruik van alle schoolgebouwen. Het klopt dat de gemeente in het verleden heeft aangegeven graag een SBO school in de gemeente te willen zodat alle kinderen zoveel mogelijk thuisnabij onderwijs kunnen volgen. Dit conform de visie van de gemeente om een Allemans gemeente te willen zijn. Op het moment dat het leerlingenaantal van deze school zo laag is dat hierdoor een schoolgebouw meer dan half leeg staat, kan hij ook goed begrijpen dat een schoolbestuur opnieuw naar deze opgave wil kijken en mogelijk de keuze moet maken om een schoolgebouw te sluiten. Maar dit is dan een besluit van het schoolbestuur. De gemeente is ook sterk voorstander van de doorgaande ontwikkellijn, maar dit als eerste in de vorm van een inhoudelijke samenwerking.

Vervolgprocedure Wethouder Maas geeft aan dat van dit overleg een verslag wordt gemaakt dat toegevoegd wordt aan het raadsvoorstel. Het raadsvoorstel komt aan de orde in de commissie van 8 april. Het staat de schoolbesturen vrij om in te spreken bij dit agendapunt. Als de gemeenteraad akkoord gaat met het voorstel, zal het verhogen van het krediet voor de nieuwbouw van basisschool ’t Rendal worden opgenomen in de Kadernota 2022. Bij het vaststellen van de Kadernota is definitief dat het krediet verhoogd wordt.

Op de vraag van wethouder Maas of er nog andere opmerkingen zijn over de leerlingenprognose PO 2021, geeft Dhr. V.d. Klauw aan of de gemeente en/of schoolbesturen de verwachting hebben dat na 1 juni er mogelijk aanvragen komen voor het stichten van een extra school in de gemeente op basis van de nieuwe wetgeving. Vanaf 1 juni 2021 gelden namelijk nieuwe regels voor het oprichten van een basis- of middelbare school. Niet langer is ‘erkende richting’ (godsdienst of levensbeschouwing) de enige grondslag om een school te kunnen stichten. Voortaan kan een nieuwe school bekostiging door de overheid krijgen als de initiatiefnemers de behoefte bij ouders kunnen aantonen. Een nieuwe school zou namelijk consequenties hebben voor de leerlingenaantallen van de bestaande scholen. Zowel de gemeente als de schoolbesturen geven aan niet de verwachting te hebben dat er in de gemeente initiatieven ontstaan voor het oprichten van een nieuwe school. Nationaal Programma Onderwijs Wethouder Maas geeft aan, dat in de berichtgeving over het nationaal programma onderwijs wordt aangegeven dat de scholen hiermee op korte termijn aan de slag moeten. Eerst met een inventarisatie waar een school, team en kinderen behoeften aan hebben en hierna met het inzetten van interventies op basis van effectief bewezen programma’s.

Ook dat de gemeente middelen gaat ontvangen waarover afstemming met het onderwijs gezocht moet worden. Deze middelen zullen waarschijnlijk bedoeld zijn voor de voorschoolse fase. Op de vraag of schoolbesturen al aan de slag zijn met deze opgave, wordt het volgende aangegeven. Beide schoolbesturen zijn blij met de financiële bijdrage vanuit het rijk, maar er bestaat nog veel onduidelijkheid over de kaders waarbinnen het geld besteed moet worden. De schoolbesturen vinden de term onderwijsachterstand ook hoogst ongelukkig aanzien kinderen in de afgelopen periode wel andere uitdagingen hebben gehad, maar wel degelijk ook dingen geleerd hebben. Omdat er in deze periode ook heel veel extra van leerkrachten is gevraagd, gaan beide schoolbesturen niet aan de slag met zomerscholen voor alle scholen of verlengde onderwijstijd. De keuze waarop het budget ingezet gaat worden, wordt overgelaten aan de scholen zelf. Maar naast aandacht voor onderwijs zal er ook zeker aandacht zijn voor bewegingsonderwijs en culturele activiteiten. Dus het geld gaat breed ingezet worden waarbij gekeken wordt naar al lopende projecten. Bovendien zou het alleen inzetten op onderwijs ook niet realiseerbaar zijn gezien het tekort aan leerkrachten en invalkrachten op dit moment. Wel wordt gekeken naar een stukje deskundigheidsbevordering van leerkrachten.

Voor het begeleiden van leerlingen zou wel nog gekeken kunnen worden naar b.v. inzet van (PABO) studenten waar ook al eerder overgesproken is. Bijzonder blijft de wijze van subsidiering van verschillende projecten en de beoordeling. Zowel de scholen van Prodas en PlatOO hebben een aanvraag gedaan om in aanmerking te komen voor het project Schoolkracht in het kader van schoolontwikkeling. Alle scholen zijn echter uitgeloot. Dit project zou bij uitstek een geschikt project zijn om met de middelen van het Nationaal Programma Onderwijs uit te voeren. Dit project loopt alleen via een andere subsidieregeling en instantie. Er zou derhalve nog heel wat tijd en winst te behalen zijn als programma’s voor subsidie beter op elkaar afgestemd werden.

Wethouder Maas geeft aan dat de gemeente voor de middelen die zij ontvangt op basis van het Steunpakket sociaal en mentaal welzijn en leefstijl Herstel ook kijkt naar lopende en succesvolle projecten. Dit voor het herstel en versterking van al bestaande maatschappelijke organisaties. De gemeente wil graag in de LEA bijeenkomsten en in de bijeenkomsten van het Lokaal Beraad de afstemming van de middelen van het onderwijs en gemeente graag terug laten komen. Rondvraag en sluiting Wethouder Maas bedankt Mw. Ketelaar voor de prettige samenwerking aangezien dit het laatste bestuurlijke overleg is waar zij bij aanwezig is en wenst haar alles goeds voor de toekomst toe. Mw. Keterlaar bedankt de gemeente voor de prettige samenwerking en geeft aan alles in goede handen te hebben overgedragen aan haar opvolger Dhr. Kleurkens. Dhr. Kleukers geeft aan graag een keer in gesprek te willen over de visie van de gemeente op onderwijs en IKC ontwikkeling. Afgesproken wordt dat Mw. Nijssen met hem hierover contact opneemt.

Afdeling MO Helga Nijssen.