4b Ontwerpbegroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 ODZOB

Begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 Versie maart 2021

Begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 Versie maart 2021

In opdracht van

Dagelijks Bestuur Omgevingsdienst

Zuidoost-Brabant

Opgesteld door

Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant Postbus 8035 5601 KA Eindhoven

-2-

Inhoudsopgave 1

Inleiding ..................................................................................................................................................................................................... 1

2

Missie en visie ........................................................................................................................................................................................ 2

3

Beleidsbegroting................................................................................................................................................................................... 3 3.1

Inleiding ............................................................................................................................................... 3

3.2

Aandachtsgebieden ............................................................................................................................. 4 3.2.1 Omgevingswet............................................................................................................................ 4 3.2.2 Regionaal en uniform uitvoeringsbeleid ................................................................................... 6 3.2.3 Klimaat, energie en duurzaamheid ........................................................................................... 7 3.2.4 Toekomstbestendige veehouderij ............................................................................................. 9 3.2.5 Bodem ....................................................................................................................................... 10 3.2.6 Gezondheid .............................................................................................................................. 11 3.2.7 Ondermijnende criminaliteit .................................................................................................... 12 3.2.8 Zeer zorgwekkende stoffen (ZZS)/externe veiligheid (EV) ..................................................... 12 3.2.9 Bouwen ..................................................................................................................................... 13 3.2.10

Asbest .................................................................................................................................. 14

3.2.11

Water ................................................................................................................................... 14

3.2.12

Stikstof ................................................................................................................................ 15

3.2.13

Ketentoezicht ...................................................................................................................... 16

3.3

Uitvoering van taken.......................................................................................................................... 17

3.4

Programmaplan.................................................................................................................................. 17 3.4.1 Programma Dienstverlening .................................................................................................... 18 3.4.2 Programma collectieve taken .................................................................................................. 19 3.4.3 Algemene dekkingsmiddelen .................................................................................................. 21 3.4.4 De kosten van de overhead ..................................................................................................... 21 3.4.5 Heffing Vennootschapsbelasting ............................................................................................ 22 3.4.6 Onvoorzien ............................................................................................................................... 23

3.5

Paragrafen .......................................................................................................................................... 23 3.5.1 Lokale heffingen....................................................................................................................... 23 3.5.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................................. 23 3.5.3 Onderhoud kapitaalgoederen .................................................................................................. 28 3.5.4 Financiering .............................................................................................................................. 28 3.5.5 Bedrijfsvoering ......................................................................................................................... 31 3.5.6 Verbonden partijen .................................................................................................................. 35

-3-

3.5.7 Grondbeleid .............................................................................................................................. 36 4

Financiële begroting ........................................................................................................................................................................ 37 4.1

Overzicht van baten en lasten en toelichting .................................................................................. 37 4.1.1 Overzicht van baten en lasten ................................................................................................. 37 4.1.2 Toelichting op het overzicht van baten en lasten .................................................................. 37

4.2

Overzicht van geraamde incidentele baten en lasten ...................................................................... 41

4.3

Overzicht van beoogde structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves ........................ 41

4.4

Toelichting op exploitatielasten ....................................................................................................... 41 4.4.1 Gehanteerde uitgangspunten .................................................................................................. 41 4.4.2 Kostenoverzicht per kostensoort en programma ................................................................... 41

4.5

Uiteenzetting financiële positie en de toelichting ........................................................................... 44 4.5.1 Raming begrotingsjaar ............................................................................................................ 44 4.5.2 Geprognosticeerde begin- en eindbalans ............................................................................... 44 4.5.3 EMU saldo ................................................................................................................................. 46 4.5.4 Jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verrichtingen van vergelijkbaar volume................................................................................................................................................ 47 4.5.5 Investeringen ............................................................................................................................ 47 4.5.6 Financiering .............................................................................................................................. 48 4.5.7 Verloop van reserves en voorzieningen .................................................................................. 48

4.6

Meerjarenraming en de toelichting................................................................................................... 48 4.6.1 Inleiding .................................................................................................................................... 48 4.6.2 Meerjarenraming van baten en lasten..................................................................................... 49 4.6.3 Meerjarenraming incidentele baten en lasten ........................................................................ 49 4.6.4 Meerjarenraming structurele toevoegingen en onttrekking aan reserves ............................ 49

Bijlage 1

Specifieke bijdrage per opdrachtgever ................................................................................. 50

Bijlage 2

Overzicht baten en exploitatiekosten ................................................................................... 51

Bijlage 3

Samenvatting geïnventariseerde risico’s ODZOB ................................................................. 52

Bijlage 4

Overzicht van geraamde baten en lasten per taakveld ........................................................ 53

Bijlage 5

Lijst van afkortingen .............................................................................................................. 54

-4-

1

Inleiding

Voor u ligt de begroting 2022 en meerjarenraming 2023 – 2025 van de Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant (ODZOB). Deze begroting sluit aan op de vastgestelde kadernota 2022 en het concernplan 2019-2022. Bij het opstellen van deze begroting is de financiële werkgroep gevraagd om te reflecteren op de conceptversie en zijn vervolgens de eerste contouren voorgelegd aan het Opdrachtgeversplatform van de ODZOB. De begroting bestaat uit: •

Visie en de missie van de ODZOB (hoofdstuk 2);

•

De beleidsbegroting met de ontwikkelingen en uitdagingen relevant voor de ODZOB en de hieruit voortvloeiende aandachtsgebieden waarop de ODZOB zich in het bijzonder richt (hoofdstuk 3). Deze worden gerealiseerd binnen de basis- en verzoektaken, de collectieve taken en de reguliere overhead. In de programma’s dienstverlening, collectieve taken en overhead vindt u de uiteenzetting hiervan. In de beleidsbegroting zijn verder de volgens het Besluit Begroting en Verantwoording gemeenten en provincies (BBV) verplichte paragrafen opgenomen;

•

De financiële begroting in hoofdstuk 4. Deze bestaat onder andere uit het overzicht van baten en lasten en de uiteenzetting van de financiële positie. Ook is in dit hoofdstuk de meerjarenraming opgenomen;

•

De baten worden geraamd binnen de twee programma’s Dienstverlening en Collectieve taken. Voor het Programma Dienstverlening worden de voor de opdrachten van deelnemers en niet-deelnemers in rekening te brengen bedragen geraamd. Voor het programma Collectieve Taken bestaan de baten uit een vaste bijdrage van de deelnemers, waarbij een onderscheid is gemaakt tussen Samen Sterk in Brabant (SSiB) en de overige activiteiten binnen dit programma;

•

Bijlagen: de specifieke bijdragen per opdrachtgever, het overzicht van exploitatiekosten en het overzicht van geraamde baten en lasten per taakveld.

Begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 Z.178305/D.719527

maart 2021 pagina 1 van 55

2

Missie en visie

Onderstaande missie, visie en leidend principe, genoemd in het concernplan 2019-2022, spelen in op toekomstige ontwikkelingen en zijn daarmee richtinggevend voor de koers van de ODZOB: Missie: Samen meer waarde voor een veilige en gezonde leefomgeving in Zuidoost-Brabant. Voor en met gemeenten, provincie en netwerkpartners voeren we taken uit op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving, en geven we advies op het gebied van omgevingsrecht. De kwaliteit van ons werk wordt gegarandeerd door de inzet van deskundige medewerkers die betrouwbaar, proactief, oplossingsgericht en omgevingsbewust zijn. Visie: De ODZOB ontwikkelt zich als dé vanzelfsprekende partner in Zuidoost-Brabant die hoogwaardige, innovatieve en betaalbare diensten levert in het kader van de Omgevingswet. Wij zijn overtuigd van de kracht van de samenwerking met onze deelnemers. Samen zorgen we voor de balans tussen ondernemen en een veilige en gezonde leefomgeving. De inzet van de ODZOB ziet er in de kern als volgt uit: De ODZOB werkt samen met andere organisaties die werkzaam zijn op het gebied van de fysieke leefomgeving. Samen met hen en de deelnemers aan de GR verbeteren we de kwaliteit van de fysieke leefomgeving: veiliger, gezonder en minder overlast. Dit alles onder het motto: “Samen meer waarde”. Om dit doel te bereiken voert de ODZOB VTH-taken uit voor de deelnemers.

Ook activiteiten die verwant zijn aan deze VTH-taken (specialismen) voert de omgevingsdienst uit indien provincie of gemeenten daarom verzoeken. De ODZOB opereert daarbij als strategische partner en verlengstuk van de deelnemers. Als uitvoeringsorganisatie staat de ODZOB voor de uitvoering van de door de deelnemers verstrekte opdrachten in de vorm van basistaken, verzoektaken en het collectief programma op het gebied van de fysieke leefomgeving.

Begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 Z.178305/D.719527

maart 2021 pagina 2 van 55

3

Beleidsbegroting

3.1

Inleiding

In het Concernplan ODZOB 2019-2022 zijn de uitdagingen en ontwikkelingen voor de komende jaren geschetst die leidend zijn voor de inzet van de ODZOB, zie ook onderstaande infographic.

Een belangrijke landelijke ontwikkeling is de invoering van de Omgevingswet die op 1 januari 2022 in werking treedt. Deze wet bepaalt in hoge mate de inzet van de ODZOB bij de uitvoering van het takenpakket. In dat kader verandert ook de rol van de overheden in het leggen van meer verantwoordelijkheden bij burgers en bedrijven. Dit is een ontwikkeling die past bij de transitie van verticaal georganiseerde naar een horizontale netwerk- en participatiesamenleving. Voor de ODZOB betekent dit nog meer omgevingsbewustzijn, ontwikkelingsgericht werken, faciliteren, maatwerk leveren, experimenteren en verbinden. Het VTH-domein is een complex taakveld in de regio Zuidoost-Brabant die gekenmerkt wordt door de innovatieve Brainportregio en een landelijk gebied met veel intensieve veehouderij. Maatschappelijke ontwikkelingen vragen in steeds grotere mate om optimale dienstverlening en transparantie. De risico’s zijn groot, terwijl het handelen van overheidsorganisaties onder een vergrootglas ligt. Gelet op de toenemende complexiteit van het werk wordt het steeds belangrijker om de uitvoering professioneel georganiseerd te hebben. Het verder uitbouwen van specialistische kennis en expertise is cruciaal om deze opgaven aan te kunnen. Het vraagt bovendien om actieve samenwerking met de deelnemers en andere partijen. Begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 Z.178305/D.719527

maart 2021 pagina 3 van 55

Via de genoemde aandachtsgebieden in onderstaande paragraaf geeft de ODZOB, samen met de deelnemers, vorm aan genoemde uitdagingen.

3.2 3.2.1

Aandachtsgebieden Omgevingswet

Maatschappelijke opgave, doel en wettelijk kader De Omgevingswet betekent een algehele stelselherziening voor de wet- en regelgeving, die gaat over de kwaliteit van de fysieke leefomgeving. De herziening heeft een grote impact op de manier van werken, de cultuur, het juridisch en technisch instrumentarium en heeft grote gevolgen voor de bevoegde gezagen en organisaties die bij de wet betrokken zijn. De wet beoogt het vergroten van de inzichtelijkheid en het gebruikersgemak, het versnellen van de besluitvorming, meer lokale afwegingsruimte en een samenhangende benadering. Op 1 januari 2022 is de Omgevingswet van kracht en zijn al belangrijke aanpassingen in werkwijzen, cultuur, instrumentarium en ICT-systemen doorgevoerd. Het nieuwe VTH-systeem is dan gereed en actief. Dit is echter niet het eindpunt van de voorbereiding op de invoering van het nieuwe wettelijke stelsel, maar de start van een nieuwe fase in de transitie van het Omgevingsrecht die duurt tot 2030. Voor de ODZOB betekent dit tot en met 2030 elk jaar aanpassingen in werkprocessen en producten. De verwachting is dat als gevolg van de Omgevingswet er minder activiteiten vergunningplichtig zullen zijn. Daar staat tegenover dat de wettelijke proceduretermijn voor een deel van de complexe inrichtingen, die vóór inwerkingtreding nog 26 weken bestrijkt, naar 8 weken gaat.

Dat vergt meer aandacht voor vooroverleg, waarin participatie en omgevingsoverleg in de vorm van de Omgevingstafel een belangrijk onderdeel wordt. De Omgevingswet dwingt ook meer interbestuurlijke afstemming af, waardoor voor en tijdens vergunningverlening meer afstemmingsmomenten zijn. Ook is de verwachting dat vanwege het vergunningsvrij worden van verschillende activiteiten er meer inzet nodig zal zijn voor het afwikkelen van meldingen, alsmede voor toezicht & handhaving. Veel zal daarentegen nog op 1 januari 2022 onder het overgangsrecht vallen. Verder heeft de wijze waarop de regels zijn of worden verwerkt in het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) impact op de werkprocessen bij deelnemers en bij de ODZOB. De gevolgen hiervan zijn nu nog onbekend, zowel bij de ODZOB als bij haar deelnemers. De precieze impact op het totaal van de verwachte structurele inzet en de kosten is afhankelijk van verschillende factoren, waaronder de wijze waarop deelnemers om zullen gaan met de grotere afwegingsruimte en de invloed die dat heeft op het meer of minder uniform zijn van de werkprocessen.

Rol en inzet van de ODZOB Een gang langs onze deelnemers, waarbij de ambities zijn geïnventariseerd, in het voorjaar van 2020, leert ons dat de meeste deelnemers verwachten dat de gevraagde inzet aan de ODZOB het eerste jaar dat de Omgevingswet van kracht is grosso modo hetzelfde blijft. Wel geldt: hoe meer maatwerk, hoe meer kosten. Deze inventarisatie wordt in 2021 geactualiseerd op basis van de inzichten die we dan hebben. Daarnaast gaan we in 2021 oefenen met de nieuwe werkprocessen. Ook dat geeft kennis en informatie over wat de effecten zijn van de Omgevingswet op de uitvoering, de kosten en dat wat er in 2022 en later nog nodig is aan aanpassingen en het verder inregelen van processen. Tegenover hogere kosten staat overigens wel de mogelijkheid die de Omgevingswet voor bevoegde gezagen introduceert, om voor milieu vergunningaanvragen leges te heffen. Begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 Z.178305/D.719527

maart 2021 pagina 4 van 55

De Omgevingswet heeft effect op de producten- en dienstencatalogus en de werkprogramma’s in 2022:

•

Vergunningverlening: de verwachting nu is dat als gevolg van de Omgevingswet er minder activiteiten vergunningplichtig zullen zijn. Daar staat tegenover dat de wettelijke proceduretermijn voor complexe inrichtingen, die vóór inwerkingtreding nog 26 weken bestrijkt, naar 8 weken gaat. Dat vergt meer aandacht voor vooroverleg, waarin participatie en omgevingsoverleg in de vorm van de Omgevingstafel een belangrijk onderdeel wordt. De Omgevingswet dwingt ook meer interbestuurlijke afstemming af, waardoor voor en tijdens vergunningverlening meer afstemmingsmomenten zijn. De grondslag onder de Omgevingswet gaat van inrichting naar milieubelastende activiteit, dat vergt het omzetten van de systematiek. Wat dat betekent wordt onderzocht en zal in de loop van 2021 duidelijk worden. De gevolgen hiervan zijn niet opgenomen in de begroting 2022.

•

Toezicht en handhaving: ook is de verwachting dat vanwege het vergunningsvrij worden van verschillende activiteiten er meer inzet nodig zal zijn voor het afwikkelen van meldingen, alsmede voor toezicht & handhaving. Bij toezicht en handhaving zal in 2022 in samenwerking en overleg met de deelnemers inzet worden gepleegd om te beoordelen hoe toezicht integraler kan worden uitgevoerd;

•

Verschuiving bevoegd gezag: de Aanvullingswet Bodem geeft aan dat gemeenten bevoegd gezag worden voor nieuwe bodemsaneringen. Daarnaast zijn voor een kleine groep bedrijven verschuivingen te verwachten in bevoegd gezag op basis van het besluit activiteiten leefomgeving (BAL). Van provincie naar gemeenten en visa versa;

•

Vervallen taken: vervallen van bijvoorbeeld de Omgevingsvergunning beperkte milieutoets (OMB).

De exacte gevolgen van eventuele wijzigingen in het Basistakenpakket worden nog in beeld gebracht. We gaan er vooralsnog vanuit dat het VTH-basistakenpakket beleidsarm overgaat in de Omgevingswet. Vanaf de inwerkingtreding zullen we monitoren welke factoren op welke wijze invloed hebben op de bedrijfsvoering en wat dit preciezer betekent voor de kosten. De verwachting is wel dat de kosten voor de baten uitgaan en dat kosten aanvankelijk hoger zullen uitvallen, in verband met onder andere het inregelen van nieuwe processen, de inzet die gevraagd wordt voor de advisering bij het opstellen van omgevingsvisies en -plannen. Er zullen bevoegdheidsverschuivingen plaatsvinden, met name op het gebied van bodem, maar in mindere mate ook op andere beleidsterreinen, zoals geluid en door de wijziging van inrichting naar activiteit. Voor de invoering van de Omgevingswet bij de ODZOB is een bestuursopdracht opgesteld die bestaat uit 10 bouwstenen: 1) werkprocessen VTH en advies, 2) producten Omgevingswet, 3) producten en dienstencatalogus, 4) aansluiten op ambities deelnemers, 5) opleiding en training, 6) bevoegdheidsverschuiving, 7) samenwerking speelhuismanifest, 8) raming inzet, organisatie en communicatie, 9) bruidsschat, 10) kernwaarden omgevingskwaliteit. Daar is een elfde bouwsteen aan toegevoegd voor het proces voor het omzetten van inrichting naar milieubelastende activiteit.

Aan de bestuursopdracht wordt programmatisch invulling gegeven via de vier programmalijnen: 1)

Bestuur en samenwerking

2)

Product en dienstverlening

3)

Proces en informatievoorziening

4)

Mens en organisatie

In 2021 is het Programma gericht op met name training en opleiding en het oefenen met en inregelen van de nieuwe werkprocessen, geënt op de regionale afspraken die daarover in 2020 zijn gemaakt. Daarmee is ODZOB klaar om de taken vanaf 1 januari 2022 uit te voeren conform de Omgevingswet. Begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 Z.178305/D.719527

maart 2021 pagina 5 van 55

De start van de transitieperiode op 1 januari 2022 betekent enerzijds dat we een fase van invoering (werkprocessen, producten) afsluiten en anderzijds dat we een nieuwe periode ingaan, waarbij we de focus leggen op:

•

Het uitvoeren van VTH-taken volgens nieuwe kaders en nieuwe processen. Er zal een stuk nazorg op de implementatie van de nieuwe wetgeving plaatsvinden. Verder dient de nieuwe werkwijze in het eerste jaar van de Omgevingswet te worden gemonitord, geëvalueerd en zo mogelijk bijgesteld. Om dit mogelijk te maken is zowel voor 2021 als voor 2022 een bedrag van € 400.000 gereserveerd in de meerjarenbegroting. Detaillering hangt af van wat in 2021 is opgeleverd en van wat in 2021 en 2022 respectievelijk wordt geoefend, gemonitord/geëvalueerd. Een detailprogramma volgt op basis van de vier programmalijnen en elf onderdelen van de Bestuursopdracht in de loop van 2021.

•

Door het verschuiven van de datum van inwerkingtreding ligt het ook in de lijn der verwachting dat de nazorg op zal schuiven. De impact hiervan is op dit moment nog ongewis. Op het moment er meer inzicht is in deze nazorgkosten, en indien dan blijkt dat dit tot aanvullende kosten leidt, zal dit inzicht aan het Algemeen Bestuur worden voorgelegd.

Het adviseren van onze deelnemers als ondersteuning en compleet maken van de beleidscyclus bij het verder vorm geven van de instrumenten van de Omgevingswet, gevoed vanuit onze uitvoeringspraktijk en integrale deskundigheid op het gebied van omgevingsdeskundigheid. Concreet gaat het o.a. om bijvoorbeeld advisering bij opstellen omgevingsplannen en omgevingsvisies. Dit onderdeel zal vorm moeten krijgen via separate opdrachten, dan wel via de werkprogramma’s.

3.2.2

Regionaal en uniform uitvoeringsbeleid

Toezicht

Maatschappelijke opgave en doel Het toezicht is er op gericht om via het bevorderen van de naleving van regels de kwaliteit en veiligheid van de leefomgeving te bewaken en te bevorderen.

Wettelijk kader De wettelijke basis is de Omgevingswet, en in samenhang daarmee het Omgevingsbesluit. Relevante regels zijn in hoofdzaak opgenomen in het Besluit activiteiten leefomgeving en Besluit kwaliteit leefomgeving, soms in samenhang met een vergunning. Verder is bijvoorbeeld een aantal Europese verordeningen relevant. Er zijn voor de omgevingsveiligheid relevante regels opgenomen in het Besluit bouwwerken leefomgeving en andere besluiten, met andere bevoegdheden waarop de Veiligheidsregio en de Inspectie sociale zaken en Veiligheid (ISZW) het toezicht uitvoeren. Daarvoor wordt een oog- en oorfunctie uitgevoerd, met samenwerking waar nodig. Die samenwerking zoeken we bijvoorbeeld ook met de GGD als de volksgezondheid in het geding is.

Rol en inzet van de ODZOB Met de start van de implementatie van het ROK (Regionaal Operationeel Kader) Toezicht en handhaving in 2020 hebben we een omslag gemaakt van (vrijwel) volledig programmatisch toezicht naar risicogericht toezicht bij branches voor het programmatische deel en naar thematisch toezicht voor bestuurlijke- en actuele thema’s. Voor deze twee pijlers van het ROK wordt als uitgangspunt gehanteerd dat wat we doen een maatschappelijk doel dient. Meer dan in het verleden kunnen we aan de hand van bereikte resultaten inzicht geven in hoeverre deze bijdragen aan het behalen van die doelen, die samenhangen met het behoud of de verbetering van de kwaliteit en veiligheid van de leefomgeving. Daarom worden kortlopende projecten gedefinieerd, die Begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 Z.178305/D.719527

maart 2021 pagina 6 van 55

relatief snel resultaat geven waarop nieuwe keuzes kunnen worden gebaseerd met het oog op de doelstellingen. Een derde pijler van het ROK is een systematische klachtenanalyse, leidend tot de selectie van aandachtsbedrijven waarop wordt ingezet om toekomstige klachten te voorkomen. Voor 2020 zijn de keuzes die in de voorbereiding voor het besluit over het ROK zijn gemaakt voor de meest risicovolle branches en bestuurlijke thema’s als uitgangspunt genomen. Op basis van de resultaten en nieuwe inzichten zullen de keuzes hiervoor steeds worden heroverwogen. Dit kan voor 2021, 2022 en de daarop volgende jaren tot andere keuzes gaan leiden op basis van ontwikkelingen en bereikte resultaten. De risicobenadering zal daarin, naast de overige uitgangspunten voor het ROK, leidend zijn en blijven. Over de voor het ROK beschikbare middelen zijn voor de jaren 2020 - 2023 afspraken gemaakt. Door uniformer te werken zullen minder fouten gemaakt worden en kan efficiënter gewerkt worden. Vergunningverlening

Maatschappelijke opgave en doel Het Regionaal Operationeel Kader Vergunningverlening (ROK-VV) geeft invulling aan een level playing field bij de behandeling van aanvragen omgevingsvergunningen milieu. Het beleid is mede vormgegeven in samenwerking met en op verzoek van de deelnemers aan de ODZOB. De provincie heeft geparticipeerd in het opstellen van het ROK-VV maar heeft in tegenstelling tot de deelnemers het ROK-VV niet vastgesteld als beleid aangezien zij zelf een provincie breed beleid heeft.

Wettelijk kader Het ROK-VV vindt haar wettelijke basis in het Omgevingsbesluit waarin staat dat elke gemeente en provincie moet beschikken over VTH-beleid voor de uitvoering van de Omgevingswet. Voor de basistaken van de omgevingsdiensten dienen ze gezamenlijk zorg te dragen voor uniform uitvoeringsbeleid. Het bevoegd gezag heeft dit uitvoeringsbeleid geaccordeerd middels het ROK-VV. Het ROK-VV omvat het strategisch beleidskader en een operationeel beleidskader. Hierbij hebben we een omslag gemaakt van (vrijwel) volledig programmatisch beoordelen van een vergunningaanvraag of een melding naar risicogericht beoordelen van een aanvraag of melding. Hierbij wordt wel rekening gehouden met het door een bevoegd gezag vastgesteld beleid ten aanzien van een specifiek milieuaspect.

Rol en inzet van de ODZOB De ODZOB staat als uitvoerder van de basistaken, waaronder alle omgevingsvergunningen milieu en meldingen milieu, hiervoor aan de lat. Het beleid is geïmplementeerd in de systemen en werkinstructies die worden gebruikt. Het ROK-VV wordt in 2021 geëvalueerd mede in het licht van de komst van de Omgevingswet.

3.2.3

Klimaat, energie en duurzaamheid

Maatschappelijke opgave en doel We staan met z’n allen voor de uitdaging om CO2 te reduceren (49% in 2030 ten opzichte van 1990 en 95% in 2050) om klimaatverandering tegen te gaan. Het centrale doel van het Klimaatakkoord, het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen, raakt aan het leven van alledag. De transitie is in de eerste plaats een maatschappelijke transitie. Burgers en bedrijven staan voor een reeks beslissingen die van invloed zijn op hoe we wonen, ons verplaatsen, wat we eten, de producten die we kopen, hoe we ons geld verdienen. Een bundeling van daadkracht, investeringen, kennis en kunde is nodig. Een van de maatregelen daarbij is dat we in Nederland van het aardgas afgaan. Naast alle inspanningen die we doen om klimaatverandering Begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 Z.178305/D.719527

maart 2021 pagina 7 van 55

zoveel mogelijk tegen te gaan, zullen we parallel daaraan maatregelen moeten nemen om met een veranderend klimaat om te gaan: klimaatadaptatie. Daarnaast moeten we toe naar meer circulair gebruik van materialen om de aarde niet uit te putten of te vervuilen bij het winnen van de grondstoffen.

Wettelijk kader In 2019 is het Klimaatakkoord gesloten. Als beleidsuitwerking daarvan is in onze regio de Regionale Energiestrategie (RES) opgesteld en is verschillende wet- en regelgeving uitgewerkt en geïmplementeerd op het gebied van energie en CO2-reductie, zoals keuring van airconditioning en ventilatiesystemen, een normering op de CO2 uitstoot voor zakelijk vervoer, en vanaf 2023 een label C voor kantoren. Al heel lang bestaat er de energiebesparingsplicht vanuit de Wet Milieubeheer. Daar is een informatieplicht bijgekomen. Doel is om de Nederlandse economie in 2050 volledig te laten draaien op herbruikbare grondstoffen.

Rol en inzet van de ODZOB Binnen het ROK is energiebesparing prioritair gescoord. Dit betekent dat toezicht op energiebesparing een vast onderdeel is van controles, bij te kiezen branches. Dat betekent dat we bij branches waar dat relevant is, controleren op een selectie van de erkende energiebesparende maatregelen. Daarnaast heeft de ODZOB een themaplan energie bij toezicht opgesteld met daarin aanbevelingen voor projecten en toezichtplannen gericht op energiebesparing. In de ROK-systematiek kunnen hieruit projecten voorgedragen worden voor uitvoering. Indien vergunningen geactualiseerd worden, actualiseert de ODZOB op het thema energie. Door voorschriften op het thema energie op te nemen in een vergunning is handhaving mogelijk als het bedrijf niet de energiebesparende maatregelen neemt die zich binnen 5 jaar terugverdienen. De ODZOB levert input en adviseert bij uitvoering van de RES waar nodig, bijvoorbeeld op het thema energiebesparing bij bedrijven en bij maatschappelijk vastgoed met bij ons beschikbare data en om te zorgen dat het wettelijke spoor gericht op energiebesparing geborgd wordt. De RES moet landen in de Omgevingswet-instrumenten.

Bij implementatie van de Omgevingswet ondersteunt de ODZOB gemeenten door de kansen te signaleren die de invoering biedt voor een ambitie op energieneutraliteit en door advisering over energie gerelateerde onderwerpen in de bruidsschat. Bij de uitvoering van de RES zal de ODZOB omgevingsvergunningen afhandelen voor zonneparken, windparken, vergistingsinstallaties, et cetera en via VTH-bijdragen aan het realiseren van energiebesparing bij bedrijven en organisaties. De ODZOB biedt gemeenten op deze wijze invulling en uitvoering om klimaatdoelstellingen te realiseren door middel van toezicht, vergunningverlening en handhaving. De ODZOB ondersteunt de meeste deelnemende gemeenten met energiemonitoring. Dit levert de gemeenten inzicht in het verbruik aan gas en elektra bij maatschappelijk vastgoed en andere aansluitingen. Dit inzicht kan worden ingezet bij het besparen van energie. De ODZOB kan, als verzoektaak, gemeenten en provincie ondersteunen bij het opstellen van duurzaamheidsbeleid, een duurzaamheidsvisie, een plan om van het aardgas af te gaan en uitvoeringsprogramma en uitvoering daarvan. Circulaire economie krijgt de komende jaren steeds meer aandacht. In afval gaat veel geld om en illegale inzameling en verwerking loont. Jaarlijks lekt een deel van de afvalstromen weg, buiten het legale circuit. Toezicht op de afvalketen draagt bij aan een circulaire economie.

Daarnaast krijgt vergunningverlening te maken met bedrijven die afval als grondstof willen inzetten. Met bedrijven die experimentele, circulaire initiatieven hebben en daarvoor een vergunningaanvraag voorbereiden wil de ODZOB in een vroegtijdig stadium in gesprek.

Begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 Z.178305/D.719527

maart 2021 pagina 8 van 55

De ODZOB kan binnen haar wettelijke mogelijkheden en bevoegdheden meedenken om nieuwe circulaire initiatieven te faciliteren en de (on)mogelijkheden aan te geven. Hierdoor kunnen deze bedrijven tijdig anticiperen en eventuele aanpassingen doorvoeren.

3.2.4

Toekomstbestendige veehouderij

Maatschappelijke opgave en doel Een toekomstbestendige veehouderij is innovatief en duurzaam, gaat uit van het sluiten van kringlopen en is in balans met haar leefomgeving. De uitstoot van schadelijke stoffen is minimaal (ammoniak, geurstoffen, fijnstof-endotoxinen, methaan). De leefomgeving is daardoor gezond en veilig. De veehouderij bevindt zich in de transitie naar een toekomstbestendige veehouderij (in Brabant de Transitie Zorgvuldige Veehouderij). De transitie loopt langs twee hoofdsporen: saneren van veehouderijen die willen stoppen en het verduurzamen van de blijvers. Deze twee sporen gaan de transitie domineren, in 2021, 2022 en de jaren daarna. Leidend is het verminderen van de stikstofproblematiek om toestemming te kunnen verlenen aan diverse economische en maatschappelijke projecten. Saneren en verduurzamen werken ook door in het landelijk gebied. Het Rijk, gemeenten, provincies en waterschappen pakken deze maatschappelijke opgave gezamenlijk aan onder het Interbestuurlijk Programma (IBP) “Naar een vitaal platteland”.

Wettelijk kader De Omgevingswet zal het wettelijk kader zijn voor activiteiten en functietoedeling (vergunningverlening en ruimtelijke plannen). De Omgevingswet biedt de gemeente beleidsruimte voor lokaal beleid, voor experimenteerruimte, voor normering en/of het werken met omgevingswaarden. Wat betreft veehouderij zijn de grote thema’s geur en gezondheid. Het instrument ‘programma’ biedt de gemeente de mogelijkheid om lokale vraagstukken op een programmatische manier aan te pakken. Voor de verduurzaming van de veehouderij zijn middelen/subsidies beschikbaar vanuit Rijk en/of provincie. Er is een innovatiemodule en een investeringsmodule voor brongerichte verduurzaming. Veehouders die willen investeren in het ontwikkelen van nieuwe emissiearme stalsystemen of de nieuwe systemen in gebruik willen nemen, kunnen gebruik maken van de ‘Subsidiemodules brongerichte verduurzaming stal- en managementmaatregelen’ (Sbv). Deelname aan saneringsregelingen is voor de veehouder vrijwillig. Met subsidie van het Rijk en/of de provincie wordt een bedrijf beëindigd, de dierrechten doorgehaald (verkleining veestapel), de vergunning ingetrokken, de locatie herbestemd en de stallen gesloopt.

In verband met stikstof is de ‘Landelijke beëindigingsregeling veehouderij’ (Rijk) in voorbereiding en is de provincie met gemeenten aan de slag met het ‘gericht opkopen van piekbelasters’ in een gebiedsgerichte aanpak (o.a. vraag en aanbod ammoniakruimte, stikstofregistratiesysteem). De Omgevingsverordening van de provincie is belangrijk vanwege de scherpere ammoniakeisen, de termijnen voor de veehouders om daar aan te voldoen en de beschikbaarheid van nieuwe brongerichte en duurzame stalsystemen (snelheid van de innovatie). In 2021 zal duidelijk worden of het mestbeleid aangepast wordt, zodat in daarvoor geschikt bevonden gebieden in het buitengebied mestbewerking mogelijk is (het huidige mestbeleid beperkt zich tot bedrijventerreinen).

Begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 Z.178305/D.719527

maart 2021 pagina 9 van 55

Rol en inzet van de ODZOB De rol van de ODZOB is gerelateerd aan de inhoud (deskundigheid, kennis en ervaring). Vanuit de inhoud adviseert de ODZOB onder andere over:

•

nieuwe wet- en regelgeving, uitvoerbaarheid daarvan en implementatie in VTH;

•

experimenteerruimte binnen de vergunning voor proefbedrijven (faciliteren van brongerichte innovatie en verduurzaming);

•

bedrijfsbeëindiging en intrekken van vergunningen, herbestemmingen (bedrijfswoning-burgerwoning), sloop, soortenbescherming, bodem en asbest;

•

VTH-werkzaamheden voor veehouderij. De Taskforce veehouderij brengt de VTH-opgave en de noodzakelijke capaciteit in beeld, die voortkomt uit landelijk en provinciaal beleid. Bepalend zijn de gevolgen van het nieuwe bestuursakkoord en de Interim omgevingsverordening Noord-Brabant aangaande de termijnen, waarbinnen veehouderijen moeten gaan voldoen aan de provinciale ammoniakeisen (2024). Dit werkt door in de vergunningverlening. In 2023 met uitloop naar 2024 wordt een piek van vergunningaanvragen verwacht. In de Taskforce maken omgevingsdiensten en provincie afspraken over het opvangen van de capaciteitspiek en over het versnellen van het vergunningverleningsproces.

In het Werkprogramma Agrofood en Leefomgeving (WAL) wordt kennis overgedragen/uitgewisseld over actuele thema’s voor een toekomstig bestendige veehouderij, bijvoorbeeld over stikstof, nieuwe maatregelen, stand der techniek, stand van het onderzoek. In de ambtelijke en bestuurlijke samenwerking met de Metropool Regio Eindhoven (MRE) neemt de ODZOB deel aan landelijke en provinciale gremia, om vanuit de inhoud inbreng te hebben in:

•

de landelijke kerngroep sanering en verduurzaming veehouderij;

•

het ‘Bestuurlijk overleg transitie landbouw’ (4 regio’s en provincie over Mestbeleid, geur en gezondheid en dergelijke).

3.2.5

Bodem

Maatschappelijke opgave, doel en wettelijk kader De gemeenten krijgen met ingang van 2022 (inwerking treden van de Omgevingswet) ook een aantal nieuwe taken en verantwoordelijkheden voor bodem. In het kader van de Omgevingswet is de kwaliteit van de bodem een belangrijk thema. Door een Brabantbrede samenwerking (provincie, gemeenten, omgevingsdiensten) wordt de transitie van bodem van Wet bodembescherming naar Omgevingswet per 11-2022 vormgegeven. Alle gemeenten worden primair verantwoordelijk voor de leefomgeving en dus ook voor de bodemkwaliteit. Het Rijk is terughoudend met het opstellen van nationale regels. De veranderingen worden met een transitiedocument inzichtelijk en werkbaar gemaakt. De nadere uitwerking (wijzigingen, impact op systemen, intake, workflow, monitoring, rapportage, behoud van kennis) wordt aan de hand van een implementatiedocument verder vormgegeven. Uitgangspunt is dat kennis en ervaring, ook met betrekking tot de Omgevingswet, op een zo’n optimaal mogelijk niveau gebracht worden en specifieke bodemkennis voor de regio behouden blijft. En dat de overgang van taken van provincie naar gemeenten budgetneutraal kan worden geïmplementeerd; voor 2022 zal een bedrag van geraamd € 840.000,-- verschuiven van provincie naar gemeenten (waaronder gemeenten in de regio Noordoost-Brabant).

Begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 Z.178305/D.719527

maart 2021 pagina 10 van 55

Rol en inzet van de ODZOB De personele capaciteit qua omvang, kennis en competenties wordt voor invoering van de Omgevingswet inzichtelijk gemaakt. Werkzaamheden die niet vallen onder de overgangswetgeving die de ODZOB, in opdracht van provincie, nu nog uitvoert voor gemeenten in Noordoost-Brabant worden vanaf 2022 uitgevoerd door de ODBN. Het gaat om een (geraamd) bedrag van € 270.000,--. Personele capaciteit zal mogelijk van de ODZOB overgaan naar de ODBN.

3.2.6

Gezondheid

Maatschappelijke opgave, doel en wettelijk kader Met de komst van de Omgevingswet gaat meer aandacht uit naar gezondheid. Aandacht is nodig voor een evenwichtige toedeling van functies aan locaties waarbij in ieder geval rekening moet worden gehouden met het belang van het beschermen van de gezondheid. Naast de veehouderij hebben diverse (milieu)thema’s een directe relatie met gezondheid. Een te slechte luchtkwaliteit, veel geluidoverlast, et cetera hebben invloed op de gezondheid van de burgers. Bij het verlenen van vergunningen worden normen opgenomen voor bijvoorbeeld geluid om de hinder voor omwonenden te beperken, waarmee indirect de gezondheid van omwonenden kan worden beschermd.

Rol en inzet van de ODZOB Er zijn 3 belangrijke doelen waarin de ODZOB een verantwoordelijkheid heeft: •

invulling van de Omgevingswet: Gezondheid moet de komende jaren verder vorm krijgen in de samenwerking die de lokale overheden en de gemeenschappelijke regelingen met elkaar aangaan om de Omgevingswet goed te laten landen en tot een succes te maken;

•

monitoring van de Omgevingswaarden is van groot belang. Het verschaft een referentiekader waarmee de regio doelen kan stellen en actie kan ondernemen;

•

kennis en kunde ontsluiten voor de regio door samenwerking met de GGD, regiopartners en

onderzoeksinstituten. Met de komst van de Omgevingswet adviseert de ODZOB samen met de GGD en Veiligheidsregio de bevoegde gezagen over de fysieke leefomgeving. De GGD adviseert over gezondheid en hanteert daarbij gezondheidskundige advieswaarden die kunnen afwijken van de wet- en regelgeving. Om advies te kunnen geven heeft de GGD inzicht nodig in de aanwezige omgevingskwaliteit. Dit inzicht levert de ODZOB door milieubelastingen zoals geluid en lucht in beeld te brengen. Namens de gemeenten vult de ODZOB ieder jaar de Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteitmonitoringstool, om in beeld te brengen wat de luchtkwaliteit in de regio is. De ODZOB is namens de deelnemers partner in een consortium bestaande uit het burgerinitiatief AiREAS, de provincie NoordBrabant, gemeente Eindhoven, de Universiteit van Utrecht, het RIVM, de GGD en TNO, in een onderzoeks- & ontwikkelingsproject. Met behulp van innovatieve sensortechnieken, in een regionaal dekkend meetnet en met de inzet van burgerparticipatie via de coöperatieve vereniging AiREAS, gaan we meer inzicht verschaffen in luchtkwaliteit en geluid, met als doel handelingsperspectief te verwerven met het oog op een gezondere leefomgeving. Hierbij richten we ons op drie aandachtsgebieden: stedelijk gebied, landelijk gebied en luchthavengebied Eindhoven Airport.

Een aanvullende meetcampagne Gezondheid en Veehouderij maakt ook onderdeel uit van het project. De provincie, gemeente Eindhoven en de ODZOB (via collectieve taken) zijn de financierende partners. Aanvullend wordt in de financiering voorzien door individuele bijdragen van de deelnemende gemeenten en inzet op Europese subsidies en Rijkssubsidies.

Begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 Z.178305/D.719527

maart 2021 pagina 11 van 55

De Brabantscan (BROS) is het kennisknooppunt voor gezondheidsinformatie over de provincie NoordBrabant en is een samenwerking tussen GGD Brabant-Zuidoost, GGD Hart voor Brabant en GGD WestBrabant. Je vindt hier bijvoorbeeld de resultaten van de gezondheidsenquêtes van de GGD, maar ook gezondheidsinformatie uit andere bronnen. Binnen de omgevingsdienst wordt de Omgevingsatlas gevuld met alle relevante milieudata, onder andere uit het hierboven genoemde meetnet. Deze atlas wordt de komende tijd verder gevuld. De ODZOB levert de milieudata (geluid, luchtkwaliteit, et cetera) vanuit de Omgevingsatlas om de BROS verder te vullen en te verbeteren. Ook wordt onderzocht of er een koppeling kan worden gelegd met de klachtenregistratie die de ODZOB ontvangt met de BROS.

3.2.7

Ondermijnende criminaliteit

Maatschappelijke opgave, doel en wettelijk kader In het kader van deregulering treedt de overheid meer terug ten aanzien van regels en toezicht. Toch zijn er veel misstanden die de overheid moet aanpakken. Er is bijvoorbeeld meer aandacht nodig voor ondermijnende criminaliteit. Grote problemen zijn o.a. drugsafvaldumpingen en criminaliteit in verloederde recreatieparken maar ook in leegstaande gebouwen, zowel op industrieterreinen als in het buitengebied.

Rol en inzet van de ODZOB Wij zijn er ons terdege van bewust dat ondermijning geen ‘core business’ van de ODZOB is. Wel is het zo dat wij -en dit is ons expliciet door enkele bestuurders verzocht- een rol kunnen en moeten spelen daar waar het gaat om ondermijnende (milieu)criminaliteit (oog- en oorfunctie). Door de gebundelde kennis van onder meer gemeenten, Belastingdienst, omgevingsdiensten, Openbaar Ministerie, het Regionaal Informatie- en Expertisecentrum en de Taskforce Brabant Zeeland is er nu bestuurlijke aandacht voor de ondermijnende criminaliteit. In dit kader zien gemeentelijke boa’s nu al veel meer in het buitengebied. Ook de boa’s en toezichthouders van de ODZOB nemen steeds meer afwijkingen waar. Hun kennis en ervaring kunnen we veel beter benutten, ook in samenwerking met andere partijen. Belangrijk daarbij is om de bevindingen vast te leggen, zodat we een volgende stap in de aanpak van ondermijning kunnen zetten: analyse van beschikbare metadata. De ODZOB wil de oor- en oogfunctie de komende jaren verder uitbouwen. Het vergroten van de bewustwording en signaalfunctie bij de ambtenaren binnen de regio en alle medewerkers van de ODZOB om goed op bepaalde zaken te letten, ook buiten werktijd, zou er veel toe kunnen bijdragen om misstanden eerder in beeld te krijgen. Dit vereist structureel trainingen in het signaleren en herkennen van verdachte situaties.

Het vergroten van het netwerk en afstemmen met bij het onderwerp betrokken partners, is voorwaarde om samen succesvol in de aanpak te kunnen zijn.

3.2.8

Zeer zorgwekkende stoffen (ZZS)/externe veiligheid (EV)

Zeer Zorgwekkende Stoffen

Maatschappelijke opgave, doel en wettelijk kader Het beleid rondom zeer zorgwekkende stoffen is er op gericht om een voortschrijdende vermindering van de belasting voor de omgeving te realiseren en een aantal van deze stoffen uiteindelijk volledig uit te bannen. Bedrijven zijn er aan gehouden te blijven streven naar vermindering van toepassing en emissies van deze stoffen. Zij moeten vijfjaarlijks rapporteren over hun voortgang daarbij. De aanpak van zeer zorgwekkende stoffen richt zich op voorkomen van gezondheids- en omgevingseffecten op de lange termijn.

Begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 Z.178305/D.719527

maart 2021 pagina 12 van 55

Rol en inzet van de ODZOB De ODZOB ziet er op toe dat dit rapporteren daadwerkelijk gebeurt. De ODZOB beschikt over medewerkers die kennis en ervaring hebben om dit te kunnen doen. Bij de uitvoering van hun vergunningverlenende, toezichthoudende en handhavende taken beoordelen zij of er sprake is van toepassing of vorming van zeer zorgwekkende stoffen, of de bedrijven de vereiste technieken op de juiste wijze toepassen om emissies te beperken en of zij voldoende voortgang maken bij het terugdringen van emissies. Naast zeer zorgwekkende stoffen zullen ook potentieel zeer zorgwekkende stoffen en opkomende stoffen aandacht krijgen. De beoordeling ervan gebeurt op vergelijkbare wijze als bij zeer zorgwekkende stoffen. De ODZOB beschikt over een registratiesysteem waarin het gebruik door of de vorming van zeer zorgwekkende stoffen bij bedrijven en de emissies ervan worden vastgelegd en kunnen worden gemonitord en gerapporteerd. De ODZOB werkt samen met andere (Brabantse) omgevingsdiensten en waterschappen. Hierbij staan gezamenlijke opbouw en uitwisseling van kennis en ervaring en uniforme aanpak centraal. Externe Veiligheid

Maatschappelijke opgave, doel en wettelijk kader Het beleid externe veiligheid is erop gericht om risico’s zo klein mogelijk en aanvaardbaar te houden. In de periode van 2014 tot en met 2020 heeft de ODZOB, naast veiligheidspartners zoals de Veiligheidsregio Zuidoost-Brabant, middelen ontvangen van het landelijke programma Impuls Omgevingsveiligheid (IOV) 2014 – 2018. Deze middelen zijn voor 2019 en 2020 verlengd. Met deze middelen heeft de ODZOB de in het verleden opgebouwde samenwerking en kennis binnen en buiten de regio kunnen behouden en versterken. Hiermee voldoet de kwaliteit van de uitgevoerde externe veiligheid werkzaamheden aan de landelijk gestelde eisen. Ook na 2020 zullen we samen met de gemeenten en veiligheidspartners werken aan een veilige fysieke leefomgeving. De gevolgen hiervan worden in 2021 aan het Algemeen Bestuur voorgelegd.

Rol en inzet van de ODZOB De ODZOB neemt in samenwerking met de Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost en gemeenten deel aan ontwikkelingen namens de regio, hierbij moet gedacht worden aan de ontwikkelingen structuurvisie buisleiding en actualisatie Basisnet. Ook voert zij gezamenlijke projecten uit voor de regio, zoals de Informatievoorziening bij calamiteiten.

3.2.9

Bouwen

Maatschappelijke opgave, doel en wettelijk kader De nieuwe Wet kwaliteitsborging (Wkb) voor het bouwen treedt, tegelijkertijd met de Omgevingswet, op 1 januari 2022 in werking. De Wkb heeft als doel om de bouwkwaliteit en het bouwtoezicht te verbeteren door het inschakelen van private kwaliteitsborgers. De wet treedt gefaseerd in werking. Er wordt gestart met eenvoudige bouwwerken (gevolgklasse 1). Na 3 jaar wordt de wet geëvalueerd en wordt besloten of ook de complexere bouwwerken onder de Wkb gaan vallen. De invoering van de Wkb heeft gevolgen voor het gemeentelijk Bouw- en Woningtoezicht. De bouwtechnische toetsing, nu uitgevoerd door vergunningverleners en toezichthouders, komt te vervallen. Hierdoor zijn er minder medewerkers met bouwtechnische kennis nodig. Het aandeel bouwwerken in een gemeente, dat valt onder gevolgklasse 1, bepaalt in eerste instantie het effect op de formatie. Begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 Z.178305/D.719527

maart 2021 pagina 13 van 55

Daarnaast zullen de bouwleges gaan dalen. Er vallen immers werkzaamheden weg. Onduidelijk is nog in welke mate dat gaat gebeuren. De gemeente blijft in het kader van vergunningverlening wel verantwoordelijk voor de ruimtelijke beoordeling (omgevingsplan en welstand) van een aanvraag bouwen. Handhaving en toezicht op omgevingsveiligheid, gebruik en bestaande bouwwerken blijven ook een taak van de gemeente.

Rol en inzet van de ODZOB Team bouwen is op dit moment werkzaam voor een tiental gemeenten, de provincie Noord-Brabant, de OMWB en de ODBN. De opdrachten lopen uiteen van vergunningverlening/toezicht onder volledig mandaat tot het verzorgen van enkel de bouwtechnische advisering. De ODZOB functioneert daarbij vaak als flexibele schil van het gemeentelijk Bouw- en Woningtoezicht. Aangezien de Wkb er voor zorgt dat gemeenten minder capaciteit nodig hebben, zal het aantal opdrachten voor team bouwen ook afnemen. Het team bouwen beschikt over voldoende flexibele schil om de nu verwachte afname van opdrachtverlening op te vangen.

3.2.10 Asbest Maatschappelijke opgave, doel en wettelijk kader In 2017 is het Regionale uitvoeringsbeleid asbesttaken vastgesteld door het AB. Het beleid is opgesteld naar aanleiding van de constatering van regionale- en bovenregionale problemen op het gebied van de asbestsaneringen. De aard van de problemen vraagt om een regionale, dan wel bovenregionale aanpak. In 2020 heeft een herijking van de werkafspraken plaatsgevonden met een inzet op een verbeterde werkwijze en werkafspraken voor de asbesttaken waarin de samenwerking en verbinding tussen de gemeente en ODZOB is geoptimaliseerd. Een belangrijk uitgangspunt daarbij is informatie- en risicogestuurd asbesttoezicht.

Rol en inzet ODZOB De inzet voor 2022 is mede afhankelijk van een evaluatie die eind 2021 wordt uitgevoerd. Uit deze evaluatie van de verbeterde werkafspraken in combinatie met de monitoring van de budgetten en de outcome van de inzet van toezicht asbest moet blijken of het beoogd effect beter wordt benaderd. Zo nodig wordt het beleid bijgesteld.

3.2.11 Water Maatschappelijke opgave en doel Grondwater is een belangrijke bron voor ons (humaan en ecologisch) bestaan. Het vormt onderdeel van en is gebaat bij: een vitale bodem, een robuust watersysteem en een gezonde leefomgeving. Ook als energiebron wordt grondwater in de vorm van warmte- en koude opslag steeds meer gebruikt. Het (grond)watersysteem staat onder druk als gevolg het menselijk handelen en de klimaatveranderingen. De opgave zit in het borgen van de goede kwaliteit en het zorgen dat ook in de toekomst over voldoende, schoon grondwater kan worden beschikt. In hoofdlijnen zijn de Europese, nationale en provinciale doelstellingen:

•

een goede grondwaterkwaliteit voor ecologie en menselijk gebruik;

•

een grondwatervoorraad met aanvulling en onttrekking in balans;

•

drinkwater van voldoende kwaliteit en kwantiteit, voor nu en in de toekomst;

•

de juiste hydrologische randvoorwaarden voor grondwaterafhankelijke natuur;

•

een verantwoorde inzet van de energetische waarde in bodemenergiesystemen.

Begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 Z.178305/D.719527

maart 2021 pagina 14 van 55

Wettelijk kader De wettelijke kaders vloeien voort uit Europese en nationale wet- en regelgeving met een ondersteunende uitwerking in provinciale regels. De belangrijkste zijn: de Europese Kaderrichtlijn Water, de Waterwet en Drinkwaterwet (inmiddels grotendeels opgegaan in de Omgevingswet) en de provinciale Omgevingsverordening.

Rol en inzet van de ODZOB Het accent van de werkzaamheden binnen de ODZOB ligt nog voornamelijk bij de provinciale VTH-taak in het kader van de Waterwet, waarbij uitvoering wordt gegeven aan de provinciale doelen (zuiver en voldoende grondwater). Voor gemeenten voert de ODZOB op verzoek VTH-taken uit bij de gesloten bodemenergiesystemen. Deze taak in het kader van het Besluit lozen buiten inrichtingen is groeiend. Vanaf 2022 worden dit basistaken onder de Omgevingswet. Onze rol en inzet ligt op het vlak van:

•

vergunningverlening, toezicht en handhaving van grondwateronttrekkingen vanaf 150.000 m³ per jaar inclusief het infiltreren van het water in de grond, en grondwateronttrekkingen voor open bodemenergiesystemen (voorheen Waterwet);

•

vergunningverlening, toezicht en handhaving van onttrekkingen van grondwater voor de openbare drinkwatervoorziening, inclusief het infiltreren van water in de grond;

•

het beoordelen en afwikkelen van meldingen en toezicht en handhaving in het kader van de provinciale Omgevingsverordening, onderdeel grondwaterbescherming;

•

monitoring en uitvoering van de gebieds- en feitendossiers en daaruit voortkomende afspraken van de 39 (drink)waterwinlocaties met beschermingszones;

•

het beoordelen van meldingen en toezicht en handhaving op de aanleg en het functioneren van open bodemenergiesystemen in het kader van de provinciale Omgevingsverordening;

•

het up-to-date houden van onze kennis en ervaring op het gebied van grondwater en bodemenergiesystemen via de provinciale werkopdracht;

•

het informeren over en inzicht geven in de provinciale VTH-taken grondwater.

Wat dat laatste betreft zien we ook een toenemende vraag naar verzoektaken voor de gemeentelijke gesloten bodemenergiesystemen (GBES). Het gaat om het beoordelen van meldingen voor gesloten bodemenergiesystemen, het registeren in het Landelijke Grondwater Register en het houden van toezicht bij de aanleg. Energie wordt in deze niet gewonnen uit grondwater, maar de bodem fungeert in dit systeem als opslagmedium. In 2022 worden met de inwerkingtreding van de Omgevingswet de VTH-taken voor de bodemenergiesystemen basistaken en vallen daarmee binnen het ROK.

3.2.12 Stikstof Maatschappelijke opgave, doel en wettelijk kader In Nederland hebben we te maken met een overschot aan stikstof(depositie). We kenden een systeem om daarmee om te gaan in de vergunningverlening en het toezicht, het PAS. Sinds de Raad van State daar op 29 mei 2019 een negatief oordeel over velde, bestaat er in Nederland geen wettelijk verankerd en passend systeem om depositie van stikstof in ons land te verlagen. Er wordt landelijk gewerkt aan nieuwe kaders en regelgeving om hier vorm aan te geven. Er bestonden veel vragen inzake vergunningverlening en toezicht bij vergunningverleners, toezichthouders, juristen en adviseurs. Een deel van de werkzaamheden die worden verricht ten aanzien van stikstof, zijn basistaken.

Begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 Z.178305/D.719527

maart 2021 pagina 15 van 55

Daarnaast zijn er veel verzoektaken en adviesvragen die de ODZOB behandelt, zoals bijvoorbeeld voor bouwen en ten aanzien van ruimtelijke ordening. De verwachting is dat dit komende jaren zal veranderen. Het werk verschuift daarmee van vragen over het hoe en waarom, naar inhoudelijke, casuïstische vragen.

Rol en inzet van de ODZOB De kennis omtrent stikstof is specifiek en er verandert nog steeds veel. Dit heeft ervoor gezorgd dat de omgevingsdiensten fungeren als kenniscentrum hierover. Om alle veranderingen bij te blijven vormde de ODZOB halverwege 2019 een overleg met afgevaardigden uit verschillende teams om alle nieuwe informatie en vragen te bespreken en te inventariseren waar zoal behoefte aan is. Ook neemt de ODZOB deel aan het externe overleg stikstof, waar ook medewerkers van de andere twee omgevingsdiensten en de provincie aan deelnemen. Zo blijft alle informatie gestroomlijnd en landt deze op de juiste plekken. Op die manier wordt gewaarborgd dat een uniforme werkwijze wordt gehanteerd binnen de gehele provincie. Daarnaast is er op landelijk niveau een systeem ontwikkeld, waarmee de stikstofruimte die nu vrijkomt door bijvoorbeeld de maximale snelheid maatregel, wordt toegekend aan grote woningbouwprojecten. Dit systeem, het Stikstofregistratiesysteem (SSRS), wordt in Noord-Brabant gecoördineerd vanuit de ODBN, de ODZOB ondersteunt in de uitvoering (ingediende vergunningaanvragen beoordelen). Ook is gezamenlijk nagedacht over en actie ondernomen ten aanzien van manieren om de bulk vergunningaanvragen te kunnen verwerken. Verder wordt bij toezicht nog steeds gecontroleerd op het wel of niet in werking zijn conform een geldende natuurvergunning.

Om de stikstof-gerelateerde activiteiten die de ODZOB uitvoert te kunnen continueren dienen bij de vaststelling van de werkprogramma’s door de deelnemers (zowel provincie voor wat betreft de vergunningverlening en gemeenten voor wat betreft toezicht) hier middelen voor vrijgemaakt te worden. Zo kan worden geborgd dat de wettelijke taken, maar zeker ook de advies- en verzoektaken, in de toekomst ook bij de ODZOB kunnen worden uitgevoerd, waar de kennis aanwezig is.

3.2.13 Ketentoezicht Maatschappelijke opgave, doel en wettelijk kader Ketentoezicht richt zich op processen waar verschillende organisaties als schakels in een keten bij betrokken zijn (zoals bij afvalverwerking of asbestverwijdering). Dat gebeurt omdat het nalevingsgedrag van een afzonderlijk bedrijf sterk kan worden bepaald door het gedrag van voorgaande of volgende schakels. Zo kunnen leveranciers hebben gemanipuleerd met goederen of bijbehorende documenten. Grote afnemers kunnen sterke druk uitoefenen richting een hoge kwaliteit of een lage prijs. Het toezicht in verschillende verschijningsvormen, waaronder ketentoezicht, op de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht is een taak die wordt uitgevoerd namens de bevoegde gezagen (gemeente en provincie). Ketentoezicht moet om die reden binnen de overheid uitgevoerd worden en kan worden beschouwd als een kernactiviteit binnen het toezicht. Essentieel hierbinnen is samenwerking met ketenpartners (NVWA, ISZW, waterschappen). Het werkproces van ketentoezicht ziet er als volgt uit:

•

voorbereidend onderzoek externe en interne schriftelijke bronnen;

•

voorbereidende afstemming met ketenpartners;

•

opstellen van ketenbeschrijvingen;

•

uitvoeren van tactische/risico analyses keten/branche/bedrijf o.b.v. prioriteiten, beleid of op verzoek;

•

opstellen van analyseprofielen en interventiestrategie;

•

draaiboeken opstellen voor diepgaand onderzoek;

•

audits in de keten uitvoeren (combineren financiële en stofstromen);

•

identificeren onregelmatigheden en oorzaken;

•

identificeren fraude/overtredingen.

Begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 Z.178305/D.719527

maart 2021 pagina 16 van 55

Rol en inzet van de ODZOB In het Besluit omgevingsrecht is in Hoofdstuk 7 bepaald dat ketentoezicht een basistaak betreft die moet worden uitgevoerd door een omgevingsdienst. ODZOB voert nog onvoldoende ketentoezicht uit. Ketentoezicht is een complexe manier van toezichthouden waarbij de ODZOB met andere partners samenwerkt. Vanaf 2022 wil de ODZOB die samenwerking meer opzoeken om invulling te kunnen geven aan de continue veranderingen in de maatschappij, zodat wij samen met onze partners het verschil kunnen maken in de balans tussen ondernemen en een veilige en gezonde leefomgeving. In de praktijk blijkt dat de grootste risico’s liggen bij de handelingen en verwerking in de afvalketen. Daar is met strijdig handelen het meeste te verdienen. In de afvalketen zijn voorbeelden bekend van het zogenaamde omkatten van afvalstromen. Zo wordt van een waardeloze afvalstof een waardevolle ‘grond’stof gemaakt, door simpelweg “het label te veranderen”. Op die manier hoeft men niet te betalen om de afvalstof te laten verwerken maar krijgt men juist betaald om de afvalstof te leveren. Vanuit ketentoezicht wordt verder gekeken dan specifieke bedrijven. Het onderzoekt risico’s in de hele keten van vrijkomen tot verwerken van afval. Dat doet het samen met de handhavingspartners in de keten, de zogenaamde ketenpartners. Het strijdig handelen brengt soms grote milieurisico’s met zich mee.