4a Toeristische beleidsnota Someren 2030
Tekst van het document
Toeristische beleidsnota Someren 2030
Toeristische visie en actieprogramma 2030: “De Kracht van Toerisme” “Hart (en nie baang) voor toeristische groei” 14-10-2021 | Someren
Voorwoord: Someren inclusief recreatief! Voor u ligt de nieuwe beleidsnotitie “De Kracht van Toerisme”. Een stuk waarin de gemeente haar ambitie voor de toekomst uitspreekt en de visie toelicht die ten grondslag ligt aan deze ambitie.
heksenroute, musea, evenementen, streekproducten, etc. Kortom het ambachtelijke boerenleven uit de Peel kan op heel veel mooie manieren worden uitgebeeld, en dat doen we ook.
Concreet, smart en transparant én met een uitvoeringsprogramma. Maar we moeten aan de toekomst denken en willen verder, we willen Dat we een mooie groene gemeente zijn met uitgestrekte natuur is velen al lang duidelijk. En dat we die mooie groene natuur willen delen met recreanten, passanten en onze eigen inwoners is een mooi
onze mooie gemeente verder op de kaart zetten. In Someren dus via de Kracht van Toerisme, want we willen in onze kracht komen, laten zien dat we trots zijn op onze natuur, op onze Strabrechtse Heide, op
gegeven. Daarom zijn we de afgelopen jaren voortvarend te werk gegaan om een flinke inhaalslag te maken op het gebied van recreatie en toerisme. De Vrije Tijd Economie (VTE) kon wel een impuls
onze gezellige boscafeetjes waar vele fiets- en wandelpaden door heen slingeren en de uitgestrekte velden.
gebruiken. En we zijn daarmee goed op weg. De parken in Heihorsten beginnen anno 2021 goed zichtbaar te worden en de contouren van het recreatieve gebied worden zo steeds duidelijker.
Maar niet tot elke prijs. We moeten de natuur ook beschermen tegen overkill en verzadiging! Draagvlak is belangrijk, maar zeker ook draagkracht, want we willen het gebied niet verkwanselen. Er wordt
Dat doen we niet alleen in Someren, maar we slaan de handen ineen met de zes peelgemeenten. Onder de gevleugelde naam “Het Land
daarom heel hard gewerkt aan natuurcompensatie, aanplanten van extra bos, inrichten van hernieuwde waterbergingen en organiseren van betere bodem- en waterkwaliteit. Die balans zoeken we door
van de Peel” werken we aan een gezamenlijke marketingstrategie. Elke gemeente is uniek, maar de signatuur komt op hoofdlijnen wel overeen met prachtige differentiatie op details. Kastelen, vennen, een
gebiedsgericht samen te werken en met de betrokken stakeholders alle belangen te wegen. Elke ontwikkelaar in het gebied heeft daar rekening mee te houden, dient zijn verantwoordelijkheid te nemen en
dat zal dat ook als randvoorwaarde in de gevraagde omgevingsvergunning gelden. Oog voor natuur maakt dat de unieke landschapsetting van Someren met jonge heide ontginning, hoge zandgronden en de uitgestrekte bossen en vennen hun unieke kwaliteiten behouden en maximaal tot hun recht komen. De Kracht van Toerisme kan alleen worden ingevuld door zowel natuur- als mens-inclusief te werken. Dat is een cruciaal punt en denklijn in deze visie. Op de rand van de Strabrechtse Heide en de Peel ligt Someren prachtig ingesloten tussen dit Natura-2000 gebied en het Nationaal Park. Alle potentie dus en veel kansen om er iets moois van te maken en de krachten te bundelen. Dat doen we in deze beleidsnotitie. Met een actieplan dat via verschillende uitvoeringslijnen de ambities ook daadwerkelijk gaat realiseren. Dat kan en wil de gemeente niet alleen doen en daarom wordt van ondernemers, de branche en alle andere stakeholders een actieve inzet verlangd. “De Kracht van Toerisme” : Alleen ben je sneller, samen kom je verder!
Louis Swinkels Wethouder gemeente Someren
4 2
Inhoud Deel A: Toeristische visie
6
Hoofdstuk 1. Inleiding
7 8 10
1.1 Inleiding 1.2 Kaders Hoofdstuk 2. Toeristisch-recreatieve sector in beeld 2.1 Inleiding 2.2 Centrale kansen en opgaven
15 16
Hoofdstuk 3. Visie en ambitie Someren 2030 3.1 Inleiding
22 23 24
3.2 Positionering toeristisch-recreatief Someren 2030 3.3 Ambitie toeristisch-recreatief Someren 2030 Hoofdstuk 4. Actieprogramma 4.1 Actieprogramma 4.2 Organisatie & financiën
19
30 31 40
Inhoud
5 3
Deel B: Bijlagen
43
Bijlage 1: Bouwstenen analyse Inleiding
44 45 46
Bouwsteen A: Opbouw sector Opbouw en impact toeristische sector Verblijfsrecreatie Dagrecreatie Opbouw en impact toeristische sector Toeristische sector in perspectief Bouwsteen B: Doelgroepen en leefstijlen Inleiding Doelgroepen vraag en aanbod Achtergrond Leefstijlvinder De zeven leefstijlen De zeven leefstijlen (vervolg) Bouwsteen C: Trends & Ontwikkelingen Trends en ontwikkelingen Bouwsteen D: Invloed corona Invloed Corona
47 48 49 50 51 54 55 56 57 60 61 64 65
Bijlage 2: Advies horecabeleid vanuit toeristisch perspectief
66
Bijlage 3: Methodische verantwoording monitor
69
Bijlage 4: Procesverantwoording
73
6
A Deel A
Toeristische visie
7
01 Inleiding
8
1.1
Inleiding
Inleiding Midden tussen de Peel en de Strabrechtse Heideen tussen de steden Eindhoven, Weert en Venlo ligt de gemeente Someren. Someren is een middelgrote gemeente, bestaande uit een ruim landelijk gebied en een viertal kernen: Someren, SomerenHeide, Someren-Eind en de idyllische kern Lierop. Verder is Someren onderdeel van de Metropoolregio Eindhoven en wordt het gezien als een logistiek knooppunt aan de A67 met relatief grote bedrijventerreinen. De gemeente is relatief langgerekt en ligt geologisch gezien in een kom. Aan de westzijde van de gemeente ligt de iets hoger gelegen Strabrechtse Heide, met als bijzonder gebied ‘Beuven’: een uniek landschap binnen de ecologische hoofdstructuur. Met de Zuid Willemsvaart aan de oostzijde van de gemeente als ‘natuurlijke’ barrière is de gemeente dan ook met name westelijk gelegen landschap georiënteerd. Tegelijkertijd vormt Someren ook een van de meest westelijke Peelgemeenten1. De combinatie van Someren als Peelgemeente en tegelijkertijd functionerend als poort naar de Strabrechtse Heide vormt een belangrijke kwaliteit van Someren.
Ruimte voor groei Ondanks dat Someren van nature geen toeristische gemeente is, liggen er wel degelijk kansen in deze sector. De toeristisch-recreatieve sector wordt steeds belangrijker (zowel op nationaal als regionaal gebied) en kan bijdragen bij aan de lokale economie, het voorzieningenaanbod en de natuurbeleving. Daar waar plaatsen elders in Nederland overlopen van toeristen en recreanten, is er in Someren nog volop ruimte voor groei. 1
De Peelgemeenten bestaan uit totaal zes gemeenten, Asten, Deurne, Gemert- Bakel, Laarbeek, Helmond en Someren
Ondanks dat Someren van nature geen toeristische gemeente is, liggen er wel degelijk kansen
9
De Kracht van Toerisme In 2010 is in de beleidsnota ‘de Kracht van Toerisme’ een stevige ambitie rondom deze groei neergezet. Echter, in het afgelopen decennium hebben verschillende ontwikkelingen plaatsgevonden, zowel op het gebied van toerisme en recreatie als in Someren zelf, waardoor deze beleidsnota aan actualisatie toe is. Gemeente Someren heeft ZKA Leisure Consultants gevraagd om samen met de sector en gemeente zelf te komen tot een gedragen toeristische visie 2030 met bijbehorend actieprogramma. Aanpak Om tot deze gedragen visie te komen, en vooruitlopend op de aanstaande omgevingswet, stond het betrekken van de toeristische sector centraal in het proces. Met een schouw, beleids- en doelgroepenanalyse en een toeristische monitor is een ‘foto’ gemaakt van het huidige toeristische product Someren en de economische impact hiervan. Vervolgens zijn we samen met ondernemers, gemeente en betrokkenen middels verschillende interviews en sessies aan de slag gegaan met de vragen: Waar willen we in Someren in 2030 op toeristisch gebied staan? En welke stappen/acties moeten we nemen om hiertoe te komen? De resultaten van bovenstaande heeft ZKA uitgewerkt, aangescherpt en verwerkt tot de toeristischerecreatieve visie die nu voor u ligt: Toeristische visie Someren 2030.
2
Zie bijlage 4 voor een compleet overzicht van interviews en sessies met betrokkenen
Leeswijzer Hoofdstuk 2 brengt de sector op hoofdlijnen in beeld, waarna in hoofdstuk 3 het toekomstbeeld wordt neergezet, waarvan het bijbehorende actieprogramma uitgewerkt is in hoofdstuk 4. Waarna in hoofdstuk 5, de bijlagen, de meest relevante trends, ontwikkelingen, doelgroepen, uitgangspunt horeca buitengebied en de methodisch- en procesverantwoording verder wordt uitgewerkt.
Begrippen: Heihorsten – indien wordt gesproken over Heihorsten zonder andere vermelding wordt ontwikkelgebied Heihorsten bedoeld. Someren – indien gesproken wordt over ‘Someren’ wordt hiermee de hele gemeente Someren (waaronder ook Someren Eind, Someren Heide en Lierop) bedoeld. Anders wordt er specifiek gesproken over kern Someren of Someren-centrum.
10
1.2
Kaders
Perspectief bestemming Nederland 2030 In 2018 heeft NBTC Holland Marketing Perspectief 2030 gelanceerd, een nieuwe visie op de bestemming Nederland. De verwachting is dat richting 2030 het aantal internationale toeristen groeit met 50%. Dit percentage geldt niet voor ieder gebied in Nederland, dus ook niet automatisch voor Someren. In dit perspectief wordt een nieuwe, brede aanpak (door NBTC) neergezet waarbij het doel is dat alle Nederlanders profiteren van toerisme, dus zowel bewoners, bezoekers als bedrijven. Belangrijkste uitgangspunt in dit perspectief is: Toerisme is een instrument om de Nederlandse identiteit te versterken, leefbaarheid en sociale cohesie te bevorderen, duurzaamheidsdoelstellingen te halen en werkgelegenheid, inkomen en zelfstandigheid te creëren. Ook het rapport ‘Waardevol Toerisme’ (2019) van Rli3 koerst aan op deze perspectiefwisseling waar toerisme als instrument en niet als doel wordt gezien. Met andere woorden, de vraag die in deze visie in het achterhoofd moet worden gehouden is, op welke manieren toerisme kan bijdragen aan (lokale) doelstellingen in Someren (ook voor bedrijven en bewoners)? Transitie buitengebied Al jaren wordt er op landelijk niveau discussie gevoerd over problemen rondom de agrarische sector.
Woon-, vrijetijds- en agrarische functies lopen door elkaar in het buitengebied en bewoners en bezoekers ervaren overlast (stank, verkeer, geluid) van agrarische activiteiten. Anderzijds zit de boer in een lastige situatie: Door steeds hogere eisen vanuit de overheid, wordt de boer verplicht steeds hogere investeringen 3 Rli: Raad voor de leefomgeving en infrastructuur
11
te doen. Deze kunnen bijna alleen maar worden terugverdiend door schaalvergroting van het bedrijf toe te passen. Someren beschikt over een groot buitengebied met veel agrarische activiteit. De structuur van het buitengebied in Someren moet en zal veranderen in de toekomst, gezien de grote opgaven in de transitie van het landelijk buitengebied. Dit biedt kansen voor ondernemerschap in de toeristisch-recreatieve sector. Het leggen van slimme verbindingen tussen de agrarische en toeristische sector is kansrijk (bijv. overnachten bij de boer als nevenactiviteit), evenals de volledige transitie van agrarisch naar toeristisch. Golfbaan de Swinkelsche is een goed voorbeeld van een agrarische ondernemer die de overstap naar de toeristische sector heeft gemaakt. Deze golfbaan is tegenwoordig een belangrijke kwaliteit in het toeristisch aanbod in Someren. Anderzijds is het ook belangrijk te realiseren dat zo’n overstap niet voor iedereen haalbaar is: de financiële, procedurele en ondernemersrandvoorwaarden moeten optimaal zijn. Verder kan voormalig agrarisch gebied ook (her)ontwikkeld worden, zoals gebeurd bij bungalowpark Heihorsten. Land van de Peel Per begin 2021 wordt er uitvoering gegeven aan de marketingstrategie Perspectief de Peel 2030. Hart van deze marketingstrategie is het platform ‘Land van de Peel’.
Binnen deze strategie wordt gewerkt aan de hand van zes themalijnen5, die goed aansluiten op het aanbod in Someren. Het platform is onder andere aangehaakt op het digitaal toeristische platform voor vrijetijdsaanbod in de Metropoolregio Eindhoven. Hiermee richt het Land van de Peel zich zowel op bewoners/bezoekers van Someren, Eindhoven en omgeving en de rest van Nederland. Door als regio de Peel te promoten, verdient het de aandacht en onderlinge verbinding die het aanbod verdient. 4 Brabantse Peelgemeenten Someren, Asten, Deurne, Helmond, Laarbeek en Gemert-Bakel, in samenwerking met Waterschap Aa en Maas en VNO-NCW 5 Zes themalijnen Land van de Peel: Weidse natuur; Kastelen en Musea; Bourgondisch genieten; Het boerenleven; Bruisende evenementen; Innovatief erfgoed
Op welke manieren kan toerisme bijdragen aan (lokale) doelstellingen in Someren?
12
Lokale kaders Toerisme is bij uitstek een beleidsveld dat raakvlakken heeft met andere beleidsvelden en thema’s binnen de gemeente – en deze ook overstijgt. Denk hierbij aan de transitie van het buitengebied, het ontwikkelen van een vitaal Dorpshart Someren waar wat te beleven valt (zie kader), krachtige horeca (zie kader), de sociale agenda (waaronder inclusiviteit), het versterken van de bereikbaarheid en het benutten van landschappelijke- en natuurlijke kwaliteiten. Het coalitieakkoord 2018-2022 geeft duidelijk aan: in Someren is er volop ruimte voor toeristisch ondernemerschap. In de toekomstvisie Someren 2030 wordt er dan ook gestreefd naar een divers, complementair aanbod van recreatieftoeristische voorzieningen. Het natuurrijke buitengebied en het stedelijke gebied (met name centrum van Someren-Dorp) spelen hierin een belangrijke rol en horen elkaar hierin te versterken. Met deze toeristische visie wordt de ‘Kracht van Toerisme’ geactualiseerd en een duidelijke visie met actieprogramma neergezet voor Toeristisch Someren 2030 met raakvlakken voor stedelijk en economisch Someren.
Kader: Centrumvisie 2030: In mei 2021 is de centrumvisie Someren vastgesteld. Centraal doel hierin is dat ‘de kern Someren als sfeervol, levendig en vitaal dorpshart’ wordt ontwikkeld. Aan de hand van verschillende deelgebieden, zoals Wilhelminaplein ‘huiskamer van Someren’, wordt invulling gegeven aan een nieuw, compact en aantrekkelijk centrum. Nu de visie is vastgesteld, wordt met verschillende betrokkenen gewerkt aan stapsgewijze realisatie. Kader: Horecabeleid Onderdeel van de beleidsnota ‘Kracht van Toerisme’ was het horecabeleid in Someren. Zowel ambtelijk als vanuit ondernemers bestaat een sterke behoefte om het horecabeleid te herzien. Er is voor gekozen om het horecabeleid separaat van deze toeristische visie te ontwikkelen. Dit betekent echter niet dat toerisme en horeca los van elkaar staan. Sterker nog: toerisme en horeca zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden en versterken elkaar. Derhalve zijn er in bijlage 2, vanuit toeristisch perspectief, enkele adviezen meegegeven voor het horecabeleid.
13
Visie ZKA: Samengesteld toeristisch product Buiten nationale, regionale en lokale kaders is het van belang de toeristisch-recreatieve sector en toeristische beleving te beschouwen vanuit de kwaliteit van het toeristische product in een gebied. Hoe de recreant of toerist een gebied ervaart, is afhankelijk van verschillende factoren: van het informatie zoeken over de bestemming, de reis, de ontvangst bij je verblijfsaccommodatie tot dingen die je ziet, doet en proeft. De uiteindelijke beleving is samengesteld uit een drietal onderdelen die samen het samengesteld toeristisch product vormen: • Omgeving: het landschap, de natuur, de dorpen, architectuur, erfgoed, cultuur et •
cetera. Dit is doorgaans de reden dat men een bestemming bezoekt. Accommodatie: het verblijf in logiesaanbod zoals campings, bungalowparken, hotels, B&B’s en vakantiehuizen en het dagrecreatieve aanbod zoals musea, attracties, evenementen, natuur, wandelroutes, fietsroutes, outdooractiviteiten en bezoekerscentra.
•
Organisatie: de gastvrije dienstverlening van de bestemming zoals toeristische informatie voorzieningen en de marketing, maar ook routes en infrastructuur.
De bovengenoemde onderdelen zijn idealiter goed en compleet. In vitale en sterke toeristische bestemmingen vormen deze onderdelen een eenheid: deze zijn goed op elkaar afgestemd en ondersteunen en versterken elkaar. Dit vraagt om samenwerking op zowel lokaal als regionaal niveau. Gedurende de sessies tijdens het visietraject is het toeristisch samengesteld product gebruikt als kapstok en visualisatie om ambities, gewenste veranderingen en concrete actiepunten voor gemeente Someren op te stellen en te bediscussiëren. Dit vormt dan ook de ‘techniek onder de motorkap’ van de visie en het actieprogramma.
Organisatie
Omgeving
Logies aanbod
Dagrecreatie
14
Uitgangspunten voor de toeristische beleidsnota
-
De beschreven kaders vormen samen het raamwerk waarbinnen de toeristische beleidsnota is opgesteld. Op basis van deze kaders en gesprekken met betrokkenen (zowel gemeentelijk als met de sector) is
betekent: inpasbaar in de omgeving (of deze versterkend) en niet concurrerend met maar complementair aan het bestaande aanbod.
een vijftal uitgangspunten te destilleren. Deze vijf uitgangspunten vormen de basis en zijn integraal onderdeel van de analyses, visie en actieprogramma:
3. Het westelijke buitengebied van Someren is bij uitstek de toeristische zone, met Heihorsten als belangrijk concentratie gebied waar in het bestemmingsplan al volop ruimte is voor toeristische
1. Toerisme is geen doel op zich, maar een middel om bij te dragen aan lokale doelstellingen. Toerisme vormt een belangrijke pijler voor de
ontwikkelingen. Hierbij wordt constant gezocht naar slimme verbindingen tussen de toeristisch-recreatieve zone en stedelijke zone waaronder Someren centrum en Lierop.
lokale economie en heeft een sterke samenhang met andere ontwikkelingen binnen de gemeente (bijvoorbeeld de versterking van het centrum of de transitie van de agrarische sector). En brengt de
4. De toerist bezoekt een gebied en geen gemeente, waardoor de visie van zowel ondernemer als gemeente niet beperkt moet worden door
gemeente veerkracht en meer diversiteit in de economie. Dit betekent dat de visie en actieprogramma niet alleen gericht is op bezoekers, maar ook bewoners en bedrijven moeten profiteren van
gemeentelijke grenzen. Dit betekent samenwerking en afspraken met met omliggende gemeenten, aansluiten bij regionale ontwikkelingen en over je grenzen heen kijken, onder andere de direct aangrenzende
ontwikkelingen.
gebieden de Peel en Strabrechtse heide.
2. De gemeente staat positief tegenover toeristische ontwikkelingen en
5. Duurzaamheid en inclusiviteit komen integraal terug in de visie en
beoordeelt initiatieven met ‘ja, mits...’ in plaats van ‘nee, tenzij...’. De gemeenteraad en college zijn unaniem over deze houding en hebben hierbij passende ambities. Dit op een manier die bij Someren past. Dat
het actieprogramma. Dit houdt in dat alle initiatieven, acties en maatregelen vanuit duurzaamheidsperspectief en met oog voor inclusiviteit afgewogen worden. De gemeente heeft hierbij een inspirerende en faciliterende rol.
15
02 Toeristischrecreatieve sector in beeld
16
2.1
Inleiding
Om een duidelijk en helder beeld te krijgen van de toeristische sector van Someren, is een analyse uitgevoerd bestaande uit de volgende bouwstenen: A. Omvang en samenstelling toeristisch aanbod Someren; B. Doelgroepen en motieven; C. Trends en ontwikkelingen; D. Invloed van corona op de sector. Deze bouwstenen zijn op de volgende twee pagina’s bondig samen gevat en in bijlage 1 verder uitgewerkt en toegelicht. In paragraaf 2.2. wordt verder ingegaan op de SWOT analyse (sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen) en de confrontatiematrix. Een confrontatiematrix combineert de SWOT analyse om zo inzicht te krijgen in kansen en opgaven die bestaan voor Someren. Dit vormt de basis voor hoofdstuk 3: Visie en ambities Someren 2030.
6
Zie bijlage 3 voor een uitgebreide toelichting op de achtergrond en opzet van de monitor vrijetijdseconomie.
17
Samenvatting bouwstenen Bouwsteen A: Aanbod De verblijfssector in Someren is relatief klein en is qua aantal
De investeringen in duurzaamheid zijn qua percentages van het totale aantal ondernemers redelijk vergelijkbaar met die in de verblijfssector.
overnachtingen de afgelopen 10 jaar gelijk gebleven. Opvallend is dat circa helft van overnachtingen en slaapplekken groepsaccommodaties zijn, waardoor deze soort accommodatie sterk
De grootste groep dagrecreatieve bezoekers zijn bezoekers die routegebonden zijn zoals wandelaars en/of fietsers (circa 60% van de bezoeken). Voor verdere informatie over het aanbod van de verblijfs-
vertegenwoordigd is. Voor een gemeente zoals Someren is het aanbod relatief compleet, zij het dat bijvoorbeeld een jachthaven en een hoogwaardig hotel ontbreken (vaak kostenintensief en markt niet
en dagrecreatie zie bijlage 1, Bouwsteen A – opbouw sector.
ideaal). De bestedingen als gevolg van het verblijfstoerisme bedragen circa € 3,5 mln (ofwel circa een derde van het totaal). Circa de helft van de verblijfssector heeft in de afgelopen 5 jaar geïnvesteerd in
Bouwsteen B: Doelgroepen Ondanks dat de meerderheid van de toeristen en recreanten uit eigen regio komt, wordt Someren ook zeker bezocht door bezoekers van
duurzaamheid en nog eens 20-25%% is van plan dit in de komende 3 jaar te gaan doen.
buitenaf. De meerderheid van deze bezoekers is binnenlands. Van de verblijfsgasten is circa 6% Belgisch en in 4% Duits. Bovenregionaal bezoek is meestal aanbod gerelateerd door specifiek toeristisch
Het huidige dagrecreatieve aanbod is kleinschalig en er ontbreekt een (regionale) trekker op dagrecreatief gebied. Er zijn wel twee grote nichespelers in Someren, de golfbaan en de manege. Verder sluit het
aanbod in de gemeente of omliggende gemeenten. Zo is groepsaccommodatie de Hoof een bijzondere trekker en trekken de Kennedymars, de golfbaan en de manege bezoekers op (inter-)
dagrecreatief aanbod nog onvoldoende aan op het verblijfsaanbod, aangezien er weinig concepten zijn die activiteiten voor (grote) groepen aanbieden. De bestedingen als gevolg van het
nationale schaal. Uit de analyse komt naar voren dat de doelgroepen Verbindings- en Harmoniezoekers kansrijke doelgroepen zijn.
verblijfstoerisme bedragen ruim € 6,0 mln (ofwel circa tweederde van het totaal) .
18
Samenvatting bouwstenen Echter, het aanbod is nog niet dusdanig ontwikkeld dat deze doelgroep ‘op hun wenken’ wordt bediend, zowel in overnachtingsmogelijkheden
samen zijn en delen en behoefte aan hoge kwaliteit zijn allemaal trends die spelen in dag- en verblijfsrecreatie. Een andere interessante
als in activiteiten. Om de potentie van deze doelgroep te verzilveren is een goede positionering van belang, welke ook naar voren komt in het aanbod en aansluit bij het lokale DNA. Behalve het bedienen van de
trend is ‘neven activiteiten’, welke voor het buitengebied aantrekkelijk kan zijn om hierop te focussen.
gewenste doelgroep(en) is het naar de toekomst toe ook kansrijk om in te spelen op zogenaamde latente behoeften. Met andere woorden: nieuw aanbod creëert ook nieuwe vraag.
Bouwsteen D: De sector tijdens en na Corona Ook in Someren is de toeristische sector zwaar getroffen door de
Bouwsteen C: Trends & ontwikkelingen Verschillende trends en ontwikkelingen zijn van toepassing op Someren. Een aantal trends en ontwikkelingen op het gebied van maatschappij, dagrecreatie en verblijfsrecreatie zijn genoemd en verder toegelicht in bijlage 1, bouwsteen C: trends en ontwikkelingen Met de ligging van Someren ten opzichte van Eindhoven en Helmond zijn er kansen om met het aantrekkelijke buitengebied a.h.w. een recreatietuin te zijn voor Helmond en/of Eindhoven, en vanuit een andere perspectief kan het met het natuur aspect mooi inspelen op de ouderen doelgroep (vergrijzing). Verder is duurzaamheid een trend waar verschillende ondernemingen in Someren al goed op in spelen. Authenticiteit, belevingseconomie,
Coronacrisis. De gevolgen en perspectieven wisselen daarbij sterk per deelsector. In de verblijfssector zien we dat campings en bungalowparken goed de crisis zijn doorgekomen doordat veel Nederlanders in 2019 en 2020 kozen voor een verblijf in eigen land. De groepsaccommodaties zijn daarentegen zwaar getroffen en hebben in feite te maken met 2 verloren seizoenen. Bij de dagrecreatie zien we een beeld waarbij globaal aanbieders die in het spectrum buitenextensief-individueel’ opereren het relatief goed hebben gedaan. En waarbij aanbieders opererend in het spectrum ‘binnen-intensiefgroepen’ het relatief zwaar hebben (gehad). Dit betekent dat wandelen en fietsen flink in belangstelling zijn gegroeid, evenals golf, maar dat musea, attracties, horeca en evenementen het moeilijk hadden door periodes van sluiting en/of openstelling met veel beperkingen.
19
2.2
Centrale kansen en opgaven
De analyses van de toeristische sector zoals in de voorgaande samenvatting beschreven, zijn gecombineerd met inzichten uit de schouws, interne sessie met de gemeente en de participatie van de
bedreigingen. Deze zogenaamde confrontatiematrix geeft inzicht in de centrale kansen en opgaven: waar kan Someren groeien, wat kan Someren versterken en waar moet Someren zich juist verdedigen of zelfs terugtrekken. De centrale kansen en opgaven vormen tevens het beginpunt van hoofdstuk 3: Visie en ambitie Someren 2030.
Kansen
Na het maken van een SWOT-analyse is het vervolgens interessant om de sterkten en zwakten te confronteren met de kansen en
Bedreigingen
sector (de sessies en interviews). Hieruit volgt de SWOT-analyse op de volgende pagina, waar in de sterkten, zwakten, kansen en bedreigingen voor de toeristische sector van Someren in één beeld zijn samengevat.
Sterkten
Zwakten
Groeien
Versterken
Confrontatiematrix
Verdedigen
Terugtrekken
Sterkte
Zwakte
• Veel (ontwikkel-)ruimte (fysiek en beleidsmatig)
• Verblijfsaanbod niet compleet voor alle segmenten
• Groen en ruwe pure (struin)natuur (bos, heide, vennen) in gemeente en omgeving
• Beperkt dagrecreatief aanbod (met name voor jongeren 12-18 en groepen)
• Lokaal (kapitaalkrachtig) ondernemerschap, ‘gewoon doen’
• Relatieve onbekendheid Someren / geen sterk uitgedragen toeristisch profiel
• Lierop als idyllische kern (o.a. bijzondere kerk) met horeca
• Dagrecreatief aanbod introvert karakter
• Ruim horeca- en winkelaanbod kern Someren
• Aanbieders hebben weinig verbinding met omgeving en elkaar
• Uitgebreid fiets-, wandel-, ruiter- en mountainbikenetwerk
• Weinig authentiek aanbod
• Brabantse gastvrijheid, vriendelijkheid en trots bewoners
• Bereikbaarheid openbaar vervoer
• Rijke geschiedenis/ Cultuurhistorie (verhalen jenever- en zoutsmokkel e.d., De Donck)
• Imago agrarische sector, intensieve veehouderij (geluid, geur etc)
• Ligging t.o.v. Helmond, Eindhoven en A67
• Veel dagrecreatie op bereikbare afstand
Kans
Bedreiging
• Ontwikkelgebied Heihorsten
• Wet- en regelgeving (natuur, agrarische sector, stikstof, juridisch, horeca
• Ligging tussen natuurgebieden in regio (Strabrechtse Heide, Groote Peel)
buitengebied vs. Centrum, regeldruk voor ondernemers)
• Groeiende markt short-breaks, behoefte om te onthaasten
• Druk op de omgeving (bedrijventerreinen, tekort aan bouwlocaties etc.)
• VAB’s (Vrijkomende Agrarische Bebouwing), agrarische sector die op zoek is naar nieuwe
• Corona zet financiële positie gemeente en bedrijvigheid onder druk
invullingen
• Groeiende behoefte bewegen in de buitenlucht • Doelgroepverbreding dagrecreatief aanbod (workshops, verblijf, samenwerking) • ‘Back to nature – back to basic’
• Omgevingswet • Groeiende behoefte aan storytelling, cultuurhistorische verhalen • Mogelijkheden nichemarkten: paardensport, golf, vissen, markten met een outdoor accent
• Behoefte om samen te werken tussen ondernemers
• Vitaliteit verblijfsrecreatiesector (kwaliteit vakantieparken Noord-Brabant onder
druk door oneigenlijk gebruik bijv. arbeidsmigranten en permanente bewoning) • Regionale concurrentie (groter verzorgingsgebied)
20
21
Sterkten
Zwakten
Bedreigingen
Kansen
Groeien • •
Versterken
Productontwikkeling binnen dagrecreatief aanbod (aanbieden van workshops, arrangementen of verblijfsmogelijkheden) Inspelen op hang naar natuur, ruw, puur, outdoor (vraagt om gebiedsontwikkeling, productontwikkeling en aansluitende retail/horeca)
•
Verblijfs- en dagrecreatief-aanbod verbonden met ontwikkelrichting en kernwaarden (actief, samen gezellig, outdoor)
•
Ontwikkelen en uitdragen toeristisch profiel onder aanbieders (uitstralen product, uitdragen samenwerking binnen gebied, ontwikkelen ambassadeurschap)
• •
Aansluiten bij regionale ontwikkeling en promotie Land van de Peel Aanpak centrumgebied tot uitvoering brengen
Confrontatiematrix Verdedigen •
Vasthouden/verbeteren kwaliteit verblijfssector om verbinding
•
met markt te behouden Behouden ‘ruwe’ natuurgevoel in Natura 2000-gebieden
Terugtrekken •
Niet van toepassing
22
03 Visie en ambitie Someren 2030
23
3.1
Inleiding
Nu de centrale kansen en opgaven voor Someren duidelijk zijn, kan het toekomstbeeld worden geschetst. Dit toekomstbeeld is de uitkomst
Het actieprogramma vormt nadrukkelijk geen blauwdruk: bijsturing en ruimte voor dynamiek vormen belangrijke randvoorwaarden
van een participatietraject bestaande uit schouws, gesprekken en sessies met zowel ondernemers, maatschappelijk betrokkenen als raadsleden. In paragraaf 3.2 wordt de visie aan de hand van centrale opgaven, potenties, positionering, doelgroepen en producten beschreven. Vervolgens is dit vertaald in het vergezicht in de vorm van de ambitie. Waar willen we staan als sector in 2030? Aanvullend wordt in de vorm van het actieprogramma (aan de hand van een drietal strategieën) de coördinaten neergezet hoe we tot deze ambitie gaan komen. De strategieën zijn vertaald naar een 7-tal strategielijnen met per strategielijn verschillende maatregelen. Deze vormen de routes/wegen die bewandeld kunnen worden om tot uitvoering van de strategielijn te komen. Het actieprogramma vormt nadrukkelijk geen blauwdruk en is geen dichtgetimmerd geheel. Gedurende het traject kan door onvoorziene ontwikkelingen bijsturing nodig zijn. Tussentijdse evaluatie en monitoring van resultaten is dan ook van cruciaal belang om deze dynamiek te borgen en in te spelen op voortschrijdend inzicht en nieuwe ontwikkelingen.
24
3.2
Positionering toeristisch-recreatief Someren 2030
Someren als gezellig gebied tussen ruige natuurgebieden (heide en vennen) waar jouw georganiseerde avontuur begint en je natuurlijk verrast wordt.
Outdoor, samen gezellig en actief!
Wat zijn centrale opgaven.... Ondanks dat Someren gelegen is tussen meerdere Natura2000 gebieden, met als belangrijkste kwaliteit de Strabrechtse Heide, is de omgeving en het gebied niet dusdanig onderscheidend dat bezoekers en initiatiefnemers automatisch aan komen waaien. Het gebied is geen A-locatie als de Friese Meren, het Limburgs Heuvellandschap of het duingebied aan de Noordzeekust. Dit betekent dat het toeristisch product een bepaalde ingreep vraagt: een duidelijk en eenduidig verhaal, waarin (omgevings-)kwaliteiten en aanbod goed op elkaar aansluiten en elkaar versterken. Dit vereist sterke samenwerking tussen ondernemers onderling, ondernemers en gemeente, ook op regionale schaal. Het versterken van de samenwerking is dan ook een cruciale opgave om toeristisch-recreatief Someren in 2030 sterker op de kaart te zetten. Kijkend naar het huidige aanbod, zit hier een belangrijke derde opgave: er zitten lacunes in het accommodatie-aanbod, in het hotel hoogwaardig segment. Dit geldt voor zowel het dagrecreatieve aanbod, als voor het aanbod verblijfsaccommodaties. Om doelgroepen naar het gebied te trekken is het van belang om deze te verleiden met aantrekkelijk en passend aanbod. Een belangrijke opgave ligt er dan ook voor zowel ondernemers als gemeente om ruimte te bieden en te investeren in uitbreiding van het aanbod..
Hierop aansluitend, is het van belang dat het bestaande aanbod meer met elkaar vervlochten raakt. Het ontwikkelen en uitdragen van een eenduidig toeristisch profiel en ontwikkelen van bekendheid van dit profiel verdient absoluut aandacht in de komende jaren. Dit begint bij het herkennen van je bestaande kernkwaliteiten, waarop voortgebouwd kan worden richting een positionering, doelgroepen en producten.
25
... en wat zijn de potenties? Tegelijkertijd zien we dat het anno 2021 toeristisch ‘borrelt’ in Someren en er de afgelopen jaren enkele belangrijke ontwikkelingen (zelfs tijdens corona) hebben plaats gevonden. Veel lichten staan op groen en de gemeente is sterk bereid om mee te werken aan initiatieven en speelt hierin een trekkende en inspirerende rol. Daarnaast is gedurende dit visietraject zichtbaar geworden dat ondernemers elkaar steeds meer en beter weten te vinden. Dit biedt een goede uitgangssituatie. Verder biedt de ligging van Someren ten opzichte van de ruige natuurgebieden in de omgeving (de Strabrechtse Heide, Lieropse Heide, de Kempen, de Peel) en stedelijke gebieden (Eindhoven en Helmond) wel degelijk kansen. Dit brengt, in combinatie met een groeiende behoefte aan meer bewegen, kansen met zich mee. Er is zowel beleidsmatig als ruimtelijk volop toeristische ontwikkelruimte, met Heihorsten als aangewezen ontwikkelgebied. Someren-centrum met een uitgebreid horeca-aanbod en Lierop als idyllische kern zijn daarop aansluitend belangrijke kernkwaliteiten. Brabantse gastvrijheid, vriendelijkheid en trots vormen met het lokale kapitaalkrachtige ondernemerschap een goede uitgangspositie om het toeristisch profiel in de toekomst vorm te geven. Vertaling naar positionering...
We adviseren om voort te bouwen op de reeds bewezen en bestaande kwaliteiten waarover Someren beschikt. De heidegebieden in combinatie met de vennen en het wijds buitengebied vormen het decor voor een gebied waar de bezoeker verrast wordt. Je verwacht rust en ruimte in de natuur te krijgen, maar intussen vind je in
Voortbouwen op de reeds bewezen en bestaande kwaliteiten waar Someren over beschikt
26
Someren ook volop activiteiten en elementen die de outdoor-ervaring versterken en spannend maken. In Someren word je niet verwend en vertroeteld, maar ga je zelf aan de slag! Het liefst met mensen om je heen, familie, vrienden, kennissen, sportverenigingen et cetera. Aanbieders organiseren dit alles tot in de puntjes voor hun gasten, zeker als je met een grotere groep bent. Samen leuke dingen doen, lekker buiten zijn en gezelligheid staat voorop. Het maakt hierbij niet uit of je nu vier, vierentwintig of vierentachtig jaar jong bent. Gastvrij ondernemerschap, uitdagende evenementen en aanbod dat een hoge ‘doorvertel-waarde’ heeft biedt de bezoeker een positieve ervaring. Someren positioneert en onderscheidt zich van omliggende gemeenten en andere gemeenten rondom Eindhoven door te kiezen voor de combinatie van kernwaarden outdoor, samen gezellig en actief Een duidelijk verhaal met een duidelijke positionering is cruciaal in het werven van bezoekers, maar ook bedrijven. Hierbij is het belangrijk om deze kernwaarden terug te laten komen in keuzes binnen de gemeente en het toeristisch aanbod hierop af te stemmen. De diverse kernen en gebieden binnen de gemeente kunnen hierbij wel verschillende accenten leggen, zoals idyllisch Lierop en gezellig Someren-centrum.
... en naar doelgroepen en producten Om de bestaande doelgroepen vast te houden (eigen bewoners en omgeving, groepen en nichemarkt) is het van belang het bestaande aanbod kwalitatief hoogwaardig en aantrekkelijk te houden. Dit is de basis. Aanvullend kan, op basis van de positionering het aanbod dusdanig uitgebouwd worden dat doelgroepen verleid worden zich aan het gebied te binden, langer verblijven, meer uitgeven of vaker terugkomen. Dit kan door het aanbod voor bestaande doelgroepen aantrekkelijker te maken met de kernwaarden outdoor, samen gezellig en actief voorop. Aansluiten op de groeimarkt van shortbreaks met een groep om samen ervaringen te delen is hierbij kansrijk. Groepen (> 5 personen) hebben hierbij topprioriteit. De samenstelling van de groep is niet van belang, want het aanbod is geschikt voor alle niveaus (jong/oud, expert/beginner, toeristisch/zakelijk). Gezellig meedoen is belangrijker dan winnen. Een hapje en drankje achteraf mag niet ontbreken. Van het versterken van het aanbod profiteren ook de eigen bewoners. Denk hierbij aan een beter begaanbaar en spannend buiten/natuurgebied, een trimbaan, een gezellig centrum of evenementen die zowel economisch als sociaal een positieve impact hebben. Voor bezoekers (inclusief niches) liggen kansen om het aanbod verder aan te scherpen: Kansrijke producten zijn bijvoorbeeld (niches zoals) B&B accommodaties
27
met hippische faciliteiten of camperplaatsen en/of hotelarrangementen bij het golfen. Voor senioren is het een aantrekkelijk gebied vanwege de hoge service, kwaliteit verblijfsaanbod en voorzieningen zoals oplaadpunten voor de e-bikes. Tenslotte liggen er ook kansen binnen de zogenaamde latente behoefte van bewoners en bezoekers: Nieuw aanbod creëert nieuwe vraag. Om deze kans te benutten is een positieve houding ten opzichte van toerisme vanuit gemeente en ondernemers een belangrijke randvoorwaarde. Gedurende het visietraject is naar voren gekomen dat deze positieve houding absoluut aanwezig is, waardoor de stoplichten op groen staan om deze kans te benutten.
Ambitie toeristisch-recreatief Someren 2030 Op de volgende pagina(s) staat de ambitie, bijbehorende doelen en strategieën uitgewerkt en hoe hiertoe is gekomen. De kern van deze ambitie is duidelijk: In Someren is volop ruimte voor groei in de toeristische sector. Vraagstukken van overtoerisme zoals in Amsterdam, Kinderdijk, Giethoorn of Maastricht zijn niet aan de orde. Hier in Someren wordt (door het maken van duidelijke keuzes in ontwikkelrichtingen en het stellen van de juiste randvoorwaarden) vol vertrouwen ruimte geboden voor de groei. We vatten onze ambitie dan ook als volgt samen: Hart (en nie baang) voor toeristische groei door vol in te zetten op bezoekers met de lifestyle ‘outdoor, samen gezellig en actief’!
In Someren is volop ruimte voor groei in de toeristische sector
28 26
3.3
Ambitie toeristisch-recreatief Someren 2030
Een flinke groeiambitie...
.... tot uitvoering gebracht in de vorm van drie strategieën
Om de ambitie, visie en maatregelen scherp te krijgen is gebruik gemaakt van de zogenaamde ‘ondernemersplan op één A4methodiek’. Deze methodiek stelt betrokkenen in staat om de visie
Ondanks dat de ambitie en bijbehorende doelen bovengemiddeld hoog zijn, worden ze wel degelijk realistisch geacht. Hiervoor zijn een aantal succesfactoren van belang die logisch voortvloeien uit de
voor Someren 2030 bondig te vertalen in concrete doelen en maatregelen, maar tegelijkertijd focus te houden op de uiteindelijke ambitie. Met andere woorden: Waar moet er nu echt op worden
kernkwaliteiten, kansen en potenties van Someren. Er is samen met de sector en gemeente nagedacht over wat er voor nodig is om onderstaande ambitie en doelstellingen te behalen. Dit is vertaald naar
ingezet, om onze ambitie en bijbehorende doelen te behalen? Onderstaande ambitie en doelstellingen zijn stevig, maar worden breed gedragen bleek uit het traject met ondernemers en gemeente.
een drietal strategieën (aanbod-, organisatie- en klant), met ieder twee of meer strategielijnen. Deze strategielijnen vormen de basis voor het actieprogramma met een set van maatregelen die staan uitgewerkt op de volgende pagina.
Hart (en nie baang) voor toeristische groei... Doelen: • Verhoging bezoeken dagrecreatieve sector (naar 1 miljoen) • Verhoging aantal overnachtingen (naar 200.000 per jaar)
• Hoogste bestedingen per 1000 inwoners in de toeristische • sector van de Brabantse Peelgemeenten
door
...vol in te zetten op bezoekers met de lifestyle 'outdoor, samen gezellig en actief‘! Doelen: • Groei aantal bezoeken onder categorieën sportief/outdoor en golf • > 500.000 bezoekers per jaar voor natuurbeleving
• Niet-individuele bezoekers waarderen het aanbod met >8,5
29
Hoe gaan we deze ambitie waar maken?
0
Aanbodstrategie
Organisatiestrategie
Klantstrategie
We zorgen dat ons aanbod op orde is, ...
... werken goed samen...
... en zijn herkenbaar voor bezoekers!
Strategielijnen
Strategielijnen
1. Someren bedient de doelgroepen op hun wenken door te beschikken over een verblijfsaanbod dat toegespitst is op de kernwaarden ‘outdoor, samen gezellig en actief’
3. Ondernemers werken onderling en met de gemeente structureel samen, ook op regionaal niveau
6. Someren profileert zich op de kernwaarden 'outdoor, samen gezellig en actief' door haar fysieke en landschappelijke kwaliteiten te versterken
4. Someren is een aantrekkelijk gebied om zich te vestigen door een goed ondernemersklimaat en gunstige vestigingsvoorwaarden
7. Someren sluit aan en onderscheidt zich binnen de Peel door actieve promotie en communicatie van het aanbod en de kernwaarden outdoor, samen gezellig en actief
2. Someren bedient de doelgroepen op hun wenken door te beschikken over uitgebreid dagrecreatief aanbod binnen de lifestyle outdoor, samen gezellig en actief
5. Someren brengt actieprogramma tot uitvoering door aanstellen onafhankelijke aanjager
Strategielijnen
30
04 Actieprogramma
4.1
31
Actieprogramma
Vertaling naar actieprogramma De ambities zijn vertaald naar een actieprogramma op hoofdlijnen. De zeven strategielijnen helpen de verschillende activiteiten te ordenen en brengen hier
Topprioriteit en Quick win Per strategielijn is één maatregel als topprioriteit aangegeven. Deze maatregel
samenhang in. Per strategielijn worden verschillende maatregelen voorgesteld, waaraan ook een kartrekker en termijn gekoppeld is (kort = < 2 jaar, middellang = 3-5 jaar; lang = > 5 jaar). Gemeente en ondernemer hebben hierin verschillende rollen.
verdient directe aandacht en is bij uitstek de actie die het meeste oplevert en het geheel in beweging zet. Betrokkenen zoeken elkaar op
De gemeente Someren beseft hoe belangrijk het is haar ondernemers te faciliteren en ondersteunen. De gemeente neemt haar verantwoordelijkheid voor het algemene
om deze maatregel samen tot uitvoering te brengen, waarna de vruchten geplukt kunnen worden. Per strategielijn is ook een quick win
vestigingsklimaat, het faciliteren en stimuleren van ondernemerschap, het stimuleren van netwerken en verbindingen in de regio, het stellen van regels en het geven van voorbeelden door ruimte te geven aan experimenten en behoeftes van ondernemers
gesuggereerd. Dit is een actie die relatief makkelijk tot uitvoering is te brengen, maar wel snel tastbaar resultaat op levert. Het
te (blijven) onderzoeken7 . Ook spoort de gemeente ondernemers aan tot de inzet van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, binnen hun toeristisch-recreatieve initiatieven of onderneming.
zogenaamde laaghangende fruit.
De gemeente ambieert dan ook een rol als betrouwbare partner voor het (lokale) ondernemerschap. Rond specifieke maatregelen is de gemeente ook bereid om aan te jagen en een meer initiërende rol te pakken. Ondernemers moeten vooral doen waar ze goed in zijn: ondernemen!
7
Om deze verantwoordelijkheden, opgestelde ambities en de volgende actiepunten naar behoren uit te kunnen voeren, is mogelijk extra (ambtelijke) capaciteit vereist.
Strategielijn 1: Someren bedient de doelgroepen op hun wenken door te beschikken over een verblijfsaanbod dat toegespitst is op de kernwaarden outdoor, samen gezellig en actief
Maatregel ▪
Uitbreiden van logiescapaciteit en aanbod logiesplaatsen door toevoegen nieuwe
Kartrekker
Termijn
Aanjager i.s.m. initiatiefnemer
Middellang
verblijfsvorm hotel, hybride verblijfsvorm (mix bungalows, hotelkamers/ appartementen) of B&B’s met duidelijk thema/bedrijfsplan. Met hierin oog voor de toekomstbestendigheid en bijdrage aan de toeristische ontwikkeling van het aanbod, ook op de lange(re) termijn
▪
Inrichten camperplaatsen bij bestaande toeristisch-recreatieve ondernemers
▪
Twee jaarlijkse monitoring diversiteit, kwaliteit en behoefte verblijfsaanbod binnen de gemeente door uitvoeren toeristische ondernemersenquête
▪
Nieuwe logiesinitiatieven met >20 slaapplaatsen worden beoordeeld op criteria als duurzaamheid (informeren/stimuleren), locatie (vestiging binnen de Heihorsten of
Someren-centrum) en ruimtelijke inpassing en inclusiviteit
Quick win: Door camperplaatsen in te richten (en deze ook actief te communiceren) kunnen ondernemers profiteren van de gunstige ligging van Someren (tussen stad en natuur)
Ondernemers Ondernemers en gemeente
Kort Middellang
Gemeente
Kort
32
33 31
Strategielijn 2: Someren bedient de doelgroepen op hun wenken door te beschikken over uitgebreid dagrecreatief aanbod binnen de lifestyle outdoor, samen gezellig en actief
Maatregel ▪
Uitbreiding dagrecreatief aanbod dat past binnen lifestyle eventueel door de
Kartrekker
Termijn /prioriteit
Aanjager i.s.m. initiatiefnemer
Middellang
acquisitie/werving van regionale trekkers (een inclusief klimbos, avonturenspeeltuin, parcours elektrische quads/jeeps) ▪
Versterken routeaanbod door aanleggen avontuurlijke trails/elementen
▪
Ondernemers maken aanbod geschikt en aantrekkelijk voor groepen (vervoer,
eten/drinken, verblijf) en ontzorgen de klant hierbij zoveel mogelijk ▪
Gemeente en recreatieve ondernemers maken plan en verzorgen netwerk oplaadpunten voor e-bikes
Quick win: Waar zijn precies oplaadpunten voor e-bikes? Hoe zichtbaar zijn deze oplaadpunten? En kan gemeente ondernemers stimuleren deze punten te verzorgen?
Kort Kort
Gemeente Middellang Ondernemers
Onderzoeken mogelijkheden seizoenverbreding door stimuleren initiatieven 365dagen-per jaar dagrecreatief aanbod (bijv. bijzondere overdekte speelvoorziening)
▪
Ondernemers
Dagrecreatieve initiatieven worden door gemeente gestuurd op duurzaamheid, ruimtelijke inpassing, inclusiviteit en vestiging in Heihorsten of centrum
▪
Gemeente
Middellang Gemeente i.s.m. ondernemers Kort
Strategielijn 3: Ondernemers werken onderling en met de gemeente structureel samen, ook op regionaal niveau
Maatregel ▪
Versterken samenwerking tussen ondernemers door uitbouw toeristische kopgroep
Kartrekker
Termijn /prioriteit
Ondernemers
Kort
Projectgroep i.s.m. gemeente
Kort
en vastleggen rol en taken ▪
Versterken samenwerking tussen ondernemers door ontwikkeling gezamenlijke themadag van Zummers toerisme / ondernemersavonden
▪
Onderzoeken knelpunten en mogelijkheden voor slimme verbindingen met
Gemeente i.s.m. landschapseigenaren
Middellang
omliggende natuurgebieden door aansluitende routes (ook in regionaal verband) en/of toeristische overstappunten ▪
Versterken samenwerking door aanbieden arrangementen en verzorgen zichtbaarheid van elkaars aanbod
Quick win: Wanneer is de volgende themadag van Zummers toerisme? Delen van eerste resultaten en het presenteren van de kopgroep zijn mogelijke eerste punten
Ondernemers Kort
34 32
35 33
Strategielijn 4: Someren is een aantrekkelijk gebied om zich te vestigen door een goed ondernemersklimaat en gunstige vestigingsvoorwaarden
Maatregel ▪
Rode loper: verbetering dienstverlening gemeente door onderzoeken kwaliteit dienstverlening (capaciteit, kwaliteit, informatievoorziening) bij (toeristisch-recreatieve)
Kartrekker
Termijn /prioriteit
Gemeente
Kort/Middellang
Gemeente
Kort
Gemeente
Kort
ondernemers en verbeteringen doorvoeren. Ook adequate informatievoorziening voor ondernemers die plannen hebben voor transitie agrarisch-toeristisch of nevenactiviteit ▪
Verzorgen eenduidig horecabeleid (o.b.v. goede analyse groeipotentie horecametrage komende jaren, mede op basis van groeiprognose toerisme) met daarin oog voor het belang van horeca voor de gezonde exploitatie van het toeristisch bedrijf (zowel
zelfstandige horeca als bij recreatieondernemers, zowel centrum als buitengebied). Zie bijlage 2 voor het advies van ZKA voor horecabeleid, vanuit toeristisch perspectief ▪
Tegen licht houden huidige evenementenaanbod (biedt ruimte voor uitbreiding vanuit toeristisch perspectief) die aansluiten bij kernwaarden. Hierbij de behoefte en mogelijkheden van huidige (bv. Wilhelminaplein, en nieuwe) locaties in beeld brengen
Quick win: Uitzetten enquête (0-meting) over de kwaliteit van de dienstverlening gemeente bij ondernemers. Eventueel resultaten toelichten en bespreken in eerste bijeenkomst
36
Strategielijn 5: Someren brengt actieprogramma tot uitvoering door ter beschikkingstelling onafhankelijke aanjager
Maatregel ▪
Opstellen profiel (verbinder, acquisiteur, benaderbaar, schakel tussen gemeente,
Kartrekker
Termijn /prioriteit
Kopgroep i.s.m. gemeente
Kort
Gemeente
Middellang
ondernemers en Someren Natuurlijk, aanjager), omschrijven takenpakket en werving aanjager door kopgroep en gemeente, waarmee ook de versterking met de Peelmarketeers wordt versterkt8 ▪
Vrijmaken (werk)budget voor uitvoering (0,5 fte per jaar gemiddeld over 4 jaar) 9
Quick win: Gemeente doet voorstel voor profielschets plus takenpakket aanjager en koppelt deze terug aan kopgroep
Let op: het profiel en aanstellen van de aanjager staat los van de mogelijk benodigde aanvullende ambtelijke capaciteit 9 Een voorstel voor dit budget zal in een separaat raadsvoorstel aan de gemeenteraad worden voorgelegd
8
Strategielijn 6: Someren profileert zich op de kernwaarden 'outdoor, samen gezellig en actief' door haar fysieke en landschappelijke kwaliteiten te versterken
Maatregel: Deltaplan aantrekkelijk buitengebied Someren
Kartrekker
Een aantrekkelijk buitengebied is bij uitstek een opgave waarin verschillende ontwikkelingen,
Cluster van betrokkenen
beleidsvelden en thema’s bij elkaar komen. Met het Deltaplan aantrekkelijk buitengebied wordt
(gemeente, Staatsbosbeheer,
een scala aan mogelijke maatregelen hiervoor in beeld gebracht, vanuit toeristisch perspectief.
terreinbeheerders,
Goede afstemming met betrokkenen (zowel ondernemers als ambtelijk) en aansluiting bij
Termijn /prioriteit
ondernemers)
lopende programma’s en ontwikkelingen is hierbij cruciaal. Hierbij kan worden gedacht aan:
▪
Borgen landschapsontwikkeling op gebiedsniveau door doortrekken ruige natuurgevoel in
Lang
ontwikkelgebied Heihorsten (verder dan alleen bungalowpark) ▪
Ontwikkeling leefbaarheid en toegankelijkheid natuur door in bestaand natuurgebied
Middellang
onderscheid te maken in: [1] kwetsbare natuur beschermen; [2.1] struinnatuur met rustprofiel afbakenen [2.2] struinnatuur met actief profiel ontwikkelen
▪
Landschap in buitengebied wordt waar mogelijk aantrekkelijker gemaakt (betere zichtlijnen)
Middellang
door tegengaan verrommeling en stimuleren transitie agrarische bebouwing ▪
Behouden en versterken routestructuren door 'particuliere' terreinbeheerders te verleiden
Kort
tot recht van overpad ▪
Behouden en versterken routestructuren door verzorgen verbindingen met lokaal aanbod
en aanbod in de regio
Kort
37
(Vervolg) strategielijn 6: Someren profileert zich op de kernwaarden 'outdoor, samen gezellig en actief' door haar fysieke en landschappelijke kwaliteiten te versterken
Maatregel: Aanvullende maatregelen versterken fysieke en landschappelijke kwaliteiten
Kartrekker
Termijn /prioriteit
Door ontwikkelen Moorsel tot natuurpoort voor natuurgebied door investeringen in
Gemeente
Middellang
Gemeente i.s.m.
Kort
▪
onderlinge samenwerking, uitstraling en (mogelijk) infrastructuur en voorzieningen ▪
Zorgen voor eenduidig en herkenbaar profiel door ontwikkelen huisstijl voor inrichting openbare ruimte dorpskernen (robuust, duurzaam, outdoor, actief, samen, avontuurlijk, iedere kern wel z’n eigen identiteit)
▪ ▪
centrumondernemers
Versterken Wilhelminaplein Someren tot ontmoetingsplaats (ruimte voor horeca, evenementen, startpunt routes/tracks) in aansluiting op centrumvisie
Gemeente i.s.m. ondernemers
Ondernemers versterken regionale herkenbaarheid door het kiezen van
Ondernemers
streekproducten en zichtbaarheid hiervan in aanbod horeca en winkels ▪
Kort
Verzorgen zichtbaarheid cultuurhistorische waarden door middel van storytelling
Someren Natuurlijk i.s.m.
(waarin verhalen Someren en omgeving/de Peel tot leven komen) langs routes
ondernemers en gemeente
Quick win: Zijn er plekken waarbij het wenselijk en aantrekkelijk is om de bezoeker langs percelen te leiden? Door recht van overpad kunnen leuke routes worden ontwikkeld!
Lang
Kort
38 36
Strategielijn 7: Someren sluit aan en onderscheidt zich binnen de Peel door actieve promotie en communicatie van het aanbod en de kernwaarden outdoor, samen gezellig en actief
Kartrekker
Termijn /prioriteit
Versterken positionering Someren op platform Land van de Peel, met hierin kernwaarden
Someren Natuurlijk (SN)10
Kort
Outdoor, samen gezellig en actief en borgen zichtbaarheid Strabrechtse Heide op platform
i.s.m. gemeente
Verzorgen informatievoorziening via baliefunctie op bronpunten in gemeente, bij voorkeur
Gemeente
Maatregel ▪ ▪
bij ondernemers (centrum, Heihorsten, Moorsel) ▪
Kort
i.s.m. ondernemers en SN SN i.s.m. aanjager
Middellang
Someren Natuurlijk
Kort
Verzorgen strategisch communicatieplan vanuit gemeente met hierin: doorvertaling
Aanjager i.s.m. afdeling
Kort
kernwaarden (op bv. eigen website en social media); samenwerking communicatieadviseur
communicatie gemeente
Ondersteunen Someren Natuurlijk (mogelijk i.c.m. aanjager) als verbindende partij tussen
39 37
gemeente, ondernemer en regio ▪
Verzorgen continue informatievoorziening aanbod naar Land van de Peel door bundeling en communicatie van huidige aanbod
▪
SN en (advies) Land van de Peel en het verzorgen van een krachtige koppeling van website gemeente Someren naar Land van de Peel; communicatie van workshops etc.
Quick win: Kom tot een shortlist van 15 (type) evenementen die bij Someren passen. Kan dit lokaal georganiseerd worden? Of gaan we hier organisatoren voor benaderen?
10 Stichting Someren Natuurlijk vervult, in samenwerking met de Peelmarketeers een belangrijke rol in het samenbrengen van aanbod en het verzorgen van de toeristische informatievoorziening.
4.2
40
Organisatie & financiën
Hoe gaan we de uitvoering samen realiseren? Gedurende diverse bijeenkomsten kwam naar voren dat er een sterke behoefte is aan handvatten wat betreft uitvoering. Deze toeristische visie vormt dan ook een belangrijk middel om de maatregelen in verschillende strategielijnen met elkaar te verbinden en in gang te zetten. Om tot de uitvoering van de toeristische visie te komen kiezen we voor een uitvoeringsvorm waarin overheid en bedrijfsleven gezamenlijk optrekken en sturen op heldere doelen en ambities. De verantwoordelijkheden tussen partijen zijn als volgt verdeeld: • Rol overheid: betrouwbare partner van bedrijfsleven die faciliteert, verbindt en verantwoordelijkheid neemt in ‘eigen’ acties • Rol bedrijfsleven: ondernemen/investeren, samenwerken en mede uitvoering geven aan acties Gedurende de verschillende bijeenkomsten is een aantal uitgangspunten naar voren gekomen om succesvol aan de slag te kunnen gaan met de toeristische visie: • •
Een gemeenschappelijk kader als basis. Deze visie biedt dit kader en wordt door alle partijen gedragen. Ruimte voor flexibiliteit, evaluatie en bijsturing is hierbij wel belangrijk. Beoogde resultaten staan centraal. Acties en maatregelen in het uitvoeringsprogramma zorgen
•
ervoor dat overleggen resultaatgericht worden, waarbij het van belang is om successen te delen en te vieren. Voorkom vrijblijvende samenwerking. Uitvoering vraagt commitment van verschillende partijen.
•
Door een heldere verantwoordelijkheidsverdeling dragen alle partijen bij. Zo veel mogelijk aanhaken op bestaande overlegstructuren. Er is een sterke voorkeur om bestaande overlegstructuren te benutten en eventueel ‘op te plussen’. Zo zitten partijen met bekenden aan tafel en worden geen onnodige overlegstructuren opgetuigd. Bijvoorbeeld overleg RECRON Someren-Gemeente, overleg horeca-gemeente.
“Versterken van de samenwerking en ruimte om te ondernemen is wat er nodig is” - Ondernemer
Bestuurlijk overleg (wethouder, ambtenaar, voorzitter regiegroep, aanjager) 1x per jaar overleg
Aanjager toerisme Someren Voorzitter • Vertegenwoordiging verschillende sectoren (kopgroep) • Someren Natuurlijk
Kopgroep toeristisch Someren
2x per jaar overleg
Figuur: Organogram uitvoering toeristische visie en actieprogramma
41
Bestuurlijk overleg. Bestuurlijke aansturing • Monitoren voortgang uitvoering toeristische visie en actieprogramma • Evaluatie samenwerking • •
Overleg afhankelijk van project
Samenwerking rond projecten
Er is uitgesproken om gezamenlijk uitvoering te geven aan de visie aan de hand van de variant ‘kopgroep met projectgerichte samenwerking’. Dit betekent een gecombineerde (bedrijfsleven en overheid) kopgroep die verantwoordelijk is voor de coördinatie en voortgang van de toeristische visie. Het ‘echte werk’ gebeurt in de projecten op gebiedsniveau. Op het moment dat er een gezamenlijk belang wordt ervaren (op een specifiek onderwerp) komen partijen sneller tot samenwerking. Eén keer per jaar wordt de samenwerking op bestuurlijk niveau geëvalueerd en zo nodig aangescherpt. Aan de linkerzijde is deze samenwerking visueel weergegeven, de volgende rolverdeling geldt:
Agenderen nieuwe actiepunten bestuurlijk (publiek en privaat), regionaal Inzetten van netwerken
Aanjager toerisme Someren. Aansturing, aanspreekpunt • Dagelijkse aansturing/coördinatie toeristische visie en actieprogramma • Toezien op uitvoering van de strategielijnen • Bewaken voortgang gemeentebrede projecten en bewaken budget • Secretaris bestuurlijk overleg en kopgroep (betreft ook tijdig bestuurlijk agenderen van thema’s die project-overstijgend zijn) Kopgroep toeristisch Someren. Coördineren uitvoering • Sturing, coördinatie, regie op uitvoering toeristische visie en actieprogramma • Inrichten gebiedsgerichte samenwerking / projecten • Monitoring voortgang projecten (gemeentebreed en in specifieke projecten) • Ambassadeur naar ondernemers en ook betrekken andere ondernemers Samenwerking rond projecten. Uitvoering projecten (zowel ondernemers als ambtelijk) •
Uitvoering van projecten (bijvoorbeeld organisatie dag van het Zummers toerisme
42
Financiën Voor de uitvoering van de toeristische visie en actieprogramma gaan we voor de periode 2022 t/m 2025 uit van een jaarlijks werkbudget van zo’n €20.000-30.000. Deze kosten zijn bedoeld om ondernemers- en gemeente-initiatieven die aansluiten op de toeristische visie en actieprogramma te faciliteren, overleg, communicatie, ondersteuning kopgroep en mogelijk het belonen van leuke kleinschalige initiatieven. Naast dit jaarlijkse werkbudget gaan we voor de aanjager toeristisch Someren uit van 0,4 FTE. Bovenstaand staat los van de benodigde ambtelijke capaciteit op de verschillende beleidsvelden binnen de verschillende maatregelen en de investeringen in infrastructurele zaken. Deze inzet moet diverse initiatieven ondersteunen die een positieve bijdrage leveren aan realisatie van de ambitie ‘Hart (en nie baang) voor toeristische groei door vol in te zetten op bezoekers met de lifestyle 'outdoor, samen gezellig en actief‘!’ van de gemeente Someren. En hiermee een vliegwieleffect creëren. Naast het jaarlijkse bestuurlijke overleg over de programmavoortgang en de tweejaarlijkse monitoring van groei van de sector, zal er (in 2025) voor de begrotingscyclus van 2026 een grondige evaluatie plaatsvinden van de uitvoering van de toeristische visie. Op dat moment wordt gekeken naar de benodigde acties en budget voor de komende jaren.
In het kader van flexibiliteit wordt er (op basis van de jaarlijkse bestuurlijke evaluatie) mogelijk gedurende de programmaperiode bijgestuurd op inzet en budget.
43
B Deel B
Bijlagen
44
Bijlage 1: Bouwstenen analyse
Inleiding Aan de hand van de economische monitor heeft ZKA in 2019 op basis van peiljaar 2018 het aanbod in beeld gebracht, in combinatie met bijbehorende bestedingen. Hier dient rekening mee te worden gehouden in deze paragraaf. Een update van deze gegevens is gezien de kostbaarheid (middelen en tijd), in combinatie met het feit dat cijfers uit 2020 en 2021 vanwege corona een vertekend beeld geven, op dit moment niet gewenst. De voorkeur is uitgesproken om op een later moment een update te verzorgen. Het is de bedoeling om de monitor regelmatig (bijvoorbeeld tweejaarlijks) te updaten.
De economische monitor houdt onder meer in dat aan toeristische ondernemers een online vragenlijst werd gestuurd waarin onder andere wordt gevraagd naar hun capaciteit en bezetting. De respons op deze vragenlijst was goed: 83% van de dagrecreatieve aanbieders en 79% van de verblijfstoeristische aanbieders heeft meegedaan aan het onderzoek. Om het beeld compleet te maken zijn ook de grotere evenementen (van 5.000 of meer bezoekers) en wandelaars en fietsers meegenomen. Bijlage 1 is opgebouwd uit 4 bouwstenen met de volgende onderwerpen: Bouwsteen A: opbouw sector Bouwsteen B: doelgroepen en leefstijlen Bouwsteen C: trends en ontwikkelingen Bouwsteen D: invloed Corona
45
46
Bouwsteen A: Opbouw sector