4a Concept-RES MRE 1.0 Maart 2021
Tekst van het document
an
A
er
ta
En
an
A
CO N CE PT
lt
st
Cu
Be
te
um
d
255
ak
im
um
17
ar
ax
im
kg eb ie
Zo e
33
K
M
33 34 35 36 37 in
M
kg eb ie
Zo e
Effectbeoordeling wind zoekgebieden De Kempen INHOUDSOPGAVE
63
Netuitbreiding urgent
Grote kans op negatieve effecten of
kans op grote negatieve effecten
Kans op negatieve effecten
Kleine kans op positieve/negatieve
effecten of kans op kleine positieve/
negatieve effecten
Regionale Energiestrategie 1.0 | Metropoolregio Eindhoven
64 INHOUDSOPGAVE
Vinden
Zoek of typ hier |
INHOUDSOPGAVE
Begrippenlijst A - Z Ter verduidelijking van de begrippen en ander jargon die in de RES 1.0 regelmatig worden gebruikt, is de onderstaande begrippenlijst opgesteld.
65
Bio-energie en biomassa Energie die gewonnen wordt uit biomassa heet bio-energie. Biomassa bestaat uit hout en organisch afval, zoals planten, groente- en fruitresten. Bij de verbranding van deze materialen komt energie vrij en die energie
Aardgasvrij
noemen we bio-energie.
Niet aangesloten op de fossiele brandstof aardgas. Dit betekent niet gasloos;
Biogas Biogas is een gasmengsel dat ontstaat als gevolg van gisting van biologisch
Adaptatie
materiaal, zoals GFT-afval, mest of rioolslib. Het gas kan gebruikt worden
Adaptatie omvat het aanpassen aan de gevolgen van een probleem,
als brandstof in warmtekrachtcentrales, of worden bijgemengd in het
bijvoorbeeld aan veranderende omstandigheden zoals een veranderend
aardgasnet. Wanneer dit laatste gebeurt, spreken we van ‘groen gas’.
klimaat. Onder klimaatadaptatie valt ook het verminderen van de kwetsbaarheid van de samenleving voor klimaatverandering of het
Broeikaseffect
profiteren van de kansen die een veranderend klimaat kan bieden.
Het broeikaseffect is de werking van gassen in de atmosfeer die warmte op aarde vasthouden. Zonder broeikaseffect is leven op aarde niet mogelijk. Het
Afwegingskader
zou hier namelijk gemiddeld zo’n -30 graden Celsius zijn. Broeikasgassen
Afwegingen en keuzes ten aanzien van de RES worden gemaakt op basis
zijn onder andere methaan, koolstofdioxide en waterdamp. Door verbranding
van een afwegingskader. Dit omvat een viertal onderdelen:
van fossiele brandstoffen worden er meer broeikasgassen uitgestoten,
• K wantitatieve bijdrage
die bijdragen aan de klimaatverandering. Dit noemt met het versterkte
• R uimtelijke kwaliteit
broeikaseffect.
• Energiesysteemefficiëntie • B estuurlijk en maatschappelijke draagvlak
Cultuurhistorische waarden en kenmerken Waarden en kenmerken van een gebied of daar aanwezige zaken, verband
Een nadere uitwerking hiervan staat in de concept-RES beschreven.
houdend met het bouwkundig erfgoed, het stedenbouwkundig erfgoed, de historische groenwaarden, het historisch-geografisch erfgoed en de bekende
Aquathermie Bij aquathermie wordt gebruik gemaakt van de temperatuur van het water voor de verwarming en/of koeling van gebouwen. De warmte en/of koude wordt daarbij gewonnen uit oppervlaktewater (zoals meren, rivieren en kanalen), uit (gezuiverd)afvalwater of uit drinkwater.
en verwachte archeologische waarden.
Regionale Energiestrategie 1.0 | Metropoolregio Eindhoven
er kan groen gas worden toegepast.
Regionale Energiestrategie 1.0 | Metropoolregio Eindhoven
66
INHOUDSOPGAVE
Duurzame energie
Gebouwde omgeving
Duurzame energie of groene energie is energie die is opgewekt met behulp
De verzameling van alle gebouwen, waaronder woningen en maatschappelijk
van duurzame, hernieuwbare energiebronnen. Bij winning en omzetting
en commercieel vastgoed (incl. bedrijfsgebouwen). Bedrijfsprocessen in
van duurzame energie zijn er nauwelijks schadelijke effecten voor het
de industrie en landbouw maken geen onderdeel uit van de gebouwde
klimaat. Voorbeelden zijn windenergie of zonne-energie.
omgeving.
Ecologisch verbindingszone (EVZ)
Geothermie
De ecologische verbindingszones vormen een essentiële bouwsteen van
Dit wordt ook vaak aardwarmte genoemd. Bij geothermie wordt gebruik
het Natuurnetwerk Brabant. Door groene verbindingen te leggen tussen de
gemaakt van warmte uit de grond. Warm water wordt hieruit omhoog
natuurgebieden zorgen zij ervoor dat dieren en planten niet geïsoleerd raken.
gepompt om bijvoorbeeld water in een warmtenet te verwarmen. Dit kan als alternatief dienen voor aardgas.
Energie infrastructuur De energie infrastructuur omvat het gehele netwerk van opwek en transport
Groene energie
van energie, van de energiebron via de leidingen, verdeelinstallaties naar
Groene energie of duurzame energie is energie die is opgewekt met behulp
de gebruiker. Dit kan per energietype worden uitgesplitst, bijvoorbeeld
van duurzame energiebronnen. Duurzaam betekent dat de energiebron
elektriciteitsinfrastructuur en warmte-infrastructuur.
onuitputtelijk is, dat de groene energie schoon en betrouwbaar is en dat er bij winning en omzetting nauwelijks schadelijke effecten voor het klimaat
Energiecorridor
zijn.
Zone (bijvoorbeeld een snelweg) waarlangs veel duurzame/groene energie wordt opgewekt.
Grootschalige opwek Binnen de concept-RES is dit de opwek van schone/duurzame energie op
Energieneutraal Dit houdt in dat alle gebruikte energie uit duurzame/hernieuwbare bronnen wordt opgewekt.
Energietransitie De energietransitie omvat het omschakelen van fossiele energiebronnen naar duurzame energiebronnen, zoals overeengekomen in het Parijsakkoord.
grote schaal, met name zonneparken en windparken.
Joule
Klimaattafels
Een joule is de natuurkundige eenheid voor energieverbruik. Een megajoule
Circa 150 partijen overlegden in het kader van het Klimaatakkoord aan vijf
(MJ) is een miljoen joule. Een gemiddeld huishouden verbruikt circa 1.500
klimaattafels over Elektriciteit, Industrie, Gebouwde Omgeving, Landbouw
m3 gas en 3.300 KWh. Dit staat gelijk aan jaarlijks 54.000 MJ aan warmte en
en Landgebruik en Mobiliteit. Daarnaast en ten dienste van die tafels hebben
11.880 MJ aan elektriciteit. In totaal gebruikt dus een huishouden 65.880 MJ
vele werkgroepen en taakgroepen gewerkt aan onderdelen van sectoren
aan energie. Een petajoule (PJ) is een biljard joule. Het totale energieverbruik
en aan gemeenschappelijke thema’s zoals innovatie, financiering en de
(elektriciteit en warmte) in Nederland is ongeveer 3.000 PJ per jaar.
arbeidsmarkt.
Voor de leesbaarheid van de RES is er gekozen om alle informatie aan te
Kilowattuur
duiden in TWh.
In Nederland wordt elektrische energie veelal uitgedrukt in het aantal Watt per uur. Bijvoorbeeld van een machine met een vermogen van 1.000 Watt (1
Klimaatakkoord
kW) en die een uur draait, is het energieverbruik 1 kilowattuur (kWh). Het
Op 28 juni 2019 heeft het kabinet het Klimaatakkoord gepresenteerd en
gemiddelde Nederlandse huishouden gebruikt jaarlijks ongeveer 3.300 kWh
zijn we begonnen met de uitvoering. In het akkoord staan meer dan 600
aan elektriciteit en 15.000 KWh aan warmte. Het elektriciteitsverbruik wordt
afspraken om de uitstoot van broeikasgassen tegen te gaan. Op regionaal
op nationaal en regionaal niveau vaak uitgedrukt in terrawattuur (TWh). Dit
niveau wordt onder andere via de RES vorm gegeven aan de afspraken in
is 1 miljard kWh. Om 1 TWh op te wekken zijn er circa 50/60 windturbines
het Klimaatakkoord. De RES gaat over de klimaattafels gebouwde omgeving
van 5,6 MW of 110/130 windturbines van 3 MW of 1100 tot 1500 HA zonnepark
en elektriciteit.
nodig. Het bod voor grootschalige opwek van elektriciteit is op basis van TWh.
Klimaatneutraal
Voor de leesbaarheid van de RES is er gekozen om de meeste cijfers daarom
Dit betekent dat bij het opwekken van de energie die gebruikt wordt geen
aan te duiden in TWh. Als uitgangspunt is gehanteerd dat 1 TWh gelijk staat
broeikasgassen worden uitgestoten, waardoor deze opwek niet bijdraagt
aan 3,6 Petajoule.
aan de klimaatverandering.
Landschappelijke waarden en kenmerken Gebruikswaarde, belevingswaarde en toekomstwaarde van het landschap, gericht op ruimtelijke, ecologische, cultuurhistorische en recreatieve aspecten.
67
Regionale Energiestrategie 1.0 | Metropoolregio Eindhoven
INHOUDSOPGAVE
68
INHOUDSOPGAVE
Leidende principes
Natuur Netwerk Brabant
De concept-RES wordt uitgewerkt op basis van een kader van (maatschap-
Samenhangend
pelijke) uitgangspunten, richtinggevende afspraken en hoofdlijnen: dit zijn
internationaal belang met als doel de veiligstelling van ecosystemen met
de leidende principes. Voor de Metropoolregio Eindhoven zijn de volgende
de daarbij behorende soorten bestaande uit de meest waardevolle natuur-
leidende principes benoemd:
en bosgebieden en andere gebieden met belangrijke aanwezige en te
1. Een toekomstgerichte strategisch visie;
ontwikkelen natuurwaarden.
netwerk
van
natuurgebieden
van
nationaal
en
Regionale Energiestrategie 1.0 | Metropoolregio Eindhoven
2. Een gezamenlijke opgave en iedereen draagt bij; 3. Focus op maximaal behouden van ruimtelijke kwaliteit;
Netbeheerder
4. De energietransitie als kans voor de regio;
Het bedrijf verantwoordelijk voor het beheer van het elektriciteitsnet. Voor
5. Maatschappelijk draagvlak en bewustzijn staan centraal.
de provincie Noord-Brabant is dit Enexis.
Meekoppelkansen
Netvisie
Meekoppelkansen zijn de kansen die zich aandienen om de RES te koppelen
Netvisie beschrijft een studie en integraal ontwerp voor noodzakelijke
aan andere projecten, waardoor er een win-win situatie ontstaat. Denk
aanpassingen in de elektriciteitsinfrastructuur van Enexis en TenneT op
hierbij aan bouwprojecten, waarin klimaatmaatregelen mee kunnen
basis van toekomstige ontwikkelingen.
worden genomen.
Opgave Mitigatie
De landelijke opgave is om voor 2030 ten minste 35 TWh aan schone
Mitigatie omvat het aanpakken van een probleem door de oorzaak weg
elektriciteit op te wekken.
te nemen. In het geval van het klimaat omvat dit maatregelen om de opwarming van de aarde tegen te gaan, door bijvoorbeeld de uitstoot van
Regionale Structuur Warmte (RSW)
broeikasgassen te reduceren via besparing en duurzame opwek.
Dit is een onderdeel van de RES. Hierin maken gemeenten, waterschappen en de netbeheerder in de Metropoolregio Eindhoven op hoofdlijnen regionale
Natura 2000
afspraken over hoe in de nabije toekomst om te gaan met de beschikbare
Om kwetsbare natuurgebieden te beschermen is er Natura 2000. Dit is een
bronnen, ruimte en infrastructuur ten aanzien van warmte. De RSW wordt
Europees netwerk van beschermde natuurgebieden.
door gemeenten op lokaal en wijkniveau vertaald naar een transitievisie warmte.
Restwarmte
Warmtenet
Restwarmte is warmte-energie die overblijft bij een energieomzetting.
Een warmtenet is een netwerk van leidingen onder de grond, waardoor warm
Bijvoorbeeld warmte die ontstaat bij een productieproces. Deze warmte
water stroomt. Dat warme water wordt gebruikt om huizen en gebouwen
kan worden opgevangen en nuttig worden ingezet door koppeling met een
te verwarmen. Het water in een warmtenet kan verwarmd worden door
warmtenet.
duurzame warmtebronnen zoals zonthermie, geothermie en aquathermie.
Ruimtelijke kwaliteit
Daardoor hoeft er niet meer in ieder huis een cv-ketel te hangen die op
De kwaliteit van een plek of gebied die bepaald wordt door een goed
aardgas brandt.
samenspel van herkomstwaarde, belevingswaarde, gebruikswaarde en toekomstwaarde.
Zoekgebieden Gebieden die potentieel in aanmerking kunnen komen om grootschalige
SDE
opwek door zonneparken en windparken te realiseren. De zoekgebieden in
Stimuleringsregeling Duurzame Energieproductie. Dit omvat subsidies voor
concept-RES zijn tot stand gekomen door de maximale potentie te bepalen
het realiseren van schone en duurzame energiebronnen. Deze subsidie kent
op basis van de geldende restricties, technische haalbaarheid en ruimtelijke
verschillende latere versies zoals SDE+. Vanaf 2020 heet deze regeling SDE++.
onderbouwing. De zoekgebieden worden in het vervolgproces naar RES 1.0
De regeling richt zich met name op bedrijven en (non-profit) organisaties.
verder op milieueffecten gewogen door middel van een PlanMER. Ook wordt het maatschappelijk en bestuurlijk draagvlak getoetst met gemeenteraden
Terrawattuur (TWh)
en inwoners.
Het elektriciteitsverbruik wordt op nationaal en regionaal niveau vaak uitgedrukt in terrawattuur (TWh). Dit is 1 miljard kWh. Om 1 TWh op te
Zonthermie
wekken zijn er circa 50/60 windturbines van 5,6 MW of 110/130 windturbines
Zonthermie is het opwarmen van water met behulp van zonlicht. Dit gebeurt
van 3 MW of 1100 tot 1500 HA zonnepark nodig.
door zonnecollectoren. Zie dit als zonnepanelen die de energie van de zon niet omzetten in elektriciteit, maar in warmte.
Transitievisies Warmte (TVW) Naar aanleiding van de RES werken de gemeenten met hun partners op
Zonne-energie
lokaal niveau de plannen voor duurzame warmte verder uit in de zogeheten
Bij zonne-energie wordt zonlicht opgevangen op zonnepanelen en direct
Transitievisies Warmte (TVW). Hierin staat de aanpak omschreven hoe
omgezet in elektriciteit. Zonne-energie is een duurzame energiebron.
een gemeente, onder andere op wijkniveau, de overstap naar een duurzame warmtevoorziening wil realiseren.
69
Regionale Energiestrategie 1.0 | Metropoolregio Eindhoven
INHOUDSOPGAVE
INHOUDSOPGAVE
Regionale Energiestrategie 1.0 | Metropoolregio Eindhoven
70
Regionale Energiestrategie 1.0 (RES) Metropoolregio Eindhoven Maart 2021
CONCEPT
Metropoolregio Eindhoven