4 Presentatie Woningbouw en majeure projecten

De woningbouwopgave En wat gaat dit betekenen voor Someren?

Feiten, trends en ontwikkelingen

Feiten, trends en ontwikkelingen De woonopgave wordt door de samenleving gezien als belangrijkste opgave - Bevolkingsgroei door migratie en krimp omvang huishoudens. - Aantrekkingskracht MRE: economische motor van Nederland - Opgave MRE = 100.000 woningen tot 2040 (= ca 30% uitbreiding) - Opgave Someren is 2.400 woningen tot 2040 (= ca 30% uitbreiding) Dit krijgt impact op heel Someren. Denk aan: - infrastructuur; - groen, natuur, recreatie, klimaatadaptatie, etc - maatschappelijke voorzieningen - sociale en economische structuren. Het is voor Someren een schaalsprong in alle facetten: fysiek, sociaal, economisch, financieel

Feiten, trends en ontwikkelingen -

Verhouding schaalsprong MRE <-> schaalsprong Someren

-

Complementaire beweging: regionale schaalvergroting <-> extra aandacht voor lokale identiteit: - sociale cohesive, veiligheid, buurtbinding - hechte dorpse structuren - participatie

-

Het “dorps” wonen is onderscheidende kwaliteit van de “kleinere” kernen in een groeiende stedelijke metropoolregio

Feiten, trends en ontwikkelingen -

Huidig woningaanbod Someren is afgestemd op gezinnen Demografische trend: kleinere en oudere huishoudens (vergrijzen en -zorgen)

-

Actuele woonbehoefte is gericht op andere woonvormen - betaalbare en kleinere woningen - collectieve woonvormen - woonzorgcomplexen - geclusterde ouderenwoningen - versoepelen processen bewonersinitiatieven - aanpassen huidige woonvoorraad

-

Regionale Woondeal Zuidoost Brabant (2023 & 2025) - tot 2030: 880 woningen - tot 2040: 2400 woningen - minimaal 30% sociaal en 66% betaalbaar segment - Huisvesting zorgdoelgroepen

Feiten, trends en ontwikkelingen Er is nu vraag, maar realisatie kost tijd Bouwtempo is nu ca 50 - 75 woningen/ jaar -> moet naar 175 woningen/ jaar Belemmeringen voor verhogen bouwtempo: - netcongestie - stikstof - tekorten bouwmaterialen en vakmensen - ambtelijke capaciteit (10 fte -> programmabureau) - complexe voorbereidingstrajecten (grondposities, PPS etc) - vergunningverlening, afhandelingen bezwaren, juridische procedures, (RvS) - etc. Is financiele haalbaarheid een knelpunt???

Wat doen we op dit moment

Projecten Majeure projecten: circa 1100 – 1300 woningen - Edelenburg/ Someren Noord: ca. 800 – 1000 woningen - RBT Brainport Oost: 100 ha - Centrumplan: ca. 140 woningen - Lierop Zuid: ca. 130 woningen - Oude gemeentewerf: ca. 50 woningen Lijst initiatieven: circa 400 – 500 woningen - Goede Vaart 2x, Boerenkamplaan, Kerkendijk. Kanaaldijk Noord, Groeneweg 2x, Nieuwendijk, Waterdael, Lierop Oost, Eggendreef, Groote Hoeven, Antoniushof, Speelheuvelstraat, Hollenstraat, etc etc Totaalbeeld - Huidige plannen= ca 1.500 – 1.800 woningen - Bestuurlijke ambitie = 2.400 woningen tot 2040 - Benodigde plancapaciteit = ca 3.000 woningen (ivm planuitval). Restant zoekopgave = ca 1.200 – 1.500 woningen (extra maj. projecten?)

Wat zijn de dilemma’s of blinde vlekken? Wat is de extra opgave?

Dilemma 1: projecten of … Vooravond omvangrijke transformatie

Grote impact op toekomst Someren (30% toevoeging) Hoe kunnen we hierop sturen? 1) Inhoudelijk -

visie op totaal

-

kaderstellend inhoudelijk beleid (voorrang eigen inwoners, betaalbaar wonen, voorzieningen, type woningen, bereikbaarheid, groen, etc)

-

kader voor bovenwijkse maatregelen tbv projectafspraken

2) Financieel

-

financiële impact van schaalsprong op gemeentelijke financiën

-

optimalisatie inzet grondposities/ grondbedrijf (grondbeleid)

-

inzet kostenverhaal

-

inzet subsidies (Beethoven gem € 11.000 / won, realisatiestimulans € 7.000 etc)

Dilemma 1: projecten of … 3) Organisatorisch - grote complexe opgave voor kleinere gemeente 4) Procesmatig - standaardiseren processen (gebiedsvisies, go/ no-go’s, overeenkomsten etc.) - participatie samenleving (bijv. draagvlak RBT) - samenwerking met marktpartijen Om te kunnen sturen op niveau projecten en totale ontwikkeling is nodig - overzicht en inzicht - inhoudelijke kaderstelling (incl. integraal toekomstperspectief) - financieel kaderstelling - executiekracht (inzet 10 fte) - procesleidraad

Dilemma 1: advies Nodig - Tekst in coalitieprogramma m.b.t. groei in balans “ De woningbouwopgave is urgent en heeft een grote impact op de fysieke, sociale en economische structuren van Someren. Het is meer dan het toevoegen van losse bouwplots. Zorg ervoor dat Someren in balans groeit. etc. “ -

Verwijzing naar de 10fte als impuls voor executiekracht

-

Inzet incidentele middelen in 2026 – 2028 om versneld basis op orde te krijgen: o.a. beleidsnormen, grondbeleid (incl instrumentarium), financieel kader (incl meerjarenperspectief), procesleidraad (juridische documenten, participatie) etc

Dilemma 2: netcongestie 1) Aanleiding

-

Overbelasting van ons elektriciteitsnet leidt tot congestie op piekmomenten. Hierdoor raakt het net overbelast en dreigt stroomuitval.

TenneT

Enexis

Dilemma 2: netcongestie

Dilemma 2: netcongestie 2) ACM Prioriteringskader

-

Om de resterende transportcapaciteit in te kunnen zetten voor maatschappelijke doelen, heeft de ACM een prioriteringskader ingesteld: -

Congestieverzachters, zoals grootschalige batterijsystemen. Zij krijgen de hoogste prioriteit, omdat ze ruimte vrijmaken op het volle net.

-

Organisaties die nodig zijn voor de nationale veiligheid. Denk aan ziekenhuizen, defensie, noodhulp, veiligheidsdiensten, waterbeheer, stroomnetten en de verkeersveiligheid.

-

Essentiële basisbehoeften zoals woningen, het verzwaren van bestaande aansluiting van een woning, scholen, OV en gas-, warmte- en telecomnetten.

-

Alle andere aanvragen die niet hieronder vallen, zoals winkels, bakkerijen en slagers, laadpalen, casino's, bioscopen en datacentra en overige bedrijven, volgen daarna op de wachtlijst.

-

Speelveld is enorm in beweging. Nog veel informatie ontbreekt.

Dilemma 2: netcongestie 2) Aansluitpauze Enexis

-

Los hiervan is de problematiek voor een deel van de gemeente Someren zo groot, dat de netbeheerder (Enexis) een aansluitstop per 1 juli 2026 heeft aangekondigd voor het deelnet Helmond-Zuid. Vanaf dit moment geen nieuwe aansluitingen voor groot- en kleinverbruikers.

Dilemma 2: netcongestie 4) Oplossing

-

De definitieve oplossing voor het probleem betreft realisatie van een nieuw hoogspanningsstation in Wijchen. Deze wordt naar verwachting tussen 2033 en 2036 opgeleverd. Op dit proces heeft de gemeente geen invloed.

5) Wat kunnen wij wel doen?

-

Ons voorbereiden op deadlines van 1 juli en 1 oktober 2026

-

Prioriteren in ambities en capaciteit

-

Ontwikkelingen als netbewust bouwen verkennen

-

Bestuurlijke samenwerking

6) Wat is er nodig? -

Besef van urgentie probleem, maar beperkte speelruimte als gemeente.

-

(Bestuurlijke) prioriteit op opgave netcongestie, borging in organisatie als onderdeel programmabureau.

Dilemma 3: vergunning proces Inzet Omgevingswet is snelheid: genormeerd op 8 weken (of ….) Toch achterstanden particuliere initiatieven (kleinere woningbouw projecten) Twee verbeterkwesties voor stroomlijnen vergunningsproces 1) Informatievoorziening initiatiefnemers - verbeteren informatie bij omgevingsloket, website gemeente - complete aanvragen 2) Evalueren en optimaliseren voortraject (beleidstafel) - beleidskaders en snelheid beleidsafwegingen - escallatieniveaus - overleg met initiatiefnemers - o.a. capaciteit (10 fte) 3) Vergunningaanvraag (intaketafel) wordt binnen 8 weken afgerond

-

Dilemma 3: advies Zet in op een taskforce stroomlijnen vergunning proces particuliere woningbouw initiatieven. Dit levert interessante bijdrage aan woningbehoefte Nodig - Tekst in coalitieakkoord m.b.t. belang van stroomlijnen proces aanvraag particuliere woningbouw initiatieven (betekent niet dat alles kan). -

Tijdelijk extra capaciteit voor de taskforce om verbeterproces met kracht aan te pakken. Hiervoor is eenmalig budget in 2026 nodig.

Vragen