2a Programmabegroting 2022
Tekst van het document
3.2.1
Naam
Bevorderen snelle realisatie geluidsscherm A67
Planning
12-2022
Bestuurlijk:
Dilia Blok
Ambtelijk:
Frank van Kruijsdijk
Nr
3.2.2
Naam
Vervolgonderzoek uitvoeren naar verbeteringsmogelijkheden verkeersafwikkeling Witvrouwenbergweg.
Planning
12-2022
Bestuurlijk:
Dilia Blok
Ambtelijk:
Frank van Kruijsdijk
Wanneer zijn we tevreden? 3.2.1 Als het geluidsscherm in uitvoering is genomen. 3.2.2 Als er een gezamenlijk gedragen voorstel is opgesteld voor de verbetering van de verkeersafwikkeling, dat vertaald kan worden in een integraal programma van eisen zodat besluitvorming door de gemeenteraad kan plaatsvinden.
3.3 Onweerstaanbaar Someren Wat willen we bereiken? Someren is in 2030 klimaatrobuuster ingericht conform de klimaatagenda. Actiepunten Begroting 2022 Alle actiepunten uit het collegewerkprogramma 2018-2022 zijn gerealiseerd. De gewenste maatregelen uit de watersysteemanalyse zijn vertaald naar concrete investeringen tot 2030 en verwerkt in het Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan dat de gemeenteraad in 2020 vaststelde. Tot 2030 blijven we openbare werken realiseren in het stedelijk gebied om wateroverlast voor te blijven. Onweerstaanbaar Someren verschuift in 2022 de ontwikkelaandacht naar het landelijk gebied, waar het water zijn weg vervolgt. In samenwerking met de waterschappen krijgt een visie op hydrologie, ecologie en economie vorm: Klein Strabrecht. Wanneer zijn we tevreden? Als Rijk, provincie en waterschappen de visie op Klein Strabrecht onderschrijven in woord en daad, en de gebiedsgerichte aanpak versneld tastbare resultaten oplevert.
32
3.4 Duurzaamheid Wat willen we bereiken? Someren wil in 2050 energieneutraal zijn en duurzaamheid als integraal onderdeel van haar beleid verankert hebben op basis van de klimaatagenda. Actiepunten Begroting 2022 Nr
3.4.1
Naam
Realiseren nieuwe milieustraat.
Planning
12-2022
Bestuurlijk:
Dilia Blok
Ambtelijk:
Frank van Kruijsdijk
Nr
3.4.2
Naam
Opstellen afvalstoffenbeleidsplan.
Planning
12-2022
Bestuurlijk:
Dilia Blok
Ambtelijk:
Frank van Kruijsdijk
Wanneer zijn we tevreden? 3.4.1 Als de gemeenteraad een besluit over een definitieve oplossing voor de milieustraat heeft genomen en in 2022 is gestart met de uitvoering van het genomen raadsbesluit. 3.4.2 Als een actueel afvalstoffenbeleidsplan is opgesteld.
3.5 Gedifferentieerd en aantrekkelijk woningaanbod Wat willen we bereiken? Het realiseren van een gedifferentieerd een aantrekkelijk woningaanbod voor alle doelgroepen in Someren waar het goed wonen is. Actiepunten Begroting 2022 Nr
3.5.1
Naam
We geven uitvoering aan het uitvoeringsprogramma voortvloeiend uit de woonvisie 2020
Planning
12-2025
Bestuurlijk:
Louis Swinkels
Ambtelijk:
Guus Laeven
Wanneer zijn we tevreden? 3.5.1 Als de gestelde doelen uit de woonvisie 2020 worden gehaald.
33
Financiën In onderstaande tabel zijn de lasten en baten per taakveld opgenomen, die aan dit programma verbonden zijn. Bedragen x 1.000 Jaarrekening
Nr.
Begroting
2020
2021
2022
2023
2024
2025
16.663
17.455
15.929
12.583
13.310
12.949
Taakveld omschrijving
Lasten 110
Crisisbeheersing en Brandweer
1.171
1.209
1.251
1.250
1.250
1.248
120
Openbare orde en Veiligheid
1.003
922
1.005
994
994
1.000
210
Verkeer en Wegen
2.965
3.123
3.201
3.401
3.494
3.553
710
Volksgezondheid
881
802
784
784
784
784
720
Riolering
1.309
1.151
1.145
1.179
1.221
1.256
730
Afval
1.803
2.082
2.084
2.132
2.132
2.132
740
Milieubeheer
1.154
4.465
1.194
1.027
1.027
1.027
820
Grondexploitatie
5.744
3.055
4.579
1.186
1.795
1.336
830
Wonen en Bouwen
634
646
685
629
612
612
-11.806
-12.286
-10.380
-6.772
-8.122
-7.415
Baten 110
Crisisbeheersing en Brandweer
-71
-66
-66
-66
-66
-66
120
Openbare orde en Veiligheid
-2
-5
-9
-9
-14
-14
210
Verkeer en Wegen
-247
-248
-248
-248
-248
-248
710
Volksgezondheid
-84
-10
720
Riolering
-1.853
-1.714
-1.708
-1.771
-1.820
-1.854
730
Afval
-2.322
-2.620
-2.690
-2.682
-2.682
-2.682
740
Milieubeheer
-89
-3.550
-7
-7
-7
-7
820
Grondexploitatie
-6.083
-3.215
-4.745
-1.186
-2.483
-1.742
830
Wonen en Bouwen
-1.056
-858
-907
-802
-802
-802
Saldo
4.857
5.168
5.548
5.811
5.187
5.534
Onttrekking aan reserve
-4.697
-32
-498
-296
-330
-267
Toevoeging aan reserve
4.723
435
390
47
786
475
Saldo
26
403
-108
-249
456
208
Totaal
4.883
5.441
5.562
5.643
5.743
5.571
Voor een nadere toelichting van de taakvelden verwijzen we u naar de website: vraagbaakiv3gemeenten
34
Bedragen x 1.000 Saldo per taakveld Jaarrekening Taakveld
Begroting
Verschil
2020
2021
2022
2021/2022
110
Crisisbeheersing en Brandweer
1.100
1.143
1.185
-42
120
Openbare orde en Veiligheid
1.001
917
996
-79
210
Verkeer en Wegen
2.718
2.874
2.953
-79
710
Volksgezondheid
797
792
784
8
720
Riolering
-544
-562
-563
730
Afval
-519
-538
-606
68
740
Milieubeheer
1.065
915
1.186
-271
820
Grondexploitatie
-340
-161
-166
5
830
Wonen en Bouwen
-422
-213
-222
10
26
403
-108
511
4.883
5.571
5.441
131
RESPROG3 Mutatie reserves progr 3 Totaal
Verschillenverklaring begroting 2022/2021 110
3
De hogere kosten gemeentelijke bijdrage aan de Veiligheidsregio Brabant Zuid-Oost worden uitsluitend veroorzaakt door indexering (nadeel € 20.000). Onder andere door uitbreiding van het team Orde & Veiligheid is het totaal aan doorbelaste kosten vanuit de directe teams hoger dan in 2021 (nadeel 19.000). Overige mutaties (nadeel € 3.000)
120
3
Vanaf 2022 worden de handhavingskosten, zoals ontruimingskosten, proceskosten, juridische kosten etc. op een aparte kostenplaats handhaving geraamd en niet meer bij het team (nadeel € 58.000). De overheveling van deze kosten geeft een voordeel bij het team Handhaving. Ook op dit taakveld is het totaal aan doorbelaste kosten vanuit de directe teams hoger dan in 2021 (nadeel € 22.000). Overige mutaties (voordeel € 1.000)
210
3
In de begroting 2021 heeft kredietoverheveling plaatsgevonden (voordeel € 134.000). Deze kosten worden gedekt via een reserve. In 2022 zijn de afschrijvingskosten op wegen gestegen (nadeel € 194.000), zijn er hogere kosten voor onderhoud civieltechnische kunstwerken (nadeel € 20.000), aanpassingen parkeervoorziening (nadeel € 20.000), bermen (nadeel € 27.000) en verkeersveiligheid (nadeel € 14.000). Daarnaast zijn er lagere kosten zwerfvuil ivm de aanschaf van de E-truck in 2021 (voordeel € 22.000) en lagere kosten voor gladheidsbestrijding (voordeel € 55.000). Overige mutaties (nadeel € 15.000).
710
3
Geen noemenswaardige verschillen tussen 2022 en 2021.
720
3
Geen noemenswaardige verschillen tussen 2022 en 2021.
730
3
Hoger geraamde opbrengsten afvalstoffenheffing (voordeel € 70.000). Overige mutaties (nadeel € 2.000).
740
3
In de begroting 2021 heeft kredietoverheveling plaatsgevonden (voordeel € 236.000) en er is een verschil aan verstrekte kredieten (nadeel € 518.000). Deze kosten worden gedekt via een reserve. In 2022 zijn er minder kosten vanuit directe teams doorbelast (voordeel € 15.000). Overige mutaties (nadeel € 4.000).
820
3
Geen noemenswaardige verschillen tussen 2022 en 2021. De kosten en opbrengsten van taakveld 820 worden volledig gedekt uit de Reserve grondbedrijf.
830
3
RES
3
In 2022 zal de noodwoning van de gemeente Someren verkocht worden (voordeel € 50.000). Dit voordeel wordt tgv de Algemene reserve gebracht. In 2022 is een krediet beschikbaar gesteld voor de uitwerking woonvisie (nadeel € 50.000). Overige mutaties (voordeel € 10.000). Het verschil wordt veroorzaakt door mutaties in de Reserve grondbedrijf (voordeel € 68.000), reserve BIO (voordeel € 15.000), Algemene reserve (voordeel € 414.000), Reserve kapitaallasten (voordeel € 19.000) en de reserve Sociaal domein (nadeel € 5.000).
35
Investeringsposten In dit overzicht is de recapitulatie opgenomen van alle nieuwe investeringsprojecten voor het programma Aantrekkelijk Wonen. De investeringen met een afschrijvingstermijn worden geactiveerd en via de kapitaallasten in de exploitatie opgenomen. Alle investeringen zonder afschrijvingstermijn worden volledig rechtstreeks in de exploitatie verantwoord. Deze eenmalige lasten worden uit de reserve gedekt. TaakNr
veld
Naam investering
Afschr.
Bedrag investering x 1.000
term
2022
2023
2024
2025
2.065 2.075
2.085
2.095
43
43
43
2.603 2.118
2.128
2.138
Programma 3. Aantrekkelijk wonen 18-0306 2.1
Rehabilitatie wegen
19-2100 2.1
Aanpassen parkeervoorzieningen woongebieden 2019-2022
19-2101 2.1
Bereikbaarheidsagenda
25
43
21-1100 1.1
Aanleg bluswatervoorzieningen
25
PM
22-0300 2.1
Maatregelen verkeersonderzoek SomerenEind
25
50
22-0301 2.1
Diverse kleine maatregelen fietsvoorzieningen te verbeteren
25
51
22-0302 2.1
Aanbrengen fietsstroken Boerenkamplaan Sluisstraat
25
159
22-0303 7.4
Warmte- en energietransitie
100
22-0304 7.4
Begeleidingskosten gebiedsgerichte aanpak Klein Strabrecht
65
22-0305 8.3
Uitwerking woonvisie
50
Totaal programma
25
20
Toelichting Rehabilitatie wegen Op basis van het "Kostendekkingsplan wegen Someren 2021" (vastgesteld op 6-10-2020) is in beeld gebracht welk bedrag jaarlijks (in theorie) nodig is voor de rehabilitatie (vervanging) van wegverharding. Dit wordt gebruikt voor de lange termijn (2021 en verder). Voor de korte termijn is op basis van de weginspecties de "meerjarige onderhoudsplanning 20202022" opgesteld (vastgesteld op 6-10-2020). Aanpassen parkeervoorzieningen woongebieden 2019-2022 We ontvangen met enige regelmaat verzoeken van bewoners, die een tekort aan parkeerplaatsen ervaren. Deze worden conform het huidige beleid beoordeeld en als blijkt dat er een oplossing nodig is, kan een parkeervoorziening worden uitgebreid of aangepast. Bereikbaarheidsagenda In MRE verband wordt gewerkt aan een bereikbaarheidsagenda als gezamenlijke strategie voor mobiliteit in de periode 2016-2030. In het kader van de bereikbaarheidsagenda wordt gewerkt aan generieke maatregelen (voor alle regiogemeenten), relatiegerichte maatregelen en maatregelen
36
gerelateerd aan provinciale wegen. Alvorens de concrete maatregelen tot uitvoering komen wordt een samenwerkingsovereenkomst voorgelegd aan alle raden. Aanleg bluswatervoorzieningen Door sanering van waterleidingen komen er steeds minder brandkranen terug. Op voorhand zal geïnventariseerd moeten worden waar vrijwillig bluswatervoorzieningen zijn aangelegd en waar bestaande alternatieven gebruikt kunnen worden. Zijn er geen alternatieven dan zal, na een risico inventarisatie, openbaar bluswater mogelijk aangelegd moeten worden. We beschikken reeds over een krediet van € 70.000,- dat in het boekjaar 2017 is toegekend. Maatregelen verkeersonderzoek Someren-Eind In het kader van het lopende burgerparticipatietraject verkeersonderzoek Someren-Eind zijn verkeersmaatregelen gevonden om de situatie te verbeteren. De extra eenmalige uitgave à € 50.000,- wordt grotendeels ingezet voor: een verhoogde parkeerstrook aan de Nieuwendijk ter hoogte van café Jan van Tieskes (aan zijde langs begraafplaats); een portaal entree 30 km/h-zone Nieuwendijk (vanaf Boerenkamplaan/ Sluisstraat); en extra groenvakken aan Boerenkamplaan/Sluisstraat. Diverse kleine maatregelen fietsvoorzieningen te verbeteren In het kader van het Verbeterplan kwaliteit fietsvoorzieningen is het fietsnetwerk in de gemeente Someren onderzocht.
Bij dit onderzoek is geconstateerd dat met behulp van kleine verkeersmaatregelen veel situaties voor fietsers kunnen worden verbeterd. Zo ontbreken er bijvoorbeeld op diverse locaties verkeersborden en markering of deze zijn niet volgens de richtlijnen toegepast. Door de verbeteringen à € 51.000,- wordt het fietsen in de gemeente aantrekkelijker en veiliger. Hierdoor wordt het fietsgebruik gestimuleerd. Conform bestaand beleid brengen we incidentele investeringen ten laste van de algemene reserve via de reserve claims incidentele projecten. Aanbrengen fietsstroken Boerenkamplaan - Sluisstraat De verkeersveiligheid wordt verbeterd door de aanleg van brede fietsstroken. De huidige breedte van de rijloper (gedeelte van de rijbaan tussen de fietssuggestiestroken) kan leiden tot verdrukking van de fietsers. Door toepassing van brede fietsstroken ontstaat er meer ruimte voor de fietser (meer comfort) en wordt tevens de rijloper wat smaller, waardoor er voor automobilisten geen onduidelijkheid ontstaat over beschikbare passeerruimte. Warmte- en energietransitie Het is de bedoeling om in 2050 energieneutraal en klimaatneutraal te zijn. Daarvoor moet de gebouwde omgeving van het gas af, de Warmtetransitie. Deze nieuwe taken vragen veel ambtelijke inzet. VNG-onderzoek in 2020 wijst uit dat een gemeente als Someren de komende 10 jaar structureel € 400.000,- tot € 700.000,- nodig heeft.
Op zijn vroegst in 2024 is de bijbehorende uitkering van het rijk geregeld. Bij het vaststellen van de Transitievisie Warmte en de Energietransitie RES MRE 1.0 in de tweede helft 2021 worden de middelen, planning, integrale organisatie en kosteneffectieve dekking meegenomen. Vooruitlopend hierop vragen we incidenteel in 2022 € 100.000,- voor advies van externe deskundigen. Dit is het minimale bedrag om de voortgang gaande te houden in afwachting van aanvullende Rijksfinanciering. Zodra het Rijk de benodigde financiering beschikbaar heeft gesteld zal de noodzakelijke investering taakstellend in het meerjarenperspectief worden opgenomen. Begeleidingskosten gebiedsgerichte aanpak Klein Strabrecht Alle actiepunten uit het collegewerkprogramma 2018-2022 zijn gerealiseerd. De gewenste maatregelen uit de watersysteemanalyse zijn vertaald naar concrete investeringen tot 2030 en verwerkt in het Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan dat de gemeenteraad in 2020 vaststelde. Tot 2030 blijven we werken realiseren in het stedelijk gebied om wateroverlast voor te blijven. Onweerstaanbaar Someren verschuift in 2022 de ontwikkelaandacht naar het landelijk gebied, waar het water zijn weg vervolgt. In samenwerking met de waterschappen krijgt een visie op hydrologie, ecologie en economie vorm: Klein Strabrecht. Voor de begeleidingskosten wordt
37
éénmalig een krediet aangevraagd. De kosten worden gedekt uit de Reserve Buitengebied in Ontwikkeling (BIO). Uitwerking woonvisie We hebben een grote ambitie op het gebied van Wonen. Om de uitvoering van de diverse woningbouwprojecten te begeleiden is extra menskracht nodig.
Prestatie-indicatoren
Publicatiedatum: 07-09-2021
Indicator
Misdrijven - Winkeldiefstallen
Eenheid
Periode
Someren
Grootte klasse <25.000
Aantal per 1.000 inwoners
2020
0,52
0,67
2021
2,6
2,4
Beschrijving:
Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners.
Bron:
CBS - Diefstallen
Misdrijven - Geweldsmisdrijven Beschrijving:
Bron:
Aantal per 1.000 inwoners
Het aantal geweldsmisdrijven, per 1.000 inwoners. Voorbeelden van geweldsmisdrijven zijn seksuele misdrijven, levensdelicten zoals moord en doodslag en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging, mishandeling, etc.). CBS - Geregistreerde criminaliteit & Diefstallen
Misdrijven - Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)
Aantal per 1.000 inwoners
2020
Beschrijving:
Het aantal vernielingen en beschadigingen, per 1.000 inwoners.
Bron:
CBS - Criminaliteit
Misdrijven - Diefstallen uit woning
Aantal per 1.000 inwoners
2021
Beschrijving:
Het aantal diefstallen uit woningen, per 1.000 inwoners.
Bron:
CBS - Diefstallen
Verwijzingen Halt Beschrijving: Bron:
Aantal per 10.000 jongeren
2020
2,43
3,34
0,08
NB
110
100
Het aantal verwijzingen naar Halt, per 10.000 inwoners in de leeftijd van 12-18 jaar. Stichting Halt
Hernieuwbare elektriciteit
%
2019
11,1
nb
Beschrijving:
Hernieuwbare elektriciteit is elektriciteit die is opgewekt uit wind, waterkracht, zon of biomassa.
Bron:
Rijkswaterstaat Klimaatmonitor
Demografische druk
%
2021
68,20
Beschrijving:
De som van het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar.
Bron:
CBS - Bevolkingsstatistiek
Omvang huishoudelijk restafval
kg per inwoner
Beschrijving:
Niet gescheiden ingezameld huishoudelijk afval.
Bron:
CBS - Statistiek Huishoudelijk afval
Nieuw gebouwde woningen
Aantal per 1.000 woningen
2018
65
2020
9,9
70,1
136
38
Beschrijving:
Nieuw gebouwde woningen, exclusief overige toevoegingen, zoals transformaties.
Bron:
ABF - Systeem Woningvoorraad
Gemiddelde WOZ waarde
x €1.000
Beschrijving:
De gemiddelde WOZ waarde van woningen.
Bron:
CBS - Statistiek Waarde Onroerende Zaken
Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden
€
2020
305
nb
2021
796
nb
Beschrijving:
Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een meerpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten.
Bron:
COELO, Groningen
Gemeentelijke woonlasten € 2021 752 nb éénpersoonshuishouden Beschrijving: Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een éénpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten. Bron:
COELO, Groningen
Verbonden Partijen In onderstaande tabel worden de publiekrechtelijke en/of privaatrechtelijke verbonden partijen van dit programma getoond. Soort recht verbonden partij Publiek Naam
Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Zuidoost-Brabant
Plaats
Eindhoven
Naam
Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant (ODZOB)
Plaats
Eindhoven
Naam
GGD Brabant Zuidoost
Plaats
Eindhoven
Naam
Blink
Plaats
Helmond
Voor een uitgebreide toelichting van de Verbonden Partijen verwijzen we u naar: Paragraaf Verbonden Partijen
39
4. Hart van Someren Het centrum van Someren heeft een aantal kernkwaliteiten waarmee het zich blijvend kan onderscheiden: het diverse winkelaanbod met een goede mix van filiaalbedrijven en veel sterke, lokale aanbieders, de trekkracht van de supermarkten in het centrum en concentratie van horeca. De ambitie is het behoud van een stevig kernwinkelapparaat voor de eigen bevolking en ontwikkeling van het centrum als ontmoetingsplek voor inwoners en pleisterplaats voor bezoekers. In dit programma staat de centrumvisie centraal en de rol van stakeholders bij de totstandkoming en uitvoering daarvan. Dit programma omdat het taak veld Ruimtelijke Ordening.
4.1 Centrumvisie CP21 Wat willen we bereiken? Een sfeervol, levendig en vitaal Dorpshart. Actiepunten Begroting 2022 Nr
4.1.1
Naam
Uitvoeren nieuwe centrumvisie
Planning
03-2022
Bestuurlijk:
Louis Swinkels
Ambtelijk:
Guus Laeven
Wanneer zijn we tevreden? 4.1.1
Als met stakeholders duidelijke afspraken zijn gemaakt over hun bijdrage aan het uitvoeringsprogramma.
Financiën In onderstaande tabel zijn de lasten en baten per taakveld opgenomen, die aan dit programma verbonden zijn. Bedragen x 1.000 Jaarrekening
Nr.
Ruimtelijke Ordening
Baten 810
2020
2021
2022
2023
2024
2025
1.395
3.516
479
422
422
422
1.395
3.516
479
422
422
422
-275
-246
-245
-245
-245
-245
-275
-246
-245
-245
-245
-245
234
177
177
177
234
177
177
177
Taakveld omschrijving
Lasten 810
Begroting
Ruimtelijke Ordening
Saldo
1.120
3.270
Onttrekking aan reserve
-2.372
-1.108
Toevoeging aan reserve
1.454
Saldo
-919
-1.108
Totaal
201
2.162
40
Voor een nadere toelichting van de taakvelden verwijzen we u naar de website: vraagbaakiv3gemeenten
Bedragen x 1.000 Saldo per taakveld Jaarrekening Taakveld 810
Ruimtelijke Ordening
RESPROG4 Mutatie reserves prog 4 Totaal
Begroting
Verschil
2020
2021
2022
2021/2022
1.120
3.270
234
3.037
-919
-1.108
201
2.162
-1.108 234
1.929
Verschillenverklaring begroting 2022/2021 22-0400
8.1
RES
4
In de begroting 2021 heeft kredietoverheveling plaatsgevonden (voordeel € 1.967.000) en er waren kredieten verstrekt voor de Aanpak buitengebied (voordeel € 600.000), Evaluatie beeldkwaliteitsplan buitengebied (voordeel € 50.000), Opstellen nieuwe centrumvisie (voordeel € 58.000) en invoering omgevingswet (voordeel € 400.000). Deze kosten worden gedekt via een reserve. In 2022 is een krediet beschikbaar gesteld voor de uitvoering centrumvisie (nadeel € 50.000). Daarnaast zijn er minder kosten vanuit directe teams doorbelast (voordeel € 12.000). Bovenstaande verstrekte kredieten hebben geleid tot mutaties in de Reserve aanpak buitengebied (nadeel € 600.000), Reserve BIO (nadeel € 50.000) en de Algemene reserve (nadeel € 458.000).
Investeringsposten In dit overzicht is de recapitulatie opgenomen van alle nieuwe investeringsprojecten voor het programma Hart van Someren. Deze investeringen zonder afschrijvingstermijn worden volledig rechtstreeks in de exploitatie verantwoord. TaakNr
veld
Naam investering
Afschr.
Bedrag investering x 1.000
term
2022
2023
2024
2025
0
0
0
Programma 4. Hart van Someren 22-0400 8.1
Uitvoering Centrumvisie
Totaal programma
50 50
Toelichting Uitvoering centrumvisie Ten behoeve van het voorbereiden van de uitvoering van deel 1 van het door de gemeenteraad vastgestelde CP’21 is er een werkbudget benodigd. Met dit werkbudget kunnen we zorgdragen voor een uitvoeringsplan voor deel 1.
41
5. Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering staat voor alle taken gericht op inrichting en aansturing van de organisatie en processen. Hieronder vallen de onderwerpen bestuur, burgerzaken, overhead en algemene dekkingsmiddelen. Niet alleen buiten het gemeentehuis, maar ook er binnen is aandacht voor actualiteit. Dat kan zijn vanuit wetswijzigingen, maar ook vanuit veranderende maatschappelijke normen en waarden. Alles met het doel om interactief en betrouwbaar te blijven. Dit programma omvat het taakveld Bestuur en Ondersteuning.
5.1 Wendbare organisatie Wat willen we bereiken? Een interactieve en betrouwbare organisatie die voldoet aan de hedendaagse maatschappelijke normen en wettelijke eisen. Actiepunten Begroting 2022 Nr
5.1.1
Naam
Organisatieontwikkeling: uitvoering van het meerjarig actieplan ten aanzien van een interactieve en betrouwbare organisatie.
Planning
12-2022
Bestuurlijk:
Dilia Blok
Ambtelijk:
Judith Koppers-Van der Krabben
Nr
5.1.2
Naam
Verdere doorontwikkeling van de dienstverlening zowel op het vlak van digitalisering als persoonlijk contact.
Planning
12-2022
Bestuurlijk:
Dilia Blok
Ambtelijk:
Marc Dieteren
Wanneer zijn we tevreden? 5.1.1 We uitvoering geven aan de acties voor 2022. 5.1.2 We zijn tevreden als het plan van aanpak leidt tot een hogere burgertevredenheid.
42
Financiën In onderstaande tabel zijn de lasten en baten per taakveld opgenomen, die aan dit programma verbonden zijn. Bedragen x 1.000 Jaarrekening
Nr.
Begroting
2020
2021
2022
2023
2024
2025
9.237
9.832
9.426
8.993
8.959
9.005
1.340
1.433
1.277
1.256
1.256
1.256
719
842
778
778
778
778
6.025
6.955
6.536
6.172
6.142
6.183
Taakveld omschrijving
Lasten 001
Bestuur
002
Burgerzaken
004
Ondersteuning Organisatie
005
Treasury
73
35
35
35
35
35
008
Overige Baten en Lasten
3
280
535
524
520
525
009
VPB
746
50
45
44
44
44
030
Beheer overige Gebouwen en Gronden
2
5
5
5
5
5
061
Onroerend zaakbelasting Woningen Onroerend zaakbelasting Niet Woningen
248
151
141
108
108
108
75
77
70
67
67
67
6
4
4
4
4
4
-32.322
-32.370
-34.174 -33.519
-33.365
-33.423
062 064
Overige belastingen
999
Hulpkostenplaatsen
Baten 001
Bestuur
-13
002
Burgerzaken
-189
-295
-260
-260
-260
-260
004
Ondersteuning Organisatie
-38
-8
-14
-14
-14
-14
005
Treasury
-857
-851
-802
-792
-783
-774
007
Algemene uitkering gemeentefonds Overige Baten en Lasten
-26.597
-26.424
-27.229
-26.758
-26.662
-26.781
-74
-1.073
-899
-849
-796
008 030
Beheer overige Gebouwen en Gronden
-47
-53
-53
-53
-53
-53
061
Onroerend zaakbelasting Woningen Onroerend zaakbelasting Niet Woningen
-2.910
-3.098
-3.168
-3.179
-3.189
-3.189
-1.569
-1.471
-1.479
-1.468
-1.457
-1.457
-102
-96
-96
-96
-96
-96
Saldo
-23.085
-22.538
-24.748 -24.526
-24.406
-24.417
Onttrekking aan reserve
-1.808
-9.647
-271
-120
-94
-110
Toevoeging aan reserve
2.391
5.366
7
7
7
7
583
-4.281
-264
-113
-87
-104
062 064
Overige belastingen
999
Hulpkostenplaatsen
Saldo
Totaal
-22.502 -26.818
-25.013
-24.640 -24.493 -24.521
43
Voor een nadere toelichting van de taakvelden verwijzen we u naar de website: vraagbaakiv3gemeenten
Bedragen x 1.000 Saldo per taakveld Jaarrekening Taakveld
Begroting
Verschil
2020
2021
2022
2021/2022
1.327
1.432
1.277
155
529
548
518
30
001
Bestuur
002
Burgerzaken
004
Ondersteuning Organisatie
5.987
6.947
6.521
426
005
Treasury
-784
-816
-767
-49
007
Algemene uitkering gemeentefonds
-26.597
-26.424
-27.229
805
008
Overige Baten en Lasten
3
206
-538
744
009
VPB
746
50
45
4
030
Beheer overige Gebouwen en Gronden
-45
-48
-48
061
Onroerend zaakbelasting Woningen
-2.662
-2.946
-3.027
81
062
Onroerend zaakbelasting Niet Woningen
-1.494
-1.394
-1.409
15
064
Overige belastingen
-96
-92
-92
999
Hulpkostenplaatsen 583
-4.281
-264
-4.016
-22.502
-26.818
-25.013
-1.806
RESPROG5 mutatie reserves prog5 Totaal
Verschillenverklaring begroting 2022/2021 001
5
In 2022 is er geen storting in de voorziening wachtgeldregeling voormalig wethouders geraamd (voordeel € 191.000), is er een uitbreiding van de griffiersformatie (nadeel € 10.000) en is de storting in de pensioenvoorziening wethouders hoger (nadeel € 8.000). Overige mutaties (nadeel € 18.000).
002
5
De verkiezingskosten in 2021 waren hoger geraamd ivm Corona, nieuwe verkiezingsborden en het briefstemmen (voordeel € 35.000). Naar aanleiding van de gerealiseerde cijfers in 2020 en de voortgang in 2021 zijn de legesopbrengsten voor paspoorten voor 2022 afgeraamd (nadeel € 20.000). De doorberekende kosten van de directe teams zijn in 2022 lager (voordeel € 15.000).
004
5
005
5
In de begroting 2021 heeft kredietoverheveling plaatsgevonden (voordeel € 798.000), er is een verschil aan verstrekte kredieten (voordeel € 177.000) en in 2022 is het 3-jaarlijks personeelsuitstapje geraamd (nadeel € 35.000). Deze kosten worden gedekt via een reserve. Verder is er in 2022 een werkbudget geraamd voor extra personeel om de kwaliteit van onze dienstverlening in de krappe arbeidsmarkt te kunnen behouden en in de opmaat naar een organisatieontwikkeling (nadeel € 200.000), voor een bestuurskrachtonderzoek (nadeel € 50.000) en zijn er hogere ICT-kosten ivm facilitering ZO Someren, Klinkende Taal en Escrow (nadeel € 57.000). De bijdrage aan ICT-NML is in 2022 hoger (nadeel € 98.000) en er zijn hogere kosten in het kader van de Wet open overheid (nadeel € 96.000). Deze laatste kosten worden gedekt uit de algemene uitkering. Overige mutaties (nadeel € 13.000). In 2021 was een incidenteel rentevoordeel geraamd door de negatieve rente van de aangetrokken geldlening (nadeel € 40.000). Overige mutaties (nadeel € 9.000).
007
5
Hogere bijdrage voor 2022 conform de meicirculaire 2021 (voordeel € 631.000). Hogere baten ivm Corona vergoedingen rijk 2022 (voordeel € 229.000). Overige mutaties Algemene uitkering (nadeel € 55.000).
008
5
Hogere baten stelpost rijksbijdrage jeugdzorgmiddelen 2022 (voordeel € 958.000). Raming lasten stelpost onvoorzien, die in 2021 bij de zomernota volledig was ingezet (nadeel € 216.000). Overige mutaties (voordeel € 2.000).
44
009
5
Geen noemenswaardige verschillen tussen 2022 en 2021.
030
5
Geen noemenswaardige verschillen tussen 2022 en 2021.
061
5
Indexering 1,3% opbrengst OZB woningen (voordeel € 41.000). Hogere invorderingsopbrengsten op basis van de BSOB-begroting 2022 (voordeel € 19.000). In 2021 waren er extra kosten voor het project waardebepaling op basis van gebruiksoppervlakte (voordeel € 23.000). Overige mutaties (nadeel € 2.000).
062
5
Indexering 1,3% opbrengst OZB niet-woningen (voordeel € 19.000). Overige mutaties (nadeel € 4.000).
064
5
Geen noemenswaardige verschillen tussen 2022 en 2021.
RES
5
In 2021 vonden er ten opzichte van 2022 hogere onttrekkingen plaats uit de Reserve automatisering (nadeel € 20.000), Algemene reserve (nadeel € 141.000) en Reserve kredietoverheveling (nadeel € 3.911.000) en lagere onttrekkingen uit de Reserve kapitaallasten (voordeel € 26.000) en de Reserve bindingsactiviteiten (voordeel € 35.000). Overige mutaties (nadeel € 5.000).
Investeringsposten In dit overzicht is de recapitulatie opgenomen van alle nieuwe investeringsprojecten voor het programma Bedrijfsvoering. De investeringen met een afschrijvingstermijn worden geactiveerd en via de kapitaallasten in de exploitatie opgenomen. Alle investeringen zonder afschrijvingstermijn worden volledig rechtstreeks in de exploitatie verantwoord. Deze eenmalige lasten worden uit de reserve gedekt, met uitzondering van de investeringsposten 22-0503 en 22-0504. TaakNr
veld
Naam investering
Afschr.
Bedrag investering x 1.000
term
2022
2023
2024
2025
0
0
0
Programma 5. Bedrijfsvoering 19-0407 0.4
Doorontwikkeling dienstverlening; digitalisering en persoonlijk contact
25
21-0403 0.4
Realiseren nieuwe gemeentewerf
PM
22-0500 0.1
Aanschaf ipads griffier, raads- en burgercommissieleden
14
22-0501 0.4
Generieke informatievoorzieningen
45
22-0502 0.4
Uitvoeren burgertevredenheidsonderzoek 2022
15
22-0503 0.4
Werkbudget voor inzet extra personeel
200
22-0504 0.4
Bestuurskrachtonderzoek
50
Totaal programma
349
Toelichting
Doorontwikkeling dienstverlening; digitalisering en persoonlijk contact In de afgelopen jaren zijn diverse stappen gezet in doorontwikkeling van de dienstverlening, met een belangrijk accent op digitalisering. Ook de komende jaren dienen verdere stappen gezet te worden in de dienstverlening, onder andere vanuit de landelijke Digitale Agenda 2020.
45
Realiseren nieuwe gemeentewerf De oude gemeentewerf (Kerkendijk) moet plaatsmaken voor nieuwbouw Groote Hoeven. Er wordt gezocht naar een nieuwe locatie, waarbij verbanden zijn met de definitieve oplossing voor de milieustraat en de samenwerking Asten. Aanschaf iPads griffier, raads- en burgercommissieleden In 2022 vinden de periodieke gemeenteraadsverkiezingen plaats. Voor de periode 2022-2026 dienen nieuwe iPads te worden aangeschaft voor de griffier, raadsleden (17 personen) en burgercommissieleden (12 personen). De totale aanschafkosten van de iPads worden geraamd op € 13.500,-. De iPads worden op basis van een bruikleenovereenkomst aan de diverse personen verstrekt. Generieke informatievoorzieningen De Wet open overheid (Woo) is een initiatiefwet uit 2012, die tot doel heeft om overheden en semi-overheden transparanter te maken. De wet moet ervoor zorgen dat overheidsinformatie beter vindbaar, uitwisselbaar, eenvoudig te ontsluiten en goed te archiveren is. De Woo vervangt dan de Wob, al is het precieze moment van invoering nog niet bekend. De éénmalige projectkosten worden geschat op € 10.000,-. Overige kosten komen waarschijnlijk tot uiting in de licentiekosten van diverse software. De Wet Modernisering Elektronisch Bestuurlijk Verkeer (Wmebv) wordt naar verwachting in de loop van 2022 van kracht.
Het betreft het moderniseren van het elektronisch bestuurlijk verkeer tussen overheid, burgers en bedrijven. Pilots lopen tot mei 2021 en vervolgens kan gestart worden met de impactanalyse. De éénmalige projectkosten worden op € 15.000,- geschat. Conform de AVG dienen persoons- en privacygegevens te worden beschermd. In 2021 wordt geïnventariseerd wat, en in welke situaties, moet worden geanonimiseerd. Daarvoor wordt uiteindelijk software ingezet, maar er zal ook capaciteit nodig zijn om de handelingen uit te voeren en te controleren. Hoewel op dit moment concrete gegevens ontbreken, worden de kosten van licentie(s) en capaciteit geschat op € 20.000,-. Uitvoeren burgertevredenheidsonderzoek 2022 In 2020 is een nulmeting gehouden. De uitkomsten worden gebruikt als input voor het verder ontwikkelen van de dienstverlening. Aansluitend hierop wordt er in 2022 wederom een burgertevredenheidsonderzoek opgestart. Werkbudget voor inzet extra personeel Om de kwaliteit van onze dienstverlening in de krappe arbeidsmarkt te kunnen behouden en in de opmaat naar een organisatieontwikkeling is direct een incidentele financiële impuls nodig. Dit voor de inzet van extra personeel. Bestuurskrachtonderzoek Voor het uitvoeren van een bestuurskrachtonderzoek in 2022 wordt eenmalig een budget aangevraagd van € 50.000,-.
Het betreft de inventarisatie van de belangrijkste opgaven (wettelijk, regionaal en lokaal) waar de gemeente Someren zich voor gesteld ziet en biedt inzicht op welke wijze, binnen welke context en met welke partners, daar nu en in de toekomst invulling aan kan worden gegeven. Om te kunnen toetsen in hoeverre de huidige bestuurskracht voldoende is en welke verbeterpunten te onderkennen zijn om de doelen uit de ‘toekomstvisie Someren 2030’ te kunnen bereiken is in het collegewerkprogramma het uitvoeren van een bestuurskrachtonderzoek opgenomen.
46
Prestatie-indicatoren
Publicatiedatum: 07-09-2021
Indicator
Eenheid
Periode
Someren
Formatie
Fte per 1.000 inwoners
2022
5,79
Grootte klasse <25.000
Beschrijving:
Toegestane formatie in Fte van het ambtelijk apparaat van de organisatie voor het begrotingsjaar op peildatum 1 januari. Uitgangspunt is het vastgestelde formatieplan, niet de werkelijke bezetting.
Bron:
Eigen gegevens
Bezetting
Fte per 1.000 inwoners
2022
4,90
Beschrijving:
Het betreft het werkelijk aantal FTE dat werkzaam is, dus niet de toegestane formatieve omvang conform het formatieplan.
Bron:
Eigen gegevens
Overhead
% van totale lasten
2022
12,65
Beschrijving:
Overheadkosten: alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces.
Bron:
Eigen gegevens
Apparaatskosten
Kosten per inwoner
2022
664
Beschrijving:
Apparaatskosten (ofwel organisatiekosten) zijn de noodzakelijke financiële middelen voor het inzetten van personeel (salarissen), organisatie-, huisvestings-, materieel-, automatiseringskosten e.d. voor de uitvoering van de organisatorische taken. Apparaatskosten zijn dus alle personele en materiële kosten die verbonden zijn aan het functioneren van de organisatie, exclusief griffie en bestuur.
Bron:
Eigen gegevens
Externe inhuur
Beschrijving:
Bron:
Kosten inhuur externen als % van totale loonsom + kosten inhuur externen
2022
11,60
Onder externe inhuur wordt verstaan: het uitvoeren van werkzaamheden in opdracht van een bij de organisatie in dienst zijnde opdrachtgever, door een private organisatie met winstoogmerk, door middel van het tegen betaling inzetten van personele capaciteit en deskundigheid, zonder dat daar een arbeidsovereenkomst of aanstelling tussen organisatie en de daarbij ingezette personen aan ten grondslag ligt. Eigen gegevens
47
Verbonden Partijen In onderstaande tabel worden de publiekrechtelijke en/of privaatrechtelijke verbonden partijen van dit programma getoond. Soort recht verbonden partij Publiek Naam
ICT NML
Plaats
Roermond
Naam
Stichting Beheer en Exploitatie Veiligheidshuis Brabant Zuidoost
Plaats
Helmond
Naam
Gemeenschappelijke regeling Belastingsamenwerking Oost-Brabant (BSOB)
Plaats
Oss
Naam
Stichting Bureau Inkoop en aanbestedingen Zuid-Oost Brabant (BIZOB)
Plaats
Oirschot
Soort recht verbonden partij Privaat Naam
Brabant Water NV
Plaats
Den Bosch
Naam
NV Bank Nederlandse Gemeenten
Plaats
Den Haag
Voor een uitgebreide toelichting van de Verbonden Partijen verwijzen we u naar: Paragraaf Verbonden Partijen
48
Paragrafen Paragraaf: Weerstandsvermogen en risicobeheersing Informatie over het weerstandsvermogen is van belang om te weten of en in hoeverre financiële tegenvallers kunnen worden opgevangen. Deze tegenvallers kunnen incidenteel en structureel van aard zijn, maar hebben altijd invloed op de financiële positie van de gemeente. Hoe hoog het weerstandsvermogen zou moeten zijn is niet exact aan te geven. De omvang is afhankelijk van de (financiële) risico’s die de gemeente loopt en de kans dat de risico’s daadwerkelijk effectief worden. De definitie van een risico = kans x effect. Om inzicht te krijgen in de hoogte van het benodigde weerstandsvermogen is het noodzakelijk om risico's te benoemen en te kwantificeren (benodigde weerstandscapaciteit) en deze vervolgens af te zetten tegen de beschikbare financiële middelen (beschikbare weerstandscapaciteit).
Zichtbaar is dat risicomanagement, wat het onderwerp is van deze paragraaf, slechts 1 van de 3 pijlers is. De pijler dekking/sluitende begroting wordt nader toegelicht in het onderdeel Beschikbare weerstandscapaciteit. De pijler financiering komt aan de orde in de Paragraaf: Financiering. Om een uitspraak te kunnen doen over de mate waarin de gemeente Someren financiële tegenvallers kan opvangen is inzicht nodig in: 1. De risico’s: met welke (materiële) risico’s hebben we te maken? 2. De buffer: hoe groot is onze “spaarpot” om deze risico’s op te kunnen vangen? Weerstandsvermogen Ratio weerstandsvermogen = Beschikbare weerstandscapaciteit (buffer) / benodigde weerstandscapaciteit (risico’s) = 31.650.000 / 6.010.000 = 5,3.
49
In onderstaande tabel wordt de waardering van de ratio weergegeven. Waardering
Ratio weerstandsvermogen
Betekenis
A
Meer dan 2,0
Uitstekend
B
Tussen 1,4 en 2,0
Ruim voldoende
C
Tussen 1,0 en 1,4
Voldoende
D
Tussen 0,8 en 1,0
Matig
E
Tussen 0,6 en 0,8
Onvoldoende
F
Minder dan 0,6
Ruim onvoldoende
Er is geen norm bekend waaraan het weerstandsvermogen moet voldoen. Bij een ratio van 1,0 is de beschikbare weerstandscapaciteit gelijk aan de benodigde weerstandscapaciteit. Daarom is een ratio van minimaal 1,0 wenselijk. De ratio komt voor onze gemeente uit op 5,3. In 2021 was dit 3,7. Dit is volgens het overzicht uitstekend. Voor zover risico's zich daadwerkelijk voordoen en deze structureel van aard zijn, zullen deze in exploitatie worden verwerkt. Voor zover geen aanvullende structurele dekking aanwezig is kan als uiterste middel een beroep worden gedaan op de onbenutte belastingcapaciteit. Beschikbare weerstandscapaciteit In onderstaande tabel is een overzicht gegeven van de geprognosticeerde beschikbare weerstandscapaciteit per 31-12-2022. Bedragen x 1.000 Stand 31-12-2022 Algemene reserve
29.716
Begrotingsruimte
225
Post onvoorzien
216
Stille reserves
p.m.
Onbenutte belastingcapaciteit
1.493
Totaal
31.650
Ad 1. Algemene reserve
De algemene reserve vrij aanwendbaar wordt ingezet voor onvoorziene investeringen. De vastgelegde algemene reserve werd als vaste buffer gebruikt, omdat hier rente over berekend werd die als dekkingsmiddel in de exploitatie werd opgenomen. Vanaf de begroting 2017 is deze rentetoerekening echter niet meer van toepassing. Deze reserve kan dan ook ingezet worden ter dekking van risico's. Bedragen x 1.000 Stand 31-12-2022 Algemene reserve vrij aanwendbaar
5.587
Vastgelegde algemene reserve
24.129
Totaal
29.716
Ad 2. Begrotingsruimte Als de begroting sluit met een positief saldo, is sprake van begrotingsruimte. Deze kan ingezet worden voor financiële tegenvallers. Als de begroting sluit met een negatief saldo heeft dit een nadelig effect op de begrotingsruimte.
50
Bedragen x 1.000 Begroting 2022 Resultaat
255
Totaal
255
Ad 3. Post onvoorzien De post onvoorzien is ter dekking van niet voorziene uitgaven. Bedragen x 1.000 Onvoorzien begroting 2022
Incidenteel
Structureel
Onvoorzien
0
216
Totaal
0
216
Ad 4. Stille reserve Stille reserves zijn niet-bedrijfsgebonden eigendommen van een gemeente met een hogere waarde in het economisch verkeer dan de boekwaarde. Stille reserves dragen bij aan de weerstandscapaciteit, omdat een deel van de eigendommen kan worden verkocht boven de boekwaarde. Hierdoor wordt winst gerealiseerd. Deze winst kan worden ingezet ter afdekking van financiële tegenvallers. Het betreft hier met name de overwaarde op het onroerend goed van de gemeente bestaande uit gebouwen en grond (inclusief ongeveer 1.400 ha bos en natuurterreinen). Ad. 5 Onbenutte belastingcapaciteit De gemeente kan haar belastingen verhogen om financiële tegenvallers op te vangen. Het verschil tussen de opbrengsten bij maximale tarieven en de geraamde opbrengsten is de onbenutte belastingcapaciteit. Voor de berekening is uitgegaan van het jaar 2021, waarin het maximale tarief van de Woz-waarde 0,1809% bedraagt. Genoemd tarief wordt ook gehanteerd voor toelating tot artikel 12-status. In het geval de artikel 12-status de gemeente valt te verwijten, blijft het altijd mogelijk om lopende het artikel 12-traject belastingvoorschriften op te leggen. In de regel tot de huidige grens van 140% van het gemiddelde tarief, maar in uitzonderingsgevallen wordt een hogere opslag niet op voorhand uitgesloten.
Wanneer het berekende gemiddelde OZB-tarief voor de gemeente lager is dan het percentage voor toelating tot artikel 12 is er in principe sprake van een onbenutte belastingcapaciteit, immers een verhoging van het OZB-percentage zal nodig zijn om voor een aanvullende uitkering in aanmerking te komen. In onderstaande tabel is bij benadering aangegeven welke opbrengst deze verhoging genereert. In dit rapport is ervoor gekozen het verschil in percentage te vermenigvuldigen met de Woz-waarde van de woningen + de Woz-waarde van de niet-woningen. Bij een daadwerkelijke aanvraag zal een meer nauwkeurige berekening aan de orde zijn. Onbenutte belastingcapaciteit t.o.v. “artikel-12 norm” OZB-percentage van de Woz-waarde voor toelating art.12
0,1809%
Werkelijk gewogen % Woz-waarde gemeente
0,1366%
Verschil
0,0443%
Onbenutte belastingcapaciteit
1.492.963
Bij de berekeningen is uitgegaan van de huidige totale Woz-waarde. Het bedrag van € 1.492.963,- geeft aan hoeveel de OZB-inkomsten nog maximaal verhoogd kunnen worden. Het genoemde tarief van 0,1809 % is het maximale tarief.
51
Benodigde weerstandscapaciteit Risico's Alvorens tot identificatie van de risico’s over te gaan zullen deze eerst geïnventariseerd worden. Op basis van deze inventarisatie wordt een lijst samengesteld met onderkende risico’s. Deze risico’s zullen geanalyseerd en beoordeeld worden.
1.1 Analyse en beoordeling Voor de analyse en beoordeling van de risico’s is er een indeling gemaakt op basis van kansklassen en financiële gevolgen. Dit betekent dat we elk risico vertalen in geld. In onderstaande tabel worden de kansklassen toegelicht: Klasse
Risicopercentage
hoog
75
midden
50
laag
25
zeer gering
10
De indeling in de klassen is door de organisatie bepaald op basis van ervaring en verwachtingen. De klasse geeft aan hoe groot de kans is dat het risico zich voordoet. De klasse "zeer gering" is voorbehouden aan het specifieke risico bij de gegarandeerde leningen. Hoewel hier een zeker risico gelopen wordt, is dat risico door de gelaagdheid van de waarborgen, voor de gemeente Someren uiteindelijk uiterst miniem.
1.2 Beheersing risico's / monitoring Vooruitlopend op een inventarisatie van alle bestaande risico's zijn de belangrijkste hiervan in beeld gebracht en nader gekwantificeerd op basis van genoemde uitgangspunten. Daarnaast zijn de beheersmaatregelen voor de diverse risico's nader omschreven. Een en ander is samengevat in onderstaande tabel. Bedragen x 1.000 Risico
Omschrijving
Beheersmaatregel
Risicoscore
Economische Ontwikkelingen/ onzekerheid financiële positie gemeenten.
Het risico bestaat dat bij economische achteruitgang de inkomsten afnemen terwijl andere uitgaven toenemen. Enkele specifieke risico's (grondexploitatie en bijstandsuitgaven) zijn afzonderlijk benoemd. De risico’s in verband met cybercriminaliteit zijn groot. Voorbeelden uit het recente verleden bij andere organisaties laten zien dat de financiële impact van een cyberaanval met ransomware of andere manieren van hacken groot zijn. Losgelden, die geëist worden, bedragen vaak honderdduizenden euro’s. Maar ook de bijkomende kosten van het beheersen van een dergelijke
Actuele informatieverstrekking via P&C-cyclus (Planning & Control), tijdig opstarten project bezuinigingen, actuele ontwikkelingen nauwlettend volgen.
midden
Financieel effect (kans x maximaal gevolg 250
Het implementeren van de maatregelen uit de Baseline Informatiebeveiliging Overheid moet leiden tot een beperking van de risico’s. Toepassing van technische beschermingsmiddelen en het vergroten van het bewustzijn bij de medewerkers van de risico’s zijn daarbij de belangrijkste elementen.
hoog
750
cybercriminaliteit
52
Kosten externe inhuur (o.a. door ziekteverzuim)
Projecten
Juridisering samenleving/niet tijdig verstrekken van informatie. Afhankelijkheid ICT systemen en beveiliging informatie
Leningen u/g en garantieverstrekking en
crisis en de herstelkosten zijn aanzienlijk. Een totaal schadebedrag van 1 miljoen euro is reëel. De kans dat een dergelijk risico zich daadwerkelijk voordoet op enig moment is eveneens groot. Het risico dat door extra werkzaamheden of vervanging wegens langdurige ziekte de kosten van externe inhuur niet opgevangen kunnen worden binnen de lopende begroting. Pre contractuele fase, tijdsdruk, technische zaken, planschaderisico, kwaliteit overeenkomsten, inspraakreacties, zienswijzen, bezwaar- en beroepschriften zorgen voor opschorting c.q. herziening planontwikkeling. Juiste toepassing Wet ketenaansprakelijkheid / Grekening, Wet inlenersaansprakelijkheid. Burger is mondiger, claimcultuur. Met juridische procedures zijn hoge kosten gemoeid. Tijdige beschikbaarheid juiste ICT middelen: uitval computersystemen, stroomstoring. Bijv. internet valt uit, gemeente heeft verplichtingen in ketens, verstrekken info aan landelijke voorziening, bv BAG (Basisregistratie Adressen en Gebouwen). De gemeente staat garant voor circa 40 mln aan leningen. Bij een eventueel faillissement van één van de partijen bestaat het risico dat de instelling het opgenomen geld niet kan terugbetalen of dat de gemeente als garantsteller het restantbedrag van de lening inclusief rente en kosten moet betalen.
Veruit het grootste deel van de leningen (90%) heeft betrekking op de achtervangpositie WSW (Waarborgfonds Sociale Woningbouw) die wij als gemeente innemen. Een achtervang is een andere rol dan een directe garantstelling met een substantieel lager risicoprofiel. Voor de berekening van het risicoprofiel wordt om deze reden uitgegaan van 25% van het totale bedrag. De zekerheidsstructuur van het WSW bestaat uit drie lagen: - primair: de geldmiddelen van de corporatie (inclusief
Bewaking via P&C cyclus. Onderuitputting personele kosten versus inhuur.
midden
300
Formaliseren en bewaken interne procedures.
midden
500
Formaliseren en bewaken interne procedures.
midden
500
Formaliseren en bewaken interne procedures. Up-to-date houden integraal beveiligingsplan en optimaliseren uitwijkmogelijkheden. Optimaliseren technische mogelijkheden.
hoog
500
Interne procedures m.b.t. verstrekken van geldleningen, jaarlijkse controle op saldo geldleningen en garantieverstrekkingen met de diverse partijen, Waarborgfonds Sociale Woningbouw (2e achtervang).
Zeer gering
1.000
53
Calamiteiten
Sociaal Domein als gemeentelijke taak
Verstrekking lening BNG Bank
Herverdeling algemene uitkering uit het Gemeentefonds
Coronavirus (excl. sociaal domein)
Coronavirus Sociaal Domein
Totaal
eventuele saneringssteun van het CFV, (Centraal Fonds Volkshuisvesting); - secundair: het garantievermogen van het WSW (= borgstellingreserve WSW en de obligo’s van de andere corporaties); - en tot slot tertiair de achtervangpositie van Rijk en de gemeenten. Calamiteiten, rampen met een grote impact en schade op de Somerense bevolking.
Voor de uitvoering van het sociaal domein zijn gemeenten verantwoordelijk. Dit is een open eind-regeling, wat het risico in zich draagt dat er incidenteel in een jaar overschrijdingen kunnen voorkomen. Aan de BNG is een lening verstrekt waardoor jaarlijks een bedrag van € 0,5 mln. aan rente-inkomsten wordt gegenereerd. Bij voortijdige aflossing door de BNG zal compensatie moeten worden gevonden voor de wegvallende rente-inkomsten. De juiste gevolgen zijn nog steeds niet duidelijk. Waarschijnlijk zal er pas eind 2021 meer duidelijkheid komen. Wel zijn de voorlopige uitkomsten van de herijking bekend. Op basis van de cijfers 2019 wordt een voordelig effect verwacht. Het COVID-19 (Corona) virus heeft naar verwachting effect op veel beleidsterreinen van onze begroting 2022 en mogelijk voor de jaren daarna. Hoe groot de financiële impact zal zijn is nu onmogelijk te bepalen. Vooralsnog wordt uitgegaan van een bedrag van € 400.000,-. Het COVID-19 (Corona) virus heeft naar verwachting effect op het Sociaal Domein van onze begroting 2022 en mogelijk voor de jaren daarna. Hoe groot de financiële impact zal zijn is nu onmogelijk te bepalen. Vooralsnog wordt uitgegaan van een bedrag van € 1.000.000,-.
Het actueel houden van het beschikbare rampenplan. Regelmatig overleg met ketenpartners (politie, brandweer), deelname aan vaccinatieprogramma's. In tussentijdse rapportages inzicht geven in stand van zaken/ontwikkelingen.
laag
250
midden
750
Ontwikkelingen bij de BNG Bank nauwlettend volgen.
hoog
360
Wij blijven de berichtgeving nauwlettend volgen.
laag
p.m.
We monitoren onze risico’s en die van onze partners voortdurend. Onze organisatie loopt geen risico voor de continuïteit. Voorlopig gaan we uit van een goede compensatie met maximaal 25% voor eigen rekening.
hoog
100
We monitoren onze risico’s en die van onze partner de Peelgemeenten voortdurend. De rijksoverheid heeft bijdragen ter beschikkend gesteld en ook toezeggingen gedaan. Voorlopig gaan we uit van een goede compensatie met maximaal 25% voor eigen rekening
hoog
250
5.510
54
Kengetallen Inleiding Het beoordelen van de financiële positie van gemeenten is voor veel raadsleden en bestuurders een lastige aangelegenheid. Veel gemeenten willen zich onderling vergelijken, maar dat was tot op heden niet mogelijk door het ontbreken van standaard definities/kengetallen. Gezien het steeds toenemende belang van toekomstbestendigheid van gemeenten, een grotere druk op de doelmatigheid en een steeds verder complexer wordende omgeving (ontwikkeling van financiële producten, meer verbonden partijen, meer taken zoals bijvoorbeeld in het sociaal domein) is het belang van financieel inzicht in de financiële positie toegenomen. Om dit inzicht te bevorderen is het in het kader van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) verplicht om meer kengetallen op te nemen in de jaar- en begrotingsstukken. Een aantal hiervan worden met name genoemd. Het gebruik en het vaststellen van de berekeningswijze van de kengetallen heeft geen functie als normeringsinstrument in het kader van financieel toezicht door de provincie. De invoering van de set kengetallen is voornamelijk bedoeld om raads- en bestuursleden meer inzicht te geven in de financiële positie en om vergelijkingen mogelijk te maken. De volgende kengetallen zijn voortaan verplicht voorgeschreven: 1a. netto schuldquote 1b. netto schuldquote gecorrigeerd met verstrekte leningen 2. solvabiliteitsratio 3.
grondexploitatie 4. structurele exploitatieruimte 5. belastingcapaciteit De kengetallen zoals voorgeschreven in het Besluit Begroting en Verantwoording geven nadere informatie over de financiële positie van de gemeente. De kengetallen geven het volgende beeld: Kengetallen 1 a. 1 b. 2. 3. 4. 5.
Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit
Jaarstukken 2020 -42%
Begroting 2021 -4%
Begroting 2022 13%
Waardering 2022 goed
1%
5%
24%
goed
67% 5% -0,07%
67% 6% -0,75%
60% 1% 0,44%
voldoende goed voldoende
95%
97%
97%
voldoende
Ad 1a. netto schuldquote Inkomsten bepalen hoeveel schuld een gemeente kan dragen. Dit is goed te vergelijken met het afsluiten van een hypotheek. Hoeveel geld u kunt lenen, is afhankelijk van uw loon. Dat principe geldt ook voor gemeenten. De hoogte van de schuld die een gemeente kan dragen, hangt af van de hoogte van de inkomsten. Om hiervan een grove indicatie te krijgen wordt de netto schuldquote berekend. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. De berekening van deze netto schuldquote gaat als volgt: Trek de geldelijke bezittingen af van de schulden, de uitkomst is de netto schuld. Deel deze netto schuld vervolgens door de inkomsten. De uitkomst daarvan wordt uitgedrukt in procenten.
55
Netto schuldquote* = Netto schuld / Totale inkomsten (voor bestemming reserves) *Netto schuld als aandeel van de exploitatie
Een netto schuldquote tot 100% wordt beoordeeld als goed, tussen de 100% en 130% staan de signalen op oranje en boven de 130% is bijsturing gewenst. Voldoende Matig Onvoldoende
Tot 100% Tussen 100% en 130% Hoger dan 130%
Ad 1b. netto schuldquote gecorrigeerd met verstrekte leningen Om inzicht te verkrijgen in hoeverre sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel inals exclusief doorgeleende gelden weergegeven. Op die manier wordt duidelijk in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. De wijze waarop de netto schuldquote gecorrigeerd voor de doorgeleende gelden wordt berekend, is gelijk aan de netto schuldquote, met dien verstande dat bij de financiële activa ook alle verstrekte leningen worden opgenomen. Hoe lager deze percentages, hoe beter. Situatie Someren In onderstaande grafieken zijn beide kengetallen grafisch weergegeven.
56
Ad 2. solvabiliteitsratio De "solvabiliteitsratio" geeft de mate aan waarmee de gemeentelijke bezittingen zijn betaald met eigen middelen. Anders gezegd: het aandeel van het eigen vermogen (bezittingen) in het totaal vermogen (bezittingen en schulden). Hoe hoger de verhouding eigen vermogen ten opzichte van het totale vermogen, hoe gezonder de gemeente en hoe hoger de weerbaarheid. De solvabiliteitsratio kan als volgt worden berekend: Solvabiliteit = Eigen vermogen / Totaal vermogen De volgende normen worden gehanteerd: Voldoende Matig Onvoldoende
>50% Tussen 30% 50% <30%
Situatie Someren Vanaf 2022 is sprake van een dalende tendens. Dit is te danken aan het feit dat reserves worden ingezet voor investeringen c.q. bijdragen aan exploitaties. In onderstaande grafiek is het Solvabiliteitsratio zichtbaar:
57
Ad 3. Grondexploitatie Om te kunnen beoordelen in hoeverre de gemeente in staat is om de in grond geïnvesteerde middelen terug te kunnen verdienen wordt gebruikt gemaakt van het volgende kengetal: Boekwaarde in- en nog niet in exploitatie zijnde gronden / Totaal geraamde baten
Situatie Someren Vanaf 2021 is sprake van een afnemend percentage. Dit houdt in dat risico's ten aanzien van de grondexploitatie de komende jaren verder afnemen. Oorzaak hiervan is enerzijds dat geen nieuwe grondexploitaties zijn voorzien en anderzijds dat de lopende grondexploitaties steeds verder worden afgebouwd waardoor risico's afnemen. Grondexploitatie De afgelopen jaren is gebleken dat grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. Indien gemeenten of provincies leningen hebben afgesloten om grond te kopen voor een (toekomstige) woningbouwproject hebben zij een schuld. Bij de beoordeling van een dergelijke schuld is het van belang om te weten of deze schuld kan worden afgelost wanneer het project wordt uitgevoerd. Van de opbrengst van de woningen kan immers de schuld worden afgelost. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale baten. Wanneer de grond tegen de prijs van landbouwgrond is aangekocht, loopt een gemeente relatief gering risico. Het is dus belangrijk om te kunnen beoordelen of er een reële verwachting is of grondexploitatie kan bijdragen aan de verlaging van de schuld. Staat de grond tegen een te hoge waarde op de balans en moet die worden afgewaardeerd, dan leidt dit tot een lager eigen vermogen en dus een lagere solvabiliteitsratio. 58
Situatie Someren Om meer inzicht te krijgen in de risico’s van de grondexploitatie wordt in onze gemeente de financiële situatie jaarlijks getoetst aan de IFLO-norm. IFLO is de afkorting van Inspectie Financiën Lokale en provinciale Overheden. De IFLO-norm relateert de hoogte van de benodigde weerstandscapaciteit aan de boekwaarden van de gronden die in exploitatie zijn genomen. De IFLO-norm is gebaseerd op het totaalbedrag van de volgende twee componenten: - 10% van de boekwaarde van de gronden in exploitatie; - 10% van de nog te maken kosten van de gronden in exploitatie. Bij het toepassen van de IFLO-norm wordt per plan aangegeven wat het risico is bij de meest negatieve optie van scenario-ontwikkeling. Voor de berekening van de noodzakelijke omvang van de reserve wordt per plan uitgegaan van het hoogste berekende geldelijke risico. De minimale omvang van de algemene reserve grondbedrijf is gelijk aan de som van de hoogste risico’s per plan. Ultimo 2021 dient de algemene reserve grondbedrijf op basis van genoemde berekening minimaal € 2,4 miljoen te zijn. Hierbij is als worst case scenario vijf jaar uitstel van grondverkopen gehanteerd. De verwachte stand van de algemene reserve bedraagt per ultimo 2021 € 9,0 miljoen en voldoet daarmee ruimschoots aan de norm zoals deze in de grondnota is vastgesteld.
Na afschaffing van de niet in exploitatie genomen gronden wordt voor dit kengetal de boekwaarde van de bouwgrond in exploitatie gedeeld door de totale baten van de gemeente. Het resultaat wordt uitgedrukt in een percentage. Als norm wordt hierbij een percentage van 10 gehanteerd. Een uitkomst van 10% of hoger wordt bestempeld als kwetsbaar. Hoe lager de uitkomst, hoe gunstiger voor de financiële weerbaarheid. Voor het jaar 2021 bedraagt dit percentage voor onze gemeente 5,83. Voor de jaren 2022 en verder is sprake van een daling van dit percentage. Dit impliceert een verdere afname van de kwetsbaarheid van de grondexploitatie. Oorzaak hiervan is enerzijds dat geen nieuwe grondexploitaties zijn voorzien en anderzijds dat de lopende grondexploitaties steeds verder worden afgebouwd waardoor risico's afnemen.
In onderstaande grafiek is het percentage / kengetal Grondexploitatie zichtbaar:
59
Ad 4. Structurele exploitatieruimte Het kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is. Er wordt gekeken naar de structurele baten en structurele lasten. Het hierdoor ontstane saldo wordt vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. Het kengetal wordt berekend met behulp van de volgende formule: Structurele exploitatieruimte / Totale baten voor bestemming
Hierbij worden de volgende normen worden gehanteerd: Voldoende Matig Onvoldoende
>0,6% Tussen 0% en 0,6% <0%
Situatie Someren In 2022 is sprake van voldoende structurele ruimte. Vanaf 2023 wijzigt deze in matig structurele ruimte.
60
Ad 5. Belastingcapaciteit Dit kengetal geeft een indicatie van de onbenutte belastingcapaciteit. De OZB is voor gemeenten de belangrijkste bron van inkomsten. De onbenutte belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin financiële tegenvallers kunnen worden opgevangen en/of er ruimte is voor nieuw beleid. Op voorstel van het advies van de Commissie vernieuwing BBV (Besluit begroting en verantwoording) is ervoor gekozen om de belastingcapaciteit te relateren aan landelijk gemiddelde tarieven OZB. In de eerste plaats is voor een landelijk gemiddelde gekozen omdat over het algemeen geen maximum is gesteld aan belastingentarieven, zoals bij de OZB. Daarnaast geeft een gemiddeld tarief meer inzicht in de betekenis van de belastingcapaciteit voor de financiële positie dan wanneer het gerelateerd wordt aan het tarief om in aanmerking te komen voor de artikel 12 status. Ook is er vanuit de praktijk behoefte bij gemeenten en andere belanghebbenden om inzicht te hebben in de lokale tarieven van omliggende gemeenten. De hoogte van belastingtarieven komen dus niet in een vacuüm tot stand; er wordt daarbij rekenschap gegeven hoe de eigen lastendruk zich verhoudt tot het landelijke gemiddelde. De mate waarbij een tegenvaller kan worden bijgestuurd, wordt ook wel de wendbaarheid van de begroting genoemd.
Wanneer een gemeente te maken heeft met een hoge schuld en de structurele lasten hoger zijn dan de structurele baten en de woonlasten al relatief hoog zijn, dan is er minder ruimte om te kunnen bijsturen. Situatie Someren De belastingcapaciteit van gemeenten wordt berekend door de totale woonlasten voor een meerpersoonshuishouden in een bepaald jaar te vergelijken met het landelijk gemiddelde in het voorgaande jaar en uit te drukken in een percentage. In 2018 en 2019 komen we uit op 93,2% resp. 88,51%. Dit betekent dat we onder het landelijk gemiddelde van 100% zitten. Ook in 2020 zitten we met een percentage van 97 onder het gemiddelde. Zoals eerder aangegeven in deze paragraaf bedraagt de onbenutte belastingruimte, gerekend met de artikel 12-norm € 1.493.000,-.
61
Beoordelen samenhang kengetallen
Algemeen Uit de beschrijving van de verschillende kengetallen blijkt dat een afzonderlijk kengetal op zich weinig zegt over de financiële positie. Zo hoeft een hoge schuld geen nadelig effect te hebben op de financiële positie. Afhankelijk van wat er aan eigen vermogen en baten tegenover de schuld staat, zal aflossing veel of juist weinig problemen opleveren. Zo hoeft een tegenvallende ontwikkeling geen negatieve invloed te hebben in de situatie dat de vrije structurele exploitatieruimte groot is of als men over voldoende ruimte in belastingcapaciteit beschikt. Het is dus, met andere woorden, niet mogelijk om een individueel kengetal te gebruiken voor de beoordeling van de financiële positie. De kengetallen zullen altijd in samenhang moeten worden bezien, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een goed beeld kunnen geven over de financiële positie. Situatie Someren De gemeente Someren beschikt nog steeds over een solide reservepositie en ondervindt geen problemen om aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Het structureel begrotingsevenwicht is op termijn echter wel een punt van zorg. Wellicht dat de herijking van het gemeentefonds en de hogere rijksbijdrage voor het sociaal domein voldoende soelaas bieden.
Hierbij moet echter wel worden aangetekend dat we voor wat betreft de belastingcapaciteit nog ruimte hebben omdat we beneden het landelijk gemiddelde zitten.