20230120 Someren afvalbeleidsplan
Tekst van het document
AFVALBELEIDSPLAN 2024-2026
Gemeente Someren
AFVALBELEIDSPLAN 2024-2026
Gemeente Someren
2023 JMA Utrechtseweg 9, 3704 HA Zeist T. 030 699 15 99 - info@jma.nl www.jma.nl
Inhoudsopgave 1.
Inleiding ......................................................................................................................6
1.1
Introductie.......................................................................................................................................6
1.2
Leeswijzer ......................................................................................................................................6
2.
Kaders afvalbeleid ......................................................................................................7
2.1
Nederland circulair in 2050.............................................................................................................7
2.2
Nederlandse afvalbeleid .................................................................................................................8
2.3
VANG-huishoudelijk afval (Van Afval Naar Grondstof) ..................................................................9
2.4
Landelijke en regionale ontwikkelingen ..........................................................................................9
3.
Hoe doet Someren het nu? ......................................................................................12
3.1
Wijze van afvalinzameling ............................................................................................................12
3.1.1 Tevredenheid huidige inzameling.................................................................................................13 3.2
Afvalprestaties Someren ..............................................................................................................13
3.2.1 Afvalaanbod .................................................................................................................................14 3.2.2 Restafval - wat zit er nog meer in? ...............................................................................................15 3.3
Kosten ..........................................................................................................................................16
3.3.1 Afvalstoffenheffing ........................................................................................................................16
4.
Participatie ...............................................................................................................18
4.1
Opzet van het bewonersonderzoek..............................................................................................18
4.2
Uitkomsten van het bewonersonderzoek .....................................................................................18
4.2.1 Tips om afvalscheiding te verbeteren...........................................................................................18 4.2.2 Informatie afvalinzameling en afvalscheiding ...............................................................................19 4.3
Beeldvormende raadsbijeenkomst ...............................................................................................20
5.
Maatregelen afvalbeleidsplan 2024 - 2026 ..............................................................21
5.1
Doelstellingen gemeente ..............................................................................................................21
5.2
Maatregelen ter verbetering van de afvalinzameling en afvalscheiding .......................................21
5.2.1 Restafval ......................................................................................................................................21 5.2.2 Groente, Fruit en Tuinafval + Etensresten ...................................................................................22 5.2.3 Oud Papier en Karton...................................................................................................................23
Afvalbeleidsplan 2024-2026
3
5.2.4 PMD .............................................................................................................................................23 5.2.5 Grof afval ......................................................................................................................................23 5.3
Voorkomen van afval....................................................................................................................23
5.4
Communicatie ..............................................................................................................................25
5.5
Overige maatregelen ....................................................................................................................25
5.6
Samenvattend overzicht effect maatregelen ................................................................................27
5.7
Planning .......................................................................................................................................27
Afvalbeleidsplan 2024-2026
4
Verklarende woordenlijst Blink Brengvoorziening Diftar
GFT+E GRIP-wagen KCA LAP Minicontainer verzameld. NVRD OPK PMD PreZero UPV VANG
Gemeenschappelijk Regeling Reiniging Blink. Afvalinzamelaar in Someren. Een gemeenschappelijke container voor een afvalstroom Staat voor geDIFferentieerde TARieven waarbij per huishouden de hoeveelheid aangeboden afval en grondstoffen individueel (per huishouden) worden afgerekend. Groente, Fruit en Tuinafval + Etensresten Grondstoffen Inleverpunt Klein Chemisch Afval Landelijk Afvalbeheerplan Een kunststof vuilnisbak op twee wielen waarin huishoudelijk afval wordt Nederlandse Vereniging voor Reiniging Directeuren Oud Papier en Karton Plastic verpakkingen, Metaalverpakkingen en Drankenkartons Dit is een afvalinzamelaar en zorgt voor afvalverwerking. Uitgebreide Producenten Verantwoordelijkheid Van Afval naar Grondstof. Programma om gemeenten te helpen de nodige stappen te zetten naar een circulaire economie.
Afvalbeleidsplan 2024-2026
5
1. Inleiding 1.1 Introductie Met elkaar gaan we richting een afvalloze samenleving in 2050. We leven dan in een circulaire economie waarin geen plek meer is voor restafval. Dit is een landelijke doelstelling waar de gemeente Someren achter staat. Someren is al jaren actief met het verminderen van het restafval en het verbeteren van de afvalscheiding. Door het actief uitvoeren van beleid zoals het invoeren van een tarief per lediging van de container voor restafval en het minder frequent inzamelen van het restafval zijn goede resultaten geboekt. Dit afvalbeleidsplan borduurt voort op succesvol beleid en legt nu een realistische aanpak neer voor de komende jaren richting het sluiten van de grondstofkringloop in 2050. Waar de afgelopen jaren in de gemeente de nadruk lag op het verminderen van de hoeveelheid te verbranden restafval, zal de komende periode vooral aandacht zijn voor de kwaliteit van de ingezamelde grondstoffen. De kwaliteit van grondstoffen moet zo hoog mogelijk zijn om hoogwaardig te kunnen hergebruiken dan wel te recyclen. Deze aandachtverschuiving zie je ook terugkomen in de landelijke doelstellingen en ambities, naast een verdere verlaging van de restafvalhoeveelheid. Want dat blijft natuurlijk van belang. Afvalscheiding is slechts een onderdeel van de weg naar minder te verbranden restafval, afvalpreventie is een ander belangrijk onderdeel.
De komende jaren zal afvalpreventie een steeds belangrijker thema worden binnen de gemeentelijke grondstoffenaanpak. In het bewonersonderzoek en in de beeldvormende raadsbijeenkomst is daarom ook aandacht gegeven aan afvalpreventie. De uitkomsten hiervan zijn ook meegenomen in dit afvalbeleidsplan. 1.2 Leeswijzer Dit rapport laat de inventarisatie en evaluatie van het tot nu toe gevoerde beleid en een doorkijk naar de toekomst zien. De opgestelde maatregelen zijn gebaseerd op zorgvuldige afwegingen tussen de uitkomsten uit het bewonersonderzoek, de wensen van de gemeenteraad en de gevolgen op het niveau van service, milieu en kosten. In het begin van dit plan worden de Europese en landelijke beleidskaders kort aangehaald (hoofdstuk 2). Daarna volgt de evaluatie en inventarisatie van het huidige beleid (hoofdstuk 3). In het vierde hoofdstuk wordt het participatiegedeelte voor het tot stand komen van het afvalbeleidsplan toegelicht. In het laatste hoofdstuk zijn de opgestelde maatregelen uitgewerkt op het gebied van afvalinzameling en afvalpreventie.
Afvalbeleidsplan 2024-2026
6
2. Kaders afvalbeleid Europa streeft een circulaire economie na. Zij beschikt in beperkte mate over grondstoffen en zij wil daarvoor niet afhankelijk zijn van anderen op lange termijn. Daarom zijn op Europees niveau kaders opgesteld waaraan het grondstoffenbeleid in de landen van de Europese Unie moet voldoen. Het Europees grondstoffenbeleid wordt overgenomen in het landelijk afvalbeleid en door de gemeenten weer omgezet in eigen beleid voor afvalbeheer. In dit hoofdstuk wordt een samenvatting van het geldende landelijk beleid en de doelstellingen gegeven, met de op dit moment relevante landelijke en regionale ontwikkelingen. 2.1 Nederland circulair in 2050 De Nederlandse Rijksoverheid heeft in het programma ‘Nederland Circulair in 2050’ uitgesproken dat in 2050 het gebruik van overbodige producten en materialen voorkomen moet worden. Dat wat wel nodig is te gebruiken, moet zo intensief mogelijk worden gebruikt en kan ook worden hergebruikt, zonder schadelijke emissies naar het milieu. Deze benadering moet leiden tot nieuwe bedrijfsmodellen en veranderingen in consumentengedrag, wetgeving en maatschappelijk rolverdeling. De opgestelde Rladder (de R staat voor Refuse, Reduce, Re-use, Repair, Recyle en Recover, zie Figuur 1) geeft aan waar we met elkaar naartoe moeten; uiteindelijk helemaal naar boven, R1: Refuse en Rethink.
We moeten afstappen van producten die we eigenlijk helemaal niet nodig hebben of een grote impact hebben op het milieu.
Afvalbeleidsplan 2024-2026
7
Figuur 1: R-ladder (uit: RVO www.rvo.nl/onderwerpen/r-ladder).
Als het gaat om het verwerken van afgedankte producten en afval, zet Nederland op dit moment vooral in op de onderste helft van de R-ladder, Recover (R6), Recycle (R5) en in mindere mate Repair (R4) en Re-use (R3). 2.2 Nederlandse afvalbeleid In het Landelijk Afvalbeheerplan (LAP) is vastgelegd hoe we in Nederland met huishoudelijk afval omgaan. Het LAP is een instrument in de transitie naar een circulaire economie en focust zich op het verbeteren van het landelijke afvalbeheer. Momenteel geldt het derde Landelijk Afvalbeheerplan (LAP3) welke een looptijd heeft tot en met 2029. In het LAP3 worden de volgende doelstellingen geformuleerd: Op het gebied van afvalpreventie: • Het totale aanbod van afvalstoffen moet omlaag. Om dit te bereiken moet grondstoffenbeleid worden ingestoken op afvalpreventie (op de R-ladder Re-use (R3) en Repair (R4) Refuse/Rethink (R1).
Afvalbeleidsplan 2024-2026
8
• • •
In 2020 mag een inwoner nog maar maximaal 400 kilo afval aanbieden per jaar (inclusief grof afval). In 2020 mag een inwoner maximaal nog maar 100 kilo restafval aanbieden per jaar (inclusief grof afval). In 2025 mag een inwoner maximaal nog maar 30 kilo restafval aanbieden per jaar (inclusief grof afval).
Op het gebied van afvalscheiding: • In 2023 bedraagt het aandeel van afvalstoffen voor hergebruik en recycling 85% (Recycle, R5). 2.3 VANG-huishoudelijk afval (Van Afval Naar Grondstof) Om gemeenten te helpen bij het nastreven van de LAP3-doelstellingen is het uitvoeringsprogramma ‘VANG - huishoudelijk afval’ opgezet. VANG staat voor Van Afval Naar Grondstof. Dit programma bestaat uit een breed scala aan activiteiten waarop wordt ingezet. Zowel preventie, als afvalscheiding en recycling krijgen de aandacht. Het gestelde doel om in 2025 nog maar 30 kilo restafval per inwoner aan te bieden, lijkt voor verreweg de meeste gemeenten te ambitieus. Hoewel in de komende jaren het VANG-programma de focus op beter scheiden van restafval blijft leggen, ligt ook een belangrijke focus op het verbeteren van de kwaliteit van afvaldeelstromen (het zo zuiver mogelijk houden van gescheiden afval als textiel, glas en Groente- Fruit- en Tuinafval + Etensresten (GFT+E)) en afvalpreventie.1 2.4 Landelijke en regionale ontwikkelingen Met de landelijke doelstellingen in het achterhoofd is het nieuwe afvalbeleidsplan voor Someren opgesteld. Het maken van nieuw afvalbeleid is geen exacte wetenschap. Veel mogelijke interventies om te komen tot betere afvalscheiding zijn de afgelopen jaren al elders in Nederland geïmplementeerd.
In het opstellen en doorrekenen van verschillende maatregelen kunnen we daarom een goede inschatting maken van de effecten die een bepaalde interventie heeft op de mate van afvalscheiding. Echter, uiteindelijk is het gedrag van inwoners van doorslaggevend belang of de beoogde inschattingen ook werkelijkheid worden. Daarnaast zijn er een aantal landelijke en regionale ontwikkelingen die invloed hebben op nieuw beleid en het effect van de interventies. Effect energiecrisis Hogere prijzen voor gas, elektriciteit, grondstoffen en personeel, veelal als gevolg van de coronacrisis en de huidige situatie in Oekraïne / Rusland, hebben een duidelijke weerslag op de markt. Ook in de afvalsector zijn de gevolgen zichtbaar. Er is minder personeel voor het inzamelen van afval, er zijn hogere kosten verbonden aan het produceren van inzamelmiddelen en ook de levertijden zijn langer geworden. Dit fenomeen zet de afvalbeheerkosten onder hogere druk en ook de uitvoering van een zo efficiënt mogelijke inzameling en verwerking van grondstoffen. Afvalinzamelaar Blink geeft als voorbeelden: • Verhoogde inkoopprijzen van inzamelmiddelen PMD-zakken / mini-containers; • Verhoogde inkoopprijzen van zout; • Verhoogde brandstofkosten;
1
Bron: www.vang-hha.nl/programma/
Afvalbeleidsplan 2024-2026
9
• •
Te kort aan personeel waardoor veel uitzendkrachten worden ingezet in de vakantieperioden; Cao-indexering personeel per 1/1/2023 van 7,5%.
Verbrandingsbelasting Sinds enige jaren heeft het Rijk een verbrandingsbelasting voor restafval ingesteld. Na een aantal jaren rond de € 13,- per ton, is de afgelopen jaren de belasting verhoogd naar ruim € 33,- per ton. Daarmee maakt de verbrandingsbelasting op dit moment gemiddeld in Nederland 1/3 uit van de verwerkingskosten van restafval. Voor de Rijksoverheid is de verbrandingsbelasting zowel een middel om financiële tekorten te drukken als ook een middel om het verwerken van restafval duurder te maken en zo de druk om beter afval te scheiden te verhogen. De toekomstige ontwikkeling voor het tarief van de verbrandingsbelasting is moeilijk te voorspellen. Maar gezien de doelstelling de hoeveelheid restafval verder te verminderen, is een verdere stijging van de belasting niet onwaarschijnlijk. Opbrengsten grondstoffen Naast de prijzen voor restafval staan de opbrengsten voor andere afval/grondstofstromen eveneens onder druk. Denk daarbij met name aan Oud Papier en Karton (OPK) en textiel. Bij de inzameling van OPK is bovendien sprake van een sterke verschuiving van oud papier (door de digitalisering minder papier gebruik) naar karton (door internet aankopen meer karton). Karton is minder goed herbruikbaar dan papier, dat uit zich in een lagere restwaarde. Ook de markt voor textiel laat een sterke fluctuatie zien.
Ondanks deze ontwikkeling blijft het gescheiden inzamelen en verwerken van deze grondstoffen nog steeds veel voordeliger dan het te verbranden als restafval. Producentenverantwoordelijkheid textiel Producenten en importeurs van steeds meer producten hebben of krijgen te maken met een uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV). Dat houdt in dat producenten financieel en vaak ook organisatorisch verantwoordelijk zijn voor het afvalbeheer van de producten die door hen in de handel worden gebracht. Een UPV geldt al voor onder andere elektrische en elektronische apparatuur, verpakkingen en redelijk recent ook wegwerpplastics. In 2023 komt hier een producentenverantwoordelijkheid voor textiel bij. Op dit moment belandt landelijk gezien nog veel textiel uit huishoudens in het restafval, circa de helft van het totale huishoudelijke textielafval. Dat wat wel in de textielcontainers terecht komt, wordt vaak vervuild door afvalstromen die niet in de textielbak horen. Wat de invloed zal zijn van de UPV op de gemeentelijke textielinzameling, dan wel de kwaliteit van de textielstroom, is nog niet te zeggen. CO2-heffing op restafval Bedrijven in de industrie met een hoge CO2-uitstoot betalen straks meer belasting over dat deel wat ze teveel uitstoten. Voor de afvalbranche is dit geen goed nieuws.
De eerste paar jaren krijgen de afvalcentrales nog uitstel, maar uiteindelijk zullen ook zij hieraan moeten geloven. De NVRD (Nederlandse Vereniging Reiniging Directeuren) schat in dat deze ontwikkeling vanaf 2025 zal leiden tot een extra belasting op het restafval van circa € 2,- per ton oplopend tot € 15, - per ton in 2030.2 Hierbij is de jaarlijkse inflatiecorrectie van de afvalstoffenbelasting, de al bestaande heffing voor het verbranden
De CO2- heffing zal voor veel industrieën in 2023 al van kracht worden. De inschatting van de NVRD is dat afvalverwerkers hier vanaf 2025 pas hinder van gaan ondervinden. 2
Afvalbeleidsplan 2024-2026
10
van afval, nog niet meegenomen. Ook is nog geen rekening gehouden met de duurzame investeringen die afvalverwerkers moeten maken. Afvalinzamelingsdienst Blink De Gemeenschappelijke Regeling Reiniging Blink is verantwoordelijk voor de inzameling van huishoudelijk afval. Blink verzorgt voor de gemeente Someren de inzameling van een groot aantal afvalstromen. Het afgelopen jaar is turbulent geweest voor Blink. Verandering van bestuur en een onderzoek naar de rechtmatigheid van de relatie met PreZero maakt dat er intern veel in beweging is en er een nieuwe koers voor de toekomst moet worden bepaald. De rol die Blink krijgt op het gebied van strategische (beleid)samenwerking binnen de samenwerkingsregio, en dus ook binnen Someren, is op dit moment nog niet bestuurlijk vastgesteld. Milieustraat Someren-Asten De milieustraat wordt gedeeld met gemeente Asten. Parallel aan het opstellen van dit beleidsplan loopt een bestuurlijk traject bij beide gemeenten naar de mogelijkheden van de milieustraat. In samenwerking met de gemeente Asten en Blink wordt bekeken welke operationele wijzigingen van de milieustraat nodig zijn en worden overige wensen bij inwoners en de raad opgehaald. In de gemeente Someren zijn de inwoners hieromtrent al bevraagd. Zo wordt onder andere een grotere rol voor de kringloop op de milieustraat voorzien.
Andere wensen, zo ver bekend, zijn meegenomen in dit afvalbeleidsplan (hoofdstuk 4).
Afvalbeleidsplan 2024-2026
11
3. Hoe doet Someren het nu? In dit hoofdstuk wordt een evaluatie van het huidige afvalbeleid gegeven. De wijze van inzameling en afvalprestaties komen aan bod en de daarmee gepaard gaande kosten. 3.1 Wijze van afvalinzameling In gemeente Someren ligt de nadruk op het aan huis ophalen van afvalstromen die nuttig toegepast kunnen worden, dan wel gerecycled. GFT+E en plastic, metaalverpakkingen en drankenkartons (PMD) worden hoogfrequent aan huis ingezameld. OPK wordt eens per vier weken opgehaald en ook het textiel wordt vier keer per jaar aan huis ingezameld door verenigingen. Daarnaast zijn er voor textiel, glasverpakkingen en incontinentiematerialen brengvoorzieningen en voor grof afval kunnen inwoners terecht op de milieustraat. Om de drempel op het aanbieden van restafval te verhogen, betalen inwoners al jaren voor iedere lediging van hun minicontainer én wordt het restafval minder frequent ingezameld. De inzamelwijze voor laagbouw en hoogbouw / appartementen verloopt gelijk, alleen de inzamelmiddelen verschillen in volumen. In onderstaande figuur wordt de inzamelwijze per afvalstroom weergegeven. Figuur 2: wijze van afvalinzameling gemeente Someren. Dienstverlening 2022
Inzamelwijze
Voorzieningen
Restafval
Huis-aan-huis, 13 keer per jaar (eens per 4 weken).
Minicontainers: • van 40 liter (Appartementen) • van 140 liter • van 240 liter
Diftartarief o.b.v. volume en frequentie.
Op milieustraat brengvoorziening. GFT+E
Huis-aan-huis, 23 keer per jaar (eens per 2 weken, in de wintermaanden eens per 4 weken). Inzameling in het buitengebied op afroep.
Minicontainers: • van 25 liter • van 140 liter • van 240 liter
Diftartarief o.b.v. volume en frequentie. OPK
PMD
Huis-aan-huis, 12 keer per jaar, met de inzet van verenigingen als beladers. Afspraken met verenigingen lopen via Blink. De verenigingen ontvangen een vergoeding van de gemeente.
In dozen.
Huis-aan-huis, 26 keer per jaar (eens per 2 weken).
PMD-zakken. In wijken zijn kroonringen geplaatst.
Op milieustraat brengvoorziening.
Op milieustraat brengvoorziening Glas
Brengen naar een brengvoorziening.
11 wijkcontainers en 3 containers op de milieustraat. Gemiddeld zijn er 591 huishoudens aangesloten per container.
Afvalbeleidsplan 2024-2026
12
Textiel
Brengen naar een brengvoorziening, 4x/jaar aan huis opgehaald door verenigingen.
11 containers op 10 locaties waaronder op de milieustraat.
Enkele scholen organiseren 2x per jaar een kledingactie in samenwerking met Blink.
Gemiddeld zijn er 689 huishoudens aangesloten per container.
Luiers en incontinentiematerialen
Brengen naar een brengvoorziening.
15 containers op 7 locaties waaronder 1 op de milieustraat. Speciale luier/incontinentie afvalzakken te koop bij uitgiftepunten.
Kerstbomen
Gratis brengen naar milieustraat gedurende een korte periode.
Milieustraat
Grof afval
Brengen naar milieustraat. Voor een aantal stromen (15) worden kosten gerekend (afgerekend per m3). Op afroep en tegen kosten aan huis opgehaald.
Milieustraat, kringloopwinkels
Brengen naar of laten ophalen door kringloop (particulieren).
3.1.1 Tevredenheid huidige inzameling De inwoners van Someren geven de algehele afvalinzameling (huis-aan-huis inzameling, de milieustraat en brengcontainers) een gemiddeld cijfer van een 7,2. Naast de gehele inzameling is de tevredenheid van de huidige inzameling per afvalstroom gepolst. Over het geheel gezien zijn er hoge tevredenheidsscores gegeven, met uitzondering van de milieustraat. Afvalstroom Restafval GFT+E PMD OPK Textiel Luiers en incontinentiematerialen (voor wie dit aanbiedt) Milieustraat
Tevredenheid 84% 83% 92% 85% 81% 76% 42%
Wensen en mogelijkheden ter verbetering van de huidige inzameling komen aan bod in hoofdstuk 4. 3.2 Afvalprestaties Someren De hoeveelheid ingezameld en gescheiden aangeboden huishoudelijk afval in 2021 wordt onder het volgende kopje duidelijk gemaakt. Vervolgens wordt bekeken hoe deze afvalcijfers zich verhouden tot de geldende landelijke doelstellingen van dit moment en de toekomstige doelstellingen. 3.2.1 Afvalaanbod Op dit moment wordt er per inwoner per jaar 381 kilo aan huishoudelijk afval geproduceerd.3 Hiervan wordt 299 kg als gescheiden grondstofstromen ingezameld en 82 kg als ongescheiden reststroom. 3
Op basis van resultaten Blink 2021 en sorteeranalyse 2021 Afvalspiegel.
Afvalbeleidsplan 2024-2026
13
Daarmee wordt 78% van het totaal aangeboden afval gescheiden aangeboden. In de onderstaande tabel worden de inzamelhoeveelheden per afvalstroom, en de mate van afvalscheiding (in %) per afvalstroom opgegeven. Figuur 3: Ingezamelde hoeveelheid per afvalstroom, 2021 Afvalhoeveelheden Someren 2021 Afvalstroom
Kg/inw
Gescheiden aangeleverd
Ongescheiden ingezameld
82
Restafval (fijn)
63
Restafval (grof)
19
Gescheiden ingezameld
299
GFT+E
93
79%
OPK
54
93%
Glas
26
96%
Textiel
7
63%
PMD
34
82%
Incontinentiemateriaal *
-
0%
Klein Chemisch Afval (KCA)
~1
91%
Grof huishoudelijk afval
84
Totaal afval
381
Totaal ongescheiden (rest)
82
Totaal gescheiden
299
Scheidingspercentage totaal
78%
VANG-doelstelling 2020 max. 100 kg/inw. 2025 max. 30 kg kg/inw
2020 75% 2025 85%
*Gescheiden ingezameld, maar als restafval verwerkt.
Over het algemeen verloopt in Someren de afvalscheiding erg goed, wat op basis van de jaarcijfers 2021 te concluderen is. In vergelijking met gelijksoortige gemeenten4 biedt een inwoner in Someren gemiddeld minder huishoudelijk restafval aan. In voorgaande jaren lag het aanbod grof restafval nog hoger ten opzichte van het gemiddelde. Onderhand is het aanbod van grof restafval flink gedaald door een tariefverhoging op grof restafval aan de poort van de milieustraat en een verhoging van het tarief op het op afroep inzamelen van grofvuil. In verhouding tot de geldende landelijke doelstellingen is Someren goed op weg. De doelen voor 2020 zijn gehaald: 4
Gemeenten met eenzelfde hoogbouwklasse (D) en gelijksoortige interventies zoals diftar en minder vaak inzamelen.
Afvalbeleidsplan 2024-2026
14
✓ ✓
Maximaal 100 kg restafval per inwoner per jaar 75% afvalscheiding
3.2.2 Restafval - wat zit er nog meer in? Regelmatig onderzoekt de gemeente het restafvalaanbod van haar huishoudens middels een sorteeranalyse. Het restafval wordt dan onderzocht op afvalstromen die hier niet in thuishoren. Idealiter bevat de container voor restafval alleen residu; dat wat je overhoudt wanneer alle stromen goed gescheiden zijn aangeleverd via de daarvoor bestemde containers en de milieustraat. In de praktijk zitten in het restafval nog best veel grondstoffen die gescheiden aangeboden hadden moeten worden. Onderstaande figuur laat zien waar het restafval in Someren gemiddeld uit bestaat. Figuur 4: Gemiddelde samenstelling van het restafval.
De sorteeranalyse laat zien dat een groot aandeel van het restafval nog uit groente- en fruitafval bestaat. Ook wordt er nog een behoorlijke hoeveelheid PMD en textiel in het afval gevonden. Deze resultaten corresponderen met de scheidingspercentages zoals weergegeven in figuur 3: ingezamelde hoeveelheden per afvalstroom. In hoofdstuk 5 wordt aandacht gegeven aan maatregelen om drempels tot het aanbieden van grondstoffen zoveel mogelijk weg te nemen. Dit om de gescheiden afvalstromen zo zuiver mogelijk te houden en om de mate van afvalscheiding verder te verbeteren.
Afvalbeleidsplan 2024-2026
15
3.3 Kosten De kosten voor het afvalbeheer worden jaarlijks begroot. De gerealiseerde kosten worden vastgelegd in een jaarrekening. De kosten voor het huishoudelijk afvalbeheer worden aan huishoudens doorbelast middels de afvalstoffenheffing. In Someren worden de afvalbeheerkosten 100% gedekt uit de inkomsten van de afvalstoffenheffing. Landelijk bezien stijgen de gemiddelde afvalbeheerkosten, zie de figuur hieronder. Maar, wat ook duidelijk te zien is, is dat gemeenten die diftar toepassen op restafval lagere afvalbeheerkosten hebben ten opzichte van gemeenten die geen diftar toepassen. De landelijke stijging in de afvalbeheerkosten zit vooral in de toenemende kosten voor de inzameling en verwerking van het afval, zie hoofdstuk 2.4. Figuur 5: Trend gemiddelde afvalbeheerkosten (Uit: Rijkswaterstaat – Afvalstoffenheffing 2020)
3.3.1 Afvalstoffenheffing Inwoners van gemeente Someren betalen een vastrechttarief en een variabel tarief. Het vastrechttarief bedraagt in 2023: € 129,60 per jaar per huishouden. Dat is een lager vastrechttarief dan in 2022. Naast het vastrechttarief betalen huishoudens een bedrag per lediging van de restafvalcontainer en GFT+Eafvalcontainer. De tarieven per lediging zijn in 2023 gelijk gebleven aan die van 2022. Vastrechttarief 2023: Aanbieden restafval minicontainer: • 240L • 140L • 80L • 40L Aanbieden GFT+E-minicontainer: • 240L • 140L
Afvalbeleidsplan 2024-2026
€
129,60,-
per jaar
€ € € €
21,12,25 6,50 4,20
per lediging per lediging per lediging per lediging
€ €
1,701,-
per lediging per lediging
16
• •
80L 40L
€ €
gratis gratis
per lediging per lediging
Gezien de landelijke trend en het feit dat de afvalbeheerkosten voor 100% worden gedekt uit de heffingen, is de verwachting dat de afvalstoffenheffing de komende jaren gestaag stijgt. Dat staat los van enig kosteneffect van de maatregelen die gemeente Someren de komende periode wil nemen.
Afvalbeleidsplan 2024-2026
17
4. Participatie Om tot een breed gedragen afvalbeleidsplan te komen is het belangrijk om inwoners en raadsleden te raadplegen. Een inventariserend bewonersonderzoek is daarom in een vroeg stadium uitgezet. Door de uitkomsten uit het bewonersonderzoek en een daaropvolgende beeldvormende raadsbijeenkomst te bundelen, is een goed overzicht van mogelijkheden ontstaan die breder gedragen worden en verder onderzocht zijn op uitvoerbaarheid en kosten. Op deze manier is dit afvalbeleidsplan met elkaar vormgegeven. 4.1 Opzet van het bewonersonderzoek Door middel van een inwonerenquête in het voorjaar van 2022 hebben alle inwoners de mogelijkheid gehad hun mening te geven over de huidige afvalinzameling. Daarnaast is ook getoetst hoe inwoners in het algemeen denken over afvalscheiding, afvalpreventie en de gestelde duurzaamheidsdoelen. Ze konden aangeven aan welke mogelijkheden zij de voorkeur geven welke voor een verbetering van de afvalscheiding en een vermindering van het (rest)afval kunnen zorgen. Er zijn 1.500 uitnodigingen tot het invullen van de enquête verstuurd en op verschillende mediakanalen is ook een oproep tot het invullen van de enquête geplaatst om zo alle inwoners de mogelijkheid te geven bij te dragen.
Er zijn 403 enquêtes ingevuld wat de uitkomst van het onderzoek representatief maakt.5 4.2 Uitkomsten van het bewonersonderzoek In hoofdstuk 3: hoe doet Someren het nu? Is de inzamelwijze en de tevredenheid van bewoners over de inzameling weergegeven. Hier komt uit naar voren dat inwoners over de meeste inzamelwijzen tevreden tot zeer tevreden zijn. De verdere uitkomsten van het bewonersonderzoek worden hieronder bondig gerapporteerd. 4.2.1 Tips om afvalscheiding te verbeteren In de enquête werd specifiek ingezoomd op de mogelijkheden die inwoners zien om de gescheiden inzameling van GFT+E, OPK, textiel en PMD voor hen te verbeteren. Deze stromen zitten nog vaak in het restafval, zoals de sorteeranalyse in het vorige hoofdstuk laat zien. GFT+E Voor het scheiden en inzamelen van GFT+E is er aan de ene kant een duidelijke wens tot het afschaffen van het tarief op het ledigen van de container. Aan de andere kant ligt er een vraag naar meer informatie; bijvoorbeeld over het tegengaan van stankoverlast en wat wel en niet in de container mag. Van de respondenten heeft 14% interesse in een keukenemmertje. Bij inwoners die in een appartement wonen is dit bijna de helft.
5
Met een foutenmarge van 5% en een betrouwbaarheidsniveau van 95%.
Afvalbeleidsplan 2024-2026
18
OPK Er is voor drie van de voorgestelde maatregelen gelijke interesse vanuit de inwoners, gemiddeld 1/5 van de respondenten. Dit zijn een minicontainer voor OPK, het vaker ophalen van OPK en het plaatsen van brengvoorzieningen bij bijv. supermarkten. Voor de inwoners met een appartement is de minicontainer geen optie en wordt de voorkeur aan brengvoorzieningen gegeven. Textiel Er zijn veel open antwoorden binnengekomen op het scheiden van textiel. Zo worden er o.a. duidelijke vraagtekens gezet bij het nut van het scheiden van textiel. Ook is het niet altijd duidelijk wat er in de bakken mag worden aangeboden en waar de brengvoorzieningen staan in Someren. Van ongeveer 13% mogen er meer verzamelpunten komen. De ervaring van een aantal inwoners is dat de bakken vaak vol zitten en onhandig zijn in gebruik. PMD Op de vraag wat zou helpen PMD beter gescheiden aan te bieden, geeft 17% aan over te willen stappen op een minicontainer. Er is daarnaast een duidelijke vraag naar informatie wat erin mag (19% van de respondenten). Dit is een hoge score voor ‘meer informatie’, vergeleken met de antwoorden bij andere afvalstromen. Milieustraat De milieustraat wordt gedeeld met gemeente Asten en is toe aan renovatie. Dit feit komt terug in de lage tevredenheidsscore van 42% voor de milieustraat.
Er zijn in het onderzoek al een aantal algemene punten naar boven gekomen om rekening mee te houden bij het vernieuwen van de milieustraat en het bijbehorende beleid omtrent openingstijden, tarieven en de verdeling tussen gratis en betaalde stromen. • De gratis brenghoek geeft rommel en bijzet. Met het verruimen van de algemene openingsuren van de milieustraat kan de gratis brenghoek worden weggehaald. • Er is een grote wens vanuit inwoners voor het verruimen van de openingsuren van de milieustraat. • Er is een grote wens vanuit inwoners om afval veilig en makkelijk te kunnen deponeren op de milieustraat. • Er is een wens vanuit inwoners om de optie voor hergebruik te verbeteren en kringloopartikelen aan te kunnen bieden op de milieustraat. Deze wensen vanuit de inwoner worden meegenomen in het parallelle bestuurlijk traject wat loopt over de milieustraat met gemeente Asten. Vanuit de raad is aangegeven dat de verdeling in betaalde en onbetaalde stromen blijft bestaan. Dit is in lijn met de boodschap dat ‘de aanbieder van afval betaalt’. Daarbij is het van belang aangesloten te blijven bij de landelijke normering omtrent het aantal minimaal aan te bieden stromen op een milieustraat. 4.2.2 Informatie afvalinzameling en afvalscheiding In het onderzoek gaven inwoners zelf tips over het verbeteren van afvalscheiding, informatie bij de milieustraat en over afvalpreventie.
Hier kwam ook duidelijk uit naar voren dat de gemeente een
Afvalbeleidsplan 2024-2026
19
communicerende rol op zich mag nemen in het informeren en stimuleren van afvalscheiding en afvalpreventie. Daarnaast geeft 49% van de respondenten aan regelmatig geïnformeerd te willen worden over de gemeentelijke resultaten op het gebied van afvalscheiding. Dit mag worden gedeeld via de website, lokale krant of de Blink Afvalapp. 4.3 Beeldvormende raadsbijeenkomst Op 6 oktober 2022 heeft een beeldvormende bijeenkomst met de gemeenteraad plaatsgevonden. Voor deze avond waren alle raadsleden uitgenodigd. Doel van de avond was tweeledig. Enerzijds de gemeenteraad te informeren over de stand van zaken van het afvalbeleid en de afvaldoelstellingen in Nederland en in de gemeente Someren. Anderzijds om interactief met de raad de koers te bepalen voor het nieuwe afvalbeleidsplan. Welke doelen staan centraal en welke maatregelen hebben de voorkeur? Tijdens het interactieve gedeelte werd de raadsleden per afvalstroom een factsheet voorgelegd met daarin de mogelijkheden om te komen tot een betere afvalscheiding van deze afvalstroom. In de factsheet werd de huidige stand van zaken gepresenteerd, het draagvlak onder inwoners, de uitvoerbaarheid van de maatregel voor Blink en een raming van de kosten en toename van afvalscheiding. Met deze cijfers in het achterhoofd heeft de raad de verschillende mogelijkheden besproken en hier voorkeuren in aangegeven.
Uitkomsten raadsbijeenkomst Wat door de raad breed gedragen wordt is de boodschap dat de vervuiler betaalt, ofwel dat een goede afvalscheider wordt beloond. Dit geldt voor zowel de huis-aan-huisinzameling als voor de milieustraat. Dat houdt in dat de raad blijft staan achter de keuze voor diftar, ook voor het GFT+E, en de (sinds 2020 verhoogde) poorttarieven voor bepaalde afvalstromen bij de milieustraat. Daarnaast werd er door de raadsleden aandacht gevraagd voor goede en duidelijke communicatie omtrent afval en grondstoffen. Deze boodschappen geven al belangrijke uitgangspunten voor het nieuwe beleid mee.
Afvalbeleidsplan 2024-2026
20
5. Maatregelen afvalbeleidsplan 2024 - 2026 Gemeente Someren gaat de goede kant op met het verminderen van de hoeveelheid restafval. Uit de inzamelcijfers, scheidingspercentage en sorteeranalyse blijkt wel dat er nog steeds een aandeel grondstoffen in het restafval zit dat gescheiden kan worden aangeboden. Niet alleen gaan daarmee waardevolle grondstoffen verloren, maar tegelijkertijd zou de hoeveelheid restafval nog verder teruggedrongen kunnen worden. Om dit te bewerkstellingen zijn er doelstellingen geformuleerd en maatregelen opgesteld ter uitvoering in 2024 – 2026. 5.1 Doelstellingen gemeente Gemeente Someren vindt het belangrijk om de landelijke doelstellingen na te streven, maar wil ook kritisch blijven. De VANG-doelstelling van maximaal 30 kilo restafval per inwoner in 2025 is erg ambitieus. Dat zou inhouden dat elke inwoner gemiddeld nog 50 kilo omlaag moet binnen drie jaar. Desondanks wil de gemeente wel streven naar een verdere daling van het restafval en de afvalscheiding verbeteren. De volgende drie doelstellingen zijn van belang voor de komende termijn: 1) Het verbeteren van afvalscheiding richting 85% door het zo drempelvrij mogelijk aanbieden van grondstoffen; 2) Het zo zuiver mogelijk houden van de aangeboden grondstoffen aan de verwerker; 3) Het verkleinen van het totale afvalaanbod en de bewustwording rondom afvalpreventie vergroten.
Op deze manier wordt ingezet op meerdere strategieën van circulariteit zoals gepresenteerd in de Rladder. 5.2 Maatregelen ter verbetering van de afvalinzameling en afvalscheiding Met de gemeentelijke doelstellingen in het achterhoofd, de uitkomsten van het bewonersonderzoek, de beeldvormende raadsbijeenkomst en de gevoerde overleggen met Blink worden de volgende afgewogen maatregelen ter uitvoering voorgesteld. Deze maatregelen hebben een dusdanig positieve bijdrage op de dienstverlening en de mate van afvalscheiding, dan wel afvalpreventie, dat een eventuele kostenverhoging te verantwoorden is. De mogelijke maatregelen waar de kosten ten opzichte van de service, dan wel milieuwinst in een te grote disbalans raken, zijn niet opgenomen in dit afvalbeleidsplan. 5.2.1 Restafval Er zijn verschillende beproefde methoden om het restafval te verminderen. Diftar op restafval en een lagere inzamelfrequentie bestaan al in de gemeente. Een breed gedragen maatregel door de gemeente, inwoners en Blink is maximaal één container voor restafval per huishouden. De eerste twee jaar is er vrije keuze in de maatvoering van de minicontainer. Dit wordt na een fase van twee jaar herzien en aangepast naar een container van 140 liter als standaardmaat.
Afvalbeleidsplan 2024-2026
21
Er zijn ca. 375 huishoudens met twee minicontainers voor restafval. De uitvoering van deze maatregel loopt parallel aan de extra container voor medisch afval (hoofdstuk 5.5 tegemoetkoming chronisch zieken). Aangezien een aantal inwoners een container minder zullen hebben en andere inwoners er een bij krijgen zal er geen reductie plaatsvinden van restafval. Bij de overgang van een 240 liter naar een standaard uitgifte van een 140 liter containermaat vindt er wel een daling plaats. Maatregel
Raming toename Raming afname Kostenraming afvalscheiding restafval in kg/inw.
240L -> 140L container 1,5 – 2% voor restafval
-8 kg
Ca. +€1,50 tot €2,00 per huishouden/jaar
5.2.2 Groente, Fruit en Tuinafval + Etensresten GFT+E is een belangrijke grondstof. Uit de sorteeranalyse van het restafval blijkt dat er met name nog veel etensresten in het restafval zitten. Om GFT+E beter uit het restafval te houden en een zuivere afvalstroom te bewaken is het belangrijk een mogelijkheid te bieden voor het goed scheiden van etensresten. Voor het beter scheiden van etensresten wordt op vrijwillige basis een keukenemmer aangeboden. Hier zal een sticker op zitten die informatie geeft over het scheiden van etensresten. Voor het beter scheiden van tuinafval wordt twee keer per jaar een snoeiroute gereden welke geen directe kosten van een inwoner vraagt. Deze service geeft inwoners de mogelijkheid hun snoeiafval in het snoeiseizoen makkelijker kwijt te kunnen. Op deze manier belandt het snoeiafval niet in de groene container en zijn er minder kosten aan het ledigen van de GFT+E-container. Daarnaast kan het overige tuinafval het gehele jaar worden aangeboden op de milieustraat wat ook lagere kosten met zich meebrengt dan het aanbieden van tuinafval in de GFT+E-container. Maatregel
Raming toename Raming toename Kostenraming afvalscheiding gft-afval in kg/inw.
Keukenemmer + sticker 1 - 1,5%
0,5 kg
Ca. +€0,50 tot €1,00 per huishouden/jaar
Snoeiroute 2x per jaar
0,8 kg
Ca. +€1 tot €1,50 per huishouden/jaar
0%
Daarnaast is er vanuit de bewoners een duidelijke wens naar voren gekomen om het diftar-tarief van € 1,70/€ 1,- per lediging af te schaffen. De gemeente Someren is hier geen voorstander van. Dit omdat het verwerken van GFT+E tot compost hoge kosten vraagt. Daarom blijft de gemeente het belangrijk vinden dat de groene minicontainer bewust wordt gevuld en aan de weg wordt gezet door inwoners. Om vervuiling van het restafval met GFT+E zoveel mogelijk te beperken, wordt het ledigingstarief veel lager gehouden dan dat van het restafval. Een tariefstelling op het ledigen van de gft-container blijft om die reden gehandhaafd de komende jaren. Goede communicatie over de gehele afvalketen en het scheiden van afval is een belangrijk onderdeel van het afvalbeleidsplan, dit geldt ook voor GFT+E. In hoofdstuk 5.4 communicatie wordt dit verder toegelicht.
Afvalbeleidsplan 2024-2026
22
5.2.3 Oud Papier en Karton Er worden geen operationele wijzigingen voorgesteld voor het verbeteren van de inzameling van oud papier en karton. Er is weinig potentie tot verbetering in deze afvalstroom aangezien de inzamelresultaten en mate van afvalscheiding van het OPK goed zijn. Dit leidt er mede toe dat nu niet wordt gekozen voor de inzet van een minicontainer voor OPK. Dit vraagt een dusdanige investering die op resultaat niet teruggewonnen wordt. Daarnaast is besloten dat de huidige inzet van verenigingen in de inzameling de komende jaren behouden wordt. Er worden echter geen nieuwe verenigingen aangesloten bij deze regeling. Bij het wegvallen van een van de huidige verenigingen in de inzameling wordt de route overgenomen door Blink. Deze wijziging is al in gang gezet en enkele OPK-routes worden al gereden door Blink. 5.2.4 PMD Er worden geen operationele wijzigingen voorgesteld voor het verbeteren van de PMD-inzameling. De huidige methode met zakken werkt goed en inwoners zijn tevreden. Voor het overgaan op een andere methode zoals het gebruik van minicontainers of ondergrondse containers is een hoge investering nodig die weinig milieurendement of serviceverhoging oplevert.
Het verbeteren van het scheiden van PMDafval en de regels omtrent het aanbieden ervan krijgt aandacht in een bredere communicatiecampagne over afvalinzameling en het verbeteren van afvalscheiding (zie hoofdstuk 5.4). 5.2.5 Grof afval In omringende gemeenten is Blink gestart met het ophalen van klein grof afval in de buurt door middel van een GRIP-wagen. Deze afkorting staat voor Grondstoffen Inleverpunt. De GRIP-wagen staat een paar keer per jaar op verschillende vaste punten in de wijk en geeft inwoners de mogelijkheid klein grof afval, wat gebruikelijk in het restafval beland, in te leveren. Hier kan worden gedacht aan piepschuim, hout, elektrische apparaten of harde kunststoffen. De aankomende twee jaar wordt er een pilot gestart met het inzetten van de GRIP-wagen. Vier keer per jaar wordt er een inzamelronde gehouden, waarbij de wagen per inzamelronde iedere dag van de week op een andere plek in de gemeente staat. Maatregel Pilot GRIP-wagen 4 inzamelrondes 35uur per ronde
Raming toename Raming daling afvalscheiding restafval kg/inw. 0,03% à
0,15 kg
in Kostenraming Ca. +€2,60 per huishouden/jaar
5.3 Voorkomen van afval De aankomende jaren staan in het teken van de transitie naar een volledige circulaire economie. Voor gemeenten houdt dit in dat afvalpreventie een steeds grotere rol binnen het afvalbeleid zal gaan spelen. Om een start te maken met afvalpreventie in Someren wordt een gedegen communicatiecampagne opgezet en zijn een drietal stimuleringsmaatregelen opgesteld voor 2024-2026.
Afvalbeleidsplan 2024-2026
23
Het promoten van brievenbusstickers (opt-in-systeem). Een behoorlijk aantal huishoudens geven op de brievenbus al aan dat zij geen ongeadresseerd reclamedrukwerk willen ontvangen door middel van een Nee/Nee-sticker of een Nee/Ja-sticker. Het gaat nu nog om de groep inwoners die niks op de brievenbus heeft geplakt. De gemeente wil het opt-in-systeem invoeren. Daarmee stimuleert zij huishoudens bewust na te denken over het wel of niet meer willen ontvangen van ongeadresseerd reclamedrukwerk. Wil je wel ongeadresseerd reclamedrukwerk ontvangen? Dan moet dit worden aangegeven door een Ja/Ja-sticker (of Ja-sticker) op de brievenbus. Inwoners die geen duidelijke keuze maken, krijgen geen ongeadresseerd reclamedrukwerk meer (wel het huis-aan-huisblad en geadresseerd drukwerk). Door inwoners een bewuste keuze te laten maken voor wat zij nog willen ontvangen, wordt veel papierdruk en -verspreiding voorkomen. Wie kiest voor het stoppen van de ongeadresseerde reclamefolders bespaart jaarlijks zo’n 30 kilo per jaar aan papier. Deze maatregel past daarom binnen het duurzame afvalpreventiebeleid van de gemeente. Het stimuleren van het gebruik van wasbare luiers. Wasbare luiers zijn beter voor het milieu dan wegwerpluiers omdat er minder afval wordt veroorzaakt. Ook als we kijken naar productie, wassen en drogen hebben wasbare luiers minder impact op het milieu dan wegwerpluiers.
Door de komende beleidsperiode een korting te geven op een startpakket wasbare luiers wordt het goedkoper voor gezinnen die actief willen bijdragen aan afvalpreventie om het uit te proberen. Het draagt bij aan bewustwording over het voorkomen van afval en voorkomt de kosten van luiers in de restafvalbak of de speciale luier- en incontinentie brengvoorziening. In het begin van 2023 is er nieuwe regelgeving gekomen op het gebied van wegwerpplastics. Dit zijn nationale maatregelen om het gebruik van plastic wegwerpbekers en voedselverpakkingen te verminderen. Voor de horeca van Someren houdt dit in dat er vanaf juli 2023 een verbod komt op wegwerp als er op locatie wordt gegeten. Bij consumptie onderweg, afhalen of bezorgen moet er verplicht een herbruikbaar alternatief worden geboden en mag het verstrekken van wegwerp niet gratis zijn.6 Om hierop in te spelen wordt het door lokale ondernemers uitdragen van het meenemen van eigen (herbruikbare) verpakking en bakjes gestimuleerd. Veel mensen voelen een drempel bij het meenemen van eigen verpakkingen. Door hier de aandacht op te vestigen ontstaat meer bewustwording over afvalpreventie en wordt de drempel lager om zelf een bakje mee te nemen naar werk, de winkel of de snackbar. Deze maatregel is onderdeel van de bredere communicatiecampagne. Maatregel
Raming toename Raming afname Kostenraming afvalscheiding restafval in kg/inw.
brievenbussticker Wasbare luiers à 75 gezinnen.
6
0 – 0,15%
0,5 kg
Ca. +€0,50 tot €1,00 per huishouden/jaar
0,54 kg
Ca. +€1 tot €1,50 per huishouden/jaar
Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (2022), Wat gaat de SUP voor u betekenen?
Afvalbeleidsplan 2024-2026
24
5.4 Communicatie In de aankomende jaren wordt er aandacht gegeven aan communicatie omtrent afvalpreventie en het verbeteren van de afvalscheiding. Het gaat in dit geval om een communicatiecampagne welke niet alleen bewustwording betreft, maar ook de scheiding van grondstoffen stimuleert. Uit het bewonersonderzoek is namelijk gebleken dat er een behoefte is aan een goede, constante en complete communicatie ten aanzien van afvalinzameling en grondstoffen. Het is voor inwoners lang niet altijd helder welk afval / grondstof tot welke afvalstroom behoort en waar de inzamelpunten zich allemaal bevinden. Bovendien is het belangrijk om aan inwoners het belang van verbeterde afvalscheiding en afvalpreventie duidelijk te kunnen maken. Het effect van een communicatiecampagne op afvalscheiding is niet goed te meten, omdat deze vaak integraal wordt ingezet met operationele wijzigingen, maar is om inwoners mee te krijgen wel nodig. De campagne zal zich richten op de verschillende afvalstromen waarbij de gehele keten wordt weergegeven. Van productie tot gebruik, tot scheiden, tot verwerking. Er is zowel aandacht voor afvalscheiding als afvalpreventie. In het onderwijs was er tot 2023 aandacht voor (zwerf)afval.
In het kader van de zwerfafvalsubsidie is de gemeente een aantal jaren geleden gestart met het aanbieden van een scholenprogramma met als doel de leerlingen mee te nemen in: ‘wat is zwerfafval en wat kun je zelf hieraan doen?’. Weinig basisscholen zagen ruimte om dit in hun programma op te nemen en daarnaast is 1 januari 2023 de zwerfafvalsubsidie stopgezet. Gemeente Someren wil kijken hoe afval en afvalpreventie binnen duurzaamheid een rol kan krijgen bij scholen. Maatregel
Raming afvalscheiding
Communicatiecampagne • GFT+E • OPK • PMD • Textiel • Afvalpreventie
0 – 2%
toename Kostenraming Ca. +€4,- tot €6,- per huishouden/jaar
5.5 Overige maatregelen Er zijn een viertal maatregelen/aandachtspunten voor de gemeente die niet gericht zijn op een specifieke afvalstroom. Het betreft hier maatregelen die los staan van de gemeentelijke afvaldoelstellingen en op de planning staan om uit te voeren. Ofwel vanwege een duidelijke wens hiervoor vanuit de samenleving dan wel omdat het vereist wordt vanuit uitvoerende wetgeving. Tegemoetkoming chronisch zieken. Inwoners met veel medisch afval hebben sneller een volle restafvalcontainer. Aan het ledigen van de container zitten hoge kosten verbonden. De gemeente gaat chronisch zieken tegemoetkomen om ze financieel te ontlasten en meer gemak te bieden. Inwoners die
Afvalbeleidsplan 2024-2026
25
hiervoor in aanmerking komen krijgen de mogelijkheid een extra container van 140 liter voor medisch afval aan te vragen. Daarnaast wordt op jaarbasis een aantal ledigingen van de container vergoed. Maatregel
Kostenraming
Tegemoetkoming chronisch zieken
Ca. +€2,00 per huishouden/jaar
Hoogbouw woningcorporaties. In de gemeente Someren zijn een aantal hoogbouwlocaties in beheer van woningcorporaties. De afvalinzameling op deze locaties wordt aankomende jaren overgenomen door de gemeente Someren en gelijkgetrokken met het reguliere gemeentelijke afvalbeleid. Het betreft de inzameling van restafvalcontainers en het opzetten van de GFT+E-inzameling. De situatie voor wat betreft de huidige afvalvoorzieningen bij de particuliere locaties van de woningcorporaties is nog onvoldoende in beeld bij de gemeente en moet eerst goed worden bepaald om vervolgens, met de woningcorporaties, te kunnen bepalen wat nodig is om de afval inzamelwijze gelijk te trekken. Dit zal extra kosten vragen en ook extra inkomsten opleveren (door het variabel tarief op restafval/GFT+E). Op dit moment is nog niet te zeggen wat de kostenconsequenties zullen zijn. Clusterplaatsen voor minicontainers. Tijdens de inzameling worden containers huis-aan-huis opgehaald. In 2023 wordt samen met Blink uitgezocht hoe de inzameling van containers efficiënter kan verlopen. Hiervoor wordt onder andere gekeken naar wat de gevolgen zijn van het aanwijzen van clusterplaatsen. Dit zijn verzamellocaties op loopafstand waar containers worden neergezet zodat meerdere containers tegelijkertijd worden geleegd.
Met deze inzamelwijze bespaart de gemeente inzamelkosten en hoeft Blink minder personeel in te zetten om inzamelroutes te rijden. Daarnaast vergroot het de veiligheid voor het personeel en omstanders doordat de inzamelwagen niet achteruit hoeft de rijden. Ook hoeft er minder worden gestopt en in/uitgestapt. Vanaf juli 2023 gaan er nieuwe maatregelen in werking op het gebied van wegwerpplastic, zoals beschreven in hoofdstuk 5.3: voorkomen van afval. Deze regels gaan ook gelden voor evenementen en festivals binnen de gemeente. Het festivalbeleid zal mede hierdoor de aankomende jaren worden aangescherpt. Bij een gesloten evenement wordt een circulair bekersysteem en voedselverpakkingen verplicht. Bij open festivals, denk aan carnaval of Koningsdag, wordt elke uitbater zelf verantwoordelijk voor het naleven van de regels of wordt er één systeem ingericht voor de bekers en voedselverpakkingen die weer retour komen. Of voor hergebruik, óf voor hoogwaardige recycling. Door het aanscherpen van het festivalbeleid wordt veel zwerfafval voorkomen.
Afvalbeleidsplan 2024-2026
26
5.6 Samenvattend overzicht effect maatregelen Maatregelen
Milieu
Kostenraming per huishouden/jaar
restafval -
1,5 – 2%
Ca. +€1,50 tot €2,00
Keukenemmer + sticker
+
1 – 1,5%
Ca. +€0,50 tot €1,00
Snoeiroute
+
0%
Ca. +€1 tot €1,50
Pilot GRIP-wagen
+
0,03%
Ca. +€2,60
Brievenbussticker
+/-
n.v.t.
Ca. +€0,50 tot €1,00
Wasbare luiers
-
0 – 0,15%
Ca. +€1 tot €1,50
Communicatiecampagne
+/-
0 – 2%
Ca. +€4,- tot €6
Tegemoetkoming chronisch zieken
+
n.v.t.
Ca. +€2,00
Totaal
+
2,5 – 5,6%
Ca. +€13,00 tot €17,00
240L -> minicontainer
Service 140L
5.7 Planning In globale lijnen ziet de planning voor dit afvalbeleidsplan 2024-2026 er als volgt uit. Na besluitvorming door gemeenteraad wordt een uitvoeringsplan opgesteld. Hierin wordt speciale aandacht gegeven aan het opstellen van het communicatieplan en de afstemming hierover met Blink. Tijdens de eerste helft van 2024 wordt de basis op orde gebracht en het huidig systeem geoptimaliseerd waar nodig. In de tweede helft van 2024 worden de maatregelen die op de planning staan voor dat jaar uitgevoerd en het communicatieplan uitgerold. Er wordt jaarlijks geëvalueerd om te kijken wat de vooruitgang is van de maatregelen in relatie tot de 3 doelstellingen van de gemeente Someren op het gebied van: het verbeteren van de afvalscheiding, zuivere grondstofstromen en het verkleinen van het totale afvalaanbod.
Afvalbeleidsplan 2024-2026
27
de Jonge Milieu Advies Utrechtseweg 9, 3704 HA Zeist T. 030 699 15 99 - info@jma.nl www.jma.nl
Afvalbeleidsplan 2024-2026
28