2022 Programmajaarverslag MRE incl controleverklaring

PROGRAMMAJAARVERSLAG 2022 METROPOOLREGIO EINDHOVEN

Inhoudsopgave OVERZICHT METROPOOLREGIO EINDHOVEN

2

KERNGEGEVENS

3

LEESWIJZER

4

PROGRAMMA’S & THEMA'S

5

Metropoolregio Eindhoven Economie, incl. Investeringsfondsen en bijdrage Brainport Development Transitie landelijk gebied Energietransitie Mobiliteit, incl. GGA Samenwerking en strategie, incl. Landgoed Gulbergen Regionaal Historisch Centrum Eindhoven (RHCe) Overhead PARAGRAFEN

5 5 9 14 18 21 25 27 28

Weerstandsvermogen en risicomanagement Financiering Bedrijfsvoering Verbonden partijen Grondbeleid Onderhoud kapitaalgoederen Rechtmatigheid

28 31 32 33 34 35 35

PROGRAMMAJAARREKENING 2022

37

Overzicht baten en lasten Toelichting op het overzicht baten en lasten Verschillen overzicht baten en lasten Toelichting op verschillen overzicht baten en lasten Inwonerbijdrage Formatie Balans per 31 december 2022 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling Toelichting op de balans per 31 december 2022 Gebeurtenissen na balansdatum Niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen WNT-verantwoording 2022 Metropoolregio Eindhoven CONTROLEVERKLARING ACCOUNTANT

37 37 38 38 42 42 43 45 46 55 55 55 58

1

OVERZICHT METROPOOLREGIO EINDHOVEN

Gemeenschappelijke Regeling Bij besluit van 12 mei 1993 is de Gemeenschappelijke regeling Samenwerkingsverband Regio Eindhoven door Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant goedgekeurd. Deze regeling is gewijzigd op basis van de reacties van de gemeenten en de op 21 december 2004 door de Tweede Kamer aangenomen Wijzigingswet Wgr-plus, die op 1 januari 2006 in werking is getreden. In 2010 hebben alle 21 aan het SRE deelnemende gemeenten een gelijkluidend besluit genomen over de derde wijziging van de Gemeenschappelijke regeling van het SRE. Vanaf 25 februari 2015 heeft de bestuurlijke samenwerking in de regio vorm gekregen in de Metropoolregio Eindhoven. Vanaf deze datum is dan ook de Gemeenschappelijke Regeling Metropoolregio Eindhoven in werking getreden. Op 15 december 2021 heeft een technische aanpassing op deze regeling plaatsgevonden, welke op 1 januari 2022 van kracht is geworden. Deelnemende gemeenten

21

Algemeen bestuur

21 leden

Dagelijks Bestuur

J.R.V.A. Dijsselbloem P.J.M.G. Blanksma-van den Heuvel F.L.J. van der Meijden J.C.R. Keijzers-Verschelling J. Wiggers, directeur

Adviseurs Dagelijks Bestuur

S.P.M.F. Steenbakkers S.C.A. Luijten A.P. d’Haens M.M. Kuijken

2

KERNGEGEVENS

3

LEESWIJZER Het jaarverslag 2022 van de concernorganisatie Metropoolregio Eindhoven heeft overeenkomstig de Begroting 2022 de vorm van een programmajaarverslag. Lasten en baten zijn toegerekend aan de programma’s. Op deze manier worden de prijs, prestaties en kwaliteit beter zichtbaar. Op het overzicht Programmarealisatie 2022 zijn de realisatiecijfers 2022, alsmede de begrote cijfers 2022 en de begroting na 1e wijziging per dienstonderdeel vermeld. De kosten van overhead worden conform het ‘Besluit Begroting en Verantwoording gemeenten en provincie’ (BBV) zichtbaar gemaakt op een apart programma. Een en ander resulteert in een exploitatiesaldo 2022 per dienstonderdeel. In de jaarrekening is een afzonderlijk overzicht ‘Verschillen programmasaldi 2022’ met een toelichting van de belangrijkste verschillen opgenomen. De Jaarrekening is opgesteld met inachtneming van het BBV en de financiële beleidsnota’s ‘Nota Reserves en voorzieningen Metropoolregio Eindhoven’, treasurystatuut etc.. Tevens is de Notitie Algemene reserve (als onderdeel van de beleidsnotitie Kaders P&C documenten 4GR) van toepassing op de jaarrekening 2022. In de voorgeschreven paragrafen wordt een aantal aspecten van de financiële huishouding toegelicht, zoals weerstandsvermogen, financiering en bedrijfsvoering.

Tevens wordt informatie gegeven over de verbonden partijen, grondbeleid onderhoud kapitaalgoederen en rechtmatigheid.

4

PROGRAMMA’S EN THEMA’S METROPOOLREGIO EINDHOVEN Realisatie Werkprogramma 2022 Metropoolregio Eindhoven Met de realisatie van het Werkprogramma 2022 van de Metropoolregio Eindhoven is uitvoering gegeven aan het vierde en laatste werkprogramma dat uitvoering heeft gegeven aan het Samenwerkingsakkoord 2019-2022. Dit werkprogramma, waarop de 21 gemeenteraden een zienswijze kenbaar hebben gemaakt, is op 23 februari 2022 door het Algemeen Bestuur vastgesteld. In dit programmaverslag kijken we terug wat we, de 21 samenwerkende gemeenten, in 2022 hebben gedaan om de ambities van onze missie te realiseren. Hierbij betrekken we ook het Regionaal Historisch Centrum Eindhoven (RHCe) en Landgoed Gulbergen als onderdeel van de gemeenschappelijke regeling Metropoolregio Eindhoven.

Economie incl. Investeringsfondsen en bijdrage Brainport Development Opgave Samenwerkingsakkoord 2019-2022 De economie van Brainport is de groeimotor van Nederland. Brainport Eindhoven is bovendien een hightech regio van wereldformaat. De werkloosheid daalt, het aantal patentaanvragen blijft heel hoog en de economie blijft bovengemiddeld groeien. Bedrijven hebben veel vacatures, voornamelijk voor technische en ICT-functies. Het economische succes van onze regio komt niet uit het niets. Jarenlang is door overheden, bedrijven en onderwijsinstellingen samengewerkt aan een robuust ecosysteem, waarin de innovatieve maakindustrie tot bloei is gekomen en onderdeel is van het internationale speelveld. Als we als regio willen blijven excelleren, moeten we blijven werken aan de verdere versteviging van dit ecosysteem. De 21 gemeenten in de regio Zuidoost-Brabant zijn hierin een belangrijke factor. De gemeenten vormen de overheidsinbreng in de triple helix en ‘borgen’ als zodanig deze samenwerking. Om het vestigingsklimaat te versterken, moeten we gezamenlijk investeren in kennis, infrastructuur en een aantrekkelijke werk- en leefomgeving. De economische samenwerking van de 21 gemeenten is erop gericht om deze bijdrage binnen Brainport te leveren.

Dit doen we zowel via een financiële en inhoudelijke bijdrage aan Brainport, als met rechtstreekse aanwakkering van innovatie via het Stimuleringsfonds. Daarnaast hebben we oog voor bredere economische ontwikkelingen en definiëren daarop waar nodig acties, parallel aan de Brainportagenda. Opgave Werkprogramma 2022 Verbinden van gemeentelijke en subregionale economische agenda’s met de Brainportagenda ▪ ▪

Stevige verbinding tussen Brainport agenda, stichting Brainport en 21 gemeenten. Specifiek zetten we in 2022 in op de doorontwikkeling van de BNA (met oog op de uitvoering van het Brainport Bid en ondersteunend aan onze lobby). Vanuit de schakelfunctie in het thema economie concretiseren we de bijdrage die de samenwerkende gemeenten willen/ kunnen leveren concretiseren. Afspraken met het nieuwe kabinet zijn in 2022 aan de orde.

5

▪ ▪ ▪ ▪

Specifiek inhoudelijk betreft dit de prioriteiten in de Brainport meerjarenagenda: technologie voor maatschappelijke vraagstukken, MKB-start en scale-up ondersteuning, investeren in voorzieningen en bereikbaarheid. Coördinatie subsidieverstrekking aan Brainport Development op basis van afspraken meerjarenfinanciering Brainport Development 2021-2024. Gecoördineerde en afgestemde inbreng vanuit de 21 gemeenten in het jaarplan van Brainport. Samen met Brainport, gemeentes input ophalen voor acties (aanpak) ter versterking van brede vestigingsklimaat in de regio. Dit gericht op een brede insteek van wonen, werken en leven. Specifiek volgen we hier ook ontwikkelingen rondom de RES/Netwerkcongestie.

Bevorderen van kennis & innovatie ▪ ▪

Versterking van brede economische ontwikkeling in de regio door het financieren van relevante, innovatieve samenwerkingsprojecten (Stimuleringsfonds) gericht op het regionaal MKB. Uitvoering adviesregeling SAR n Versterking van kennis t.b.v. krachtige ontwikkeling regionale economie

Versterken van de basiseconomie Brede welvaart voor de Brainportregio, vertaald in een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor inwoners, bedrijven en kenniswerkers: ▪

▪ ▪

Afronding Corona herstelaanpak: Op basis van de toegekende middelen in de herstelaanpak zal in 2022 de focus liggende de monitoring en afronding van lopende projecten. De monitoring van projecten zal op regelmatige basis plaatsvinden in het POHO zodat de uitkomsten van de herstelaanpak ook gebruikt kunnen worden in de langer termijn doorontwikkeling van de economische agenda van de regio. Coördinatie afstemming bedrijventerreinen tussen de vier subregio’s. We verkennen, verbinden en agenderen opgaven die publieke actie op regionale schaal vragen en die de faciliterende bedrijvigheid optimaal ondersteunen om regionale ambities mogelijk te maken (top high tech systeem). In de ontwikkeling van aanpakken/acties spelen we in op actuele ontwikkelingen die vanuit de regio en het thema Economie worden aangedragen.

Resultaten 2022 Een nieuwe voorzitter en vicevoorzitter van het portefeuillehoudersoverleg (poho) Economie In het poho Economie van 19 september 2022 zijn voor de nieuwe bestuursperiode een voorzitter (Stijn Steenbakkers, Eindhoven) en vicevoorzitter (Remco Bosma, Bladel) gekozen. Hiermee heeft het poho Economie na de verkiezingen een start gemaakt voor de komende periode. In verband met het vertrek van Remco Bosma in januari 2023, is in december 2022 Leon van de Moosdijk (Asten) benoemd als zijn opvolger. Vanuit het poho zijn Martijn de Kort (Helmond) als voorzitter en Mieke Theus (Valkenswaard) als vicevoorzitter aan de slag gegaan in de Adviesgroep Stimuleringsfonds. Verbinden van gemeentelijke en subregionale economische agenda’s met de Brainportagenda Van BNA naar een Strategische Agenda voor doorontwikkeling van de mainportstatus van Brainport Met het Rijk werden onder het vorige kabinet (Rutte III) de afspraken tussen Rijk en regio vastgelegd in de Brainport Nationale Actieagenda (BNA). Hierin is vastgelegd wat ervoor nodig is om de Brainportregio als economische motor voor de BV Nederland te laten versnellen. Dit afsprakenkader verliep met de komst van een nieuw kabinet. In 2021 is vanuit de regio

6

voorgesorteerd op een vervolg op de BNA met een Brainport Bid. Het nieuwe kabinet heeft hierop in het nieuwe coalitieakkoord aangegeven dat zij inzet op de doorontwikkeling van de mainportstatus van deze regio. Hiermee is de basis gelegd voor een nieuw afsprakenkader om deze regio vanuit het Rijk met een voorrangspositie te ondersteunen in de ontwikkeling en hiermee de mainportstatus verder te versterken. In januari 2022 is een intensief traject opgestart om de regio via het poho economie mee te nemen in de doorontwikkeling van de mainportstatus. Maandelijks is het poho bijgepraat over de ontwikkeling van de strategische agenda en de voortgang en resultaten van bestuurlijke overleggen met het Rijk in het BO Brainport. Aan deze bestuurlijke overlegtafel wordt de inzet vanuit regio en Rijk in de nog in ontwikkeling zijnde Strategische Agenda Brainport besproken. Jaarplan Brainport De Brainport Agenda wordt jaarlijks uitgewerkt in een jaarplan waarin staat welke inzet in het komend jaar geleverd wordt om invulling te geven aan de gestelde doelen in de 3 pijlers. Hiervoor wordt bij alle triple helix partners input opgehaald. De Metropoolregio Eindhoven haalt als triple helix partner de input op bij de 21 gemeenten.

Brainport Development maakt in het jaarplan de vertaalslag tussen enerzijds de Brainport Agenda met hierin de lange strategische lijnen als basis en anderzijds actualiteiten, kansen en ontwikkelingen die de triple helix partners aangeven. In mei 2022 zijn we het proces gestart om de input bij de 21 gemeenten op te halen voor het Jaarplan Brainport 2023. Dit is gedaan via de ambtelijke lijn. De opgehaalde input was een waardevolle aanvulling op de agenda zelf en de in de voorgaande maanden opgehaalde input in het kader van de doorontwikkeling mainportstatus en de gesprekken over schaalsprong en versnelling. In het poho van 19 september is de input vastgesteld. Stimuleringsfonds: bevorderen van kennis & innovatie Uitvoering tenders Er zijn in 2022 3 tenders opengesteld en afgesloten. In deze tenders zijn 47 aanvragen behandeld, waarvan er 28 zijn gehonoreerd, 18 zijn afgewezen en 1 nog was aangehouden op het moment van deze rapportage. Daarnaast zijn 2 aanvragen ingediend die niet ontvankelijk zijn verklaard. Met de gehonoreerde projecten was een totaalbedrag van € 1.372.100,00 aan subsidie gemoeid, waarmee een totale investering in de regio is uitgelokt van € 3.063.956,69. Hiermee werd een multiplier van 2,23 gerealiseerd.

De door de wethouders uit te reiken cheques aan gehonoreerde projecten zijn naar de gemeenten verzonden, zodat het ambassadeurschap van het Stimuleringsfonds concreet vormgegeven kan worden. Doorontwikkeling Stimuleringsfonds In november 2022 heeft het Dagelijks Bestuur voor het Stimuleringsfonds besloten om van 4 naar 3 tenders per jaar te gaan. Met deze vermindering bereiken we dat we de dienstverlening aan projectuitvoerders op peil houden en dat aanvragers met goede projectideeën minder lang hoeven te wachten op de volgende openstelling, dan voorheen bij 2 openstellingen het geval was. SAR Adviesregeling Voor de SAR, de adviesregeling voor individuele bedrijven, zijn in 2022 14 aanvragen ingediend. Daarvan zijn er 13 gehonoreerd en is er nog 1 in behandeling. In totaal is er vanuit deze regeling € 120.386,50,- aan bijdragen verleend. Gecombineerd met de eigen inbreng van aanvragers wordt hiermee voor € 259.642,- aan adviestrajecten gefinancierd.

7

Bijdrage E&I Regeling provincie De MRE ontvangt jaarlijks ca. € 400.000 vanuit de regeling Economie & Innovatie van de provincie. Deze middelen worden ingezet als cofinanciering op aanjaagprojecten binnen het MRE Stimuleringsfonds. Met ingang van 2021 heeft de provincie besloten de regeling Economie & Innovatie te beëindigen en om te bouwen tot een nieuwe regeling met de naam SIR. Focus moet daarbij meer komen liggen op innovatieve projecten en bedrijven met de potentie om door te groeien via BOM en Brabant Startup Fonds. Tot op heden heeft de provincie voor Zuidoost-Brabant een bijdrage geleverd via een uitzonderingsconstructie, omdat onze regio met het Stimuleringsfonds al een eigen regeling kent. Vanuit de provincie is inmiddels aangegeven dat zij deze uitzonderingspositie met ingang van 2023 willen beëindigen. Na de zomer van 2022 is hierover met de provincie overleg geweest. Dit heeft geresulteerd in een regeling die complementair is aan ons eigen Stimuleringsfonds. Individuele ondernemers kunnen bij vaststelling van de regeling terecht bij de provincie voor een innovatiesubsidie. Tevens kunnen ICT- en softwareprojecten die met name uren realiseren, terecht bij de provincie. Beide komen nu niet voor het Stimuleringsfonds in aanmerking. Daarmee vormt de nieuwe SIR-regeling een waardevolle toevoeging aan het beschikbare financieringslandschap.

Vanaf 1 februari 2023 wordt de regeling opengesteld. Adviesregeling Digitalisering MKB 2021 In 2021 is een Adviesregeling Digitalisering MKB 2021 ingericht, als onderdeel van de corona herstelaanpak. In 2022 zijn er 137 aanvragen ingediend, waarvan er 134 zijn gehonoreerd en er 3 zijn afgewezen. In totaal is voor € 130.630,- aan subsidie toegekend en is daarmee voor een bedrag van € 375.44,- aan advisering aan MKB-bedrijven uitgelokt. Versterken van de basiseconomie; signaleren en verkennen van opkomende opgaven en kansen Afronding corona herstelaanpak Op basis van de toegekende middelen in de herstelaanpak lag in 2022 de focus op de monitoring en afronding van lopende projecten. In het poho economie van 19 september 2022 is hierover gerapporteerd. Ook is het AB schriftelijk geïnformeerd over de lopende projecten en toegekende middelen hiervoor. De bijeenkomsten in het kader van de bewustwordingsaanpak voor MKBbedrijven zijn inmiddels afgerond. Deze hebben in de tweede helft van 2022 geleid tot extra aanvragen voor de Adviesregeling Digitalisering MKB. Eind 2022 is deze Adviesregeling Digitalisering MKB beëindigd. Het Reskilling project, gericht op zij-instromers in kansrijke sectoren Zorg, IT & Techniek en Transport, is aangepast: de inzet op Transport is gestaakt vanwege tegenvallende resultaten. De middelen hiervoor zijn ingezet op de andere twee sectoren.

Coördinatie afstemming bedrijventerreinen tussen de vier subregio’s Op verzoek van de 4 subregio’s heeft de Metropoolregio Eindhoven de coördinatie van de afstemming tussen de 4 subregio’s en de provincie op zich genomen. Er wordt samen met de provincie en de subregio’s gewerkt aan een aanpak van ongewenste grootschalige logistiek op bestaande bedrijventerreinen. Op de Omgevingsdag van december 2022 zijn definitieve afspraken gemaakt over locaties waar grootschalige logistiek op bestaande bedrijventerreinen mogelijk zou moeten blijven. Daarnaast zijn in de tweede helft van 2022 door Provinciale Staten de definitieve prognoses vastgesteld uit het onderzoek naar de behoefte aan bedrijventerreinen voor de komende jaren. In 2023 werken we samen met de provincie om te komen tot nieuwe plannings- en programmeringsafspraken.

8

Versterken economische dragers landelijk gebied Vanuit het thema transitie landelijk gebied is een verkenning gemaakt naar de kansen voor nieuwe economische ontwikkelingen in het landelijk gebied van onze regio. Op basis hiervan hebben we een eerste inzicht gekregen in welke ontwikkelingen in welke gebiedstypen kansrijk en duurzaam tot ontwikkeling kunnen komen. Op 23 juni 2022 zijn de opbrengsten van deze verkenning gedeeld in een gecombineerd poho transitie landelijk gebied en economie. Vanuit een ‘cross over’ tussen de thema’s Transitie Landelijk Gebied en Economie wordt een Leergang ingericht voor ambtenaren gericht op het mogelijk maken van kansrijke en duurzame ontwikkelingen op de juiste plek. Doel is kennisdeling, zowel met experts van buitenaf als onderling. Deze leergang zal in 2023 van start gaan. Mensen en middelen

Transitie landelijk gebied Opgave Samenwerkingsakkoord 2019-2022 Onze ambitie is een landelijk gebied dat leefbaar, toekomstbestendig en economisch vitaal is, zodat het bijdraagt aan het concurrerend vestigingsklimaat van Brainport. We willen niet alleen de slimste high tech regio zijn, maar ook de mooiste en de groenste. We streven naar hoogwaardig leefklimaat in onze hele regio. Stedelijk en landelijk gebied zijn daarin een samenhangend geheel. De transitie van het landelijk gebied zet de regio voor grote maatschappelijke opgaven en het biedt ook kansen.. Op het schaalniveau van de 21 gemeenten moet er specifiek aandacht zijn voor het faciliteren van alternatieve economische dragers en de versterking van de ruimtelijke en ecologische kwaliteit van het landelijk gebied in verbinding tot de totale regio. Doel voor het landelijk gebied is te komen tot succesvolle innovatieve verdienmodellen voor economisch duurzame functies en dragers die tevens de landschappelijke kwaliteiten versterken. Daarnaast is het buitengebied mooi, landschappelijk aantrekkelijk en uitnodigend. Stad, kernen en platteland vullen elkaar aan tot één sterk geheel. Het buitengebied is fysiek en digitaal goed bereikbaar, zodat stad en platteland optimaal als één samenhangend geheel kunnen functioneren.

Gezondheid en veiligheid van consument en omwonenden én biodiversiteit gaan hand in hand met het verdienvermogen van ondernemers in het buitengebied. De voedselproductie is afgestemd op de natuurlijke en maatschappelijke draagkracht van de omgeving. Regiobreed is er ruimte voor een mix van functies: agrarische bedrijven, wonen, leisure, energie opwekking, klimaatadaptatie,

9

innovatieve maak industrie, natuur, zorg en dienst verlening. We realiseren opgaven als emissiereductie, energietransitie en het voedselvraagstuk met innovatieve technieken en de aanwezige kennis en vaardigheden. Hierbij is agrofood gekoppeld aan hightech (foodtech), en is de stikstofdiscussie een issue. Opgave Werkprogramma 2022 Streefbeeld landelijk gebied Monitoren Uitvoering Streefbeeld We maken inzichtelijk hoe de activiteiten van de gemeenten bijdragen aan een vitaler landelijk gebied. Naast economie, landbouw, natuur en landschap richten we ons ook op gezondheid. Na de start van monitoring streefbeeld, gaan we het streefbeeld aanscherpen. Dit doen we door waar mogelijk kwantitatieve doelen toe te voegen. Het streefbeeld is het uitgangspunt en agenda voor ons als gemeenten. Het is ook belangrijk voor afstemming en samenwerking met rijk en provincie. ▪ ▪

De wethouders vertellen hoe de gemeentelijke inspanningen bijdragen aan het realiseren van het streefbeeld. We volgen met cijfers de voortgang van de realisatie van het streefbeeld gevolgd. Als er geen cijfers zijn, wordt de voortgang beschreven.

Gebiedsgerichte samenwerking zuidoostelijke zandgronden. (NOVI De Peel en IBP) Faciliteren en versnellen van de transitie van het landelijk gebied. Zorgen dat onze regio middelen en mogelijkheden krijgt voor het verbeteren van het landelijk gebied. Het Rijk vindt het belangrijk dat de complexe problematiek wordt opgelost en heeft zich daarom langjarig aan de regio verbonden, via de aanwijzing als NOVI-gebied in het kader van de nationale omgevingsvisie. Samen met andere overheden maken we een integrale gebiedsgerichte agenda voor een langjarige aanpak voor het landelijk gebied. Dit doen we samen met Noordoost-Brabant, Noord- en Midden-Limburg, provincies en waterschappen. ▪

▪ ▪

Binnen NOVI De Peel worden drie inhoudelijke hoofdthema’s onderscheiden: 1) Volhoudbare en vitale landbouw 2) Grenzeloos groene Peel 3) Verbinden land en stad. Voor deze thema’s zijn zogenaamde vitale tafels opgericht. Aan de drie vitale tafels dragen we vanuit de regio bij om regionale ambities te realiseren. Ondersteunend zijn werksporen ingericht (o.a. financiën, monitoring, communicatie) . Hieraan draagt de regio bij, met prioriteit voor het maken van de regionale investeringsagenda (RIA). Er is een Interbestuurlijke Programma Vitaal Platteland (IBP). Dit gaat onder meer ondersteuning over de uitvoering van projecten die het buitengebied verbeteren. We zorgen dat projecten ingediend kunnen worden voor ondersteuning, waaronder subsidie.

Een goed functionerend netwerk om onze doelstelling te verwezenlijken Dat doen we door: ▪

▪ ▪

Opwettense watermolen overleg. Het netwerk van overheden en maatschappelijke partijen wordt met het opwettense watermolenoverleg verstevigd. Actuele onderwerpen in het landelijk gebied worden besproken. Het beoogde effect is dat de uitvoeringskracht in de regio wordt versterkt. Netwerkconferentie Europa. Zo hebben we beter toegang en kennis de kansen die Europa biedt. BOTL (Bestuurlijk Overleg Transitie Landbouw). Belangen van de regio behartigen. In het BOTL organiseren we lobby met de provincie en andere regio’s en waterschappen. In het BOTL stemmen provincie, regio’s en waterschappen inzet met elkaar af.

10

▪ ▪ ▪ ▪

PlanMER Mest. Zorgen voor regionale vertegenwoordiging en afstemming. Faciliteren van het regionaal proces om tot regionale afspraken te komen over mestbewerkingslocaties. Afstemming met ODZOB en incidenteel met andere partijen zodat we elkaar versterken. Belang van de regio op de stikstoftafel inbrengen vanwege een gezonde leefomgeving en voldoende ontwikkelruimte in de regio. Ervaringen met gebiedsontwikkelingen in de regio te (laten) delen.

Kennisbijeenkomsten Drie of vier kennisbijeenkomsten (webinars) worden georganiseerd rond actuele onderwerpen. Deze onderwerpen worden door gemeenten ingebracht. Landelijk en stedelijk gebied Voedselkringloop (Verbinding stad-land) Versterken van de verbinding tussen stad en landelijk gebied om een complete regio te vormen. ▪

We richten ons in 2022 op het verduurzamen van de regionale voedselkringloop en onze rol hierin.

Versterken economische structuur Economische vitaliteit van het buitengebied We willen dat het buitengebied economisch vitaal blijft. De vitaliteit staat onder druk. ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

We onderzoeken kansen voor nieuwe economische activiteiten. Een goed beeld in welke gebieden welke functies het beste tot ontwikkeling kunnen komen in balans met hun omgeving. We kijken daarbij nadrukkelijk naar het al aanwezige lokale én regionale economische ecosysteem. Niet alleen dat er verspreid over de hele regio hoogwaardige maakindustrie is gevestigd biedt kansen, maar ook (bijvoorbeeld) recreatie en toerisme. We laten voorbeelden en alternatieven zien voor duurzame economische ontwikkelingen in het landelijk gebied. Kennisontwikkeling bij gemeenten door resultaten van het onderzoek naar nieuwe economische activiteiten over te dragen en te bespreken in een leergang.

Transitie landelijk gebied Versterken ruimtelijke en ecologische kwaliteit ▪ ▪ ▪

Zichtbaar maken van het belang van landschap voor een goed vestigingsklimaat, waaronder het belang van een goede kwaliteit van natuur/ landschap rondom de steden en verbindingen/ aders tot in de stad. De uitvoering natuurnetwerk Brabant (NNB) in Zuidoost-Brabant hoog op de agenda houden. Borgen van het belang van landschap in de RES.

11

Resultaten 2022 Streefbeeld landelijk gebied Monitoren uitvoering Streefbeeld Er is een eerste selectie gemaakt van de indicatoren, waarmee we gaan monitoren. Deze indicatoren sluiten aan bij de uitspraken in het Streefbeeld en bij de Omgevingsagenda en passen binnen brede welvaartsdoelen. Afgesproken is dat in 2023 het Streefbeeld wordt aangevuld met kwantitatieve doelen. Het verrijkte streefbeeld wordt daarna ter vaststelling aangeboden aan de 21 gemeenteraden. Gebiedsgerichte samenwerking Zuidoostelijke zandgronden (NOVI De Peel en IBP) ▪ ▪

▪ ▪

▪

NPLG/BPLG, het ruimtelijk voorstel en NOVEX De Peel hebben raakvlakken en overlap. Er is op bestuurlijk en ambtelijk niveau gestart om tot afstemming van de trajecten te komen. Op inhoud is een regionaal position paper gemaakt. Er is geïnventariseerd welke kansen er zijn om agrarische bedrijven aan te kopen. Het Rijk heeft besloten om middelen van het Stikstoffonds naar voren te halen en tot besteding te brengen in 2022 en 2023 ten behoeve van concrete kansen voor versnelling van het halen van de doelen van het NPLG. De inventarisatie is door de provincie gebruikt voor een aanvraag. We hebben een bijdrage geleverd aan (interdepartementaal) onderzoek naar de mogelijkheden voor het strategisch inzetten van Rijksgronden voor het realiseren van doelen uit het NPLG. Er is gestart met het proces om tot een ontwikkelperspectief, uitvoeringsagenda en regionale investeringsagenda te komen in het kader van NOVEX De Peel. Er is een bijdrage geleverd aan de NOVI-conferentie en de voorbereiding daarvan. Daarnaast is vanuit de regio geadviseerd over het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) en de ontwikkeling richting NOVEX gebieden. Enkele hoofdpunten zijn de aandacht voor eigen ambities in gebieden (aanvullend op de Rijksdoelen) en de relatie tussen de verstedelijkingopgaven en ambities uit het NPLG. Advisering over GGA peelvenen – Nationale parken.

Voor het Interbestuurlijke Programma Vitaal Platteland (IBP) zijn gehonoreerde projecten begeleid en zijn gemeenten ondersteund voor het indienen van projecten voor een derde tranche.

Een goed functionerend netwerk om onze doelstellingen te verwezenlijken ▪

▪

▪ ▪ ▪

In 2022 is het bestuurlijk overleg landelijk gebied (BOTL) regelmatig bij elkaar geweest. Actuele onderwerpen zijn: uitvoeringsagenda landbouw en voedsel; hiervoor is input opgehaald in de regio’s, Uitvoeringsagenda Mest, gezamenlijke lobbystrategie onder andere met betrekking tot geuroverlast, Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) en addendum op het 7e Actieprogramma Nitraatrichtlijn, routekaart richting 1-1-2024 (stalaanpassingen). Medio 2021 is de planMER Mest on hold gezet in afwachting van de Uitvoeringsagenda Mest, die nu door de provincie opgesteld wordt. Uit de Uitvoeringsagenda Mest moet blijken wat de gevolgen van kringlooplandbouw zijn voor de hoeveelheid mestbewerking en het benodigde type mestbewerkingsinstallaties in de Provincie Noord-Brabant. Zodra dit duidelijk is, wordt de planMER Mest op basis van de nieuwe inzichten opnieuw opgepakt. De agenda’s van de ODZOB netwerkbijeenkomst Agrofood & leefomgeving en het poho transitie landelijk gebied zijn op elkaar afgestemd. Uitvoering ligt bij de ODZOB, bij de MRE ligt het bestuurlijke proces en besluitvorming. Brabantse Stikstoftafel. Regionale belangen zijn ingebracht. Er is een bestuurlijk/ambtelijke bijeenkomst gehouden met Europarlementariërs uit de regio. De kansen die er op Europees niveau liggen zijn gedeeld. Afgesproken is om tot een Europa agenda te komen.

12

Kennisbijeenkomsten Digitale kennisbijeenkomsten zijn gehouden over stikstof en over het schone luchtakkoord. Landelijk en stedelijk gebied Voedselkringloop (Verbinding stad-land) We hebben ons in 2022 gericht op het verduurzamen van de regionale voedselkringloop en onze rol hierin. ▪ Er is door Pon/Telos en BRO een essay geschreven. Dit essay is een gezamenlijke basis voor een aanpak van het verduurzamen van de regionale voedselkringloop. De inzichten uit het essay zijn besproken in een gecombineerd poho van transitie landelijk gebied en economie. Het belang van een aanpak op regionaal niveau is onderschreven. Een vervolgaanpak landt in het nieuwe samenwerkingsakkoord en werkprogramma 2023. ▪ Het gedachtengoed uit het essay is ambtelijk en bestuurlijk besproken met de provincie en is verwerkt in de Uitvoeringsagenda Landbouw & Voedsel. Versterken economische structuur Economische vitaliteit van het buitengebied We willen dat het buitengebied economisch vitaal blijft. De vitaliteit staat onder druk. ▪ We onderzoeken kansen voor nieuwe economische activiteiten. ▪ Een goed beeld in welke gebieden welke functies het beste tot ontwikkeling kunnen komen in balans met hun omgeving. ▪ We kijken daarbij nadrukkelijk naar het al aanwezige lokale én regionale economische ecosysteem.

Niet alleen dat er verspreid over de hele regio hoogwaardige maakindustrie is gevestigd biedt kansen, maar ook (bijvoorbeeld) recreatie en toerisme. ▪ We laten voorbeelden en alternatieven zien voor duurzame economische ontwikkelingen in het landelijk gebied. ▪ Kennisontwikkeling bij gemeenten door resultaten van het onderzoek naar nieuwe economische activiteiten over te dragen en te bespreken in een leergang. ▪ Het onderzoek is uitgevoerd. Een gezamenlijke bespreking met de portefeuillehouders economie en transitie landelijk gebied heeft plaatsgevonden en een leergang is in voorbereiding. Het belang van een aanpak op regionaal niveau is onderschreven. Een vervolg aanpak landt in het nieuwe samenwerkingsakkoord en werkprogramma 2023. Transitie landelijk gebied Versterken ruimtelijke en ecologische kwaliteit In het kader van de HAS-minor-Ruimteproef hebben studenten gekeken welke rol gemeenten in Zuidoost-Brabant hebben met betrekking tot de Brabantse Bosstrategie. Inclusief uitleg wat de Brabantse Bosstrategie inhoudt, door middel van een infographic. De Bosstrategie is sectoraal aangevlogen terwijl integraliteit voorop zou moeten staan. Geadviseerd is om de Brabantse Bosstrategie te agenderen tijdens de Omgevingsdag, om een goed overzicht te maken van de financieel effecten en de financiële hulpmiddelen en om het vanaf nu wel integraal aan te vliegen.

13

Mensen en middelen

Energietransitie Opgave Samenwerkingsakkoord 2019-2022 Nederland heeft de ambitie om de CO2-uitstoot terug te dringen. De eerste grote stap is een CO2reductie van 49 procent in 2030 en de tweede stap 95 procent in 2050. Dit is vastgelegd in het Nationaal Klimaatakkoord. De komende decennia moet een overstap plaatsvinden naar een volledig schone energievoorziening. Dit is een enorme maatschappelijke opgave, die vraagt om een gestructureerde en gezamenlijke aanpak. Voor oplossingen moet over (gemeente)grenzen heen worden gekeken. Dat vereist een transitie op het gebied van samenwerken. De diverse en omvangrijke opgave vraagt in de Metropoolregio Eindhoven coördinatie en ondersteuning van de samenwerking. Opgave Werkprogramma 2022 Opleveren en doorontwikkelen Regionale Energiestrategie (RES) ▪ ▪ ▪

Aanleveren vastgestelde RES 1.0 aan het Rijk. Inleveren voortgangsrapportage RES bij het Planbureau voor de Leefomgeving. Conform planning van het Nationaal Programma RES wordt deze uiterlijk 1 juli 2022 aangeleverd aan het PBL. Vastgestelde kaders voor de RES 2.0. Het Nationaal Programma RES vraagt om deze uiterlijk 1 oktober 2022 door de volksvertegenwoordigers te laten vaststellen. o o

▪ ▪ ▪ ▪

Concept kaders RES 2.0 gereed Besluitvorming over kaders RES 2.0

Start herijking naar RES 2.0. Hierbij extra inzet op afstemming en koppeling met andere opgaven. Komen tot afgestemde beleidskaders op RES-thema’s. Zoals een uitgewerkte handleiding voor gemeenten voor financiële participatie bij grootschalige duurzame energieprojecten. Monitoring over de inhoudelijke voortgang van de RES. Hierbij wordt aangesloten bij de monitoringstools die vanuit het provincie en het Nationaal Programma RES worden ontwikkeld en de data ondersteuning vanuit de ODZOB. Monitoring over de financiële voortgang: beheer landelijke middelen RES-proces (decentrale uitkering), inclusief projectadministratie, financiële administratie (incl. opdrachtverstrekking externen) en verantwoording.

14

Versnellen van de energietransitie door het verbinden van partijen ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

▪ ▪ ▪

Afgestemde agenda’s tussen de 21 gemeenten, provincie en de 2 waterschappen op het terrein van de RES/energietransitie. Vastgesteld Samenwerkings- en uitvoeringsprogramma RES MRE 2022-2023 door de 21 gemeenten, provincie en waterschappen. Kennisniveau van gemeenten op het terrein van energietransitie op hoger niveau, door middel van het organiseren van masterclasses en themabijeenkomsten. Informatie wordt gedeeld via het online platform Energiewerkplaats.nl. Afstemming en samenwerking met de stakeholders in/via de Adviesgroep RES MRE. Zij geven gevraagd en ongevraagd advies aan de Stuurgroep RES. Optimale behartiging van de belangen van gemeenten en stakeholders op het terrein van energietransitie (bij provincie, Rijk en Europa). Lobby voor financiering en ruimte in wet- en regelgeving. Verbinding gelegd tussen innovatieve pilots en gemeenten i.s.m. Brainport Development. Om daarmee de in de Brainport Actieagenda opgenomen innovaties te versnellen en het realiseren van de doelen van de RES dichterbij te brengen. Voorbeelden zijn de innovatieve oplossingen die worden gezocht voor de beperkte netcapaciteit in de Kempen en de Peelgemeenten. Daarnaast kunnen gemeenten als launching customer optreden bij de uitrol van innovatieproducten. Zorgen voor input voor de Omgevingsagenda Zuidoost-Brabant en gebiedsontwikkelingen als NOVI De Peel.

Afstemming met arbeidsmarktregio’s en Brainport Development m.b.t. agendering arbeidsmarkt en energietransitie. Als ‘case study’/klankbordpartner deelnemen aan de volgende onderzoeksprojecten: o o

MARET/EXPLORE, gericht op het verbeteren van de inrichting van governance en participatie. – SPRONG, gericht op het realiseren van ‘living labs’ in de regio op het gebied van circulaire economie (met als deelthema energietransitie). Brainport Smart District in Helmond is in beeld als één van de pilotprojecten.

Resultaten 2022 Opleveren en doorontwikkelen van de Regionale Energiestrategie (RES) RES 1.0 is aangeleverd aan het Rijk De 21 gemeenteraden, Gedeputeerde Staten en de Algemene Besturen van de 2 waterschappen hebben eind 2021 de RES 1.0 vastgesteld. Deze is daarna aangeboden aan het Rijk. Van de RES 1.0 is ook een publieksversie opgesteld, die te downloaden is via de website www.energieregiomre.nl. Aan het Rijk is in het voorjaar van 2022 een vragenlijst aangeleverd over de voortgang (voortgangsrapportage) van het RES-proces in onze regio. Nieuwe lijn Rijk: in 2023 wordt een Voortgangsdocument RES in plaats van een RES 2.0 opgeleverd In lijn met een advies vanuit het Nationaal Programma RES (NP RES) maken wij voortaan onderscheid tussen een RES Voortgangsrapportage en een RES Herijking. Die laatste aan te duiden met RES 2.0, RES 3.0 en zo verder. Het komende jaar willen we focussen op de uitvoering en zullen daarom in 2023 (nog) geen herijking naar een RES 2.0 uitvoeren. Wel zal uiterlijk 1 juli 2023 een Voortgangsrapportage RES worden opgeleverd. Daarom zijn najaar 2022 geen nieuwe kaders aan de gemeenteraden voorgelegd. Als er nieuwe informatie was, zijn de raden

15

geïnformeerd via informatiebrieven. Bijvoorbeeld over het onderzoek naar beperkingen voor nieuwe windmolens vanwege radar voor vliegverkeer. Start gemaakt met monitoringssysteem Er is een ambtelijke werkgroep monitoring ingericht, die zorgt voor informatieverzameling en de opzet van een monitoringssysteem. De Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant is hier ook bij betrokken. De resultaten van de monitoring verwerken we in de Voortgangsrapportage RES die uiterlijk 1 juli 2023 wordt opgeleverd. Financiële monitoring We hebben periodiek in de Stuurgroep RES en het portefeuillehoudersoverleg (poho) energietransitie gerapporteerd over de financiële middelen voor het thema energietransitie/RES. Dit doen we op basis van een Bestedingsplan RES. Het budget voor het RES-proces bestaat voor het grootste deel uit een bijdrage vanuit het Rijk, aangevuld met een bijdrage vanuit provincie en waterschappen en een budget vanuit het MRE Werkprogramma. Het grootste deel van het budget wordt besteed aan de inhuur van externe adviseurs ter ondersteuning van de ambtelijke werkgroepen en coalities/projecten. Daarnaast is budget beschikbaar gesteld voor projecten die worden gezien als van regionaal belang. Denk hierbij aan de aanpak van netcongestie op het Kempisch bedrijvenpark, dat als voorbeeld voor andere gemeenten dient, en een onderzoek naar de kansen voor de toepassing van biogas in onze regio.

Versnellen van de energietransitie door het verbinden van partijen Samenwerkings- en Uitvoeringsprogramma RES is opgesteld In het voorjaar van 2022 is een Samenwerkings- en Uitvoeringsprogramma (S&UP) RES MRE opgesteld. In het S&UP is beschreven welke projecten de komende periode worden opgepakt. Elk project vraagt om een eigen schaalniveau en een eigen tempo, in wisselende coalities tussen gemeenten en maatschappelijke partners. Vanuit de regio zorgen we voor verbinding tussen de partijen, we zorgen voor kennisdeling en monitoring. Op een aantal thema’s worden strategische afspraken gemaakt op het niveau van de 21 gemeenten. Het S&UP is in de zomer van 2022 door alle colleges vastgesteld. De raadsleden zijn hierover geïnformeerd via een informatiebrief. Het S&UP is een ‘levend’ document, dat periodiek wordt geactualiseerd. Netcongestie opgepakt als urgent thema We worden steeds meer geconfronteerd met ‘netschaarste’ op het elektriciteitsnet. Dit zorgt voor een rem op de mogelijkheden in de regio om energie terug te leveren aan het elektriciteitsnet via o.a. ‘zon op dak’ of windenergie en zonne-energie op land. Ook het leveren van elektriciteit aan nieuwe bedrijven, bedrijfsactiviteiten of woningen blijkt niet altijd (direct) mogelijk.

Gezamenlijk als gemeenten, regio en provincie stemmen we af met de netbeheerders over de meest wenselijke volgorde voor de benodigde investeringen in het elektriciteitsnetwerk. Vanuit de netbeheerders wordt verder gewerkt aan ‘congestie-management’: het verdelen van de beperkte ruimte op het elektriciteitsnet. We wisselen ook kennis uit over alternatieve oplossingen, zoals virtuele ‘energie-hubs’ en de opslag van energie. Brabant breed vindt over dit thema bestuurlijk overleg plaats op verschillende niveaus, dit wordt voorbereid door ambtelijke werkgroepen.

16

Organiseren van kennisdeling en afstemming Kennisuitwisseling voor de ambtenaren en bestuurders in de regio is een doorlopende actie. De ambtelijke RES-werkgroepen hebben in 2022 bijeenkomsten en webinars georganiseerd over onder andere: ▪ ▪ ▪ ▪

Verduurzaming maatschappelijk vastgoed; Project Groene Zone Isoleren; Energietransitie op bedrijventerreinen; Verdeling van warmtebronnen in de regio (warmtegame).

Daarnaast is een brede bijeenkomst over de projecten uit het Samenwerkings- en Uitvoeringsprogramma georganiseerd voor alle ambtenaren energietransitie en de betrokken stakeholders. Informatiedeling vindt plaats via het online platform Energiewerkplaats.nl. Wekelijks worden de direct betrokkenen bij de RES geïnformeerd via een digitale nieuwsbrief. Met de stakeholders in de Adviesgroep RES zijn 3 bijeenkomsten georganiseerd. Daarnaast is een gecombineerde vergadering van Stuurgroep met Adviesgroep georganiseerd. Ook zijn gesprekken gevoerd met de individuele leden van de Adviesgroep over hun rol in de samenwerking. In juni zijn 2 digitale vragenuurtjes georganiseerd voor inwoners en raadsleden over de uitvoering van de RES. Ook het thema netschaarste kwam hier volop aan bod. Verder is informatie gedeeld via nieuwsbrieven en social media. Er is input geleverd aan de Omgevingsagenda en in het traject NOVI De Peel. In Asten is, als pilotcasus vanuit het Nationaal Programma RES, een gebiedsverkenning uitgevoerd, waarbij gezocht is naar kansen voor meervoudig ruimtegebruik in een agrarisch gebied. Er vindt regelmatig overleg plaats met Brainport Development om koppelingen te leggen tussen gemeenten en innovatieve projecten. Ook is de link gelegd naar de landelijke Topsector Energie.

Voor het thema arbeidsmarkt werken we samen met Brainport Development en de arbeidsmarktregio’s Zuidoost-Brabant en Helmond-De Peel. Aangezien het personeelstekort een breder vraagstuk is, sluiten we aan bij de daar lopende initiatieven. Vanuit MRE is deelgenomen aan diverse bijeenkomsten van de onderzoeksprojecten MARET/EXPLORE en SPRONG. Ook zijn interviews gegeven aan studenten. Op het congres Energy Now van de TU/e is in samenwerking met JongRES een workshop gegeven. Mensen en middelen

17

Mobiliteit incl. GGA Opgave Samenwerkingsakkoord 2019-2022 Onze regio blijft economisch groeien en daarmee neemt de druk toe op ons mobiliteitssysteem. Een goede bereikbaarheid is een cruciale randvoorwaarde voor economische bedrijvigheid in onze regio en voor het dagelijks leven van onze inwoners en bezoekers. Snelle en betrouwbare aan- en afvoer van goederen is een belangrijke vestigingsplaatsfactor voor het bedrijfsleven, evenals zonder belemmeringen reizen tussen woon- en werkbestemming. Ons doel is het verbeteren en slimmer gebruiken van de modaliteitsnetwerken, en tegelijk de negatieve effecten van mobiliteit aanpakken, zoals geluidsoverlast, energieverbruik, luchtverontreiniging, ongevallen, ruimtebeslag en files. Verplaatsingen gaan over gemeentegrenzen heen. In Zuidoost-Brabant werken we daarom al decennia lang samen aan de bereikbaarheid. Bereikbaarheid is op alle schaalniveaus van belang. Van intercontinentaal tot de “last mile”, en alles daartussen. We willen dat er wat te kiezen is, bijvoorbeeld tussen fiets, openbaar vervoer of auto. In vakjargon is dat een ‘co-modaal vervoersnetwerk’. Zo werken we aan co-modaal reizen in de regio. De reiziger staat daarbij centraal. De reiziger kan kiezen om te reizen op de manier en op het tijdstip dat hem/haar het beste past.

Hiervoor optimaliseren wij de verschillende mobiliteitsnetwerken en maken we een uitwisseling tussen netwerken mogelijk. Uitstekende reisinformatie helpt bij het kiezen. Voor co-modaliteit moeten we veel partijen bij elkaar brengen en goed laten samenwerken. Opgave Werkprogramma 2022 Verbinding Brainport met economische hoofdcentra (nationaal en internationaal) ▪ ▪ ▪ ▪

Belangen van de hele regio worden op het gebied van Mobiliteit door de wethouders zo goed mogelijk ingebracht bij projecten en programma’s die een bijdrage kunnen leveren aan het realiseren van onze ambitie. Samen met bedrijven, onderwijs-en kennisinstellingen en andere organisaties onze regionale ambitie op het gebied van Mobiliteit realiseren. Sterke regionale betrokkenheid van de 21 deelnemende gemeenten. In samenwerking met Rijk en Provincie uitwerking geven aan de vervolgacties die voortvloeien uit de afspraken die zijn gemaakt tijdens het bestuurlijk MIRT-overleg.

Bereikbaarheid in de regio, met een slimme inzet van meerdere vervoersmodaliteiten en aandacht voor leefbaarheid, verkeersveiligheid en duurzaamheid en de koppelkansen met andere thema’s. ▪

Betere bereikbaarheid in de regio o o o

▪ ▪

Vaststellen regionaal fietsbeleid Problematiek rondom vrachtwagenparkeren in kaart brengen en werken aan oplossingen U-routes actualiseren

De Bereikbaarheidsagenda Zuidoost-Brabant 2017-2030 blijft inspelen op ontwikkelingen. Optimale benutting van de financieringsstromen vanuit Rijk en provincie voor het regionale mobiliteitssysteem, door:

18

o o

▪ ▪

Vaststellen Regionale mobiliteitsagenda (RMA) Actualiseren Regionaal Mobiliteitsprogramma (RMP)

Optimale inzet van de OV-concessie Zuidoost Brabant voor de bereikbaarheid van de regio Meer aandacht en inzet op verkeersveiligheid door: o

Op regionaal niveau wordt uitvoering geven aan het regionale uitvoeringsprogramma’s en op gemeentelijk niveau aan de gemeentelijke uitvoeringsprogramma’s

Doorontwikkelen van het regionaal mobiliteitssysteem ▪

Het gezamenlijk beeld op het regionaal mobiliteitssysteem doorontwikkelen (2030 en richting 2040). Dit in aansluiting op ruimtelijke visies vanuit de subregio’s en de drie regionale thema’s van de Metropoolregio Eindhoven. o

▪

Toekomstbeeld mobiliteit

Ontwikkelingen in het kader van het klimaatakkoord volgen en indien nodig vertalen naar een regionaal plan “Duurzame energie ten behoeve van mobiliteit”. o

Ondersteunen invoeren samenwerkingsmodel op basis van het advies van AEF (met o.a. krachtenbundeling, programmateam Bereikbaarheidsagenda)

Resultaten 2022 Een nieuwe samenstelling van het portefeuillehoudersoverleg (poho) mobiliteit In het poho mobiliteit van 8 september 2022 zijn voor de nieuwe bestuursperiode een voorzitter (Mathijs Kuijken, Bergeijk) en vicevoorzitter (Marcel Lemmen, Cranendonck) gekozen. Hiermee heeft het poho mobiliteit na de verkiezingen een start gemaakt voor de komende periode. In het poho mobiliteit van 30 november zijn afspraken gemaakt over de rolverdeling tussen voorzitter en vicevoorzitter. In grote lijnen komt het erop neer dat de voorzitter de voorman is van het poho en het gezicht naar buiten. De vicevoorzitter is opdrachtgever en bewaker van de interne processen en producten. Verbinding Brainport met economische hoofdcentra (nationaal en internationaal) De resultaten uit het BO-MIRT zijn besproken in het portefeuillehoudersoverleg (poho). Om de uitvoering te kunnen bekostigen, moeten financieringsafspraken gemaakt worden. Het proces om te komen tot een bekostigingsmethodiek is toegelicht in het poho. Eerder is er al afgesproken dat de wethouders zich inspannen om de Kortetermijnmaatregelen A2 randweg Eindhoven (KTM) gefinancierd te krijgen. Het proces om de gemeentelijke bijdrage voor de KTM te organiseren is in gang gezet. De agenda van SmartwayZ.NL staat standaard op de poho agenda.

Hierdoor kunnen de wethouders hun aandachtspunten meegeven aan de voorzitter die deelneemt aan het SmartwayZoverleg en kan de voorzitter een terugkoppeling geven van de uitkomst van het overleg.

19

Bereikbaarheid in de regio, met een slimme inzet van meerdere vervoersmodaliteiten en aandacht voor leefbaarheid, verkeersveiligheid en duurzaamheid en de koppelkansen met andere thema’s. Betere bereikbaarheid in de regio Hiervoor wordt gewerkt aan het opstellen van regionaal fietsbeleid. Het is niet gelukt om het document in 2022 geheel af te ronden en vast te laten stellen. Vaststelling vindt plaats in het tweede kwartaal van 2023. Vanuit het Regionaal Verkeerskundig Team wordt gewerkt aan een plan van aanpak voor het actualiseren van de U-routes. In 2023 wordt dit plan uitgevoerd. Bereikbaarheidsagenda Zuidoost-Brabant 2017-2030 blijft inspelen op ontwikkelingen Tijdens het poho mobiliteit zijn subsidieaanvragen voor projecten van de Bereikbaarheidsagenda vastgesteld. Ook is het jaarprogramma 2023 voor Brainport Bereikbaar met bijbehorende begroting besproken in het poho. De begroting is aangehouden en wordt besproken in het eerste poho van 2023. Optimale benutting van de financieringsstromen vanuit Rijk en provincie voor het regionale mobiliteitssysteem Voor 2023 wordt gebruik gemaakt van het RMA, dat in 2020 reeds is vastgesteld. Het RMP 2023 is eind 2022 vastgesteld tijdens de omgevingsdag. De definitieve financiering van de projecten wordt besproken in het eerste poho van 2023.

Meer aandacht en inzet op verkeersveiligheid Het concept Regionaal Uitvoeringsprogramma Verkeersveiligheid en de gemeentelijke uitvoeringsprogramma’s zijn gereed. Vaststelling ervan is voorzien in het tweede kwartaal van 2023. Doorontwikkelen van het regionaal mobiliteitssysteem Het gezamenlijk beeld op het regionaal mobiliteitssysteem doorontwikkelen (2030 en richting 2040) Hiervoor wordt een Toekomstbeeld Mobiliteit met bijbehorende agenda opgesteld. In het tweede kwartaal van 2023 wordt dit opgeleverd, waarna het proces doorlopen kan worden in de gemeenten om het document vast te stellen. Ondersteunen invoeren samenwerkingsmodel op basis van het advies van extern adviesbureau In het laatste poho van 2022 is ingestemd met het advies van een extern adviesbureau. Het poho heeft vervolgens een advies uitgebracht aan het DB van de MRE om een programmabureau op te richten voor mobiliteit. Dit advies is overgenomen door het DB. In 2023 wordt gewerkt aan het realiseren van een programmabureau.

20

Mensen en middelen

Samenwerking en strategie incl. Landgoed Gulbergen Opgave Samenwerkingsakkoord 2019-2022 Samenwerking en strategie 2022 was het 4e jaar van ons samenwerkingsakkoord en staat, naast de realisatie van het werkprogramma 2022, ook in het teken van het verkennen van nieuwe ontwikkelingen en het voeren van het debat hierover aan de voorkant met de 21 gemeenten. Door deze aanpak blijven we voldoende adaptief op onze gezamenlijke agenda en kijken we tijdig vooruit voor een regionale samenwerkingsagenda na 2022. Welke toekomstige opgaven komen op het collectief van ons als 21 gemeenten af en wat vraagt dit van de regionale samenwerking zijn de vragen die beantwoord zullen worden. Veel opgaven komen bij elkaar in de regio, vertalen zich daar in ruimteclaims en zijn soms conflicterend met andere ruimteclaims, waaronder die voor natuur, landbouw, water, energie, etc. Hoe verhouden al die ruimteclaims zich tot elkaar en hoe kunnen ze zodanig worden samengebracht dat er samenhang optreedt, lokaal, regionaal en nationaal? Deze ontwikkeling past tevens bij het uitlijnen van een lange termijnagenda die ook zijn samenhang heeft met de doorontwikkeling van bijvoorbeeld de regionale ontwikkeldagen van Zuidoost-Brabant waar, in de vorm van een omgevingsagenda, veel van bovenstaande zaken bijeen komen.

Ook vanuit de verschillende ministeries wordt in toenemende mate gekeken naar opgaven in relatie tot een regionaal schaalniveau. “Als partner kan het Rijk financieel bijdragen aan regionale initiatieven, wetten en regels die in de weg zitten herzien en beleidsinstrumenten beter afstemmen. Om regionale eigenheid en de perspectieven van inwoners recht te kunnen doen,” aldus Jan-Kees Goet, secretaris-generaal van het ministerie van LNV. Deze wijze van sturing vanuit het ministerie wordt ook gekoppeld aan een wijze van verantwoording via een verbinding tussen CBS en PBL middels de Brede welvaartsmonitor. Een instrument welke we voor de regio in 2020 hebben ingezet. Deze ontwikkelingen vragen om niet alleen de regio maar daarbinnen ook alle 21 gemeenten vanuit een verbindende lange termijnagenda met 1 verhaal van de regio goed te blijven positioneren. Als Metropoolregio van 21 ambitieuze gemeenten investeren we actief in het positioneren van onze regio aan de diverse bestuurstafels, zowel provinciaal als landelijk. We spelen bewust en pro-actief in op de programma’s van Brainport, provincie, Rijk en Europa. Hiermee versterken we onze strategische positie voor de lange termijn. En maken we gebruik van de mogelijkheden die de realisatie van onze ambities kunnen versnellen.

21

Landgoed Gulbergen Op Landgoed Gulbergen lopen twee, min of meer, afzonderlijke trajecten. Allereerst de prenazorg; Het realiseren van de eindafwerking, pre-nazorg en het op een milieutechnisch verantwoorde wijze overdragen van de gesloten stortplaats aan de provincie voor eeuwigdurende nazorg. De stortplaats kan worden overgedragen aan de provincie als het Nazorgplan gereed is. Dan kan de eindinspectie door de provincie worden ingezet waarna overdracht kan gaan plaatsvinden. Het tweede traject op Landgoed Gulbergen is de ontwikkeling van het Landgoed tot een aantrekkelijk toeristisch en recreatief gebied met een sterke groene geleding en duurzame uitstraling, met aandacht voor het hoge ijkpunt van de stortplaats in de regio en passend binnen de Brainport-ambitie van de regio. Nu de Metropoolregio weer volledig eigendom heeft van dit gebied wordt er nagedacht over een nieuwe invulling daarvan. Samen met de grondgebied gemeenten Nuenen en Geldrop-Mierlo wordt gewerkt aan het nieuwe toekomstperspectief van deze ontwikkeling. Hiervoor zullen alle stakeholders in het gebied op gepaste wijze en momenten worden betrokken. Opgave Werkprogramma 2022 Samenwerking en strategie Borgen actieve deelname gemeente in regionale samenwerking door: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Versterken betrokkenheid rol gemeenteraden (o.a. via Raadstafel21). Kennismakingsprogramma Regionale samenwerking voor gemeenteraadsleden en collegeleden van de 21 gemeenten. Doorontwikkeling samenwerkingscultuur vanuit onderscheidende principes en eigenaarschap. Tijdig opleveren van ‘reguliere’ P&C-cyclus: bestuursrapportages, jaarrekening, kadernota en begroting, volgens de normale planning. Voorbereiden en organiseren van poho’s, DB’s, AB’s, Metropoolconferenties. Integraal regionale bestuurdersconferentie in aanloop naar het nieuwe samenwerkingsakkoord.

Verkennen, verbinden en agenderen regionale opgaven door: ▪ ▪ ▪

Proces doorontwikkeling Samenwerkingsakkoord 2023-2026. Kennisontwikkeling via o.a. masterclasses, gesprekstafels, regionale debatten op bovenlokale en regionaal relevante thema’s/ opgaven. Opstarten verkenning (bestuurlijk én ambtelijk) via welke werkwijze het perspectief Brede Welvaart op de thema’s binnen de regionale agenda verbonden kan worden. Daarbij 2022 gebruiken om dit ‘werkenderwijs’ toe te passen in aanloop naar het nieuwe samenwerkingsakkoord.

Versterken bovenregionale positionering door: ▪

Investeren op bovenregionale positionering en versterken van regionale slagvaardigheid door versterken netwerk naar: omliggende regio’s, Provincie Noord-Brabant, Rijk (o.a. ministeries BZK, LNV) en VNG.

Gulbergen Prenazorg - milieutechnisch verantwoord beheren van de stortplaats, totdat het moment dat deze kan worden overgedragen aan de Provincie voor eeuwigdurende nazorg. De stortplaats kan worden overgedragen aan de Provincie als het Nazorgplan gereed is. Dan kan de eindinspectie door de Provincie worden ingezet, waarna overdracht kan gaan plaatsvinden.

22

Ontwikkelen van het Landgoed - tot een aantrekkelijk toeristisch en recreatief gebied met een sterke groene geleding en duurzame uitstraling, met aandacht voor het hoge ijkpunt van de stortplaats in de regio en passend binnen de Brainport-ambitie van de regio. Resultaten 2022 Samenwerking en strategie Algemeen Met elkaar hebben we de beoogde resultaten geboekt, zoals verwoord in het huidige samenwerkingsakkoord. En we zijn erin geslaagd om van onder op een nieuw conceptsamenwerkingsakkoord voor de komende periode voor te leggen aan gemeenten. 2022 is ook het jaar waarin de opgaven, die op de regio afkomen allesbehalve zijn afgenomen. In de afgelopen maanden hebben de regionale opgaven zich scherp afgetekend als gevolg van deze groei of beter schaalsprong, die de gehele regio raakt. Het is, meer dan ooit, zaak om een been bij te zetten om alle ontwikkelingen en bijkomende groei “in goede banen” te leiden. Daarvoor is parallel aan het werkprogramma op verzoek van alle gemeenten via het Algemeen Bestuur een stevige additionele inspanning geleverd op de schaalsprong (i.r.t. Wonen, werken, mobiliteit). Om de groei van bedrijvigheid en talent te huisvesten en tegelijk een aantrekkelijk woon- en leefklimaat te blijven bieden voor alle inwoners van onze regio is een heuse ruimtelijke schaalspong nodig op het vlak van wonen, werken en mobiliteit.

Waarbij er net zo’n stevige inspanning nodig is op de sociaal-maatschappelijke impact. En dat heeft ook gevolgen voor de regionale samenwerking en het nieuwe samenwerkingsakkoord. Het vraagt ook om aandacht voor een goede balans, voor een gezonde groei met oog voor het welzijn voor iedereen. Het perspectief van brede welvaart zetten we daarom centraal. Onze regionale focus ligt hierbij primair op het gezamenlijk en programmatisch organiseren en in gang zetten van oplossingen voor de urgente opgaven in, en kwaliteitsverbetering van de fysieke leefomgeving. Kennismakingsprogramma nieuwe gemeenteraadsleden en collegeleden na gemeenteraadsverkiezingen ▪

Kennismakingsprogramma bestaande uit verschillende onderdelen: o Magazine 21 met behaalde resultaten; o Nieuwsbrieven; o Masterclass regionale samenwerking; o Regioconferentie (8 juni 2022); o Vastgesteld ambitiedocument; o Concept-samenwerkingsakkoord “In goede banen”; o (Digitale) informatiebijeenkomsten begroting; o Gezamenlijk felicitatiekaartje voor nieuwe raadsleden namens de 4 GR-en; o Excursie Samen de regio in.

Proces om te komen tot een nieuw samenwerkingsakkoord ▪ ▪ ▪

▪

Unaniem vastgesteld Ambitiedocument “Balans in economische groei” in Algemeen Bestuur 23 februari 2022. Integrale (ambtelijke) werksessies – uitwerking ambitiedocument. Verbinding op parallelle ontwikkelingen: o Brainportbid voorbij Mainportstatus; o Regionale ontwikkelstrategie; o Landelijke ontwikkelingen, zoals energieschaarste, stikstof en ruimtelijke ordeningsbrief; o Strategische agenda Brainport. Bouwstenennotitie 27 juli 2022.

23

▪ ▪

Metropoolconferentie 5 oktober 2022. Collegebijeenkomst (2 november).

Inrichten en organiseren perspectief brede welvaart op regionaal samenhangende thema’s ▪

▪ ▪ ▪ ▪

Verdieping vanuit Brede welvaartsmonitor binnen thema’s en als perspectief door: o Uitwerking Streefbeeld aan de hand van brede welvaartsindicatoren; o Verkenning tot denk-/handelingskader op integraliteit; o Verdiepende dialogen/ interviews met stakeholders. Perspectief brede welvaart als leidend perspectief toepassen bij proces samenwerkingsakkoord. Aanhaking aan Nationaal Netwerk Brede Welvaart (CBS, PBL, BZK, SCP, EZ, LNV, Pon/Telos); Werksessie(s) bij provinciaal symposium Brede Welvaart; Verbinding op aanvraag regiodeal.

Regionale kennisontwikkeling op bovenlokale opgaven via masterclasses, gesprekstafels, regionaal dialogen ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Masterclass regionale samenwerking. Werksessie met portefeuillehouders over de inhoudelijke opgaven 2022-2026. Online informatiebijeenkomst schaalsprong Brainport. Masterclass schaalsprong-mobiliteit (verdiepend gesprek in Raadstafel21). Masterclass strategische agenda Brainport mobiliteitspakket 1,6 miljard (hybride met Raadstafel21).

Afstemming en coördinatie gezamenlijke inzet van de regio als één geheel via de Omgevingsagenda Zuidoost-Brabant op Omgevingsdagen ▪ ▪ ▪

Borgen ontwikkellijnen Omgevingsagenda Zuidoost-Brabant in regionale samenwerking (duurzame schaalsprong Brainport, nieuwe balans landelijk gebied). Afspraken regionale ontwikkelstrategie Zuidoost-Brabant. Omgevingsdag 21 december 2022.

Intensiveren en versterken betrokkenheid gemeenteraden/Raadstafel21 ▪ ▪ ▪

Raadstafel21. Gemeenteraadsleden worden actief betrokken bij het ophalen van input voor het samenwerkingsakkoord via verschillende (Regio-)conferenties. Lokale gesprekken op basis van bouwstenennotitie (raad <-> college van B&W).

Landgoed Gulbergen Overdracht stortplaats aan Provincie Noord-Brabant De stortplaats kan pas worden overgedragen als er een door de provincie goedgekeurd Nazorgplan ligt. Met de provincie is een nieuwe procesmanager aangesteld die de voortgang van het proces ten aanzien van het Nazorgplan begeleidt en bewaakt. Ontwikkeling van gebied Landgoed Gulbergen Eind 2020 heeft de Metropoolregio Eindhoven de totale eigendom verworven van de gronden in Landgoed Gulbergen. Begin 2021 is gestart, samen met de gemeenten Geldrop-Mierlo en Nuenen c.a. om de kaders en randvoorwaarden voor de ontwikkeling van het gebied in kaart te brengen. Deze kaders en