17a. bijlage Lokale Inclusie Agenda 2023-2026

Lokale Inclusie Agenda Werken aan een inclusiever Someren

Inhoudsopgave 1. Inclusie in Someren

3 3 3 3

2. De Lokale Inclusie Agenda

4 4 4 4 4 4 4 4 4 5 5 5 5 5 5 6 6 6 6 6 6 6

3. Klankbordgroep

7 7 7 7 7 7

1.1 Niets over ons, zonder ons 1.2 Visie gemeente Someren 1.3 Dankjewel aan de deelnemers

2.1 Thema: werk en inkomen a. Inclusief werkgeverschap 2.2 Thema: Fysieke leefomgeving b. Inclusieve verkeersplannen c. Verbeteren Allemansroutes d. Een inclusief centrum in Someren e. Verbeteren toegankelijkheid publieke gebouwen f. Onderhoud openbare ruimte g. Promoten BuitenBeter App 2.3 Thema: Welzijn, gezondheid & ondersteuning h. Ondersteuningsmogelijkheden en lotgenoten contact. 2.4 Vrije tijd en vervoer i. Vervoersvoorzieningen j. Toegankelijke verkiezingen 2.5 Communicatie en dienstverlening k. Campagne inclusief Someren l. Bewustwording gemeentelijke organisatie m. Inclusieve brieven, teksten en video’s 2.6 Onderwijs en ontwikkeling n. Betrekken Jongeren o. Ouderbijeenkomst

3.1 Omschrijving Klankbordgroep Inclusie 3.2 Taken 3.3 Uitvoering 3.4 Randvoorwaarden 3.5 Vergoeding

2

1. Inclusie in Someren In Nederland wonen ongeveer 2 miljoen mensen met een beperking. Sommigen hebben een zichtbare beperking, zoals iemand in een rolstoel of iemand met een blindengeleidehond of taststok. Anderen hebben een onzichtbare beperking, zoals een licht verstandelijke beperking, dyslexie of autisme. In een inclusieve samenleving kunnen mensen met een beperking precies dezelfde dingen doen als mensen zonder beperking. Waar dit voor velen als vanzelfsprekend voelt, is dit nog niet voor iedereen het geval. Wonen en werken waar je wilt, winkelen in het centrum of even weg met het openbaar vervoer. Het vormt voor veel inwoners nog altijd een moeilijke opgave. In 2016 ratificeerde de Nederlandse Overheid het VN-verdrag over personen met een handicap. Kortgezegd: het VN-verdrag Handicap. Hierin staat welke rechten mensen met een beperking hebben. Iedere gemeente moet beleid maken om ervoor te zorgen dat alle inwoners gelijkwaardig mee kunnen doen. Dat staat in de Jeugdwet, de WMO en de Participatiewet. Ook in de gemeente Someren zijn wij al jaren aan de slag met inclusie. Wij noemen dit in Someren ook wel Allemansgemeente. Inclusie is een breed begrip. Daarom zijn wij als gemeente Someren breed met dit onderwerp aan de slag gegaan. Dit met als doel om meedoen voor mensen met een beperking op alle vlakken eenvoudiger te maken.

We streven hierbij naar een toegankelijke en inclusieve gemeente Someren. In stappen werken wij hiernaartoe. In de gemeente Someren gebruiken wij hiervoor de Lokale Inclusie Agenda (LIA).

3

1.1. Niets over ons, zonder ons ‘Niets over ons, zonder ons’ is een belangrijk uitgangspunt in het VN-verdrag. Dit betekent dat je mensen met een beperking moet betrekken wanneer je plannen gaat maken als het ook over hen gaat. In Someren hebben wij inwoners met een beperking nauw betrokken bij het opstellen van de Lokale Inclusie Agenda. Wij hebben veel gesprekken gevoerd met mensen met een beperking. De informatie uit deze gesprekken is de basis van de Lokale Inclusie Agenda.

1.2. Visie gemeente Someren

Someren wil een gemeente zijn waar het hebben van een beperking geen belemmering hoeft te zijn om op een volwaardige manier mee te kunnen doen met de maatschappij. Dit betekent dat we inwoners stimuleren en helpen om meedoen op alle vlakken makkelijker te maken. Hierbij vinden wij het belangrijk dat inwoners zelf regie houden op hun leven. Maar we willen ook als gemeente samen met inwoners, maatschappelijke instellingen en ondernemers tot oplossingen komen voor problemen die zij vaak ervaren.

1.3. Dankjewel aan de deelnemers

Wij willen alle inwoners die hebben bijgedragen aan het maken van de LIA hartelijk bedanken. Zonder hun hulp hadden wij de LIA niet kunnen maken. Wij bedanken hen voor de tijd en energie die zij hierin hebben gestoken.

2. De Lokale Inclusie Agenda De Lokale Inclusie Agenda is een actiepuntenlijst waaraan de gemeente Someren de komende 4 jaar gaat werken. Met de Lokale Inclusie Agenda werken wij stap voor stap naar een inclusief Someren. De Lokale Inclusie Agenda is ingedeeld in thema’s. In de bijlage staat het complete activiteitenoverzicht met de planning en de kosten.

2.1 Thema: Werk en inkomen a. Inclusief werkgeverschap Zeggen betekent ook doen. Willen wij als gemeente Someren een inclusieve samenleving promoten, dan moeten wij ook als gemeentelijke organisatie inclusiever zijn. De komende tijd gaan wij daarom inclusiever werven en investeren wij in meer bewustwording over de voordelen van inclusief werkgeverschap. Op deze manier hopen we het aandeel van mensen met een arbeidsbeperking binnen de gemeentelijke organisatie te vergroten.

2.2 Thema: Fysieke leefomgeving Fysieke toegankelijkheid is een belangrijke voorwaarde om goed deel te kunnen nemen aan de maatschappij. Voor lang niet iedereen in de gemeente Someren is fysieke toegankelijkheid vanzelfsprekend. Denk hierbij aan mensen die niet kunnen lopen, slechtziend zijn of een chronische ziekte hebben. Met name voor deze mensen is het belangrijk om te zorgen voor een toegankelijke fysieke omgeving. Dit willen wij gaan bereiken door in te steken op de volgende punten: b. Inclusieve verkeersplannen Voordat wij aanpassingen in de openbare ruimte gaan uitvoeren betrekken wij ervaringsdeskundigen bij het opstellen en verbeteren van onze verkeersplannen. De inzet van ervaringsdeskundigen is onmisbaar. Zij weten als geen ander waar de problemen op het gebied van toegankelijkheid liggen. We betrekken ze al in een vroeg stadium bij het ontwerp om later extra kosten te voorkomen. Daarnaast gaan wij onze normtekeningen voor de inrichting openbare ruimte laten toetsen op toegankelijkheid. 4

c. Verbeteren Allemansroutes De gemeente Someren kent 7 verschillende Allemansroutes. Deze wandelroutes horen geschikt te zijn voor iedereen: of je nu een kinderwagen gebruikt, of wanneer je in een rolstoel zit. Inmiddels is gebleken dat deze routes niet (meer) voor iedereen even toegankelijk zijn. Inmiddels worden de Allemansroutes weer voor iedereen toegankelijk gemaakt. d. Een inclusief centrum in Someren Het centrum van Someren gaat op de schop. Dit is een mooie kans om ook te gaan werken aan een toegankelijk centrum voor iedereen. Daarom is inclusie een vast onderdeel binnen het complete project centrumplan. e. Verbeteren toegankelijkheid publieke gebouwen Onze publieke gebouwen zijn getoetst op toegankelijkheid. Hieruit zijn verschillende verbeterpunten gekomen. De komende tijd gaan we met de rapportages aan de slag om de toegankelijkheid van onze publieke gebouwen stap voor stap te verbeteren. We willen hierbij, binnen de huidige budgetten, knelpunten oplossen. Noodzakelijke grotere aanpassingen worden zo veel mogelijk tijdens groot onderhoud of ver-/ nieuwbouw meegenomen. Wij richten ons hierbij de komende tijd op de volgende locaties: 1. Het gemeentehuis 2. Theater de Ruchte 3. Gemeenschapshuis De Bunt 4. Gemeenschapshuis De Weijers 5. Gemeenschapshuis De Einder 6. Gemeenschapshuis De Vurherd 7. De bibliotheek f.

Onderhoud openbare ruimte In de herfst- en winterperiode is er regelmatig overlast door blad- en sneeuwval. Mensen met een fysieke beperking hebben hier nog meer hinder van. Daarom maken wij afspraken met de uitvoeringsdienst om tijdens deze omstandigheden extra aandacht te besteden aan het schoonhouden van invalide parkeerplaatsen en bushaltes.

g. Promoten BuitenBeter App Losliggende stoeptegels, gaten in de weg, wie kent het niet. Hinderlijk voor iedereen, maar vaak een groot obstakel voor mensen in een rolstoel, scootmobiel of met een rollator. Inwoners kunnen onveilige situaties via de website of telefoon melden bij de gemeente. Ook maakt de gemeente gebruik van de BuitenBeter App. Het is belangrijk dat problemen in de openbare ruimte daar zo veel mogelijk worden gemeld. Dit zorgt ervoor dat deze problemen kunnen worden aangepakt. Wij richten ons vooral op het promoten van de BuitenBeter App, maar ook de andere mogelijkheden tot melden worden niet vergeten.

2.3 Thema: Welzijn, gezondheid & ondersteuning h. Ondersteuningsmogelijkheden en lotgenoten contact. Voor mensen met een beperking is het vaak niet vanzelfsprekend om te gaan sporten of samen met anderen leuke dingen te doen. Ook hebben inwoners met een beperking het financieel vaker moelijker dan inwoners zonder beperking. Uit inwonersbijeenkomsten is gebleken dat het vaak onduidelijk is welke ondersteuningsmogelijkheden er zijn. Denk hierbij aan ondersteuning bij financiële zaken, zorg en aangepast sporten. Ook geven inwoners met een beperking aan het gevoel te hebben er alleen voor te staan. Ze kennen weinig lotgenoten en weten niet bij wie zij aan moeten kloppen voor ondersteuning. Wij gaan daarom deze ondersteuningsmogelijkheden beter bekendmaken. Ondanks dat er al veel aandacht aan deze ondersteuningsmogelijkheden wordt besteed is dit nog niet bij iedereen bekend. Daarom richten wij onze communicatie meer op mensen met een beperking, zodat straks iedereen weet welke mogelijkheden tot ondersteuning er zijn. Tot slot zorgen wij voor een grotere bekendheid van onze dorpsondersteuners en gezins-en jongerencoaches. Meer aandacht voor: • Financiële ondersteuning • Uniek Sporten • Stichting zelfhulp netwerk • Stichting door en voor • Gezins- en jongerencoaches • Dorpsondersteuners

5

2.4 Vrije tijd en vervoer i. Vervoersvoorzieningen Voor mensen met een beperking is het gebruik van vervoer niet vanzelfsprekend. Vaak is deze groep inwoners afhankelijk van speciale vervoersvoorzieningen. Denk aan vervoer via Taxbus of leerlingenvervoer. Taxbus vervoer kwam tijdens gesprekken met inwoners regelmatig als knelpunt naar voren. Om onduidelijkheid weg te nemen en kleinere knelpunten op te lossen gaat Taxbus informatiebijeenkomsten organiseren. De algemeen geldende afspraken blijven wel zoals ze zijn, ondanks deze bijeenkomsten. Er wordt bekeken of voor leerlingenvervoer dergelijke bijeenkomsten ook gewenst zijn. Ook het gebruik van het reguliere openbaar (bus) vervoer in Someren kwam als knelpunt naar voren. Daarom gaan wij met hen het gesprek aan om te streven naar een inclusiever OV voor al onze inwoners. In Someren gaan we aan de slag met de pilot ‘slimme mobiliteit’. Met deze pilot streven we naar een breder inclusief aanbod van vervoersoplossingen. Ook willen wij de bekendheid met verschillende vervoersoplossingen binnen Someren vergroten. j. Toegankelijke verkiezingen Het organiseren van toegankelijke verkiezingen wordt landelijk en lokaal steeds beter opgepakt. Maar ook voor de komende vier jaar moet hier extra aandacht voor blijven. Hierbij wordt gestreefd naar toegankelijke en voor iedereen begrijpbare partijprogramma’s.

Ook de organisatie rondom de stembureaus blijft aandacht krijgen. We streven ernaar dat stemmen voor iedereen toegankelijk wordt binnen de mogelijkheden van de kieswet.

2.5 Communicatie en dienstverlening Een inclusieve gemeente start met bewustwording: mensen met een beperking worden vaak anders aangesproken dan mensen zonder beperking. Ook houden we in het dagelijkse leven vaak onbewust onvoldoende rekening met mensen met een beperking. Denk hierbij aan hoe winkeliers hun winkels inrichten of reclameborden op de stoep plaatsen. Of aan niet toegankelijke toiletvoorzieningen in de horeca. Ook inwoners kunnen hun bijdrage leveren. Bijvoorbeeld door voldoende ruimte vrij te houden wanneer je oud papier op de stoep plaats of je fiets parkeert. Bewustwording blijft daarom een belangrijk thema. Ook gaan wij er voor zorgen dat informatie en communicatie vanuit de gemeente Someren toegankelijker wordt voor inwoners met een beperking. Hier zijn wij nu al mee bezig. Zo worden bijvoorbeeld de websites die de gemeente Someren beheert al getoetst op toegankelijkheid. De komende 4 jaar gaan wij ons richten op de volgende punten: k. Campagne inclusief Someren

Pas wanneer bedrijven, horeca, sportverenigingen, scholen en bijvoorbeeld winkels bewust zijn wat een inclusieve samenleving inhoudt, kunnen we samen stappen zetten om deze te realiseren. Als gemeente hebben wij hier niet direct invloed op. Wij kunnen bijvoorbeeld winkeliers niet verplichten hun winkel op een bepaalde manier in te richten. Wel kunnen wij onze visie op inclusie kenbaar maken, het gesprek aangaan en netwerkpartners wijzen op het belang van inclusiviteit. l. Bewustwording gemeentelijke organisatie

Veel ambtenaren zijn al aan de slag met inclusie op veel verschillende terreinen. Je kan denken aan verkeer, vergunningen en bij publiekszaken. Toch kan dit nog een stuk beter. De komende periode gaan we hier extra in investeren. We betrekken alle teams van de gemeente bij de beleidsvorming over inclusie. Ook bekijken we waar de belangrijkste raakvlakken zitten met het dagelijks werk. We promoten hierbij het gebruik van de persona’s over inwoners uit Someren met een beperking. We richten ons op de toegankelijkheid van dienstverlening om onze inwoners zo goed mogelijk van dienst te zijn. Hiervoor gaan wij interne trainingen organiseren. Deze trainingen worden georganiseerd voor ambtenaren die rechtstreeks in contact staan 6

met de inwoners. Hoe ga ik bijvoorbeeld om met iemand die een verstandelijke beperking heeft of met iemand die laaggeletterd is? Of hoe help ik iemand met een visuele beperking de weg te vinden? Daarnaast laten we ambtenaren zelf ervaren hoe het is om te leven met een beperking. Doel is dat: 1. De medewerker de knelpunten beter begrijpt. 2. Hij/zij zich openstelt voor inwoners met een beperking. 3. De medewerker bij klantcontacten de benodigde tijd voor de inwoner met een beperking neemt. Voor deze medewerkers organiseren we ervaringsparcoursen. Daarbij wordt het hebben van een beperking nagebootst, wat zorgt voor betere bewustwording. m. Inclusieve brieven, teksten en video’s Wij gaan er voor zorgen dat onze brieven, teksten, uitnodigingen en video’s toegankelijker worden. Dit doen wij onder andere door ervaringsdeskundigen regelmatig onze teksten te laten beoordelen. Daarnaast gaan wij aan de slag met het aanpassen van standaardteksten in begrijpelijke taal. Ook gaan wij onze medewerkers scholen in het schrijven van toegankelijke brieven en gaan we onze video’s ondertitelen.

2.6 Onderwijs en ontwikkeling n. Betrekken jongeren Wij vinden het belangrijk dat ook jongeren mee kunnen doen, ongeacht achtergrond of situatie. Wij willen dat iedere jongere dezelfde kansen krijgt. Ook willen wij weten wat er bij jongeren speelt op thema’s als inclusie, alcohol, drugs, eenzaamheid en participatie. Het is lastig jongeren te betrekken bij gemeentelijk beleid. Daarom gaan wij laagdrempelig met jongeren in gesprek. Dit doen wij door regelmatig bij hen op de koffie te gaan bij het Inspiratielab in Someren. o. Ouderbijeenkomst Ook voor onze jongste inwoners met een beperking is het belangrijk om betrokken te worden bij lokale activiteiten zoals bijvoorbeeld activiteiten rondom Sinterklaas en Koningsdag. Vaak worden zij echter vergeten doordat zij buiten de wijk of dorp naar school (speciaal onderwijs) gaan. Ook de ouders voelen zich vaak alleen. Ouders van deze kinderen zouden graag in contact komen met andere ouders die in een vergelijkbare situatie zitten. De gemeente gaat hen daarbij helpen door een ouderbijeenkomst te organiseren.

3. Klankbordgroep 3.1. Omschrijving klankbordgroep inclusie Ook bij de uitvoering van de Lokale Inclusie Agenda willen wij de mensen om wie het gaat betrokken houden. Daarom wordt er een klankbordgroep inclusie opgericht. De klankbordgroep inclusie bestaat uit ongeveer 10 personen met een beperking die wonen in de gemeente Someren. Het is een vaste groep mensen die zich wil inzetten om Someren een nog fijnere gemeente te maken om te wonen en leven voor mensen met een beperking. Deelnemers van de klankbordgroep nemen hun eigen ervaring mee en proberen ook te denken namens een bredere groep mensen met een beperking. Idealiter is het een gemengd gezelschap van mensen met verschillende type beperkingen en van verschillende leeftijden. De opzet en werkwijze zoals hier beschreven is samen met (potentiële) deelnemers bepaald. 3.2 Taken De klankbordgroep inclusie heeft de volgende taken: a. Bewaken van de voortgang van de LIA. b. Signaleren ‘nieuwe’ knelpunten voor mensen met een beperking en terugkoppelen wat goed gaat. c. Tussentijds meedenken en/of testen als er concrete vragen zijn. (op verzoek vanuit gemeente) 3.3 Uitvoering • 4 Keer per jaar klankbordgroep bespreking • Als er tussentijds concrete vragen zijn van de gemeente worden die via de klankbordgroep uitgezet. Afhankelijk van het vraagstuk, kunnen dan ook (eenmalig) andere inwoners aansluiten.

3.4 Randvoorwaarden • Voldoende deelnemers (ongeveer 10 personen). • Minimaal 5 aanwezigen per bespreking. • Een deelnemer is in principe 4 jaar lid van de klankbordgroep. Deze termijn kan met nog 1 maal 4 jaar worden verlengd. • Beschikbaarheid van collega’s die inhoudelijk betrokken zijn bij actiepunten uit de LIA. • Indien nodig extra voorzieningen om het

7

• • • • • • •

mogelijk te maken voor deelnemers om mee te kunnen doen aan de klankbordgroep (denk aan tolk, ringleiding en rolstoeltoegankelijke locatie). 1 Week voorafgaand aan elke bespreking wordt de agenda plus relevante stukken gedeeld met de klankbordgroep. 1 Dag voor elke bespreking volgt een herinnering via de mail. Na elk klankbordgroep overleg worden de notulen verstuurd. Er wordt een appgroep met daarin de leden van de klankbordgroep aangemaakt. Klankbordgroep besprekingen vinden in principe vroeg in de avond plaats (19:00 -21:00 uur). Na iedere bespreking wordt een nieuwe datum geprikt. Deelnemers van de klankbordgroep worden uitgenodigd bij de raads/ commissievergaderingen waar de LIA wordt behandeld.

3.5 Vergoeding • De klankbordgroep ontvangt 2x per jaar een bedankje vanuit de gemeente voor hun inzet.

www.someren.nl