12b Concept Werkprogramma 2022 aangepast 14 december 2021
Tekst van het document
n Q3/Q4 n Q2
Waterschappen Aa en Maas en De Dommel
Waterschappen Aa en Maas en De Dommel, Enexis, Overige betrokken stakeholdersorganisaties
n Q1-Q4
n Provincie Noord Brabant,
n Q2-Q4
n Nationaal Programma RES;
Lokale energiecoöperaties Provincie Noord Brabant; ODZOB. n Doorlopend
n Provincie Noord Brabant,
Waterschappen Aa en Maas en De Dommel
* naast gemeenten en MRE
Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven
29
WAT DOEN WE HIERVOOR?
RICHTINGGEVENDE DOCUMENTEN
ORGANISATIE VAN DE SAMENWERKING
Gemeenten n Aansturing RES-proces via Poho energietransitie, Stuurgroep RES en Programmateam RES. n Deelname aan thematische werkgroepen en projecten. n Zorgen voor de verbinding tussen de regionale RES-werkgroepen en lokaal beleid en uitvoering, inclusief het betrekken en aanhaken van de interne organisaties en gemeenteraden. n Organiseren van het lokale gesprek met inwoners.
Samenwerkingsakkoord 2019-2022, Klimaatakkoord, RES MRE 1.0, Samenwerkings- en uitvoeringsprogramma RES 2022-2023; Omgevingswet/ Omgevingsvisies (landelijk, provinciaal en gemeentelijk), Streefbeeld Landelijk Gebied, provinciale Visie Klimaatadaptatie en Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie ZuidNederland.
Ten behoeve van het RES-proces is een bestuurlijke Stuurgroep ingericht, waarin de regiogemeenten, provincie, waterschappen en Enexis vertegenwoordigd zijn. De leden van de Stuurgroep RES vervullen een schakefunctie naar de eigen subregio c.q. organisatie. De verbinding met alle gemeenten vindt plaats via het Portefeuillehoudersoverleg energietransitie. De Stuurgroep stuurt een Programmateam RES aan, waarin dezelfde partijen ambtelijk zijn vertegenwoordigd. In de thematische / inhoudelijke werkgroepen werken de gemeenten, provincie, Enexis, waterschappen en ODZOB samen aan de bouwstenen voor de RES. Periodiek kunnen de leden van de Adviesgroep RES MRE aansluiten bij de Stuurgroep RES. In deze Adviesgroep RES nemen de georganiseerde stakeholders deel. Stakeholders en inwoners worden daarnaast betrokken via werkateliers en inloopbijeenkomsten.
Team MRE n Procesrol: coördineren, organiseren en regisseren van het RES-proces, waaronder: - De afstemming tussen de Stuurgroep RES, Programmateam RES en inhoudelijke werkgroepen vanuit doel en focus van de RES. - Zorgen voor verbinding tussen het RES-proces en de (medewerkers van) gemeenten, provincie, waterschappen en Enexis. - Ondersteuning in de verbinding tussen het RES-proces en externe stakeholders. - Het signaleren van knelpunten en zo nodig opschalen. - Vinger aan de pols houden totaalplanning. n Organisatie besteding landelijke middelen t.b.v. het proces van de RES (decentrale uitkering), inclusief projectadministratie, financiële administratie (incl. opdrachtverstrekking externen) en verantwoording. n Identificeren en borgen van kansen voor energietransitie in de thema’s transitie landelijk gebied, mobiliteit en economie. - Onderhouden (algemene) contacten met externe partijen. - Onderhouden en benutten netwerk met provincie, Rijk en Europa, onder andere door deel te nemen aan het bestuurlijke en ambtelijke Brabantbrede RES-overleg
Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven
30
THEMA ENERGIETRANSITIE I HOOFDOPGAVE 2
Versnellen van de energietransitie door het verbinden van partijen WAT WILLEN WE BEREIKEN? (RESULTATEN IN VOLGORDE VAN PRIORITEIT)
PERIODE
DIT DOEN WE MET*
n Afgestemde agenda’s tussen de 21 gemeenten, provincie en de 2 waterschappen op het
n Doorlopend
n Provincie Noord Brabant, Waterschappen
terrein van de RES/energietransitie.
Aa en Maas en De Dommel n Provincie Noord Brabant, Waterschappen
n Vastgesteld Samenwerkings- en uitvoeringsprogramma RES MRE 2022-2023 door de 21
n Q1
gemeenten, provincie en waterschappen. n Kennisniveau van gemeenten op het terrein van energietransitie op hoger niveau, door
middel van het organiseren van masterclasses en themabijeenkomsten. Informatie wordt gedeeld via het online platform Energiewerkplaats.nl. n Afstemming en samenwerking met de stakeholders in/via de Adviesgroep RES MRE. Zij geven gevraagd en ongevraagd advies aan de Stuurgroep RES. n Optimale behartiging van de belangen van gemeenten en stakeholders op het terrein van
n Doorlopend
n Doorlopend
n Doorlopend
energietransitie (bij provincie, Rijk en Europa). Lobby voor financiering en ruimte in wet- en regelgeving. n Verbinding gelegd tussen innovatieve pilots en gemeenten i.s.m. Brainport Development.
n Doorlopend
Om daarmee de in de Brainport Actieagenda opgenomen innovaties te versnellen en het realiseren van de doelen van de RES dichterbij te brengen. Voorbeelden zijn de innovatieve oplossingen die worden gezocht voor de beperkte netcapaciteit in de Kempen en de Peelgemeenten. Daarnaast kunnen gemeenten als launching customer optreden bij de uitrol van innovatieproducten. n Zorgen voor input voor de Omgevingsagenda Zuidoost-Brabant en gebiedsontwikkelingen
n Doorlopend
als NOVI De Peel. n Afstemming met arbeidsmarktregio’s en Brainport Development m.b.t. agendering
n Doorlopend
arbeidsmarkt en energietransitie. n Als ‘case study’/klankbordpartner deelnemen aan de volgende onderzoeksprojecten:
- MARET/EXPLORE, gericht op het verbeteren van de inrichting van governance en participatie. - SPRONG, gericht op het realiseren van ‘living labs’ in de regio op het gebied van circulaire economie (met als deelthema energietransitie). Brainport Smart District in Helmond is in beeld als één van de pilotprojecten.
Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven
n Meerdere jaarschijven
Aa en Maas en De Dommel, Enexis, Overige betrokken stakeholdersorganisaties n Provincie Noord Brabant, Externe expertise, incl. nationale Expertpool RES n Provincie Noord Brabant, Partners in de Adviesgroep: BMF (namens de ‘groene’ terreinbeheerders), ZLTO, vertegenwoordiging van lokale energiecoöperaties, vertegenwoordiging van woningcorporaties in de regio, JongRES (vertegenwoordiging jongeren), Statkraft (vertegenwoordiging projectontwikkelaars), VNO/NCW, Brainport Development, BOM, TU/e, Fontys. n Provincie Noord Brabant n Provincie Noord Brabant, Brainport Development, TU/e/Differ, Rijkswaterstaat, bedrijven. n Provincie Noord Brabant, Waterschappen Aa en Maas en De Dommel n Arbeidsmarktregio’s, Brainport Development n MARET/EXPLORE: Samenwerking tussen de provincies Groningen, Noord-Brabant, Overijssel, Zeeland en Zuid-Holland, NP RES en de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk onderzoek (NWO). SPRONG: Fontys Hogescholen, Avans Hogescholen, Brainport Development, Design Academy, VNO/NCW en de provincie Noord-Brabant.
* naast gemeenten en MRE
31
WAT DOEN WE HIERVOOR?
RICHTINGGEVENDE DOCUMENTEN
ORGANISATIE VAN DE SAMENWERKING
Gemeenten n Deelnemen aan bestuurlijke en ambtelijke overleggen. n Zorgen voor koppeling met lokale stakeholders en in verbinding brengen met de regio. n Samen met de lokale stakeholders ondersteunen en versnellen van initiatieven op het gebied van energietransitie.
Samenwerkingsakkoord 2019-2022, RES MRE 1.0, Samenwerkings- en uitvoeringsprogramma RES 2022-2023; Brainport Nationale Actieagenda, Omgevingswet/ Omgevingsvisies (landelijk, provinciaal en gemeentelijk), subsidieprogramma’s als Horizon 2020 en OPZuid.
In het bereiken van de CO2 reductie-opgave ligt een gezamenlijke verantwoordelijkheid en werken wij in een netwerk van partijen. Naast overheden zorgen we voor aanhaking van andere partijen/sectoren, zoals woningcorporaties, lokale energiecoöperaties, natuur- en milieuorganisaties, terreineigenaren, MKB, Rijkswaterstaat, jongeren (Jong RES) en kennisinstellingen. Structurele afstemming vindt plaats via de Adviesgroep RES MRE.
Team MRE n Zorgen voor afstemming van initiatieven en het verbinden van partijen die van belang zijn voor de energietransitie. n Zorgen voor verbinding tussen het RES-proces en de (medewerkers van) gemeenten, provincie, waterschappen en Enexis. n Lobby bij Rijk en provincie voor financiering en ruimte in wet¬ en regelgeving, onder andere via het voorleggen van randvoorwaarden bij de RES. n Zorgen voor verbindingen met en tussen gemeenten bij subsidies die een bijdrage kunnen bieden aan de realisering van de RES/energietransitie of innovaties. Input onderzoeksprojecten MARET/EXPLORE en SPRONG en zorgen voor verbinding met de regio.
32
Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven
7 | THEMA: TRANSITIE LANDELIJK GEBIED (TLG)
Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven
33
Inleiding, waarom doen we dit?
Welke gezamenlijke opgaven hebben we?
Het in 2020 door alle 21 gemeenteraden vastgestelde streefbeeld beschrijft onze ambities met richtinggevende uitspraken over de gewenste ontwikkeling van het landelijk gebied. We zetten in op een landelijk gebied waar het goed leven is en waar ondernemers een goede boterham kunnen verdienen. Nu en in de toekomst. Een landelijk gebied dat aantrekkelijk, toekomstbestendig en economisch vitaal is, draagt bij aan het vestigingsklimaat in de regio. Door hieraan te werken, ondersteunen we direct de ambitie van Brainport en de Brainport Nationale Actieagenda: verdere economische groei in de regio én een verbetering van de leefbaarheid.
We hebben de volgende concrete hoofdopgaven binnen TLG: ............................................................................................................................ Streefbeeld nader uitwerken en de activiteiten monitoren, inclusief regionale vertegenwoordiging regelen en lobbyactiviteiten. ............................................................................................................................ Landelijk en stedelijk gebied, waarbij we samen gaan voor het versterken van de verbinding tussen stad en landelijk gebied. De regio blijft investeren in het aantrekkelijker zijn voor bedrijven, inwoners en bezoekers. Dit is belangrijk om een goede kwaliteit van leven te bieden en mensen en bedrijven te binden die er voor zorgen dat de regio sterk blijft. Met aandacht voor stikstof, gezondheid/luchtkwaliteit en ontsluiten natuurgebieden. ............................................................................................................................ Versterken Economische structuur, waarbij we de mogelijkheden verkennen voor een nieuwe economische structuur in het buitengebied, omdat er steeds meer agrarische functies in het buitengebied verdwijnen. Hierdoor krijgen we een goed beeld in welke gebieden welke functies het beste tot ontwikkeling kunnen komen in balans met hun omgeving.
............................................................................................................................ Versterken Ruimtelijke en Ecologische kwaliteit, met aandacht voor bodemkwaliteit, circulaire landbouw en natuur. ............................................................................................................................
In het belang van de hele regio is er aandacht voor een nieuwe economische structuur en versterking van de ruimtelijke en ecologische kwaliteit van het landelijk gebied in verbinding tot de totale regio. Het streefbeeld verbindt zowel op de inhoudelijke thema’s als op de verschillende schaalniveaus waar de opgaven zich afspelen. Daarmee draagt dit streefbeeld bij aan een integrale afstemming voor opgaven op andere schaalniveaus zoals wonen, ruimtelijke ordening en werklocaties. De verwevenheid tussen stad en land is meer dan alleen onderlinge uitwisseling van opgaven zoals de energietransitie of stikstofreductie. We kiezen voor een benadering niet vanuit tegenstellingen maar vanuit complementariteit: het vormen van een complete regio. Dit kan niet los staan van de hightech kracht van de regio. Een slimme transitie draagt niet alleen bij aan de leefbaarheid, maar ook aan het bijzondere economische profiel van de gehele regio als samenhangend geheel.
Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven
34
Waar staan we nu? Wat is er tot op heden al gerealiseerd en wat staat nog in de planning voor 2022. 2019
2020
2021
2022
Positionering regionale vertegenwoordigers -------------------------------------------Participatie bestuurlijk overleg transitie landelijk gebied --------------------------------------------
Streefbeeld in alle 21 gemeenteraden vastgesteld -------------------------------------------Regionale vertegenwoordiging op bovenregionale programma’s -------------------------------------------Opgenomen in IBP-programma Regio in NOVI opgenomen -------------------------------------------Warme sanering varkenshouderij goed geland in onze regio -------------------------------------------Relatie Economie-TLG-RES gelegd -------------------------------------------Voorbereiding Masterclass Economie (onder thema Economie) -------------------------------------------NNB-Zuidoost-Brabantinventarisatie PlanMER Mest gestart --------------------------------------------
Realisering Streefbeeld monitoren -------------------------------------------Regionale vertegenwoordiging op bovenregionale programma’s -------------------------------------------Projecten in 2e tranche IBPprogramma -------------------------------------------Structuur en inhoud voor zuidoostelijke zandgronden (NOVI-gebied) -------------------------------------------Verkenning voedselkringloop -------------------------------------------Masterclass Economie (onder thema Economie) -------------------------------------------Masterclass RES-Omgevingswet (onder thema RES) -------------------------------------------Kennisbijeenkomsten (webinars actuele thema’s en gebiedsontwikkelingen) en netwerkbijeenkomsten (Europa, Triple Helix) -------------------------------------------Realisering Natuurnetwerk Brabant in onze regio agenderen --------------------------------------------
Doorontwikkeling monitor streefbeeld i.r.t. brede welvaart Regionale vertegenwoordiging op bovenregionale programma’s -------------------------------------------Bijdragen aan Regionale investeringsagenda voor de zuidoostelijke zandgronden (NOVI-gebied) en inhoudelijke thema’s. -------------------------------------------Initiatieven voor verduurzaming voedselkringloop -------------------------------------------Kennisbijeenkomsten en netwerkbijeenkomsten Regionale afspraken mestlocaties --------------------------------------------
35
-----------------------------------------------------------Namens het portefeuillehoudersoverleg,
Fons D’Haens Voorzitter
Marinus Biemans Vice-voorzitter
------------------------------------------------------------
Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven
THEMA TRANSITIE LANDELIJK GEBIED (TLG) I HOOFDOPGAVE 1
Streefbeeld landelijk gebied WAT WILLEN WE BEREIKEN? (RESULTATEN IN VOLGORDE VAN PRIORITEIT)
PERIODE
DIT DOEN WE MET*
n M onitoren Uitvoering Streefbeeld
n Q1-Q4
n Deskundigen (o.a.
TUe, CBS, Pon/Telos) We maken inzichtelijk hoe de activiteiten van de gemeenten bijdragen aan een vitaler landelijk gebied. Het streefbeeld is het uitgangspunt en agenda voor ons als gemeenten. Het is ook belangrijk voor afstemming en samenwerking met rijk en provincie. - De wethouders vertellen hoe de gemeentelijke inspanningen bijdragen aan het realiseren van het streefbeeld. - We volgen met cijfers de voortgang van de realisatie van het streefbeeld gevolgd. Als er geen cijfers zijn, wordt de voortgang beschreven. n G ebiedsgerichte samenwerking zuidoostelijke zandgronden. (NOVI De Peel en IBP)
Faciliteren en versnellen van de transitie van het landelijk gebied. Zorgen dat onze regio middelen en mogelijkheden krijgt voor het verbeteren van het landelijk gebied. Het Rijk vindt het belangrijk dat de complexe problematiek wordt opgelost en heeft zich daarom langjarig aan de regio verbonden, via de aanwijzing als NOVI-gebied in het kader van de nationale omgevingsvisie. Samen met andere overheden maken we een integrale gebiedsgerichte agenda voor een langjarige aanpak voor het landelijk gebied. Dit doen we samen met Noordoost-Brabant, Noord- en Midden-Limburg, provincies en waterschappen. - We dragen bij aan een regionale investeringsagenda (RIA). - De aanpak voor het NOVI-gebied De Peel bestaat uit vier sporen. Het eerste spoor betreft het ontwikkelen van een gezamenlijk toekomstbeeld. Het tweede spoor is de veelheid van trajecten die al in dit gebied lopen waar mogelijk te koppelen en te vereenvoudigen. Het derde spoor richt zich op gebiedssamenwerking als een schakelkast door verbinden en keuzes maken. Het vierde betreft het formuleren van aanvullende acties waar nodig. - Er is een Interbestuurlijke Programma Vitaal Platteland (IBP). Dit gaat onder meer ondersteuning over de uitvoering van projecten die het buitengebied verbeteren. We zorgen dat projecten ingediend kunnen worden voor ondersteuning, waaronder subsidie.
n Doorlopend
n Provincies Noord-
Brabant en Limburg, Waterschappen Aa en Maas en de Dommel, Regio’s Noord OostBrabant en Noord en Midden Limburg, Ministeries o.a. LNV (leidende partij)
* naast gemeenten en MRE
tabel loopt door op de volgende pagina
Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven
36
WAT WILLEN WE BEREIKEN? (RESULTATEN IN VOLGORDE VAN PRIORITEIT)
PERIODE
DIT DOEN WE MET*
n E en goed functionerend netwerk om onze doelstellingen te verwezenlijken
n Doorlopend
n Provincie Noord-Brabant, Lobbyisten die
regionale belangen behartigen in Europa, ODZOB, GGD-BZO, VRBZO, Brainport Development, ZLTO, VNO/NCW, Groen Ontwikkelfonds Brabant, Staatsbosbeheer Noord-Brabant, Rabobank, BMF, Brabants Particulier Grondbezit, Brabants Landschap, ANWB, Bosgroep ZuidNederland , Regio’s Noordoost-Brabant, Midden, Brabant en West-Brabant, Brabantse waterschappen
Dat doen we door: - Opwettense watermolen overleg. Het netwerk van overheden en maatschappelijke partijen wordt met het opwettense watermolenoverleg verstevigd. Actuele onderwerpen in het landelijk gebied worden besproken. Het beoogde effect is dat de uitvoeringskracht in de regio wordt versterkt. - Netwerkconferentie Europa. Zo hebben we beter toegang en kennis de kansen die Europa biedt. - BOTL (Bestuurlijk Overleg Transitie Landbouw). Belangen van de regio behartigen. In het BOTL organiseren we lobby met de provincie en andere regio’s en waterschappen. In het BOTL stemmen provincie, regio’s en waterschappen inzet met elkaar af. - PlanMER Mest. Zorgen voor regionale vertegenwoordiging en afstemming. Faciliteren van het regionaal proces om tot regionale afspraken te komen over mestbewerkingslocaties. - Afstemming met ODZOB en incidenteel met andere partijen zodat we elkaar versterken. - Belang van de regio op de stikstoftafel inbrengen vanwege een gezonde leefomgeving en voldoende ontwikkelruimte in de regio. - Ervaringen met gebiedsontwikkelingen in de regio te (laten) delen. n K ennisbijeenkomsten.
n Universiteiten (O.a. TUe, Tilburg
university), kennisinstellingen en partners
n Doorlopend
37
Drie of vier kennis-bijeenkomsten (webinars) worden georganiseerd rond actuele onderwerpen. Deze onderwerpen worden door gemeenten ingebracht. * naast gemeenten en MRE
Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven
WAT DOEN WE HIERVOOR?
RICHTINGGEVENDE DOCUMENTEN
ORGANISATIE VAN DE SAMENWERKING
Gemeenten n Samen indicatoren voor de monitoring van het streefbeeld vaststellen; n Gemeentelijke Omgevingsvisie en -plan formuleren in lijn met het streefbeeld; n Elkaar op de hoogte houden van ontwikkelingen van de transitie van het landelijk gebied; n Realiseren van het actieprogramma voor de Zuidoostelijke Zandgronden; n Besluitvorming in de raden over regionale afspraken ten aanzien van mestbewerkingslocaties; n Inbreng van gemeentelijke en bovenlokale belangen; n Inbrengen casussen/projecten voor regionale kennisdeling.
Samenwerkingsakkoord 2019-2022, Integrale Strategie Ruimte, Omgevingsagenda Zuidoost-Brabant, streefbeeld landelijk gebied.
Team MRE organiseert, faciliteert en ondersteunt verbindingen tussen de overheden onderling en met de triple helix partners op het snijvlak van natuur & landschap, economie, ruimtelijke kwaliteit en milieu, zodat er verbinding is en blijft tussen alle in de regio betrokken partijen. Hierdoor versterken ontwikkelingen (visie, beleid en projecten) waar deze partijen bij betrokken zijn elkaar. En daardoor leveren inspanningen een duurzaam en gedragen effect op en kunnen inwoners profiteren van een goede leefomgeving (duurzaam, aantrekkelijk, veilig en met mogelijkheden voor ontwikkelingen op de juiste plek).
Team MRE n Begeleiden proces om samen te komen tot een monitoring van het streefbeeld; n Individuele voortgangsgesprekken met portefeuillehouders TLG; n Organiseren van het Opwettense watermolenoverleg en de netwerkconferentie Europa; n Bijdragen aan, en voorbereiden van BOTL en PlanMER mest; n Behartigen dat belangen van onze regio in de gebiedssamenwerking zuidoostelijke zandgronden (NOVI/IBP) worden geborgd
Regionaal Portefeuillehoudersoverleg TLG, 4 keer per jaar, Regionaal Ambtelijk overleg TLG, 6 keer per jaar, Werkgroepen, ambtelijk: IBP-groep, NOVI-groep, voorbereiding BOTL Koplopersgroep TLG, 6 keer per jaar, Provinciaal Bestuurlijk Overleg Transitie, Landbouw (BOTL), Landelijk BO IBP-Vitaal Platteland, Agrofood&Leefomgeving van de ODZOB Bestuurlijk trekker voor het Streefbeeld in de Koplopersgroep TLG is Marinus Biemans (gemeente Deurne).
Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven
38
THEMA TRANSITIE LANDELIJK GEBIED (TLG) I HOOFDOPGAVE 2
Landelijk en stedelijk gebied* WAT WILLEN WE BEREIKEN? (RESULTATEN IN VOLGORDE VAN PRIORITEIT)
PERIODE
DIT DOEN WE MET*
Voedselkringloop (Verbinding stad-land)
n Q2-Q4
Provincie Noord-Brabant o.a. Deltametropool en BRO zijn als kennispartijen in beeld. Marktpartijen (o.a. ZLTO, Rabobank, Brabantslandschap Kennispartijen (Pon/ Telos, BRO)
n Versterken van de verbinding tussen stad en landelijk gebied om een complete regio te vormen.
- We richten ons in 2022 op het verduurzamen van de regionale voedselkringloop en onze rol hierin.
* naast gemeenten en MRE
WAT DOEN WE HIERVOOR?
RICHTINGGEVENDE DOCUMENTEN
ORGANISATIE VAN DE SAMENWERKING
Gemeenten n M eedenken en meewerken aan het regionaal oppakken van een verduurzaming van de voedselkringloop; n Goede voorbeelden van het verkorten van de voedselkringloop uit eigen gemeente delen met de rest.
Samenwerkingsakkoord 2019-2022, Nationaal beleid inzake kringlooplandbouw
Bestuurlijk trekkers voor voedselkringloop in de Koplopersgroep TLG zijn Gaby van den Waardenburg (gemeente Helmond) en Esther Langens-Brooimans (gemeente Oirschot).
Team MRE n V erkennen en agenderen vraagstukken kringlooplandbouw en verkorten voedselketen; n V erkennen van de rol van de samenwerkende overheden.
* Dit onderdeel loopt door uit werkprogramma 2020.
Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven
39
THEMA TRANSITIE LANDELIJK GEBIED (TLG) I HOOFDOPGAVE 3
Versterken economische structuur WAT WILLEN WE BEREIKEN? (RESULTATEN IN VOLGORDE VAN PRIORITEIT)
PERIODE
DIT DOEN WE MET*
Economische vitaliteit van het buitengebied
n Q1-Q4
In onderzoek worden andere partijen betrokken.
We willen dat het buitengebied economisch vitaal blijft. De vitaliteit staat onder druk. n W e onderzoeken kansen voor nieuwe economische activiteiten. n E en goed beeld in welke gebieden welke functies het beste tot ontwikkeling kunnen komen in balans met hun omgeving. n W e kijken daarbij nadrukkelijk naar het al aanwezige lokale én regionale economische ecosysteem. Niet alleen dat er verspreid over de hele regio hoogwaardige maakindustrie is gevestigd biedt kansen, maar ook (bijvoorbeeld) recreatie en toerisme. n W e laten voorbeelden en alternatieven zien voor duurzame economische ontwikkelingen in het landelijk gebied. n K ennisontwikkeling bij gemeenten door resultaten van het onderzoek naar nieuwe economische activiteiten over te dragen en te bespreken in een leergang.
* naast gemeenten en MRE
WAT DOEN WE HIERVOOR?
ORGANISATIE VAN DE SAMENWERKING
Gemeenten n Maken van een regionaal economisch ontwikkelingsprofiel om de juiste ontwikkelingen op de juiste plek te krijgen; n Aangeven welke kennis nodig is om economische mogelijkheden te realiseren en wat hiervoor nodig is.
Bestuurlijk trekker voor versterking economische structuur in de Koplopersgroep TLG is Kees Marchal (gemeente Valkenswaard).
Team MRE n V erbinding Brainport in relatie tot onderlinge relatie economie en landelijk gebied; n Onderzoek economische structuur begeleiden; n Leergang ontwikkelen en organiseren.
Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven
40
THEMA TRANSITIE LANDELIJK GEBIED (TLG) I HOOFDOPGAVE 4
Transitie landelijk gebied* WAT WILLEN WE BEREIKEN? (RESULTATEN IN VOLGORDE VAN PRIORITEIT)
PERIODE
DIT DOEN WE MET*
Versterken ruimtelijke en ecologische kwaliteit n Zichtbaar maken van het belang van landschap voor een goed vestigingsklimaat, waaronder het belang van een goede kwaliteit van natuur/ landschap rondom de steden en verbindingen/ aders tot in de stad. n De uitvoering natuurnetwerk Brabant (NNB) in Zuidoost-Brabant hoog op de agenda houden. n Borgen van het belang van landschap in de RES.
n Q1-Q4
HAS, Groen Ontwikkelfonds Brabant, Provincie Noord-Brabant, Waterschappen Aa en Maas en de Dommel
* naast gemeenten en MRE
WAT DOEN WE HIERVOOR?
ORGANISATIE VAN DE SAMENWERKING
Gemeenten n Inbreng van inhoudelijke kennis en ervaring op de afweging landschap in relatie tot energieopwekking.
Bestuurlijk trekker voor versterking ruimtelijke en ecologische kwaliteit in de Koplopersgroep TLG is Fons d’Haens (gemeente Bladel).
Team MRE n A fstemming tussen RES en landschap voor de opwek van energie; n O nder aandacht brengen en houden van het belang van de realisatie van het natuurnetwerk Brabant; n A genderen van het belang van de kwaliteit van bodem, lucht en het tegengaan van verdroging.
* Komt voort uit het samenwerkingsakkoord en is vervolg op werkprogramma 2020.
Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven
41
8 | THEMA: samenwerking en strategie
42 42
Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven
Inleiding, waarom doen we dit? Onze samenwerking als 21 gemeenten kent een lange historie. Een samenwerking die door de jaren en de verschillende crises heen sterker is geworden en zichzelf heeft bewezen. We bouwen verder aan onze regionale opgaven zoals in de voorgaande hoofdstukken al beschreven. We staan nu aan de vooravond van de doorontwikkeling van het nieuwe samenwerkingsakkoord. In 2022 zetten we ook alvast enkele accenten, we kijken voorbij de economische welvaart naar een gezonde fysieke leefomgeving voor de inwoners en ondernemers van onze regio. We doen dat samen met u als raadsleden, raadstafel21, collegeleden en ambtelijke organisaties. Daarvoor investeren we in kennisontwikkeling en regionale gesprekstafels voor het verbinden van onze gezamenlijke belangen. Als lokale bestuurder wil je dingen voor elkaar krijgen en problemen oplossen voor je inwoners. Steeds vaker zitten de knoppen waaraan je kunt/moet draaien om dat voor elkaar te krijgen buiten de gemeentegrenzen. Bovendien hebben we allemaal de (schaal van de) regio ook nodig om belangen extra kracht bij te zetten. Mede omdat er vanuit het Rijk en Europa toenemende aandacht is voor de regionale schaal (o.a. Regio Deals) en groeiende regionale verschillen. Als overheden hebben we opgaven op vele schaalniveaus en vraagt dat van ons om slim samen te werken en taken te verdelen.
De inzet van ieders kwaliteiten, zowel ambtelijk als bestuurlijk, dragen daaraan bij om met elkaar het verschil te maken en tot resultaten te komen. Het thema samenwerking en strategie heeft om die reden dan ook een belangrijke plaats in het werkprogramma. Het beschrijft de wijze waarop we met elkaar tot realisatie van de bovenlokale en regionale gemeentelijke opgaven zullen komen. Opgaven waarvan met elkaar is vastgesteld dat het schaalniveau van Zuidoost-Brabant het meest passend is. Op die wijze dragen we bij aan de missie van onze regio: het handhaven en uitbouwen van het kenmerkende economische profiel van de regio, om op die manier het vestigings- en verblijfsklimaat voor onze inwoners en bedrijven te stimuleren. Het verbeteren van de leef-, verblijf- en werkomstandigheden van onze inwoners, bezoekers en bedrijven is daarbij de leidraad.
Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven
Samenwerken als zodanig is geen inhoudelijk thema. Maar aandacht voor eigenaarschap en medeverantwoordelijkheid zijn randvoorwaardelijk voor het blijven boeken van inhoudelijke resultaten. Dat betekent ook dat we als regio vooruitkijken op wat op gemeenten afkomt via onze regionale strategie, die de duurzame samenwerking op de bovenlokale thema’s borgt en zorgdraagt voor bovenlokale én bovenregionale slagkracht. Dit doen we langs de lijn van verkennen via kennisontwikkeling en monitoring, verbinden op de inhoud via verschillende gremia bovenlokaal én bovenregionaal en agenderen van opgaven die ons als ‘complete’ regio raken. Enkele voorbeelden daarvan zijn de gezamenlijke coördinatie en afstemming richting de halfjaarlijkse omgevingsdagen met provincie NoordBrabant en beide waterschappen via de gezamenlijke inzet in de omgevingsagenda Zuidoost-Brabant en de omgevingsagenda Brabant/Limburg (met provincie én rijk). In het Samenwerkingsakkoord 2019-2022 zijn hierover dan ook specifieke afspraken gemaakt en concrete acties benoemd.
Welke gezamenlijke opgaven hebben we? De volgende samenwerkingsopgaven hebben een doorlopende karakter en kunnen gezien worden als de ‘basisdienstverlening’: ............................................................................................................................ Verkennen, verbinden en agenderen van bovenlokale en strategische vraagstukken indien dit op het schaalniveau van de regio Zuidoost-Brabant van toegevoegde waarde is. ............................................................................................................................ Versterken van het eigenaarschap en medeverantwoordelijkheid van alle deelnemers in onze regionale samenwerking. ............................................................................................................................ Kadernota 2023, Begroting 2023, Jaarverslag/Jaarrekening 2021, Bestuursrapportages en Werkprogramma 2023. ............................................................................................................................ Borgen van de actieve deelname van gemeenten aan de samenwerking, inclusief de daarbij behorende gemeentelijke besluitvormingsprocessen. ............................................................................................................................
Deelnemen aan en ondersteunen/voorbereiden van alle bestuurlijke en ambtelijke MRE-gremia en -overleggen. ............................................................................................................................
43
Uit het Samenwerkingsakkoord 2019-2022 vloeien specifiek voor het jaar 2022 de volgende acties voort: ............................................................................................................................ Kennismakingsprogramma nieuwe gemeenteraadsleden en collegeleden na gemeenteraadsverkiezingen. ............................................................................................................................ Proces om te komen tot een nieuw samenwerkingsakkoord. Daarbij dient het op 23 februari 2022 door het Algemeen Bestuur vastgestelde ambitiedocument “Balans in economische groei’’ als vertrekpunt. ............................................................................................................................ Inrichten en organiseren perspectief Brede Welvaart op regionaal samenhangende thema’s. ............................................................................................................................ Regionale kennisontwikkeling op bovenlokale opgaven via masterclasses, gesprekstafels, regionaal dialogen. ............................................................................................................................ Afstemming en coördinatie gezamenlijke inzet van de regio als één geheel via de omgevingsagenda Zuidoost-Brabant op omgevingsdagen.
............................................................................................................................ Intensiveren en versterken betrokkenheid gemeenteraden/Raadstafel21. ............................................................................................................................
Een gedeelde samenwerkingscultuur is belangrijk voor het boeken van resultaten. 2022 is daarin een bijzonder jaar omdat door gemeenteraadsverkiezingen er een wisseling van deelnemers is. Dat maakt het ook tot een uitgelezen moment om de onderscheidende basisprincipes onder onze samenwerking verder te operationaliseren en daarmee het eigenaarschap bij “ons” als samenwerkende gemeenten te versterken. Deze principes zijn slagkracht, eigenaarschap, medeverantwoordelijkheid en vertrouwen, focus en adaptiviteit. Gekoppeld aan deze principes gaan we ook actief op zoek naar hoe we onze samenwerking nog beter kunnen verbinden met onze maatschappelijke partners en externe stakeholders zoals de ministeries van BZK en LNV. Samenwerken betekent samen werken met een heldere rolverdeling van raden, colleges en de ambtelijke organisaties.
Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven
44
Waar staan we nu? Wat is er tot op heden al gerealiseerd en wat staat nog in de planning voor 2022. 2019
2020
2021
2022
-----------------------------------------------------------Namens de gehele samenwerking, Het Dagelijks Bestuur
Samenwerkingsstructuur brede poho-overleggen met 21 gemeenten -------------------------------------------DB met regionale spreiding en integraliteit -------------------------------------------Opzet metropoolconferenties (>120 deelnemers) -------------------------------------------Brede inhoudelijke (ambtelijke) input in werkgroepen vanuit gemeenten --------------------------------------------
Coördinatie ontwikkeldagbovenregionale vertegenwoordiging met provincie en waterschappen -------------------------------------------Intensivering/ borging rol Raadstafel21 --------------------------------------------
Gemeenschappelijke regeling gewijzigd en vastgesteld in lijn met afspraken samenwerkingsakkoord -------------------------------------------Impactanalyse regionale brede welvaartsmonitor (bovenlokale effecten) -------------------------------------------Bovenregionale positionering versterkt via coördinatie en gezamenlijke inzet op o.a. OmgevingsagendaZuidoostBrabant en ontwikkeldagen met Provincie Noord-Brabant -------------------------------------------Proces doorontwikkeling samenwerkingsakkoord 2022 gestart met serie masterclasses, Metropoolconferenties en Concept-ambitiedocument -------------------------------------------Betrokkenheid en versterking gemeenteraden/ Raadstafel21. O.a. via opname in governance gemeenschappelijke regeling
Proces doorontwikkeling samenwerkingsakkoord 20232026 -------------------------------------------Verkenning bovenlokale opgaven en bijbehorend niveau van organiseren Coördinatie/ verbinding omgevingsagenda ZuidoostBrabant -------------------------------------------Kennisontwikkeling via o.a. masterclasses, gesprekstafels, regionale dialogen -------------------------------------------Doorontwikkeling samenhang regionale opgaven en perspectief Brede Welvaart --------------------------------------------
John Jorritsma
Elly Blanksma
45
Frank van der Meijden
Mathijs Kuijken
College- en raadsleden 21 gemeenten ------------------------------------------------------------
Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven
THEMA SAMENWERKEN EN STRATEGIE I HOOFDOPGAVE 1
WAT WILLEN WE BEREIKEN? (RESULTATEN IN VOLGORDE VAN PRIORITEIT)
PERIODE
DIT DOEN WE MET*
Borgen actieve deelname gemeente in regionale samenwerking door: n Versterken betrokkenheid rol gemeenteraden (o.a. via Raadstafel21). n Kennismakingsprogramma Regionale samenwerking voor gemeenteraadsleden en collegeleden van de 21 gemeenten n Doorontwikkeling samenwerkingscultuur vanuit onderscheidende principes en eigenaarschap. n Tijdig opleveren van ‘reguliere’ P&C-cyclus: bestuursrapportages, jaarrekening, kadernota en begroting, volgens de normale planning. n Voorbereiden en organiseren van poho’s, DB’s, AB’s, Metropoolconferenties
n Doorlopend n Q2 n Doorlopend
Kennispartners (o.a. Brabantkennis, Brabantadvies, Pon/Telos, TUe, Tilburg University, Deltametropool, Platform31), Provincie Noord-Brabant, VNG Planbureaus zoals LNV en SCP, Nederlandse vereniging voor Raadsleden
Verkennen, verbinden en agenderen regionale opgaven door: n Proces doorontwikkeling Samenwerkingsakkoord 2023-2026 n Kennisontwikkeling via o.a. masterclasses, gesprekstafels, regionale debatten op bovenlokale en regionaal relevante thema’s/ opgaven n Opstarten verkenning (bestuurlijk én ambtelijk) via welke werkwijze het perspectief Brede Welvaart op de thema’s binnen de regionale agenda verbonden kan worden. Daarbij 2022 gebruiken om dit ‘werkenderwijs’ toe te passen in aanloop naar het nieuwe samenwerkingsakkoord.
n Doorlopend n Q2
Versterken bovenregionale positionering door: n Investeren op bovenregionale positionering en versterken van regionale slagvaardigheid door versterken netwerk naar: omliggende regio’s, Provincie Noord-Brabant, Rijk (o.a. ministeries BZK, LNV) en VNG
n Q2 t/mQ4
n Doorlopend
46 * naast gemeenten en MRE
Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven
WAT DOEN WE HIERVOOR?
RICHTINGGEVENDE DOCUMENTEN
Gemeenten n Meedoen is inbreng leveren! Bestuurlijk en ambtelijk doen alle 21 gemeenten actief meedoen en eigenaarschap tonen voor de samenwerking. n In eigen huis actieve rol invulling geven aan eigen verantwoordelijkheid om mede-bestuurders en raad te informeren. n Leveren van inhoudelijke kennis en know how. n Samenwerken als een samenwerkend geheel op bovenlokale opgaven door raden, colleges en ambtelijke organisaties.
Gemeenschappelijke Regeling Metropoolregio Eindhoven (2015), Statuut Overlegorganen Metropoolregio Eindhoven (2015), Samenwerkingsakkoord 20192022 Metropoolregio Eindhoven en op basis daarvan opgestelde opeenvolgende Werkprogramma’s voor de jaren 2019 en 2020, Voorstel wijziging Wet gemeenschappelijke regelingen, Regionale Monitor Brede Welvaart (2021), Ambitiedocument “Balans in economische groei”, vastgesteld 23 februari 2022”.
Team MRE n Organiseren van overleggremia zoals poho’s, DB’s, AB’s en Metropoolconferenties (onderdeel van basisdienstverlening). n Leveren van procesmatige kennis en know how, organiseren en faciliteren van het samenwerkingsproces. n Faciliteren van bovenlokale kennisontwikkeling in het regionaal belang. n Vanuit regionaal perspectief ondersteuning van bestuurders vanuit de regio in bovenregionale gremia (o.a. VNG cie’s) n Verkenning, positionering en agendering bovenlokale vraagstukken in regionaal belang.
47
Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven
9 | Hoe organiseren we dat? 48
Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven
Samen sterk, samen verantwoordelijk Onze ambities vragen om krachtig handelen. Ieder brengt zijn kwaliteiten in en er is een gezamenlijk eigenaarschap voor zowel de problemen als de successen van elk van de 21 gemeenten. Samenwerking is, anders gezegd, altijd vrijwillig maar nooit vrijblijvend -en altijd hard werken. Het is belangrijk dat we als gemeenten goed in positie komen en eigenaarschap tonen op de regionale opgaven. De inzet wordt zichtbaar door per thema actief deel te nemen in de portefeuillehoudersoverleggen en bestuurlijke stuurgroepen, door ambtelijke capaciteit te organiseren en door de gemeenteraden vroegtijdig te betrekken bij de opgaven en de richting die gekozen gaat worden. De besluitvorming vindt altijd plaats in 21 gemeenteraden.
Samenwerken is samen werken In een samenwerking is het van belang dat ieder vanuit zijn rol de maximale inspanning levert. Daarover hebben we in ons akkoord afspraken gemaakt. De inhoud op de thema’s komt vanuit ons als 21 gemeenten en voor het samenwerkingsproces hebben we een gezamenlijk team van regionale procesmanagers klaarstaan, team MRE. Deze organisatie werkt samen met de gemeentelijke ambtelijke organisaties, als één organisatie, aan de bestuurlijke realisatie van het samenwerkingsakkoord. De portefeuillehouders hebben gezamenlijk per thema de benodigde acties bepaald en dit vertaald in dit werkprogramma. Voor de realisatie van het werkprogramma leveren we gezamenlijk capaciteit en is een werkbudget beschikbaar gesteld. De druk op organisaties is hoog en er is ook sprake van ‘schaarste’ in organisaties op de regionale vraagstukken zoals energietransitie en mobiliteit. Dit vraagt om zorgvuldig en slim inzetten van mens en middelen. De realisatiekracht van regionale strategieën staat daarmee onder spanning. We werken samen vanuit onderstaande rol en taakverdeling.
Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven
Gemeenten De gemeentelijke inzet is voornamelijk gefocust op de inhoudelijke inbreng in het werkprogramma en de opgaven. De gemeentelijke inzet is essentieel voor het realiseren van de uitvoering van het werkprogramma en richt zich op: ............................................................................................................................ Het tonen van eigenaarschap door actieve inbreng te leveren aan de voorkant van de processen. ............................................................................................................................ Het mede vorm en inhoud geven aan de regionale opgave, het schrijven van adviezen en voorstellen. ............................................................................................................................ Delen van kennis, ervaring en netwerk en dit alles actief inbrengen in de diverse overleggen. ............................................................................................................................ Regionale opgaven verbinden met de eigen lokale opgaven en agenda’s. ............................................................................................................................ Het organiseren van het bestuurlijk proces in de eigen gemeente en/of subregio.
............................................................................................................................ Mede zorgdragen voor een soepel verloop van de processen door de eigen gemeente(raad) goed aangehaakt te houden. ............................................................................................................................ De inhoud van de eigen gemeente actief inbrengen. ............................................................................................................................ Het leiden van projecten voor deelonderwerpen. ............................................................................................................................
49
Team MRE De ondersteuning vanuit het team van de organisatie Metropoolregio richt zich op het organiseren van de strategische processen om te komen tot een gemeenschappelijke en gedragen besluitvorming over kaders en aanpak van de regionale opgaven van de 21 gemeenten, de integraliteit tussen de thema’s en het bewaken daarvan. Het team is adaptief, signaleert nieuwe bovenlokale opgaven en is in staat nieuwe ontwikkelingen te initiëren om daarop in te kunnen spelen. Het team richt als basisdienstverlening op: ........................................................................................................................... Het organiseren en coördineren van de portefeuillehoudersoverleggen, de bestuurlijke koplopersgroepen, ambtelijke overleggen, het dagelijks bestuur, het algemeen bestuur, de metropoolconferentie en de Raadstafel21. ............................................................................................................................ Het ontwerpen, organiseren en aansturen van de regionale samenwerkingsprocessen. Het daarbij betrekken van de belangrijke externe stakeholders en het borgen van hun input. ............................................................................................................................
Zorgdragen dat het proces succesvol verloopt door het realiseren van actieve inzet van de deelnemers, kennisdeling tussen alle deelnemers, inzicht in de diverse belangen en daarop handelen via zorgvuldige besluitvormingsprocedures. ............................................................................................................................ Bovenregionale positionering door het initiëren van gesprekken met ............................................................................................................................ Het aanjagen en doorontwikkelen van de samenwerking van de 21 gemeenten. ............................................................................................................................ Het uitwerken en bewaken van de regionale visie/strategie en bestuurlijke positionering op bovenregionale tafels. ............................................................................................................................ Het verkennen, verbinden en agenderen van ontwikkelingen voor de regio en deze vertalen naar kansen voor de regio. ............................................................................................................................
Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven
50
10 | Organiseren inzet en middelen 51
Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven
De kwalitatieve inzet staat voorop. In tijden van schaarste bij organisaties is het daarbij des te belangrijker dat ook vanuit gemeentelijke organisaties op de dossiers de taken slim verdeeld worden. De in dit werkprogramma beschreven bovenlokale opgaven zijn lokale opgaven die we, door slim samen te werken, met elkaar kwalitatief hoogwaardiger op kunnen pakken. Daarbij maken we gebruik van de kwaliteiten van alle 21 gemeenten en een groot aantal betrokken mensen binnen al die organisaties die daarbij inzet leveren. Het kader waarbinnen we de opgaven organiseren is het samenwerkingsakkoord 2019-2022. Niet alleen inhoudelijk maar ook in financiële zin. Door de inhoudelijk portefeuillehouders zijn de ambities in dit werkprogramma opgeschreven. Daarbij is rekening gehouden met de benodigde ambtelijke capaciteit zowel vanuit de gemeenten als het team van medewerkers van de organisatie Metropoolregio Eindhoven. Onderstaand treft u een overzicht op hoofdlijnen.
Inzet concept-werkprogramma 2022
Gezamenlijke inzet gemeenten
52 Inzet samenwerkingsorganisatie MRE
ECONOMIE EN STIMULERINGSFONDS MOBILITEIT ENERGIE TRANSITIE LANDELIJK GEBIED SAMENWERKING EN REGIONALE STRATEGIE RHCE OVERHEID
Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven
Financieel overzicht concept-werkprogramma 2022 Programma’s Personele Programma kosten kosten
Lasten
Baten
Saldo
Metropoolregio Eindhoven - Economie - Stimuleringsfonds - Bijdrage Brainport Development
237.472 176.230 0
50.885 2.787.647 4.705.393
288.357 2.963.877 4.705.393
0 3.028.337 4.705.393
-288.357 64.460 0
- Transitie Landelijk gebied
356.209
50.885
407.094
0
-407.094
- Energietransitie - Energietransitie Rijksmiddelen 2022 e.v.
284.967
50.885 PM
335.852
0
-335.852
- Mobiliteit, incl. GGA
273.093
81.885
354.978
51.000
-303.978
- Samenwerking en strategie - Landgoed Gulbergen
293.877 121.699
244.248 500.000
538.125 621.699
3.067.126 70.000
2.529.001 -551.699
0
0
0
0
0
401.111 144.642
642.304 0
1.043.415 144.642
0 0
-1.043.415 -144.642
Heffing VPB
0
5.000
5.000
0
-5.000
Bedrag onvoorzien
0
13.423
13.423
0
-13.423
2.289.301
9.132.556
11.421.856
10.921.856
-500.000
0
0
0
500.000 PM
500.000
2.289.301
9.132.556
11.421.856
11.421.856
0
Algemene dekkingsmiddelen Overhead - t.b.v. Metropoolregio Eindhoven - t.b.v. RHCe
Geraamd saldo van baten en lasten Mutaties reserves Bestemmingsreserve landgoed Gulbergen Bestemmingsreserve Energietransitie Geraamd resultaat
Concept Werkprogramma 2022 // Metropoolregio Eindhoven
53
metropoolregioeindhoven.nl