10. Vaststellen van de beleidsnota “Beeldkwaliteitsplan Buitengebied 2022”

Raadsvoorstel Onderwerp: Opsteller:

Vaststellen Beeldkwaliteitsplan Buitengebied 2022 Staals, Koen

Portefeuillehouder:

A.A.H. Swinkels

Documentnummer:

200423909

Zaaknummer: Datum:

0847200273694 5 oktober 2022

1. Samenvatting voor de burger In opdracht van de raad is het Beeldkwaliteitsplan Buitengebied uit 2011 geëvalueerd. Een Beeldkwaliteitsplan geeft kaders en richtlijnen waarmee de beeldkwaliteit van een bepaald gebied gewaarborgd wordt. Denk dan bijvoorbeeld aan het behouden van karakteristieke zichtlijnen, of het toepassen van een knotwilgenrij. Een beeldkwaliteitsplan kijkt alleen naar wat belangrijk is om de kwaliteit van ‘hoe het eruit ziet’ te waarborgen. Bij de evaluatie zijn verschillende partijen betrokken waaronder externe partijen die betrokken zijn bij het buitengebied. Ook zijn de raadsleden en de ambtelijke organisatie betrokken bij de evaluatie. Uiteindelijk heeft dit geleid tot een nieuw Beeldkwaliteitsplan Buitengebied dat grotendeels voortbouwt op het bestaande beleid uit 2011.

2. Inleiding De raad heeft opdracht gegeven het Beeldkwaliteitsplan Buitengebied 2011 (verder te noemen BKP) te evalueren en daarbij een nieuw beeldkwaliteitsplan op te stellen. In mei en juni 2022 zijn daarom een 6tal sessies georganiseerd met verschillende groepen om input op te halen. Er zijn drie groepen geraadpleegd: de ambtelijke organisatie, raadsleden en externe partijen. De sessies in mei stonden in het teken van het evalueren van het huidige BKP terwijl de sessies in juni bedoeld waren om de contouren van een nieuw BKP te bespreken. Deze nieuwe contouren waren gebaseerd op hetgeen was opgehaald tijdens de evaluatieronde. Uiteindelijk zijn deze contouren uitgewerkt tot voorliggend Beeldkwaliteitsplan Buitengebied 2022. Het nieuwe BKP bouwt grotendeels voort op het bestaande BKP. Uit de evaluatie bleek namelijk dat verschillende uitgangspunten zoals de landschapstypen goed werkbaar waren. Kort samengevat zijn de volgende aanpassingen doorgevoerd: -

Minder rigide sturing en meer ruimte voor maatwerk en eigen invulling;

-

Een streefbeeld dat meer is ingestoken op structuurniveau en minder op concreet perceel niveau;

-

Concreet toepasbare bouwstenen die bijdragen aan het streefbeeld;

-

Buiten de landschapstypen om zijn enkele specifieke gebieden benoemd die kansen bieden voor het verbeteren van de beeldkwaliteit;

-

Biodiversiteit en klimaatadaptatie als accenten/aandachtspunten toegepast binnen de bouwstenen;

-

Interactieve en meer gebruiksvriendelijke opzet van het beleidsdocument.

Daarnaast is tijdens de sessies veel opgehaald over de Landschapsinvesteringsregeling (LIR). Een van de uitgangspunten is dat de LIR beter aangesloten dient te worden op het BKP. Op dit moment wordt aan een nieuwe LIR gewerkt op basis van de opgehaalde uitgangspunten. Omdat de LIR een uitwerking is van provinciaal beleid en dus een beleidsregel kan deze worden vastgesteld door het college. Vanwege de relatie met het BKP is echter het voornemen deze hernieuwde LIR in januari 2023 voor te leggen aan de raad in de commissie Ruimte als raadsnotitie.

3. Advies De raad besluit: 1.

Kennis te nemen van beleidsnota ‘Beeldkwaliteitsplan Buitengebied 2022’ en deze vast te stellen;

2.

Het Beeldkwaliteitsplan Buitengebied 2011 in te trekken en te vervangen door het Beeldkwaliteitsplan Buitengebied 2022 in alle nieuwe bestemmingsplannen cq. omgevingsplannen;

3.

Reeds in behandeling zijnde bestemmingsplannen niet opnieuw te toetsen aan het nieuwe beeldkwaliteitsplan, met uitzondering van bestemmingsplan Buitengebied Someren – Deelgebied 4.

4. Beoogd effect Dit voorstel voorziet in de opdracht van de raad om het BKP te evalueren. Het nieuwe BKP draagt bij aan het verder verbeteren van de beeldkwaliteit van het buitengebied in de gemeente Someren. Daarbij houdt het rekening met maatschappelijk draagvlak en opgaven zoals klimaatadaptatie en het verbeteren van de biodiversiteit.

5. Argumenten 1.1 De beleidsnota voorziet in een andere/herijkte sturingsfilosofie Hoewel het bestaande BKP vooral was bedoeld als inspiratiedocument werd het de laatste jaren steeds rigider toegepast. Dit had vooral te maken met de komst van de LIR als gevolg van provinciaal beleid. Om een tegenprestatie vanuit de LIR te bepalen werden beplantingsplannen steeds concreter getoetst aan de richtlijnen uit het BKP. Het nieuwe BKP benadrukt (opnieuw) een minder rigide sturing en biedt meer ruimte voor maatwerk. Het is de bedoeling dat initiatiefnemers de bouwstenen uit het BKP gebruiken om tot een inpassingsplan te komen dat bijdraagt aan het streefbeeld en rekening houdt met de kwaliteiten van het bestaande landschapstype. 1.2 De beleidsnota voorziet in een aangepast streefbeeld Het streefbeeld uit het bestaande beeldkwaliteitsplan bleek nauwelijks te zijn gerealiseerd. Dit had vooral te maken met de focus op de landschappelijke inpassing op perceel niveau, ook in de LIR. Het nieuwe BKP richt zich meer op structuurniveau waarbij wordt aangegeven welke landschapsstructuren wenselijk zijn in welke gebieden. Dit zorgt voor een wat abstracter plaatje maar biedt daarmee ook meer ruimte voor maatwerk. Ook de zogenaamde ‘stempelplannen’ moeten hiermee worden voorkomen.

2/5

1.3 De beleidsnota betrekt ook andere opgaven zoals klimaatadaptatie en biodiversiteit Naast het beschermen en verbeteren van de beeldkwaliteit van het buitengebied draagt de beleidsnota ook bij aan klimaatadaptatie en het verbeteren van de biodiversiteit. De zogeheten bouwstenen voorzien in verschillende landschapselementen zoals struweelhagen, bosjes en natuurvriendelijke oevers. In de richtlijnen voor de vormgeving van dit soort bouwstenen wordt rekening gehouden met klimaatadaptatie en biodiversiteit. Zo is bijvoorbeeld bij de beplantingslijst aangegeven in welke mate een boomsoort bijdraagt aan biodiversiteit. Op die manier worden initiatiefnemers gestimuleerd om een bewuste keuze te maken bij hun planvorming. 1.4 Enkele specifieke gebieden zijn opgenomen als belangrijke kans voor het verbeteren van de beeldkwaliteit Zoals gezegd is tijdens de evaluatie gebleken dat er geen aanleiding is om de landschapstypen als uitgangspunt voor beeldkwaliteit te veranderen. Wel zijn er gebieden, buiten de landschapstypen om, die een belangrijke kans bieden voor het verbeteren van de beeldkwaliteit. Voorbeelden zijn glastuinbouwgebied de Vlasakkers, de zone rondom het kanaal en de Ecologische Verbindingszones. Deze gebieden zijn als zogeheten inspiratieprojecten opgenomen in het BKP.

De gemeente zou in de toekomst zelf actief met deze gebieden aan de slag kunnen indien hier middelen voor zijn. Hiervoor zal dan per project afzonderlijk budget uit het BIO-fonds worden vrijgemaakt met instemming van de raad. 1.5 Het nieuwe BKP zal worden gehanteerd als toetsingskader voor de plannen in deelgebied 4 Op het ontwerp bestemmingsplan Buitengebied Someren – Deelgebied 4 zijn verschillende zienswijzen ontvangen die zich richten op de landschappelijke inpassing. Verschillende situaties uit dit deelgebied zijn ook ter sprake gekomen in de evaluatiesessies van het BKP. Het nieuwe BKP voorziet in wat meer ruimte voor de invulling van een inpassingsplan. Voor sommige locaties kan dit een oplossing bieden. Vanzelfsprekend zijn er ook situaties waarbij de bezwaren niet weggenomen zullen worden. Men wordt op basis van het nieuwe BKP niet ontslagen van de verplichting om het perceel in te passen of een aanvullende tegenprestatie te doen op basis van de LIR. 2.1 Het beeldkwaliteitsplan 2011 kan nog niet in alle bestemmingsplannen worden vervangen Op dit moment wordt in vrijwel alle bestemmingsplannen in het buitengebied expliciet gerefereerd aan het Beeldkwaliteitsplan Buitengebied 2011 om bijvoorbeeld te bepalen of een ontwikkeling passend is in het landschap.

Helaas is het juridisch niet mogelijk dit BKP te “overschrijven” of vervangen door het nieuwe BKP middels een raadsbesluit. Daarvoor dient een aanpassing te worden gedaan in de regels van het bestemmingsplan. Dit betekent dat het Beeldkwaliteitsplan Buitengebied 2022 voorlopig alleen van kracht is bij nieuwe ontwikkelingen en nieuwe bestemmingsplannen cq. omgevingsplannen. Vergunningaanvragen die op basis van reeds bestaande bestemmingsplannen worden aangevraagd dienen binnen dat juridisch kader te worden beoordeeld waarbij de aanvrager zich dus kan beroepen op het Beeldkwaliteitsplan Buitengebied 2011. Dit zal definitief worden aangepast bij het opstellen van het nieuwe gemeente dekkende omgevingsplan. Deze tijdelijke situatie zal geen grote gevolgen hebben voor de beeldkwaliteit van het buitengebied aangezien het oude en het nieuwe BKP inhoudelijk grotendeels op elkaar aansluiten.

3/5

3.1 Vanwege de voorbereiding op de nieuwe omgevingswet is het onwenselijk plannen te herzien Op dit moment is team Ruimtelijk Ontwikkeling druk bezig om 88 (!) bestemmingsplannen gereed te maken om vóór 31 december 2022 als ontwerp in procedure te brengen. Hierover is de raad via het griffienieuws van 28 juli 2022 op de hoogte gesteld. De verwachting is dat dit nieuwe BKP geen grote veranderingen meebrengt voor de landschappelijke inpassingsplannen van deze bestemmingsplannen. De inpassingsplicht blijft hetzelfde maar mogelijk zou er in sommige gevallen wat meer ruimte zijn voor maatwerk. Het is echter onwenselijk om deze plannen in deze fase te herzien zo kort voor de deadline. Dat zou extra werk betekenen en extra druk zetten op dit toch al krappe proces. Het bestemmingsplan voor deelgebied 4 vormt hiervoor een uitzondering omdat expliciet met de raad is afgesproken dat het BKP voorafgaand aan dit bestemmingsplan zou worden vastgesteld.

6. Kanttekeningen 1.1 De herziening van de LIR volgt later Dit raadsvoorstel voorziet in de opdracht van de raad om het BKP te evalueren. Tijdens de evaluatiesessies is ook de LIR besproken en is geconstateerd dat er behoefte is om ook de LIR te herzien. Op dit moment wordt gewerkt aan deze herziening. De verwachting is dat in januari 2023 een nieuwe LIR kan worden voorgelegd aan de raad. Vervolgens kunnen de LIR en het BKP worden samengevoegd in een soort handreiking om initiatiefnemers te helpen bij het toepassen van de LIR en het BKP. 1.2 Het aangepaste streefbeeld vraagt ook een andere manier van toetsen Door te kiezen voor een meer abstracter streefbeeld ontstaat de situatie dat er minder concreet getoetst kan worden aan het BKP. Voorheen werd het streefbeeld als kaart erbij gepakt om te kijken of een ontwikkeling paste binnen het BKP of niet. In de nieuwe situatie is dat wat moeilijker en moet meer gedacht worden vanuit de structuur van het landschap. Dit vergt een andere benadering vanuit de ambtelijke organisatie en kans wellicht tot wat aanpassingsproblemen leiden. Sommige kwaliteiten uit het BKP zoals de openheid en de cultuurhistorische waarde zijn echter wel redelijk concreet aan te duiden op een kaart. Om de toetsbaarheid van deze kwaliteiten te behouden is daarom een aparte kaart opgenomen in het BKP.

Zo kan alsnog redelijk makkelijk worden gesteld of een ontwikkeling in strijd is met de waardevolle openheid van een gebied.

7. Financiën Voor de evaluatie van het beeldkwaliteitsplan buitengebied is een IP post beschikbaar gesteld met een budget van €50.000,-. Op dit moment is dit budget nagenoeg volledig gebruikt. Het grootste deel van het budget is uitgegaan aan de opdracht aan bureau BRO voor het opstellen van het nieuwe BKP.

8. Communicatie Indien de raad instemt met het besluit zal dit besluit bekend worden gemaakt in ’t Contact en de gemeentelijke website. Tevens zal hier melding van worden gemaakt in de nieuwsbrief van het buitengebied waar veel mensen uit de deelgebieden bij zijn aangemeld.

4/5

9. Uitvoering Na het besluit zal dit zo snel mogelijk bekend worden gemaakt, zie hierboven. Voor bestemmingsplan Buitengebied Someren – Deelgebied 4 zal worden bepaald of het nieuwe BKP invloed heeft op de beantwoording van de zienswijzen. Indien er aanleiding is om bewoners tegemoet te komen in hun bezwaar op de landschappelijke inpassing zal hiervoor contact worden opgenomen met de bewoners. Er zal dan worden gepoogd om in samenspraak tot een aanpassing in het inpassingsplan te komen. Vanaf begin 2023 zullen weer nieuwe ontwikkelingen en principeverzoeken in behandeling worden genomen (onder voorbehoud dat de omgevingswet op 1 januari 2023 in werking treedt). Deze nieuwe ontwikkelingen zullen worden getoetst aan het nieuwe BKP. Als vervolg op het BKP wordt ook de LIR geëvalueerd. Tijdens de evaluatiesessies is hiervoor al input opgehaald. De verwachting is dat een aangepaste LIR eind dit jaar gereed zal zijn. De planning is om de LIR in januari 2023 voor te leggen aan de raad als discussiestuk in de commissie Ruimte. Besluitvorming gebeurt vervolgens in het college omdat de LIR een beleidsregel betreft en geen nieuw beleid. Na vaststelling van de LIR zullen het BKP en de LIR worden samengevoegd in een handreiking om zo een overzichtelijk en duidelijk document te hebben voor initiatiefnemers en adviseurs.

Tevens wordt er nog gewerkt aan een evaluatie van de bebouwingsconcentraties in de gemeente. Tijdens de evaluatie van het BKP en bij de behandeling van enkele plannen is gebleken dat er aanleiding is om deze bebouwingsconcentraties te evalueren. Mogelijk kunnen er bepaalde gebieden worden toegevoegd of komen gebieden bij nader inzien te vervallen. De herziening van de bebouwingsconcentraties zal in 2023 worden voorgelegd aan de raad en kan als bouwsteen dienen voor de omgevingsvisie en ander toekomstig beleid.

Burgemeester en wethouders van Someren, de secretaris,

de burgemeester,

J. Koppers-Van der Krabben

D. Blok

Bijlage(n)

O

Concept raadsbesluit

X

NO

Beeldkwaliteitsplan Buitengebied 2022

5/5