07. Notitie besluit openbaar horen - raadsenquête Someren

Notitie besluit openbaar horen Doel notitie Het besluit van de raad om een raadsenquête in te stellen biedt de commissie de mogelijkheid personen in het openbaar te horen. Dit is niet verplicht. Deze notitie heeft als doel de commissie hierover te laten besluiten. Formele kader De raadsenquête is het zwaarste controle instrument van de raad en is bedoeld voor het verkrijgen van alle feitelijke informatie over het door het college of de burgemeester gevoerde bestuur, maar daarvoor mag het controle-instrument en mogen de bevoegdheden alleen proportioneel worden gebruikt. Het lokale enquêterecht geeft bevoegdheden die de zekerheid geven dat alle feitelijke informatie wordt verkregen. Het verkrijgen van alle informatie kan worden afgedwongen door het openbaarhoren van getuigen onder ede. Raadsenquêtes dienen gefaseerd te worden uitgevoerd waarbij de fasen van het onderzoek aansluiten bij de verschillende fasen overeenkomstig de onderzoeksbevoegdheden op de escalatieladder (zie onder). Hoe hoger op de ladder, hoe ingrijpender de bevoegdheid is voor getuigen en hoe groter de kans is dat het gebruik ervan de persoonlijke levenssfeer beschadigt. Eerst moet een enquêtecommissie proberen informatie te krijgen met gebruik van de minst vergaande bevoegdheden zoals het opvragen van informatie en het voeren van gesprekken achter gesloten deuren.

De volledigheid van de informatie kan ook worden onderzocht door informatie uit verschillende bronnen met elkaar te vergelijken. Pas als blijkt dat met dit alles de gewenste informatie niet kan worden verkregen kunnen zwaardere bevoegdheden worden gebruikt. Het in het openbaar onder ede horen van getuigen is de zwaarste bevoegdheid.

Leden en voormalige leden van raad en college en (voormalige) ambtenaren zijn verplicht te voldoen aan een oproep van de commissie om als getuige of deskundige te worden gehoord (artikel 155c). Indien niet wordt ingegaan op de oproep kan de commissie aangifte doen. Anderen zijn niet verplicht aan de oproep te voldoen. De verhoren gebeuren in principe in een openbare zitting van de onderzoekscommissie. Alleen bij gewichtige redenen mag een verhoor onder ede achter gesloten deuren plaatsvinden. 1

Resultaat tot nu toe De voorbereidingscommissie hechtte er waarde aan dat het onderzoek zorgvuldig zou plaatsvinden en niet onnodig zou escaleren. De raad heeft daarom bij het instellen van de enquêtecommissie besloten het onderzoek gefaseerd uit te voeren. Het gefaseerd inrichten van het onderzoek houdt in dat na afronding van een fase de enquêtecommissie reflecteert op het resultaat en de belangen. Dit betekent dat de commissie aan het einde van fase 2 (verzamelen van alle informatie) beslist wel of niet openbaar te gaan horen. De commissie heeft de afgelopen maanden de stappen uit de escalatieladder nauwgezet gevolgd. Schriftelijke informatie is in verschillende rondes opgevraagd en verkregen. In aanvulling hierop hebben betrokkenen die in dienst waren hun e-mail boxen “omgekeerd” hetgeen veel aanvullende informatie heeft opgeleverd. Vervolgens zijn er 24 personen uitgebreid achter gesloten deuren gesproken. Met uitzondering van twee bedrijven heeft iedereen gevolg gegeven aan de uitnodiging van de commissie voor de interviews. Sommige interviews waren erg intensief met een doorlooptijd van 2 tot ruim 3 uur. Ook hebben verschillende respondenten nog veel aanvullende informatie verstrekt. In totaal heeft de commissie naast de interviews honderden documenten, e-mails etc.. bestudeerd. Op basis hiervan is een feitenrelaas gemaakt van circa 75 pagina’s.

Afweging Voordeel van de raadsenquête is dat mensen in het openbaar onder ede kunnen worden gehoord. Die openbaarheid heeft ook een functie naar buiten toe. De hele gemeenschap kan online of fysiek meekijken wat er gebeurt en dat kan ‘reinigend werken’. Er wordt zo publiekelijk verantwoording afgelegd. De eventuele selectie van de personen voor een openbaar verhoor dient ook plaats te vinden op basis van het principe van proportionaliteit. Dat betekent dat als dezelfde informatie verkregen of op juistheid of volledigheid geverifieerd kon worden met een minder vergaande bevoegdheid dan het openbaar horen, dat die eerst wordt gebruikt. Daarnaast moet de commissie afwegen of het krijgen van informatie op basis van het onder ede openbaar horen opweegt tegen de (mogelijke) inbreuk die dit op de persoonlijke levenssfeer van getuigen maakt. De commissie is van mening dat de documentatie zeer compleet is. Ook meent de commissie dat de respondenten in het algemeen open zijn geweest over wat er is voorgevallen. Respondenten hebben geprobeerd zo goed mogelijk antwoord te geven op de vragen die zijn gesteld. Waar nodig hebben zij de gespreksverslagen gecorrigeerd en aangevuld. De commissie concludeert dat op basis van alle tot nu toe verzamelde informatie voldoende antwoord kan worden gegeven op alle onderzoeksvragen.

De commissie weegt vervolgens het volgende af over het al dan niet overgaan tot openbare verhoren: •

•

De commissie vindt dat het onderzoeksdossier behoorlijk compleet is. De commissie meent dat het openbaar horen niet de zekerheid biedt dat voor de beantwoording van de onderzoeksvragen meer informatie op tafel komt. De inschatting is dat het openbaar horen niet veel informatie meer zal toevoegen. Mochten er nog onduidelijkheden zijn in het dossier dan kan de commissie altijd nog een tweede gesprek voeren achter gesloten deuren dan wel per e-mail een specifieke vraag stellen. Door middel van openbaar horen kunnen betrokkenen “publiekelijk verantwoording afleggen”. De commissie meent dat het openbaar horen een te grote inbreuk heeft op de persoonlijke levenssfeer van deze personen. De commissie wil de persoonlijke 2

levenssfeer van deze personen beschermen. De inbreuk op de persoonlijke levenssfeer weegt de commissie zwaarder dan het openbaar horen. Besluit commissie Alles afwegend besluit de commissie niet over te gaan op openbare verhoren. Effect besluit commissie Gevolg van dit besluit van de commissie is dat er minder werkzaamheden zullen worden verricht hetgeen een licht dempend effect zal hebben op het gevraagde budget.

3