01. Definitieve onderzoeksprotocol - raadsenquête Someren
Tekst van het document
Berenschot
ONDERZOEKSPROTOCOL
DEFINITIEVE
Dit
onderzoeksprotocol beschrijft
raadsenquête protocol en
hun
over
1.
Op
12
de
naar
heeft met rechten
als
de
van
doel
vraagstelling
de
de
en
aanpak
het onderzoek
van
gronden
Bedrijventerrein Lage Akkerweg
spreken
vooraf te
te
personen
informeren
de
voor
Someren. over
Het
het onderzoek
plichten.
en
Aanleiding 2024
maart
zijn bij
gemeentegronden gemeenteraad
tot
doorlopen
tussen
juni
zijn
vragen
12
op
verkoop 9
gronden
nodige
Centraal
proces. in de
project Bedrijventerrein Lage Akkerweg De
de
heeft daarom
gebeurtenissen daaromheen
het
verkocht.
gemeenteraad geleid het
verkoop
name
de
de
van
2021
waarop
december
staat de
met
geen
2024
grondprijs
een
onderzoeksvraag:
januari
2025
uit 2022.
duidelijk antwoord
besloten
is het
geweest
verloop
welke
lessen
heeft
bij
de
De
in te stellen
van
Lage Akkerweg
en
Dit
is gegeven.
raadsenquête
een
hoe
gronden Bedrijventerrein
30
en
verkocht
in Someren
naar
de
en
de
processen
kan
de
gemeente
daaruit trekken? 2. De
Samenstelling
commissie
onderzoekscommissie
bestaat
uit de
volgende
afkomstig
personen
verschillende
van
politieke
partijen.
_ Annelieke Huijerjans (voorzitter) _ Frans van der Kuijlen (plaatsvervangend _ Stef Kornuit
e
e
e
Twan
e
Michelle door
den
van
Boomen
Arensbergen
van
voorzitter)
van
de
griffie
is de secretaris
de
van
commissie.
Zij
wordt
ondersteund
(geanonimiseerd)
De
commissie
de
volgende
wordt
ondersteund door het onderzoeksbureau
personen
aan
het onderzoek
Berenschot.
Vanuit
Berenschot
zullen
meewerken:
(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) 3.
Doel
Hoofdvraag:
en
vraagstelling
hoe
is het
Bedrijventerrein 2025!
geweest
verloop
van
de
Lage Akkerweg
en
de
processen
daaromheen
kan
de
gemeente
daaruit trekken?
en
welke
lessen
gebeurtenissen
in de
verkoop tussen
de
van
9
juni
gronden 2021
en
30
januari
Deelvragen 1.
Hoe
ziet
het
verloop
van
gebeurtenissen
er
uit in de
verkoop
van
de
gronden
Bedrijventerrein Lage Akkerweg?
+
Als
startdatum
is voor 9
juni
2021
gekozen,
omdat
op deze
dag
de
Raad
omtrent het bestemmingsplan “Bedrijventerrein Someren". Als einddatum omdat op deze dag de commissie voor de raadsenquête benoemd werd.
van
State
is voor
30
uitspraak deed in de zaak januari 2025 gekozen,
2/7
Dit is de vraag naar een feitenrelaas en gaat over waarheidsvinding. In dit feitenrelaas moeten alle gebeurtenissen een plek krijgen die van belang zijn om te kunnen verklaren waarom de ambtelijke en bestuurlijke processen zich zo ontwikkeld hebben. Dit feitenrelaas richt zich op de periode tussen 9 juni 2021 en 30 januari 2025. Tevens worden de belangrijkste gebeurtenissen en beslismomenten aangeven. Ook wordt aangegeven welke personen wanneer betrokken waren en in welke hoedanigheid. 2.
Hoe heeft het college onderling en met de ambtelijke organisatie de verkoop van de gronden en de processen daaromheen vormgegeven en welke personen/functies hebben daarbij een sleutelrol gespeeld?
Deze
vraag gaat in op de rolinvulling van de college en ambtelijke organisatie. De commissie wil duidelijk beeld krijgen van de context , redenen en achtergronden van de gebeurtenissen die hebben geleid tot de verkoop van de gronden. Het is een analytische vraag waarin de commissie zoekt naar verklarende factoren. De commissie kijkt naar samenwerking binnen het college en tussen het college en de ambtelijke organisatie. Wie hielden zich met de verkoop bezig? Welke afspraken waren hierover gemaakt? Welke procedures werden gevolgd en op basis van welke procedurele en juridische spelregels? Specifiek wordt gekeken naar momenten van sturing of uitoefening van invloed door betrokken personen en op basis van welke overwegingen zij dit deden. De commissie brengt in kaart binnen welke kaders er werd gewerkt , of deze vastgelegd waren en hoe dit zich verhield tot de praktijk. een
3.
Hoe heeft de gemeente met de betrokken bedrijven en overige derde partijen of personen de verkoop en de processen daaromheen vormgegeven en welke personen/functies hebben daarbij een sleutelrol gespeeld?
Deze vraag is vergelijkbaar met de vorige , maar in plaats van te focussen op de interne rolinvulling richt deze vraag zich op de rolinvulling van de gemeente (bestuurlijk en ambtelijk) met vooral de betrokken bedrijven. Hoe zag het contact met eigenaren en overige betrokkenen eruit? Zijn er verwachtingen gewekt , zo ja welke? Hoe zijn de overeenkomsten tot stand gekomen? Wie was daar op welk moment bij betrokken? Specifiek wordt gekeken naar momenten van sturing of uitoefening van invloed door betrokkenen van de gemeente en op basis van welke overwegingen zij dit deden. De commissie brengt in kaart binnen welke kaders er werd gewerkt , of deze vastgelegd waren en hoe dit zich verhield tot de praktijk. 4.
Hoe is de informatievoorziening in de richting van de raad geweest?
Deze vraag gaat in op de informatiestromen van het college naar de raad. Aandachtpunt is of de informatievoorziening de raad in staat stelde om de kaderstellende en controlerende rol te vervullen. De commissie brengt in kaart binnen welke kaders er werd gewerkt , of deze vastgelegd waren en hoe dit zich verhield tot de praktijk. 5.
Hoe verhouden de doorlopen processen tot de wettelijke kaders , geldende procedures en afspraken binnen de gemeente voor dergelijke transacties?
normen , regels ,
Deze vraag is meer oordelend van aard. Met alle informatie is het de vraag of de bestuurlijke en ambtelijke doorlopen processen voldaan hebben aan de geldende normen , regels , procedures en afspraken. Wanneer dat niet zo is , kan op basis van de informatie verklaard worden waarom. 6.
Welke leerpunten
en
aanbevelingen zijn
er te
formuleren?
Ook in de toekomst zal er sprake zijn van verkoop van gronden aan derden door de gemeente Someren. Dit is de vraag naar wat er geleerd kan worden van het handelen van de gemeente bij de verkoop van gronden en de processen daaromheen. Beantwoording van deze vraag leidt tot leerpunten en aanbevelingen met betrekking tot alle aspecten van de bestuurlijke en ambtelijke
3/7
bij dergelijke grondverkopen. Een en ander is uiteraard afhankelijk van de uitkomsten het onderzoek. Duidelijk is wel dat de leerpunten en aanbevelingen helpen bij het in de toekomst adequaat omgaan met vergelijkbare situaties. Zij worden geadresseerd aan college , ambtelijke organisatie en eventueel raad. processen van
4.
Plan
van
aanpak
en
planning
De uitvoering van de raadsenquête kent kort samengevat de volgende fasen met de volgende belangrijkste activiteiten: Fase 1: Start en oriëntatie (maart-april 2025): • • • • •
Uitwerking onderzoeksvragen Uitwerking werkwijze commissie Uitwerking onderzoeksprotocol Opstellen plan van aanpak Verzamelen schriftelijke documentatie
Fase 2. Informatieverzameling (voorjaar/zomer 2025) • • • • • • • •
Bestuderen documentatie Opstellen feitenrelaas Eerste analyse op basis van documenten Vaststellen te spreken personen Voorbereiding voorgesprekken Uitvoeren en vastleggen voorgesprekken Verdiepende analyse Besluit afnemen openbare verhoren
Fase 3. (onder voorbehoud) openbare verhoren , analyse en rapportage (zomer/najaar 2025) • • • • • •
Voorbereiding openbare verhoren Uitvoeren en vastleggen openbare verhoren Uitvoeren analyse Opstellen concept rapportage Wederhoor concept rapportage Opstellen definitief eindrapport 5.
Kader te hanteren instrumenten
De commissie hanteert grofweg de volgende instrumenten: het analyseren en bestuderen van schriftelijke informatie , voorgesprekken en openbare verhoren. Voorgesprekken zijn interviews achter gesloten deuren waarbij een onderzoeker van Berenschot het gesprek leidt en waarbij minimaal twee commissieleden aanwezig zijn. Waar noodzakelijk kan er ook sprake zijn van een groepsgesprek waarbij in één keer meerdere personen worden geïnterviewd. Niemand is verplicht tot medewerking aan een voorgesprek. Bij voorgesprekken dienen de gesprekspartners er van uit te gaan dat de informatie die zij daar geven gebruikt kan worden in het onderzoek , maar niet herleidbaar tot de persoon gebruikt wordt in het openbare eindrapport. Mocht de enquêtecommissie de informatie wel tot de persoon herleidbaar willen gebruiken , dan zal de commissie dit eerst aan de gesprekspartner voorleggen voor reactie. Naast de voorgesprekken kan de commissie kiezen voor het openbare horen van betrokkenen. Bij de openbare verhoren zijn (voormalig) politieke ambtsdragers en ambtenaren verplicht te verschijnen. Private partijen , zoals gewone burgers , ondernemers , accountants etc. zijn niet verplicht mee te werken bij een lokale enquête. Ook als er sprake is van een privaatrechtelijk
4/7
samenwerkingsverband kunnen daarin werkzame private partijen niet tot meewerken worden verplicht. Het streven is dat de hele commissie bij het openbaar verhoor aanwezig is. Het is op dit moment nog niet duidelijk of er openbare verhoren gaan plaatsvinden. Dit besluit de commissie op een later moment. De commissie kan besluiten om een verhoor of een gedeelte van het verhoor niet in het openbaar af te nemen. In dat geval bewaren de commissieleden en andere aanwezigen geheimhouding. Artikel 155a lid 8 van de Gemeentewet biedt het juridische kader voor de raadsenquête. De precieze werkwijze is verder uitgelegd in het verhoorprotocol (zie paragraaf 9). 6.
Proportionaliteit
De commissie werkt op basis van proportionaliteit , dat wil zeggen , ook nu eenmaal gekozen is om een lokale enquête te houden geldt voor het gebruik van de afzonderlijke onderzoeksbevoegdheden dat ze proportioneel gebruikt moeten worden. Dat betekent dat als dezelfde informatie verkregen of op juistheid of volledigheid geverifieerd kan worden met een minder vergaande bevoegdheid dan het openbaar horen , dat die dan eerst moet worden gebruikt. Daarnaast moet de commissie afwegen of het krijgen van de informatie opweegt tegen de (mogelijke) inbreuk die de te gebruiken bevoegdheid op de persoonlijke levenssfeer van getuigen maakt. 7.
Het verzamelen
van
schriftelijke informatie
De commissie heeft voor het beantwoorden van de onderzoeksvragen schriftelijke informatie nodig. Als de commissie daarom vraagt worden (voormalige) ambtenaren en politieke ambtsdragers geacht deze informatie te verstrekken. Als door hen de informatie niet wordt verstrekt heeft de commissie de mogelijkheid het verkrijgen van informatie af te dwingen (te vorderen). Private partijen , zoals , ondernemers , accountants etc. zijn niet verplicht hieraan mee te werken. Dit geldt ook voor een privaatrechtelijk samenwerkingsverband. De vordering bij (voormalige) ambtenaren en politieke ambtsdragers verzoekt hen tot het verschaffen van inzage in , het nemen van afschrift van of het anderszins laten kennisnemen van alle bescheiden waarover zij beschikken en waarvan naar het redelijk oordeel van de commissie inzage , afschrift of kennisneming anderszins voor het doen van het onderzoek nodig is; deze bescheiden worden vertrouwelijk behandeld wanneer dit voorafgaand aan de verstrekking daarvan als zodanig wordt aangemerkt. Indien niet wordt voldaan aan de vordering zal de onderzoekscommissie aangifte doen op grond van artikel 192 Wetboek van Strafrecht. Voordat de onderzoekscommissie hiertoe overgaat , wordt degene aan wie de vordering is gericht in de gelegenheid gesteld om binnen twee weken na dagtekening alsnog aan de vordering te voldoen.
Hierbij wordt vermeld dat de onderzoekscommissie overgaat tot het doen van aangifte als niet wordt voldaan aan de vordering. 8.
Protocol voorgesprekken
Voor de voorgesprekken wordt onderstaand protocol gehanteerd , waarin wordt aangegeven hoe de commissie omgaat met de informatie die tijdens de voorgesprekken aan de commissie wordt verstrekt in het kader van de raadsenquête verkoop gronden Bedrijventerrein Lage Akkerweg. Het protocol ziet er als volgt uit: 1.
De gesprekspartner wordt minstens vijf werkdagen voor het gesprek uitgenodigd. In de uitnodiging wordt aangegeven wie bij het gesprek aanwezig zullen zijn. Deelname is op basis van vrijwilligheid. Minimaal drie werkdagen voor het gesprek wordt een interviewleidraad/lijst van bespreekpunten naar de betrokkene toegestuurd;
5/7
2.
De informatie die de gesprekspartner aan de commissie verstrekt tijdens de gesprekken , wordt vertrouwelijk behandeld.2 Dat wil zeggen dat de informatiebron niet herkenbaar en herleidbaar zal zijn. Dit betekent ook dat de informatie enkel door de commissie wordt gebruikt in het kader van het onderhavige onderzoek. Mocht de enquêtecommissie informatie wel tot de persoon herleidbaar willen gebruiken , dan zal de commissie dit eerst aan de gesprekspartner voorleggen voor reactie.
3.
De gesprekspartner heeft de mogelijkheid om informatie en bescheiden aan te leveren aan de commissie. Deze bescheiden worden vertrouwelijk behandeld wanneer dit voorafgaand aan de verstrekking daarvan als zodanig wordt aangemerkt;
4.
Indien in de rapportage naar personen herleidbare informatie is opgenomen , voor afkomstig uit openbare bronnen , dan wordt deze informatie onder geheimhouding desbetreffende personen voorgelegd voordat de rapportage wordt afgerond;
zover aan
niet de
5.
De voorgesprekken worden bijgewoond door tenminste twee leden van de commissie , ten minste één onderzoeker vanuit Berenschot en één notulist namens de griffie. Eén van de Berenschotonderzoekers treedt als gespreksleider op;
6.
Van de voorgesprekken worden gespreksverslagen gemaakt; indien gesprekken worden opgenomen dan worden deze opnames vernietigd na het uitwerken van het verslag;
7.
Het gespreksverslag - dat geen woordelijk verslag zal zijn - wordt aan de gesprekspartner voorgelegd. Door hem/haar geconstateerde feitelijke onjuistheden in het verslag kunnen door hem/haar gecorrigeerd worden. Bovendien kan de betrokkene in een naschrift bij het verslag aanvullende informatie verstrekken of nadere inzichten naar voren brengen;
8.
Het gespreksverslag wordt definitief vastgesteld nadat de reactie van de gesprekspartner (schriftelijk of mondeling) is ontvangen of als binnen een door de commissie gestelde termijn van enkele dagen geen reactie is ontvangen. Het definitieve verslag wordt naar de gesprekspartner gestuurd;
9.
Op het definitieve gespreksverslag wordt door de commissie geheimhouding opgelegd. Het gespreksverslag wordt niet als bijlage opgenomen in het rapport. Het verslag wordt intern binnen de onderzoekscommissie gedeeld , de verslagen worden niet openbaar gemaakt; 3
10. Van de inhoud van het voorgesprek wordt door de gesprekspartner geen mededeling gedaan aan derden , anders dan na schriftelijke toestemming van de commissie; 4 11. Na afloop van het onderzoek worden gespreksverslagen en ter beschikking gestelde informatie bij de gemeente gearchiveerd en in vertrouwelijkheid beheerd in het gemeentearchief. Dit gebeurt in overeenstemming met de archiefwet en gemeentelijke regelgeving. 9.
Protocol verhoren
In dit protocol wordt aangegeven hoe de commissie omgaat met de openbare verhoren en met de informatie die wordt verkregen uit deze verhoren in het kader van de raadsenquête verkoop gronden Bedrijventerrein Lage Akkerweg Someren. Het is op dit moment nog niet duidelijk of er openbare verhoren gaan plaatsvinden. Dit besluit de commissie op een later moment.
2 Hiervoor 3 Hiervoor 4 Hiervoor
zal de raad de eigen onderzoeksverordening aanpassen. zal de raad de eigen onderzoeksverordening aanpassen. zal de raad de eigen onderzoeksverordening aanpassen.
6/7
1.
Het streven is dat de gehele commissie aanwezig is om openbare verhoren af te nemen. Wanneer dit niet mogelijk is , vindt een hoorzitting doorgang als ten minste drie van de vier commissieleden aanwezig zijn;
2.
De volgende personen zijn verplicht om te voldoen worden gehoord: a.
leden
b.
de burgemeester
c.
wethouders
d.
leden en gewezen leden commissie;
van een
e.
ambtenaren
ambtenaren;
en gewezen
leden
van
en gewezen
en gewezen
en gewezen
aan
de oproep
van
de commissie om te
de raad; burgemeesters;
wethouders; door de raad , het college of de burgemeester ingestelde
3.
De onder lid 2 genoemde personen zijn verplicht te voldoen aan een oproeping door de commissie om te worden verhoord. Daarnaast kunnen overige personen worden opgeroepen , deze personen zijn niet verplicht om te voldoen aan een oproeping;
4.
Getuigen worden uitsluitend verhoord na het afleggen van een eed of belofte. Zij leggen in het openbare verhoor de eed of belofte af dat zij de gehele waarheid en niets dan de waarheid zullen zeggen;
5.
De verhoren worden in principe in het openbaar afgenomen;
6.
De commissie kan besluiten een verhoor of een gedeelte daarvan niet in het openbaar maar besloten af te nemen. In dat geval bewaren de leden van de commissie en andere aanwezigen geheimhouding over hetgeen hun tijdens een besloten zitting ter kennis komt;
7.
De te verhoren personen worden schriftelijk opgeroepen. De brief , houdende de oproep , wordt aangetekend verzonden of tegen gedagtekend ontvangstbewijs uitgereikt. De voorzitter roept hen ten minste twee weken voor de zitting op. Binnen drie werkdagen na verzending van de oproep kunnen de te verhoren personen onder opgaaf van redenen de voorzitter verzoeken het tijdstip van de zitting te wijzigen. De beslissing van de voorzitter op dit verzoek wordt uiterlijk één week voor het tijdstip van de zitting aan hen medegedeeld;
8.
Toehoorders en vertegenwoordigers van de pers kunnen uitsluitend op de voor hen bestemde plaatsen een openbare zitting bijwonen. Het geven van tekenen van goed- of afkeuring of het op andere wijze verstoren van de orde is verboden. De voorzitter is bevoegd , toehoorders die op enigerlei wijze de orde van de zitting verstoren , te doen vertrekken;
9.
De openbare zitting wordt met beeld en geluid uitgezonden. Degenen die tijdens de openbare zitting geluid- dan wel beeldregistraties willen maken , doen hiervan mededeling aan de voorzitter en gedragen zich naar zijn aanwijzingen. De onderzoekscommissie kan hiervan afwijken en besluiten dat , in het kader van het beschermen van de persoonlijke levenssfeer van getuigen , er geen beeldregistraties plaatsvinden;
10. Van de zitting wordt een verslag opgesteld. Dit verslag vat op hoofdlijnen samen wat weer gezegd is en wordt ondertekend door voorzitter en secretaris;
over en
11. Na afloop van het onderzoek worden gespreksverslagen en ter beschikking gestelde informatie bij de gemeente gearchiveerd en in vertrouwelijkheid beheerd in het gemeentearchief. Dit gebeurt in overeenstemming met de archiefwet en gemeentelijke regelgeving;
7/7
12. Indien een op te roepen persoon geen gehoor geeft aan de oproep zal de commissie aangifte doen op grond van artikel 192 Wetboek van Strafrecht. Voordat de onderzoekscommissie hiertoe overgaat , wordt degene aan wie de oproep is gericht in de gelegenheid gesteld om binnen twee weken na dagtekening alsnog aan de oproep te voldoen. Hierbij wordt vermeld dat de onderzoekscommissie overgaat tot het doen van aangifte als niet wordt voldaan aan de oproep;
13. Wanneer een te verhoren persoon weigert te antwoorden of de eed of de belofte af te leggen , wordt daarvan proces-verbaal opgemaakt met de redenen van de weigering; 14. Te verhoren personen kunnen niet genoodzaakt worden geheimen te openbaren indien dit onevenredige schade toebrengt aan het uitoefenen van hun beroep , dan wel aan het belang van hun onderneming of de onderneming waarbij zij werkzaam zijn; 15. Te verhoren personen die vanuit hun ambt , beroep of betrekking tot geheimhouding verplicht zijn , hoeven geen getuigenis af te leggen over hetgeen wat aan hen vanuit hun ambt , beroep of betrekking is toevertrouwd. Zij kunnen inzage , afschrift of kennisneming van bescheiden weigeren; 16. Te verhoren personen kunnen zich beroepen op geheimhouding indien het verstrekken van de inlichtingen in strijd is met het openbaar belang.