3a 1 RAADSVOORSTEL Ontwerp Omgevingsvisie Soest en Soesterberg.pdf

Portefeuillehouder: Aukje Treep-van Hoeckel

Zaaknummer: 76212 Onderwerp: Ontwerp Omgevingsvisie Soest en Soesterberg

Voorgesteld raadsbesluit 1. In te stemmen met de Ontwerp Omgevingsvisie Soest en Soesterberg, zoals opgenomen in bijlage a en kennis te nemen van de eerste aanzet tot 'Opdrachten voor omgevingsprogramma's ', zoals opgenomen in bijlage b; 2. De ontwerp Omgevingsvisie Soest en Soesterberg, met imrocode NL.IMRO.0342.OVSOE0001-0201, vrij te geven voor terinzagelegging.

Samenvatting We werken al sinds de zomer van 2019 samen met de samenleving aan een Omgevingsvisie voor Soest en Soesterberg. Het ontwerp van deze Omgevingsvisie is nu gereed (zie bijlage a). De Omgevingsvisie is het strategische beleidsdocument dat de voornemens voor de fysieke leefomgeving voor de (middel)lange termijn bevat. Het is daarmee een ambitiedocument en tegelijkertijd een richtinggevend kader voor onze eigen initiatieven en initiatieven uit de samenleving. Als afronding van het omvangrijke participatietraject is op 29 april jl. het document ‘Soest en Soesterberg, Kwaliteiten voor de toekomst’ door uw raad vastgesteld. Hierin zijn de belangrijkste kwaliteiten en principes voor onze gemeente met het oog op de toekomstige doorontwikkeling beschreven en verbeeld. Dit document vormt tevens het inhoudelijke beginpunt voor deze ontwerp Omgevingsvisie. Op 19 mei jl. hebben wij u tijdens een informatieavond meegenomen in het verhaal achter en de argumenten bij de strategische hoofdlijnen en belangrijkste keuzes die in het ontwerp van de Omgevingsvisie zijn opgenomen. De beschreven hoofdlijnen en keuze zijn nodig om de gemeentelijke opgaven, die op dit moment in de fysieke leefomgeving spelen en in de (nabije) toekomst op ons af komen, het hoofd te bieden en de in de Omgevingsvisie geformuleerde doelen te bereiken.

Naast het vastleggen van onze Omgevingsvisie moet ook nog bepaald worden hoe we als gemeente richting die gewenste situatie in 2040 denken te komen. Dit doen we door (opdrachten voor) omgevingsprogramma's te koppelen aan de doelen uit de visie. Een eerst aanzet en voorbeeld van hoe deze 'opdrachten voor omgevingsprogramma's' eruit kunnen zien is ter kennisgeving bijgevoegd in bijlage b bij dit voorstel en toegelicht onder argument 1.1 Wij willen u vragen om in te stemmen het ontwerp van de Omgevingsvisie Soest en Soesterberg (titel: 'Stap voor stap ver komen') en kennis te nemen van de eerste aanzet tot 'Opdrachten voor omgevingsprogramma's ', zoals opgenomen in bijlage b. Tevens vragen wij u de ontwerpvisie vrij te geven voor terinzagelegging. Aanleiding Vanaf de zomer van 2019 werken we samen met de samenleving aan een Omgevingsvisie voor Soest en Soesterberg. Als afronding van het omvangrijke participatietraject heeft de gemeenteraad onlangs (29 april jl.) het document ‘Soest en Soesterberg, Kwaliteiten voor de toekomst’ vastgesteld. In dat document zijn de belangrijkste kwaliteiten en principes voor onze gemeente met het oog op de toekomstige doorontwikkeling beschreven en verbeeld. Dit document vormt het inhoudelijke beginpunt voor de Omgevingsvisie Soest en Soesterberg.

Het ontwerp van de Omgevingsvisie is inmiddels opgesteld en wordt u nu ter besluitvorming aangeboden (zie bijlage a). De ontwerp Omgevingsvisie schetst een beeld van de gewenste doorontwikkeling van onze gemeente richting 2040. Het bevat de strategische hoofdlijnen en keuzes die nodig zijn om de gemeentelijke opgaven, die op dit moment in de fysieke leefomgeving spelen en in de (nabije) toekomst op ons af komen, het hoofd te bieden. Naast het vastleggen van onze Omgevingsvisie moet ook nog bepaald worden hoe we als gemeente richting die gewenste situatie in 2040 denken te komen. Dit doen we door (opdrachten voor) omgevingsprogramma's te koppelen aan de doelen uit de visie. Een eerste aanzet en voorbeeld (concept) van hoe deze 'opdrachten voor omgevingsprogramma's' eruit kunnen zien is ter kennisgeving bijgevoegd in bijlage b bij dit voorstel en toegelicht bij argument 1.1 Beoogd resultaat Instemming door college en raad met het ontwerp van de Omgevingsvisie Soest en Soesterberg, zodat het ontwerp na de zomer minimaal 6 weken ter visie kan worden gelegd en vaststelling van de Omgevingsvisie in december 2021 plaats kan vinden.

Daarnaast college en raad nu alvast kennis te laten nemen van de eerste aanzet voor 'Opdrachten voor omgevingsprogramma's ', zoals opgenomen in bijlage b. Argumenten 1.1 De ontwerp Omgevingsvisie geeft antwoord op de vraag: wat voor gemeente willen wij (in 204O) zijn? De ontwerp Omgevingsvisie bevat de strategische hoofdlijnen en keuzes die nodig zijn voor een integrale ruimtelijke ontwikkeling van onze gemeente op (middel)lange termijn. Het is daarmee een ambitiedocument en tegelijkertijd een richtinggevend kader voor onze eigen initiatieven en initiatieven uit de samenleving. Naast het vastleggen van onze Omgevingsvisie moet ook nog bepaald worden hoe we als gemeente richting die gewenste situatie in 2040 denken te komen. Strategie hierbij is om stapje voor stapje steeds een beetje dichter bij onze doelen te komen. Dit doen we door (opdrachten voor) omgevingsprogramma's te koppelen aan de doelen uit de visie. Een eerste aanzet en voorbeeld van hoe deze 'opdrachten voor omgevingsprogramma's' eruit kunnen zien is ter kennisgeving bijgevoegd in bijlage b bij dit voorstel. Dit concept-document met opdrachten wordt, nadat is ingestemd is met de strategische hoofdlijnen en keuzes uit de ontwerpversie, verder ingevuld en uitgewerkt.

Bij die uitwerking wordt zowel gekeken naar de bijdrage van bestaand beleid en bestaande projecten aan de doelen uit de Omgevingsvisie als eventuele nieuwe programma's die nodig zijn. Een voorstel over die 'opdrachten voor de omgevingsprogramma's' zal, tegelijkertijd met vaststelling van de Omgevingsvisie, als apart voorstel ter besluitvorming aan u worden voorgelegd. Een nadere toelichting op de wisselwerking tussen de Omgevingsvisie en de programma's kunt u teruglezen in paragraaf 1.3 van de ontwerp Omgevingsvisie. 1.2 De uitkomsten uit het participatieproces vormen de basis voor deze ontwerp Omgevingsvisie. Het document ‘Soest en Soesterberg, Kwaliteiten voor de toekomst’ , dat het resultaat is van de participatie en waarin de belangrijkste kwaliteiten en principes voor onze gemeente met het oog op de toekomstige doorontwikkeling beschreven en verbeeld zijn, is als basis gebruikt voor deze visie. Dit geldt tevens voor de opgaven die in de samenleving zijn opgehaald (zoals neergelegd in de Opgavennotitie) en de oplossingen en ideeën die tijdens het participatieproces door de samenleving zijn aangedragen rond deze opgaven. 1.3 Onderdelen uit de ontwerp Omgevingsvisie met een bovengemeentelijk belang zijn ambtelijk afgestemd met mede-overheden.

De strategische hoofdlijnen en keuzes die uiteindelijk zijn geland in de ontwerpvisie en waarbij bovengemeentelijke belangen aan de orde zijn, zoals de toekomstige ontwikkeling van de polder naar een landschapspark en de toekomstige ontwikkeling van en rond de Wegh der Weegen, zijn vooraf ambtelijk afgestemd met onze belangrijkste bestuurlijke partners: Provincie Utrecht, Waterschap Vallei & Eem en de buurgemeenten Amersfoort, Baarn en Zeist. 1.4 De ontwerp Omgevingsvisie biedt een kader voor (keuzes in) andere beleidsprocessen a. Uitnodigingskader Grootschalige Elektriciteitsopwekking. Parallel aan het proces van de Omgevingsvisie loopt het traject voor het opstellen van een Uitnodigingskader voor de grootschalige opwek van elektriciteit (via wind en zon). Omdat grootschalige elektriciteitsopwekking een belangrijke ruimtevrager binnen de Omgevingsvisie is, is dit integraal (tegenover de andere ruimtevragers en kwaliteiten) afgewogen in het brede proces van de Omgevingsvisie. Het Uitnodigingskader is het eerste onderwerp uit de toekomstige Omgevingsvisie dat inmiddels concreet is uitgewerkt en waarover op 8 juli, gelijktijdig met de ontwerpvisie, besluitvorming plaatsvindt. b. Ontwikkelbeeld Regio Amersfoort. Parallel aan het proces van de Omgevingsvisie loopt ook het traject in de regio Amersfoort voor het opstellen van een Ontwikkelbeeld voor de regio richting 2040.

Na de zomer staat besluitvorming over dit Ontwikkelbeeld gepland. Door voor de zomer in te stemmen met de ontwerp Omgevingsvisie kunnen wij scherper onze positie bepalen ten aanzien van het Ontwikkelbeeld. 1.5 De Omgevingswet, die naar verwachting op 1 juli 2022 inwerking treedt, stelt één integrale Omgevingsvisie voor het hele gemeentelijke grondgebied per

1 januari 2024 verplicht. De Omgevingsvisie Soest en Soesterberg bevat de integrale (middel)lange termijnvisie voor de ruimtelijke ontwikkeling van onze hele gemeente en is het eerste kerninstrument uit de nieuwe Omgevingswet dat voor besluitvorming voorligt. De visie maakt duidelijk wat de komende decennia de grote ruimtelijke uitdagingen zijn, hoe we daarmee omgaan en in welke richting de gemeente Soest zich zou moeten doorontwikkelen richting 2040. Daarbij speelt dat de huidige Structuurvisie van Soest (2009) is verouderd en de kern Soesterberg en de vliegbasis Soesterberg niet in die Structuurvisie zijn meegenomen. 1.6 Instemming met de ontwerpvisie voordat deze ter inzage wordt gelegd, doet recht aan de positie van de raad in dit proces. De gemeenteraad is op basis van de Omgevingswet bevoegd voor het vaststellen van de Omgevingsvisie. De ontwerp Omgevingsvisie is de laatste stap richting vaststelling van de definitieve Omgevingsvisie. Om recht te doen aan het eigenaarschap en de zeggenschap van de raad over dit instrument wordt instemming gevraagd voordat de ontwerp Omgevingsvisie ter visie gaat. 2.1 De ontwerp Omgevingsvisie moet ter inzage worden gelegd, voordat het kan worden vastgesteld.

Het is wettelijk bepaald dat een ieder die dat wil in de gelegenheid moet zijn gesteld om een zienswijze uit te brengen over een ontwerp van een Omgevingsvisie (onder de huidige Wet ruimtelijke ordening: Structuurvisie). De zienswijzen kunnen leiden tot wijziging van de Omgevingsvisie bij vaststelling. Kanttekeningen 1.1 Er worden in het ontwerp van de Omgevingsvisie nog geen nieuwe (toekomstige) ontwikkelingsgebieden voor woningbouw aangewezen. Wonen is een belangrijk thema voor de gemeente Soest en daarmee ook voor deze Omgevingsvisie. Ook uit het participatieproces bleek een grote behoefte aan nieuwe woningen, maar tegelijkertijd was er geen eensgezindheid over goede nieuwe plekken. Omdat er geen nieuwe locaties naar voren zijn gekomen is er in de ontwerpvisie (hoofdstuk 4) een procesvoorstel opgenomen dat ertoe leidt dat die keuze de komende jaren alsnog (op een zorgvuldige wijze en met de samenleving) gemaakt kan worden. Door dit proces tijdig te starten kunnen wij, terwijl wij doorwerken aan de woningbouwlocaties die de komende jaren worden ingevuld (zoals de Meent, de Dalweg en Soesterberg-Noord), tijdig tot een keuze voor nieuwe woningbouwlocaties komen. 1.2 Covid-19 heeft mogelijk lange termijngevolgen die leiden tot nieuwe inzichten. Op de langere termijn heeft de Covid-19-pandemie gevolgen voor de economie en de samenleving.

Het is mogelijk dat de woningmarkt, toerisme en detailhandel (blijvend) veranderen. Bijvoorbeeld doordat we meer dan voorheen blijven thuiswerken en online gaan winkelen. Omdat de permante gevolgen nog niet goed zijn in te schatten, is er voor gekozen om hier in de ontwerp Omgevingsvisie nog niet op vooruit te lopen. In de evaluatie en monitoring wordt hier uiteraard wel aandacht aan besteed. Bij toekomstige actualisaties van de Omgevingsvisie kan dit meegenomen worden.

Kosten, baten, dekking Kosten Instemmen met de ontwerp Omgevingsvisie heeft geen directe financiële gevolgen. Het uitvoeren van werkzaamheden in deze fase en afronden van de Omgevingsvisie worden gedekt uit het budget dat beschikbaar is voor invoering van de Omgevingswet (Spoor 1). Wel zijn (na vaststelling) indirect financiële gevolgen gemoeid met de uiteindelijke uitvoering van de Omgevingsvisie. Voor de komende jaren zullen immers verschillende omgevingsprogramma’s (en projecten) nodig zijn (zie bijlage b bij dit voorstel). Deels kunnen de kosten hiervan worden gedekt uit bestaande middelen. Daarnaast zijn hiervoor ook nieuwe investerings- en uitvoeringsmiddelen nodig,

bijvoorbeeld voor het voorstel dat nu reeds in de visie is opgenomen over de manier waarop wij de komende jaren tot een keuze voor nieuwe woningbouwlocaties willen komen. De financiële gevolgen hiervan zijn nu nog niet in beeld. Besluitvorming over het toekennen van middelen zal via het jaarlijkse begrotingsproces (investeringsagenda) verlopen. Op die manier bepaalt de raad zelf welke prioriteiten er worden gesteld. Baten Aan dit voorstel zitten geen (directe) financiële baten. Dekking Zie onder het kopje 'kosten'. Aanpak (specifiek voor de raad) Ten behoeve van dit proces heeft u eind 2018 een Participatiekrant vastgesteld en is begin 2019 een Plan van Aanpak opgesteld. Na elke (participatie)stap in het proces van de Omgevingsvisie heeft terugkoppeling plaatsgevonden over de uitkomsten van die stap en bent u geraadpleegd om mee te denken en input te leveren. Na vrijgave van de ontwerpvisie volgt de laatste (formele) stap met de samenleving en kan een ieder gedurende minimaal 6 weken een zienswijze inbrengen op de ontwerpvisie. De binnengekomen zienswijzen kunnen aanleiding geven om het ontwerp van de Omgevingsvisie nog aan te passen. Bedoeling is dat wij definitieve Omgevingsvisie in december ter vaststelling aan u voorleggen .

Een voorstel over die 'Opdrachten voor de omgevingsprogramma's' zal, tegelijkertijd met vaststelling van de visie, als apart voorstel ter besluitvorming aan u worden voorgelegd. Een eerst aanzet en voorbeeld van hoe deze 'opdrachten voor omgevingsprogramma's' eruit kunnen zien is ter kennisgeving bijgevoegd in bijlage b bij dit voorstel. Dit concept-document wordt de komende tijd nog verder ingevuld en uitgewerkt. Communicatie Na instemming door college gaat een persbericht (zie bijlage c) uit dat het college heeft ingestemd met de ontwerpvisie en het stuk voor instemming heeft doorgestuurd aan de raad. Na instemming door de raad (planning 8 juli) wordt de ontwerpvisie gepubliceerd en gaat het ter inzage voor een periode van minimaal 6 weken. Dit zal naar verwachting na de zomer (september) plaatsvinden. Een ieder kan dan zijn of haar zienswijze op het ontwerp van de visie inbrengen. Naast publicatie via de lokale krant, de projectwebsite en onze social media kanalen, vindt tevens publicatie in de Staatscourant plaats en gaat een mailing uit naar alle betrokkenen uit het voortraject dat het stuk ter visie ligt. Op het moment dat de ontwerpvisie ter inzage gaat is er een overzichtelijke publieksversie/visual beschikbaar, met daarin de belangrijkste onderdelen uit de Omgevingsvisie. Dit wordt ingezet bij de communicatie richting de samenleving.

(Uitkomsten) advies en inspraak De uitkomsten van het participatietraject zijn al eerder met u gedeeld en ze zijn onder andere geland in een Opgavennotitie en in het onlangs (29 april) door u vastgestelde document: 'Soest en Soesterberg, Kwaliteiten voor de toekomst', wat als inhoudelijk uitgangspunt dient voor deze Omgevingsvisie. Na instemming door u als raad (planning 8 juli) wordt de ontwerpvisie gepubliceerd en gaat het ter inzage voor een periode van minimaal 6 weken. Dit zal na de zomer (september) zijn. Een ieder kan dan een zienswijze op het ontwerp van de visie inbrengen. De binnengekomen zienswijzen kunnen aanleiding geven om het ontwerp van de Omgevingsvisie nog aan te passen richting vaststelling. Naast publicatie over de terinzagelegging via de lokale krant, de projectwebsite en onze social media kanalen, vindt tevens publicatie in de Staatscourant plaats en gaat een mailing uit naar alle betrokkenen uit het voortraject dat het stuk ter visie ligt.

Wettelijke grondslag en/of kader: Artikel 3.1 van de Omgevingswet geeft aan dat elke gemeente verplicht is een Omgevingsvisie op te stellen voor haar hele grondgebied en dat de gemeenteraad het bevoegd gezag voor het vaststellen van de Omgevingsvisie. In de Invoeringswet Omgevingswet is bovendien bepaald dat de vaststelling van de visie moet plaatsvinden voor 1 januari 2024. Omdat de Omgevingswet naar verwachting pas inwerking treedt nadat wij de Omgevingsvisie hebben vastgesteld, geldt op dat moment hoogstwaarschijnlijk nog de Wet ruimtelijke ordening (Wro) die het begrip Omgevingsvisie niet kent. Onder de Wro heeft de Omgevingsvisie de status van (gebiedsdekkende) Structuurvisie. Door bij de vaststelling van de Omgevingsvisie de 'gelijkstellingsbepaling' uit de Invoeringswet van toepassing te verklaren, zorgen we ervoor dat een voor 1-7-2022 vastgestelde Omgevingsvisie ook na 2022 blijft gelden als Omgevingsvisie. Beleidsevaluatie Indien u instemt met het ontwerp van Omgevingsvisie wordt deze na de zomer ter inzage gelegd. Een ieder kan dan gedurende 6 weken een zienswijze indienen op de visie. Deze zienswijzen kunnen leiden tot bijstelling van de uiteindelijke Omgevingsvisie bij de vaststelling.

Naar verwachting zullen wij de ontwerp Omgevingsvisie, samen met de beantwoording van de binnengekomen zienswijzen en eventuele wijzigingen, in december ter vaststelling aan u voorleggen. Na de vaststelling van de Omgevingsvisie blijft u vanuit uw controlerende taak als raad ook betrokken bij de monitoring en evaluatie van de visie (en de omgevingsprogramma's). Verwachting is dat bij de start van elke nieuwe bestuurscyclus gekeken wordt of herijking van de visie nodig is en of nog op de beste wijze (via programma's en projecten) wordt gewerkt aan de in de visie opgenomen doelen. Referendum Nee. Het betreft hier nog slechts een ontwerpversie van de Omgevingsvisie. Er volgt na het besluit over de ontwerpvisie eerst nog een zienswijzeronde, waarin een ieder bezwaren kan uiten. Dit kan leiden tot bijstelling van de uiteindelijke Omgevingsvisie bij de vaststelling. Ondertekening Soest, 10 juni 2021 Burgemeester en wethouders van Soest, De secretaris,

Koen van Veen

de burgemeester

Rob Metz