2. Bijlage 1 Nota sport en bewegen 2024-2028

Sport versterkt

20242028

Nota Sport en Bewegen

September 2023

Inhoud Inhoud ............................................................................................................................................................................. 2 Voorwoord ..................................................................................................................................................................... 4 Samenvatting ................................................................................................................................................................. 5 1 Inleiding ...................................................................................................................................................................... 6 1.1

Het belang van sport en bewegen........................................................................................... 6

1.2

Nieuwe nota sport en bewegen als richting om Soest te versterken ..................................... 7

1.3

Wettelijk kader ........................................................................................................................ 7

1.4

Een gezonde generatie in 2040: Brede SPUK-regeling ............................................................ 7

1.5

Relatie met Lokaal Sportakkoord ............................................................................................ 8

1.6

Bijdrage aan positieve gezondheid.......................................................................................... 9

1.7

Bijdragen aan de Sustainable Development Goals ................................................................. 9

1.8

Totstandkoming..................................................................................................................... 10

1.9

Leeswijzer .............................................................................................................................. 10

2 Missie, Visie en ambities........................................................................................................................................ 11 2.1

Missie..................................................................................................................................... 11

2.2

Visie ....................................................................................................................................... 11

2.3 Ambities....................................................................................................................................... 11 3 Trends en ontwikkelingen...................................................................................................................................... 13 3.1 Gezonde leefstijl .......................................................................................................................... 13 3.2. Sport- en beweegdeelname ....................................................................................................... 13 3.3 Corona ......................................................................................................................................... 14 3.4 Individueler en flexibeler............................................................................................................. 14 3.5

Rol en positie sportverenigingen........................................................................................... 15

3.6 Intensivering landelijk beleid....................................................................................................... 15 3.7 Verduurzamen en prijsstijgingen ................................................................................................ 16 3.8 Beweegvriendelijke(re) openbare ruimte (BVO) ......................................................................... 16 4. Waar staan we nu? ................................................................................................................................................ 17 4.1 Actieve inwoners in cijfers........................................................................................................... 17 4.2 Demografische ontwikkelingen ................................................................................................... 18 4.3 Sportbeleid 2016-2020 ................................................................................................................ 19 4.4 Sport en beweegakkoord Soest................................................................................................... 19 4.5 Inzet buurtsportcoachregeling .................................................................................................... 20 4.6 Sporten, spelen en bewegen in de openbare ruimte..................................................................

20 4.7 Samenhang met andere beleidsterreinen................................................................................... 21 4.8 Opbrengsten participatie ............................................................................................................ 22 4.7 Wat nemen we mee? .................................................................................................................. 23 2

5. Ambities 2024-2028 ............................................................................................................................................ 24 5.1 Inclusief sporten en bewegen ..................................................................................................... 24 5.1.1. Wat willen wij bereiken? ..................................................................................................... 24 5.2.1 Wat willen wij bereiken? ...................................................................................................... 27 5.2.2 Hoe willen wij dit bereiken?.................................................................................................. 27 5.3 Vitale sport- en beweegaanbieders ............................................................................................ 29 5.3.1. Wat willen wij bereiken? ..................................................................................................... 29 5.3.2. Hoe willen wij dit bereiken?................................................................................................. 29 5.3.3. Sportplatform ...................................................................................................................... 31 6.

Planning, financiën en monitoring ....................................................................................................................... 32 6.1 Planning ....................................................................................................................................... 32 6.2 Financiën ..................................................................................................................................... 34 6.3 Monitoren en evalueren ............................................................................................................. 35 7. Bijlagen .................................................................................................................................................................... 36 Bijlage 1: Overzicht achterliggende determinanten bewegen............................................................................. 37 Bijlage 2: Soester sport en beweegakkoord 2020-2022 ................................................................................... 38 Bijlage 3: Positieve gezondheid ............................................................................................................................... 39 Bijlage 4: Kiss rapportage NOC*NSF 2022 ..........................................................................................................

40 Bijlage 5: Uitdagingen sportverenigingen ............................................................................................................... 41 Bijlage 6: Overzicht rijksregelingen .......................................................................................................................... 43 Bijlage 7: Evaluatie Soester sport en beweegakkoord ......................................................................................... 44 Bijlage 8: Inzet Buurtsportcoaches .......................................................................................................................... 45 Bijlage 9: Opbrengsten participatie ......................................................................................................................... 46 6.1Verenigingsscan............................................................................................................................ 46 6.2 Interactieve avonden ................................................................................................................... 46 6.3 Inwoners participatie................................................................................................................... 50 6.4 Geïnterviewde stakeholders sport en bewegen ..........................................................................

50 Bijlage 10: Onderzoeksrapport naar capaciteit binnen- en buitensportaccommodaties in de gemeente Soest ............................................................................................................................................................................. 51 Bijlage 11: Overzicht Financiën sport 2024-2028 .............................................................................................. 52 Bijlage 12: Overzicht subsidies ................................................................................................................................ 53

3

Voorwoord Als kind ervaarde ik al veel plezier aan sporten. Ik bewaar goede herinneringen aan de tijd dat ik samen met mijn broers naar de sportvereniging ging. Winnen is leuk, maar samen plezier beleven vond ik veel belangrijker! Als wethouder ben ik blij om te zien dat wekelijks duizenden van onze inwoners veel plezier beleven aan het sporten en bewegen. Op welk niveau of met welke doelstelling dan ook. In onze gemeente zijn veel mogelijkheden waar je als inwoner terecht kunt om te sporten en te bewegen. Ook zijn er veel mogelijkheden om in de openbare ruimte te sporten en bewegen. Spelen en sporten op speelplaatsen, fietsen, wandelen en recreëren in ons buitengebied. Net als het rijk zetten wij als gemeente in op een samenleving met weerbare mensen in een gezonde omgeving. De titel “Sport versterkt” staat voor het vergroten van de sociale kracht van sport. Gezondheid en preventie zijn hierbij belangrijke sleutelwoorden. De mentale en fysieke gezondheid van onze inwoners vinden wij belangrijk. Net als een gezonde leefomgeving. Sporten en bewegen leveren een actieve bijdrage hieraan. Onderzoeken laten steeds duidelijker zien dat euro's die geïnvesteerd worden in het sporten en bewegen leiden tot maatschappelijke baten op het gebied van bijvoorbeeld zorgkosten en afname van het ziekteverzuim.

In het participatieproces van deze nota sport en bewegen heb ik verschillende inwoners, sporters, bestuurders, vrijwilligers en mensen die op de een of andere manier betrokken zijn bij het sporten en bewegen mogen spreken. Hierbij wil ik hen danken voor hun medewerking en hun input. Al deze mensen zijn goud waard! Van diverse sportbestuurders heb ik gehoord dat zij zich in meer of mindere mate zorgen maken om hun sportvereniging. Zo zijn bijvoorbeeld niet alle leden en vrijwilligers na corona teruggekomen. Ook de coronapandemie en de energiecrisis hebben impact gehad. Het adviseren van sport- en beweegaanbieders om vitaal te worden en te blijven is een belangrijke pijler waarop we de komende jaren willen inzetten. Nu inwoners steeds vaker ongeorganiseerd en/of in de openbare ruimte sporten, wordt steeds vaker de vraag gesteld of we sportverenigingen die het (structureel) moeilijk hebben (en geen positief toekomstperspectief hebben) ten koste van alles moeten blijven ondersteunen. Kunnen wij niet beter investeren in bijvoorbeeld een beweegvriendelijke omgeving omdat wij hier meer inwoners mee bedienen? Naast het gesprek over de inhoud van deze nieuwe nota wil ik graag het gesprek hierover aangaan de komende tijd.

Samen met onze sportaanbieders, onderwijs en andere maatschappelijke partners gaan we de komende jaren de schouders eronder zetten om te komen tot een fitte en gezonde gemeente waarin we omzien naar elkaar en waaraan iedere inwoner meedoet.

Osman Suna, wethouder Sport en bewegen

4

Samenvatting Het sportlandschap is volop in beweging. Trends en ontwikkelingen als beweegarmoede, een kritische sporter die steeds meer eisen stelt aan het sport- en beweegaanbod, de naweeën van corona en sportaanbieders die het moeilijk hebben bepalen onder andere de context waarbinnen deze nota sport en bewegen tot stand is gekomen. De vorige nota dateert alweer van een paar jaar terug. Daarom geven wij in deze nieuwe nota een actuele richting (beleidskader) aan waarop wij als gemeente de komende jaren inzetten. Deze nota sport en bewegen zet zowel in op onze inwoners aan het bewegen als aan het sporten te krijgen en te houden. De afgelopen jaren hebben wij belangrijke stappen gezet binnen ons sport- en beweegbeleid. Zo is er fors geïnvesteerd in de sportinfrastructuur. Met de buurtsportcoachregeling en het lokale Sportakkoord zijn mooie verbindingen gelegd om sporten en bewegen toegankelijk te maken voor iedereen. Hierop willen wij de komende jaren voortborduren. Op basis van trends en ontwikkelingen, de sportdeelnamecijfers en het participatietraject dat doorlopen is om te komen tot deze nota sport en bewegen hebben wij 3 pijlers geformuleerd waarop we de komende jaren inzetten. Deze pijlers sluiten aan bij (investerings)programma’s van andere overheden. Door hierbij aan te sluiten hopen wij mee te kunnen liften op deze programma’s om zo meer synergie te bereiken.

De 3 pijlers zijn: 1.

Inclusief sporten en bewegen

2.

Toekomstbestendige sportinfrastructuur

3.

Vitale sport en beweeg aanbieders

Binnen de pijlers zijn verschillende ‘actiepunten’ benoemd om de ambities per pijler te realiseren. De inzet hierbij is dat wij ernaar streven dat elke inwoner – jong en oud – een leven lang met plezier kan sporten en bewegen in de gemeente Soest. Wij werken hierbij samen met de sport- en beweegaanbieders in onze gemeente. Waar voorheen de focus vooral lag op sportverenigingen willen wij nu alle sport- en beweegaanbieders uit Soest en Soesterberg bij de uitvoering van deze nota betrekken. Twee andere belangrijke accenten in deze nota sport en bewegen ten opzichte van de vorige sportnota is een grotere focus op een openbare ruimte die uitnodigt om te sporten, bewegen en spelen en een intensivering van de samenwerking met andere beleidsterreinen zoals het sociaal domein. In de nota zijn een aantal actiepunten opgenomen om onderwerpen verder uit te zoeken. Onderdeel hiervan is te kijken of we hiervoor bestaande financiële middelen kunnen inzetten of eventueel hiervoor een subsidie kunnen aanvragen zodat hiervoor geen extra financiële middelen hoeven te worden aangevraagd. Daar waar dit niet mogelijk is, zullen wij hiervoor met een apart voorstel komen. Met deze nota sport en bewegen willen wij bijdragen aan het realiseren van de doelstellingen op het gebied van onze sociale en fysieke leefomgeving. Door te investeren in sport versterken wij de Soester samenleving.

5

1 Inleiding 1.1 Het belang van sport en bewegen Prestatiegericht of voor de lol, competitief of recreatief, als sporter of als vrijwilliger. Voor miljoenen mensen in Nederland en voor vele duizenden inwoners van Soest spelen sport en bewegen een belangrijke rol in het dagelijks leven. Sport en bewegen is overal aanwezig. Maar waarom zou een gemeente investeren in sport en bewegen? Sport en bewegen kent vele maatschappelijke effecten. Sport is voor jong en oud ontspannend en draagt bij aan de gezondheid en aan de fysieke, mentale en sociale ontwikkeling en weerbaarheid. Het bevordert een actieve leefstijl en de kwaliteit van het leven. Sport en bewegen biedt kwetsbare mensen kansen om deel te nemen aan onze samenleving. Sport en sportverenigingen zijn belangrijk voor de sociale binding en de leefbaarheid in Soest. Onderzoek heeft opgeleverd dat elke geïnvesteerd euro in sport en bewegen in Soest 2,83 keer zoveel oplevert.1 Met investeren in sport en bewegen is veel gezondheidswinst te boeken. 2 3 Naast belangrijke maatschappelijke effecten van sport en bewegen mag ook de intrinsieke waarde niet uit het oog worden verloren. Mensen sporten en bewegen eerst en vooral omdat ze daar plezier aan beleven. Mensen zijn actief of als vrijwilliger lid van een vereniging omdat dit voor hen, met hart voor de club, het leukst denkbare tijdverdrijf is.

Kortom, sport en bewegen is zowel een middel dat ingezet kan worden voor het realiseren van waardevolle maatschappelijke effecten als ook voor velen een doel zonder bijkomende belangen. Met sport en bewegen is veel te bereiken. Daarom investeren we als gemeente om sporten en bewegen voor onze inwoners mogelijk te maken.

1 Bron: Kenniscentrum Sport en Bewegen, 2022. 2

https://www.ecorys.com/sites/default/files/2021-05/Maatschappelijke%20waarde%20sporten%20en%20bewegen.pdf

3 Zo betoogt bijvoorbeeld prof. Erik Scherder in zijn algemeenheid dat het brein van de wieg tot het graf baat heeft bij sporten en bewegen.

6

1.2 Nieuwe nota sport en bewegen als richting om Soest te versterken Deze nota sport en bewegen beschrijft het beleidskader van het sport- en beweegbeleid voor de komende 4 jaar. Met deze nota geeft de gemeente richting: waar willen wij als gemeente Soest de komende jaren op inzetten en wat streven we na wat we in 2028 bereikt willen hebben. Met een nieuwe visie op het sociaal domein en omgevingsprogramma's werken wij hard aan het ontwikkelen van Soest. Sport kan een belangrijke bijdrage leveren aan de maatschappelijke opgaven die er liggen. Met het sportbeleid willen wij bijdragen aan het realiseren van de doelstellingen op het gebied van onze sociale en fysieke leefomgeving. Door te investeren in sport versterken wij de Soester samenleving. Sporten en bewegen Deze nota sport en bewegen gaat zowel over sporten als bewegen. Bij bewegen gaat het om functionele en dagelijkse beweging. Zo bewegen wij in huis, buitenhuis, op school of op het werk. We bewegen ook om ergens te komen en we bewegen als vrijetijdsbesteding. Mensen die te weinig bewegen hebben een groter risico op chronische ziekten. In Nederland zorgt weinig bewegen naar schatting voor 2,3% van de ziektelast.4 Of iemand voldoende beweegt hangt samen met veel verschillende factoren (determinanten). In bijlage 1 is een overzicht opgenomen van verschillende determinanten 5. Bewegen is soms de opmaat naar sporten.

Sporten wordt veel meer gezien als een activiteit met een hogere fysieke (of mentale) activiteit. Zowel bewegen als sporten leveren een bijdrage aan gezonde en actieve inwoners. Daarom besteden wij in deze nota zowel aandacht aan het bewegen krijgen en houden van inwoners als onze inwoners laten sporten. In deze nota sport en bewegen staan onze ambities voor de komende jaren. De beleidsuitgangspunten uit vorige beleidsnota’s over sporten en bewegen nemen wij mee in deze nieuwe periode. Kijkend naar onder andere de huidige maatschappelijke ontwikkelingen hebben wij in deze nota sport en bewegen 3 ambities geformuleerd waarmee wij willen anticiperen op de huidige uitdagingen.

1.3 Wettelijk kader Op dit moment is er nog geen wettelijk kader voor het sportbeleid van overheden. Gemeenten hebben volgens de Wet op het Primair Onderwijs en de Wet op het Voortgezet Onderwijs wel de taak om bewegingsonderwijs te faciliteren/huisvesten. Omdat er nog geen wettelijk kader is, zien we (grote) verschillen tussen het sportbeleid dat gemeenten voeren. De meeste gemeenten zetten nu in op het sociale ontwikkelingsmodel. Binnen dit model wordt sport zowel gestimuleerd als instrumenteel ingezet om sociale doelstellingen te realiseren, in het bijzonder doelstellingen op het vlak van volksgezondheid en maatschappelijke verbondenheid en betrokkenheid. Topsport speelt hierbinnen geen of nauwelijks een rol. Er is al langer tijd discussie of er niet een Sportwet moet komen waarin verantwoordelijkheden van overheden op het gebied van sport zijn vastgelegd. De minister van Sport onder kabinet Rutte IV was begonnen met een verkenning naar een Sportwet.6 Hoe een nieuw kabinet tegen een Sportwet aankijkt en wat daar dan de eventuele implicaties van zijn, is nu nog onduidelijk. In deze nota sport en bewegen wordt dan ook nog niet geanticipeerd op een mogelijke Sportwet.

1.4 Een gezonde generatie in 2040: Brede SPUK-regeling Hoewel het op tal van terreinen best goed gaat met de leefstijl van de Nederlandse jeugd, is er op veel terreinen ook nog winst te behalen. Als we op de huidige weg zo doorgaan, dan is volgens het RIVM

4 LR_012065_131709_Factsheet _bewegen_V5.pdf (rivm.nl) 5

Impactvolle determinanten bewegen RIVM

6 Minister Helder werkt aan sportwet | Nieuwsbericht | Rijksoverheid.nl

7

meer dan de helft van de Nederlanders in 2040 chronisch ziek. Diverse partijen hebben daarom de handen ineengeslagen om te komen tot een gezonde generatie in 2040, zowel fysiek als mentaal. Vanuit diverse hoeken wordt integraal ingezet om invulling te geven aan deze ambitie. Het rijk heeft een regeling in het leven geroepen die geld bundelt om te werken aan een gezonde generatie via een integraal plan, de Brede SPUK-regeling. De volgende regelingen komen hier samen: -

Het Sportakkoord: dit een set van landelijke, regionale en lokale afspraken om eraan te werken dat iedereen in een veilige en gezonde omgeving plezier in sport en bewegen kan hebben.

-

Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA): een gezamenlijke inzet van gemeenten, GGD, zorgverzekeraars en VWS op een gezond en actief leven met een stevige sociale basis.

-

Preventieakkoord: in dit nationaal akkoord staan afspraken om Nederlanders gezonder te maken door roken, problematisch alcoholgebruik en overgewicht terug te dringen.

Op dit moment werkt de gemeente intern aan het opstellen van een integraal plan om te werken aan een gezonde generatie. Sporten en bewegen zijn daarbij belangrijke onderdelen. Voor 1 oktober 2023 dient dit plan ingediend te worden bij het rijk. Inzet op preventie en het versterken van de sociale basis zullen belangrijke elementen zijn binnen het op te stellen plan. De ambities en acties opgenomen in deze nota sport en bewegen worden zoveel als mogelijk geïntegreerd in het op te stellen integraal plan.

1.5 Relatie met Lokaal Sportakkoord In 2018 heeft het ministerie van VWS samen met de sportsector, gemeenten en maatschappelijk betrokken partijen een Nationaal Sportakkoord gesloten. Hoofddoel van dit akkoord is dat zoveel mogelijk mensen met plezier sporten en bewegen. In navolging van dit Nationaal Sportakkoord hebben wij als Soest in 2020 een Soester Sport- en beweegakkoord opgesteld. Zie bijlage 2 voor een link naar dit akkoord. Dit akkoord is een verzameling afspraken tussen verschillende sportclubs en andere partijen om het sporten en bewegen in Soest te bevorderen. Als gemeente Soest zijn wij daarbij één van de partners. Het Sportakkoord wordt in 2023 herijkt. Deze herijking vindt plaats in het kader van de Brede SPUK-regeling. Deze nota sport en bewegen is bedoeld om het beleid van de gemeente op het gebied van sport en bewegen voor de komende vier jaar te beschrijven en te bepalen. De nota beschrijft wat de gemeente wil bereiken en het Sport en beweegakkoord bevat afspraken over hoe dit praktisch opgepakt wordt. In de dagelijks praktijk is en zal er veel samenwerking en afstemming zijn tussen beide trajecten. Het motto “Een leven lang met plezier en sporten en bewegen in Soest” komt zowel in deze nota als in het Sportakkoord naar voren.

8

1.6 Bijdrage aan positieve gezondheid Sport en bewegen kunnen veel betekenen voor een goede gezondheid. Daarom willen wij met ons sport- en beweegbeleid een gezonde leefstijl voor zoveel mogelijk van onze inwoners stimuleren. Net zoals geformuleerd in o.a. de integrale visie op het sociaal domein willen wij bijdragen aan de Positieve Gezondheid van onze inwoners.7 Figuur 1: Positieve gezondheid.

1.7 Bijdragen aan de Sustainable Development Goals Evenals bij de visie sociaal domein zijn er veel raakvlakken met de Sustainable Development Goals. De Verenigde Naties heeft 17 duurzame ontwikkelingsdoelen geformuleerd om in te spelen op de grote maatschappelijke vraagstukken waarmee we in de wereld worden geconfronteerd. 8 Sport en bewegen kunnen bijdragen aan een aantal doelen op het gebied van armoede, onderwijs, gelijkheid en klimaatverandering. 1.

Armoede en gelijkheid: We zetten ons in voor inwoners die door armoede niet mee kunnen doen aan sport en bewegen. Sporten voor iedereen kan bijdragen aan het verminderen van ongelijkheid doordat we het samen doen, ongeacht beperkingen, geloof of afkomst.

2.

Gezondheid en onderwijs: Sport en bewegen kunnen bijdragen aan een goede gezondheid en welzijn voor iedereen en aan levensvaardigheden via toegankelijk onderwijs.

3.

Duurzaamheid: binnen de gemeente streven wij naar een duurzame sportinfrastructuur waarbinnen energiebesparing en circulariteit een belangrijke rol spelen.

7 Positieve Gezondheid is ‘het vermogen van mensen om zich aan te passen en een eigen regie te voeren in het licht van de fysieke,

emotionele en sociale uitdagingen van het leven’. Zie ook bijlage 3 voor een beknopte toelichting. 8 THE 17 GOALS | Sustainable Development (un.org)

9

1.8 Totstandkoming Om te komen tot deze nieuwe nota sport en bewegen hebben wij een aantal stappen doorlopen: •

Uitvoeren Verenigingsscan: onder sportaanbieders hebben wij een enquête uitgezet om een beeld te krijgen van hoe het nu gaat met de sportaanbieders;

•

Interactieve avonden: ter verdieping van de uitkomsten van de Verenigingsscan en om te brainstormen over de toekomst zijn twee interactieve avonden georganiseerd met diverse sportaanbieders;

•

Interne bijeenkomsten: binnen de gemeente zijn bijeenkomsten met verschillende afdelingen georganiseerd;

•

Inwoners: in samenwerking met het sociaal domein en cultuur zijn inwoners bevraagd;

•

Interviews: ter verdieping van de opgehaalde input zijn met een aantal partijen uit verschillende sectoren interviews gehouden;

•

Gemeenteraad: met de gemeenteraad is een interactieve avond geweest;

•

Met een aantal partijen uit verschillende sectoren is de concept nota sport en bewegen besproken.

1.9 Leeswijzer In hoofdstuk 2 van deze nota sport en bewegen staan de missie en visie beschreven en de 3 pijlers met de ambities die wij de komende jaren nastreven. Daarna wordt in hoofdstuk 3 enkele trends en ontwikkelingen beschreven die bepalen in welk perspectief deze nota geplaatst kan worden. Daarna geeft hoofdstuk 4 een beeld van het huidige sport- en beweegbeleid dat gevoerd is de afgelopen jaren en wat dit heeft opgeleverd. Hoofdstuk 5 beschrijft onze ambities nader en gaat in op de ‘actiepunten’ per pijler die wij de komende jaren willen gaan uitvoeren. In hoofdstuk 6 wordt ingegaan op de planning van de acties, de financiën en evaluatie en monitoring. Daarnaast zijn er verschillende bijlagen opgenomen waarin achtergrondinformatie te vinden is.

10

2 Missie, Visie en ambities 2.1 Missie De maatschappelijke meerwaarde van sport is groot. Sport brengt plezier, activeert, brengt mensen bij elkaar, helpt talenten te ontwikkelen, leert omgaan met tegenslagen en biedt veel mogelijkheden voor vrijwilligerswerk. In Soest zou voor iedereen het vanzelfsprekend moeten zijn om met plezier en veilig te kunnen sporten. Alle sport- en beweegaanbieders spelen hierin een belangrijke centrale rol, omdat samen bewegen en sporten verbindt. Daarnaast is er volop ruimte om meer ongebonden te kunnen bewegen en sporten. In Soest zijn recreatieve voorzieningen, zoals wandelpaden, ruiterroutes en mountainbikeroutes in onze bos- en natuurgebieden. Iedereen kan op zijn of haar manier actief zijn en meedoen. In dit kader is de volgende missie geformuleerd:

De gemeente Soest streeft ernaar dat elke inwoner van Soest – jong en oud – een leven lang met plezier kan sporten en bewegen. 2.2 Visie De visie op sport en bewegen sluit direct aan bij de visie op ons sociaal domein. Als gemeente willen we in verbinding samen met inwoners, (sport)organisaties, ondernemers en zorgaanbieders ons inzetten voor een zorgzaam en veerkrachtig Soest met actieve en gezonde inwoners.

In verbinding, samen doen: een zorgzaam en veerkrachtig Soest! 2.3 Ambities Onze visie hebben wij uitgewerkt in 3 ambities. Wij hebben voor een 3-tal ambities gekozen om onze inzet overzichtelijk en reëel te houden. Binnen de ambities zijn actiepunten benoemd. De ambities zijn: 11

Ambitie 1. Meer inwoners sporten en bewegen (Inclusief sporten en bewegen) Wij zetten ons de komende jaren in voor meer sport- en beweegparticipatie. Want voldoende bewegen, meedoen en plezier beleven aan sport en bewegen is ook in Soest nog niet voor iedereen vanzelfsprekend. We stimuleren sport en bewegen onder een zo groot mogelijk deel van de inwoners van Soest met specifieke activiteiten en programma’s voor aandachtsgroepen zoals 13-18 jarigen, inwoners met een afstand tot bewegen en sporten, senioren en kwetsbare groepen. Ambitie 2. Een toekomstbestendige sportinfrastructuur De sportinfrastructuur in onze gemeente dient uitnodigend, faciliterend en toegankelijk te zijn voor iedereen. Op deze manier kan iedereen meedoen. Naast inwoners die sporten bij sportverenigingen zijn er steeds meer inwoners die ongeorganiseerd sporten. Voor hen gaan wij meer en een beter aanbod creëren. Om een toekomstbestendige sportinfrastructuur te realiseren, willen wij in dit kader meer verbinding leggen met andere beleidsterreinen zoals spelen, natuur en duurzaamheid. Op deze manier willen wij de maatschappelijke waarde van die voorzieningen vergroten en bijdragen aan de betekenis die sport heeft voor andere beleidsterreinen. Ambitie 3. Vitale sport- en beweegaanbieders Onze sport- en beweegaanbieders spelen een belangrijke rol bij het aanbieden van sport- en beweegmogelijkheden.

Sporten en bewegen dient veilig te zijn en toegankelijk voor iedereen. Wij willen onze sport- en beweegaanbieders dan ook adviseren om tot deze voorwaarden te komen. Daarnaast vinden wij het belangrijk dat deze aanbieders vitaal zijn om in te kunnen spelen op de uitdagingen waarmee ze te maken hebben en krijgen. Tegelijkertijd moeten wij met elkaar het gesprek aangaan of wij – in het licht van de trends en ontwikkelingen die wij zien en gezien de beschikbare financiële middelen – alle sport- en beweegaanbieders nog wel kunnen en willen ondersteunen of dat inzet en middelen op andere plekken meer maatschappelijke waarde hebben. Het realiseren van deze ambities staat niet op zichzelf. Zo sluiten wij aan bij onze nieuwe integrale visie op het sociaal domein en zetten wij meer in op het integraal oppakken van vraagstukken en uitdagingen. Met ons beweeg- en sportbeleid werken wij ook heel hard aan preventie. We willen ervoor zorgen dat onze inwoners gezond blijven want dit is goed voor hun welbevinden en het voorkomen dat zij een beroep op de zorg moeten doen. In hoofdstuk 5 werken wij de 3 geformuleerde ambities nader uit. In de volgende twee hoofdstukken gaan wij eerst nader in op trends en ontwikkelingen (hoofdstuk 3). In hoofdstuk 4 kijken wij waar we nu staan als het gaat om het sport- en beweeggedrag van onze inwoners en het gevoerde sportbeleid in de afgelopen jaren.

Wij behandelen eerst deze onderwerpen omdat dit meer achtergrond geeft waarom we tot de 3 geformuleerde ambities en de actiepunten zijn gekomen en binnen welke context deze nota sport en bewegen tot stand is gekomen.

12

3 Trends en ontwikkelingen De sportwereld is in beweging. Wij hebben te maken met trends en ontwikkelingen die van invloed zijn op het sporten en bewegen. Met ons sport- en beweegbeleid proberen wij hier zo goed als mogelijk op te anticiperen. In dit hoofdstuk gaan wij op een aantal trends en ontwikkelingen kort nader in. Via links verwijzen wij naar rapporten waarin meer achtergrondinformatie is te vinden en waarin trends en ontwikkelingen uitgebreider worden beschreven.

3.1 Gezonde leefstijl We zitten steeds meer en bewegen steeds minder. Dit brengt gezondheidsrisico's met zich mee. Iets meer dan de helft van de Nederlanders sport wekelijks. Uit cijfers van 2021 blijkt dat we dagelijks gemiddeld 9 uur per dag zitten.9 De beweegrichtlijnen adviseren veel zitten te beperken en voldoende beweging in de dag te brengen. Naast te weinig beweging wordt een gezonde leefstijl door meerdere factoren bepaald. Deze factoren zijn onder andere voeding, alcoholgebruik, roken, stress en slaap. De helft van de volwassen Nederlanders is te zwaar. In 2022 had 50,2% van de Nederlanders van 18 jaar en ouder matig of ernstig overgewicht.10

3.2. Sport- en beweegdeelname In figuur 2 is de wekelijkse sportdeelname in Nederland per leeftijdscategorie en geslacht weergegeven. Ruim een kwart van de Nederlanders sport niet.11 Ook zien we dat sport en bewegen steeds meer moet concurreren met andere vormen van vrijetijdsbesteding. Bij jongeren zien we dat gamen, tablets en televisie ten koste gaan van het sport- en beweeggedrag.12 Uit eerdere sportdeelname onderzoeken zijn redenen aangedragen door onze inwoners om niet te sporten. De belangrijkste redenen zijn:

9 Sport en bewegen in cijfers 10 VZ info 11

NOC*NSF Sportdeelname index december 2022,

12 Mulier Instituut, Factsheet sportdeelname naar leeftijd:

13

•

Niet-sporters vinden dat ze al genoeg bewegen;

•

Gezondheidsklachten (voornamelijk bij volwassenen);

•

Bij de jeugd speelt het niet kunnen vinden van een passend sportaanbod een belangrijke rol;

•

Het niet kunnen vinden van betaalbaar sportaanbod.

Figuur 2: Wekelijkse sportdeelname per leeftijdscategorie 2018-2022. Zie ook bijlage 3.

3.3 Corona Als gevolg van corona is een grote groep mensen niet teruggekeerd in de sport. Het gaat met name om mensen met een lagere of middelbare opleiding en jongeren tussen de 13 en 18 jaar. Landelijk zien wij dat ongeveer 700.000 mensen niet langer wekelijks sporten terwijl ze dat voorheen wel deden. Dit ondanks de toegenomen positieve waardering voor het sporten in verenigingsverband tijdens en na corona.13 Voor jongeren tussen 13 en 18 jaar geldt dat de sportdeelname ongeveer 10% minder is dan in 2019.14

3.4 Individueler en flexibeler Mensen willen steeds meer zelf bepalen wanneer, waar en met wie zij sporten.15 Mensen voelen zich minder verbonden aan verenigingen en gaan op zoek naar meer flexibele, meer individuele vormen van sport en bewegen. Dit is terug te zien in het groeiend aantal leden van fitnesscentra, een afname van leden bij sportverenigingen, maar ook in de toename van het gebruik van de openbare ruimte (wandelen, hardlopen, fietsen, bootcamp, etc.). Deze ontwikkeling gaat ten koste van het sporten in verenigingsverband. Jongeren tussen 13 en 18 jaar zien bijvoorbeeld steeds meer drempels om lid te blijven of worden van een sportclub. Hierbij kan met name gedacht worden aan het trainen en spelen van wedstrijden op vaste tijden. 16

13 https://nocnsf.nl/media/apuf1k3a/zo-sport-nl-2022-def.pdf 14Tweedeling NOC *NSF 15

NOC*NSF, Zo sport Nederland 2021:

16 NOC*NSF, Sportgedrag in Nederland 2023:

14

3.5 Rol en positie sportverenigingen Hierboven zagen we al dat de ledenaantallen van sportverenigingen onder druk staan en dat sportverenigingen het moeilijk hebben. Sportverenigingen hebben de inwoners veel te bieden. Vooral voor kinderen hebben sportverenigingen een meerwaarde. Sporten bij een vereniging bevordert sociale vaardigheden, er wordt geleerd hoe te spelen in teamverband en er wordt geleerd hoe om te gaan met winst en verlies. Naast dat het een plek is om te sporten zijn sportverenigingen ook een ontmoetingsplek en een bindende factor tussen mensen uit verschillende generaties met een diversiteit aan achtergronden en persoonlijke situaties. Bij een sportvereniging horen kan helpen om inwoners uit hun isolement te halen en eenzaamheid tegen te gaan. In figuur 3 zijn de meeste beoefende sporten in de gemeente Soest weergegeven. Onder sportverenigingen verstaan wij ook sportverenigingen waarbij de sport wellicht wat minder fysiek is maar meer mentaal zoals bij denksportverenigingen. Bij deze sporten speelt het analytisch vermogen een belangrijke rol. Ook deze sportverenigingen spelen een belangrijke rol om te komen tot gezonde en vitale inwoners en ontmoetingsmomenten.

Ook de sportverenigingen in Soest staan net als andere sportverenigingen in Nederland voor uitdagingen.17 De uitdagingen concentreren zich rond onderwerpen als ledenbestand, vrijwilligers, financiën en een toenemende complexe bestuurlijke omgeving. In bijlage 5 worden deze onderwerpen kort nader toegelicht.

Figuur 3: Meest beoefende sporten in soest, Kiss rapportage 2022

3.6 Intensivering landelijk beleid We zien een toenemende aandacht van het rijk voor sporten en bewegen. Dit komt enerzijds door de belangrijke rol die sport en bewegen vervult bij het realiseren van maatschappelijke doelstellingen (bijvoorbeeld een gezonde generatie). Anderzijds komt dit door de uitdagingen waarvoor de sport- en beweegsector staan (bijvoorbeeld dat veel sportverenigingen het moeilijk hebben). De aandacht van het rijk vertaalt zich in een aantal investeringsprogramma en regelingen. Ook is er landelijk aandacht voor de negatieve aspecten van (top)sport. Er is steeds meer maatschappelijk debat over onderwerpen als matchfixing, hooliganisme, racisme, doping en een veilig sportklimaat. In bijlage 6 is meer informatie te vinden van enkele van deze intensiveringen van het rijk.

17 Onderzoek Uitdagingen sportverenigingen

15

3.7 Verduurzamen en prijsstijgingen De sportsector wil ook een bijdrage leveren aan tegenaan van klimaatveranderingen. Door te investeren in duurzaamheidsmaatregelen wordt op deze manier een steentje bijgedragen aan een beter milieu. Investeren in duurzaamheid levert ook kansen op om geld te besparen. Ook zien wij dat de circulaire economie steeds belangrijker wordt. Door o.a. de oorlog in Oekraïne zien wij dat prijzen stijgen. Hierbij kan gedacht worden aan stijgende bouwkosten maar ook de prijzen van energie. Dit brengt uitdagingen met zich mee. Budgetten komen onder druk te staan, producten zijn of worden schaars en de wachttijden lopen op. Veel sportaanbieders zullen geneigd zijn om deze kostenstijging (deels) door te berekenen in de prijs van lidmaatschappen. Dit zou kunnen betekenen dat inwoners die het financieel lastig hebben, moeten besluiten om hun lidmaatschappen op te zeggen.

3.8 Beweegvriendelijke(re) openbare ruimte (BVO) In coronatijd hebben wij gezien dat de openbare ruimte een belangrijke plek is waar mensen sporten en bewegen, ontmoeten en zich verplaatsen. Mede hierdoor beseffen we steeds meer hoe belangrijk het is om de openbare ruimte zo in te richten dat het onze inwoners stimuleert en uitdaagt om te bewegen, sporten en spelen. De beweegvriendelijke omgeving is een onderdeel van de gezonde leefomgeving. Het is een middel om te komen tot leefbaarheid, sociale cohesie, een gezonde leefstijl, betere school en werkprestaties, identiteit van een buurt en participatie.

16

4. Waar staan we nu? In dit hoofdstuk gaan we in op hoe actief onze inwoners nu zijn en welke inzet wij tot dusver hebben gedaan op het gebied van sporten en bewegen. Verder gaan wij in op de input die wij hebben opgehaald in het participatietraject om te komen tot deze nota sport en bewegen. Mede op basis van de inhoud van dit hoofdstuk hebben wij onze ambities voor de komende jaren geformuleerd.

4.1 Actieve inwoners in cijfers In onderstaande tabellen zijn cijfers opgenomen over hoe actief onze inwoners nu zijn. Ook wordt weergegeven hoeveel procent van onze inwoners lid is van een sportvereniging. Beweegrichtlijn18

Soest

Regio Utrecht (Excl. gemeente Utrecht)

Voldoet aan beweegrichtlijn volwassenen

50%

46%

Voldoet aan beweegrichtlijn ouderen

39%

38%

Sport minimaal wekelijk bij een vereniging, 10-11-

94%

93%

Sport minimaal 1x per week, volwassenen

62%

50%

Speelt 3 dagen of meer per week buiten, 10-11-jarigen

83%

84%

jarigen

Tabel 1. Bronnen: Gezondheidsenquête CBS 2023 en GGD Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen.

Lidmaatschap sportvereniging

Soest

Landelijk

2022-2018

% inwoners lid van een sportvereniging, 10-14 jaar

65%

60%

-4%

% inwoners lid van een sportvereniging, 15-19 jaar

48%

42%

-6%

% inwoners lid van een sportvereniging, 35-39 jaar

22%

21%

-3%

% inwoners lid van een sportvereniging, 65-69 jaar

25%

19%

+1%

% inwoners lid van en sportvereniging, gemiddeld

29%

24%

-2%

Tabel 2: Bron: Kiss Reportage 2022 NOC*NSF.

18 Beweegrichtlijnen

17

Wijken in Soest

% voldoet aan de

% lidmaatschap

beweegnorm

verenigingen

’t Hart-Soestdijk

50,0

33,9

Klaarwater

46,5

21,6

Boerenstreek

51,7

31,6

De Eng-Soest-Midden

47,8

25,6

Smitsveen

47,8

19,4

Overhees

49,7

29,4

Soest-Zuid

51,7

39,0

Soesterberg

49,0

24,7

Tabel 3: Bron: GGD-buurtmonitor 2022 en Kiss rapportage 2022 NOC*NSF.

Op basis van de cijfers uit bovenstaande tabellen kunnen wij concluderen dat onze inwoners in vergelijking met de regio Utrecht net iets meer bewegen. Wel zien wij binnen de Soester wijken verschillen. In de uitwerking van deze nota willen wij dan ook kijken of er een verschillende inzet per wijk benodigd is. Vanuit landelijk onderzoek is bekend dat de beweegdeelname van mensen met een lage sociaaleconomische status, 65-plussers, mensen met een niet-westerse achtergrond en mensen met een lichamelijke beperking achterblijft.19 Hoewel wij niet over specifieke cijfers voor deze doelgroepen voor Soest beschikken, gaan wij ervanuit dat deze constatering ook voor de genoemde doelgroepen in Soest geldt.

4.2 Demografische ontwikkelingen De omvang en opbouw van de bevolking is van invloed op de soort sportbeoefening en de vraag naar sportaccommodaties in de gemeente. In zijn algemeenheid geldt dat met name de jeugd gebruikt maakt van sportaccommodaties. Op 1 januari 2023 had de gemeente Soest 47.423 inwoners. We zien dat de komende jaren het aandeel jongeren min of meer stabiel is en dat het aantal 65-plussers groeit. Per saldo neemt de bevolkingsgroei gestaag toe. Afhankelijk van het soort sportaanbod kan deze lichte bevolkingsgroei positief zijn voor de sportaanbieders in Soest.

2022

2030

2035

2040

Totale bevolking Soest

46,5

46,6

46,9

47,2

0-20 jaar

10,1

9,8

10,2

10,6

20 -65 jaar

25,6

24,7

23,9

23,5

65 jaar of ouder

10,7

12,1

12,8

13,2

Tabel 5: Bevolkingsontwikkeling gemeente Soest x 1.000 inwoners. Bron: CBS StatLine.

19 Factsheet Mulier Instituut 2023 Welke groepen bewegen minder?

18

4.3 Sportbeleid 2016-2020 De afgelopen jaren is hard gewerkt om van Soest een sportieve gemeente te maken. In de vorige nota is ingezet op: •

Actieve en gezonde inwoners

•

Sportaccommodaties

•

Sterke sportverenigingen

In de afgelopen jaren zijn veel sportstimuleringsprojecten met de inzet van verschillende buurtsportcoaches aangeboden om mensen aan het sporten en bewegen te krijgen en te houden. Ook hebben wij fors geïnvesteerd in onze sportaccommodaties. Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan de investeringen in de buitensportaccommodaties aan de Bosstraat en omgeving. Daarnaast wordt op dit moment de laatste hand gelegd aan de bouw van een nieuwe sporthal aan het huidige sportcomplex aan de Dalweg. Deze nieuwe sporthal wordt op 1-1-2024 officieel in gebruik genomen. Met de inzet van de buurtsportcoaches en het Sportakkoord hebben wij onze sportverenigingen willen helpen om sterker te worden. Een deel van de uitgangspunten en doelstellingen is gerealiseerd. Een aantal doelstellingen is nog steeds van toepassing, bijvoorbeeld het behouden en bevorderen van de sportdeelname van inwoners. Deze doelstellingen komen terug in de huidige nota sport en bewegen. Onderstaande punten uit de vorige nota sport en bewegen verdienen de komende jaren ook nog aandacht en inzet: •

Inzet om de beweeg- en sportdeelname van de inwoners te verhogen;

•

Bevorderen van de samenwerking tussen de gemeente en sportaanbieders en sportaanbieders onderling. Er dient extra ingezet te worden op een overlegstructuur;

•

De ondersteuning van sportverenigingen om sterke en vitale sportverenigingen te worden en te blijven.

4.4 Sport en beweegakkoord Soest In juni 2020 is het Lokaal Sportakkoord Soest tot stand gekomen. Dit akkoord is door 32 lokale partijen ondertekend. Er zijn speerpunten en een concrete afspraken gemaakt om sporten en bewegen in Soest en Soesterberg te innoveren en optimaliseren. Met een kernteam en diverse werkgroepen is in de periode 2020 - 2022 veel werk verzet om te komen tot resultaten van de 3 ambities die geïnspireerd zijn op de 6 pijlers van het landelijk Sportakkoord. Namelijk: 1.

Jeugd in beweging;

2.

Positieve en toekomstbestendige sportinfrastructuur;

3.

Samen inclusief sporten en bewegen aanbieden.

Op de drie ambities en de speerpunten zijn mooie stappen gezet en door de financiële middelen van het Sportakkoord is extra inzet gerealiseerd. De belangrijkste opbrengsten van 3 jaar Sport en beweegakkoord Soest zijn: meer samenwerking en een groter netwerk tussen partijen zoals sportaanbieders, buurtsportcoaches, onderwijs, welzijn en zorg. Beleid en uitvoering zijn dichter bij elkaar gekomen. Er is een digitaal platform SportinSoest gebouwd en er zijn er bijeenkomsten georganiseerd onder de naam vitaal Soest. De werkgroep jongvaardig in 19

beweging heeft veel activiteiten voor het basisonderwijs georganiseerd, zoals work-shops en spelcontainers die op alle schoolpleinen zijn geïntroduceerd. Zie bijlage 2 voor het Soester sport en beweegakkoord en bijlage 7 voor de evaluatie van dit akkoord. Voor de periode 2023 – 2026 gaat een nieuwe periode in. Dan geldt Sportakkoord II. Dit akkoord borduurt voort op de inzet rondom Sportakkoord I en wil meer nadruk leggen op een stevig fundament van een kwalitatief sterke sportinfrastructuur, een groter bereik van partijen die meedoen zodat nog meer mensen worden bereikt en op meer zichtbaar maken van de betekenis van sport om de maatschappelijke waarde van sport en bewegen te benutten. Binnen Sportakkoord II worden 5 landelijke pijlers onderscheiden: 1.

Inclusie en diversiteit:

2.

Sociaal veilige sport

3.

Vitale sportaanbieders

4.

Vaardig in bewegen

5.

Ruimte voor sport en bewegen

Voor Soest willen wij ook weer komen tot een (herijkt) Sportakkoord voor de jaren 2023-2026. In de tweede helft van 2023 gaan wij hiermee aan de slag. Bedoeling is dat de landelijke pijlers ook als uitganspunt dienen voor het Soester Lokaal Sportakkoord.

4.5 Inzet buurtsportcoachregeling Sinds 2015 nemen wij deel aan de Brede Regeling Combinatiefuncties. Binnen deze regeling worden buurtsportcoaches ingezet. Zij spelen een belangrijke rol om te realiseren dat meer mensen actief betrokken raken bij en deelnemen aan sport, bewegen en cultuur. Het huidige team buurtsportcoaches bestaat uit verschillende deeltijd lokale functionarissen sport en bewegen (6-26 uur p.w.). Zij richten zich met name op het gebied van laagdrempelig sportaanbod, het verbeteren van de lokale samenwerking, ondersteuning aan verenigingen, het ontwikkelen van het sport en cultuuraanbod en de ondersteuning van de organisatie van het sport en cultuuraanbod. In de huidige samenstelling spelen zij een duidelijke rol binnen de thema’s van het Sportakkoord. De bijdrage van het rijk is 40% van het totaalbudget van de investering voor functionarissen in het sport-, beweeg- en cultuurdomein. Als gemeente Soest worden we eraan gehouden dat we de overige 60% van dit bedrag organiseren aan cofinanciering. Op dit moment wordt in Soest de helft (4,2 fte) ingezet van het totaal aantal fte (9 fte) volgens de regeling mogelijk is. Zij bijlage 8 voor meer informatie over de inzet van de buurtsportcoaches.

Bij de herijking van het Sportakkoord worden keuzes gemaakt welke thema’s nu voldoende aandacht krijgen en hoe iedere buurtsportcoach gerichter op de thema’s ingezet kan worden. Op welke manier de buurtsportcoaches in de komende jaren ingezet kunnen worden en hun verschillende rollen hangt samen met de verdere beleidsvorming en investering in deze lokale functionarissen sport en bewegen. Dit is bepalend voor de voortgang op het gebied van sport en preventie bij de verder invulling van het Sportakkoord en GALA.

4.6 Sporten, spelen en bewegen in de openbare ruimte De gemeente Soest richt de openbare ruimte zo in dat deze bijdraagt aan een gezonde en sterke samenleving. Onderdeel hiervan zijn 136 speelplekken, 22 trapvelden en 27 sportvelden. In het huidige speelruimtebeleid ‘Het nieuwe spelen in Soest’ (2013) is de visie voor spelen en sporten voor kinderen 20

tot 19 jaar vastgelegd. Ook is uitgewerkt hoe en waar gesport en gespeeld wordt in de openbare ruimte. Gezien de trends en ontwikkelingen, als ook de behoefte om breed de openbare ruimte in te richten voor sporten en bewegen voor jong en oud, gaat het speelruimtebeleid op in deze sport en beweeg nota. In met name het Sportakkoord is veel aandacht voor de beweegvriendelijke omgeving. Veel kinderen zitten te veel en er zijn veel ideeën om doormiddel van beweegvriendelijke schoolpleinen speelplekken kinderen en jeugd uit te dagen tot meer bewegen, spelen en buiten zijn. Voor volwassenen en ouderen moet een gezonde fysieke leefomgeving uitnodigen tot bewegen en ontmoeten, een gezonde leefstijl en het versterken van de mentale weerbaarheid en gezondheid. Ook valpreventie en (het behoud van) de vitaliteit van het toenemend aantal ouderen staat op de agenda.

4.7 Samenhang met andere beleidsterreinen Binnen ons sport- en beweegbeleid zetten wij in op het leggen van dwarsverbanden met zowel het sociale domein als het fysieke domein. We werken steeds meer toe naar een integrale aanpak van maatschappelijke opgaven. Er bestaat veel samenhang met onderstaande beleidsterreinen: •

Sociaal domein

Net zoals het sociaal domein zetten wij in op het bevorderen van positieve gezondheid. Mede als gevolg van de decentralisatie van zorgtaken (jeugdzorg, werk en inkomen en zorg aan langdurig zieken en ouderen) is er lokaal steeds meer oog voor de verbinding tussen sport, bewegen en het sociaal domein. Via de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) zijn gemeenten verantwoordelijk voor de ondersteuning van hun inwoners op het gebied van zelfredzaamheid, participatie, beschermd wonen en opvang. Sport en bewegen wordt beschouwd als een van de mogelijkheden om te participeren en/of om zelfredzaamheid van mensen te bevorderen. In het kader van bestaans-zekerheid draagt bijvoorbeeld het Jeugdsport en Cultuurfonds bij aan dat kinderen en jongeren mee kunnen doen. •

Brede SPUK

Op de beleidsgebieden: gezondheid, zorg, welzijn cultuur, wonen en zorg worden gezamenlijke plannen van aanpak en uitvoeringsplannen gemaakt. Deze samenwerking is mede gemotiveerd door het beschikbaar stellen van de Brede SPUK-regeling in 2023 voor alle gemeenten. Hiermee zijn voor het eerst programma’s en akkoorden over gezonde leefstijl, zorg, sport, cultuur en omgeving integraal met elkaar verbonden: -

Het Integraal Zorg Akkoord (IZA, september 2022);

-

Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA, februari 2023);

-

Het Hoofdlijnen Sportakkoord II (december 2022);

-

Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC, februari 2023);

-

Het Woon Zorg-programma (WOZO, november 2022).

Het GALA, Sportakkoord II en de BRC zijn voor gemeenten bovendien in één Brede Specifieke Uitkering (Brede-SPUK) ondergebracht. De regeling loopt van 2023 t/m 2026.

21

•

Omgevingsvisie en programma's

Op 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking. Deze wet heeft raakvlakken met bijvoorbeeld de sportieve inrichting van de openbare ruimte. Zowel in het omgevingsprogramma Groen en landschap als de programma’s Wonen, Mobiliteit en Werken wordt ingespeeld op een openbare ruimte die bijdraagt aan een gezonde leefstijl. •

Onderwijs

In het kader van wet- en regelgeving ‘Voorzieningen huisvesting onderwijs’ zijn de binnensportaccommodaties in de gemeente Soest voor het primair onderwijs beschikbaar voor 2 lesuur bewegingsonderwijs in de week. Samen met verschillende partners zet de gemeente in op het verbeteren van de motorische vaardigheid van de jeugd. Dit gaat via een integrale benadering, waarbij inspanning nodig is op alle domeinen waarin kinderen zich bewegen; van primair tot voortgezet onderwijs, van kinderopvang tot buitenschoolse opvang en van verenigingen tot het sportbuurtwerk. De buurtsportcoaches spelen hierin een rol. •

Duurzame sport

We merken allemaal de gevolgen van de klimaatverandering: plotselinge extreme hitte, lange periodes van droogte en zware regenbuiten. In de sportsector willen we in versneld tempo verduurzamen. Dat levert behalve veel energie, ook geld én een gezonde sportomgeving op. In de afgelopen jaren zijn de eerste stappen gemaakt op het gebied van CO2-reductie door energiebesparing zoals ledverlichting bij binnen- en buitensportaccommodaties, inzet van zonne-energie, reductie van gewasbeschermingsmiddelen en in het circulair gebruik van materialen. Samen met de rijksoverheid en de clubs willen wij verder werken aan het verduurzamen van de sport. 20 •

Provincie Utrecht

Na jaren van min of meer afwezigheid op het gebied van sport- en beweegbeleid speelt de provincie sinds kort weer een rol. In 2022 heeft de provincie een eigen Provinciaal Sportakkoord Utrecht opgesteld. De thema’s die hierin opgenomen zijn: o

Sport en bewegen in de openbare ruimte

o

Inclusieve sport

o

Gezondheid en preventie.

4.8 Opbrengsten participatie Om te komen tot een richting waarop de nota sport en bewegen zich moet richten de komende jaren, is een participatief traject gevolgd om de inhoud hiervoor bij de verschillende stakeholders op te halen. Zo is er een Verenigingsscan uitgezet bij de sportaanbieders in Soest, zijn er interactieve avonden gehouden en zijn verdiepende interviews afgenomen. Verenigingsscan Om een eerste beeld te krijgen van hoe het gaat met de sportaanbieders en -verenigingen in Soest is een vragenlijst onze partijen uitgezet. In deze vragenlijst is gevraagd naar verschillende onderwerpen zoals het aantal leden, het gebruik van de sportaccommodaties en de vitaliteit van de partijen. Deze uitkomsten zijn verwerkt in een rapportage. Zie bijlage 9.

20 Herijking routekaart verduurzaming sportsector

22

Interactieve avonden en interviews Om de uitkomsten van de Verenigingsscan verder te verdiepen en om met elkaar te brainstormen over de toekomst van sport in Soest zijn twee interactieve avonden georganiseerd. Naast de avonden hebben we interviews gehouden met een aantal partijen die belangrijk zijn voor sport en bewegen in Soest. Van beide is een overzicht gemaakt van de meest besproken onderwerpen. Zie bijlage 9. Enkele belangrijke onderwerpen die hieruit naar voren zijn gekomen zijn: •

Omdat de deelname van jongeren in de leeftijd 13-18 jaar bij sportverenigingen achterblijft, wil men hierop extra inzetten;

•

Gezien de toenemende vergrijzing wil men extra inzetten op senioren;

•

Omdat de sportdeelname van kwetsbare mensen nog achterblijft, wil men hierop ook extra inzetten.

In bijlage 9 is de input per onderwerp opgenomen. In deze bijlage is ook de input opgenomen uit de inwonersparticipatie waarbij de samenwerking is gezocht bij het proces om te komen tot een nieuwe integrale visie op het sociaal domein. Naast het ophalen van externe input is ook een interne bijeenkomst georganiseerd waarbij vanuit verschillende beleidsterreinen en invalshoeken is meegedacht over de toekomstrichting van het gemeentelijk sport- en beweegbeleid en hoe wij elkaar kunnen versterken. Deze uitkomsten zijn meegenomen en integraal verwerkt in deze nota sport en bewegen

4.7 Wat nemen we mee? Uit het participatietraject komt een divers beeld. Gelukkig gaat het met veel sportaanbieders goed. Toch hebben ook enkele sportaanbieders het moeilijk. Hoewel de sportdeelname in Soest relatief goed is, zijn er wel aandachtspunten. Zo ligt de sportdeelname nog niet op het niveau van voor corona en blijf de sportdeelname van kwetsbare groepen ook nog achter. Vanuit het participatietraject zijn verschillende ideeën naar voren gekomen om de sportparticipatie te verhogen. Ook blijkt de behoefte aan mogelijkheden om in de openbare ruimte te bewegen en sporten groter geworden. In het volgende hoofdstuk gaan we in op de ambities voor de komende jaren, gebaseerd op o.a. de input uit dit hoofdstuk en hoofdstuk 3.

23

5. Ambities 2024-2028 In dit hoofdstuk worden de ambities op het gebied van sport en bewegen voor de periode 2024- 2028 beschreven. Hierbij zetten wij sport in als middel en als doel. Onze ambities zijn geordend volgens de onderstaande 3 pijlers: 1. 2. 3.

Inclusief sporten en bewegen Toekomstbestendige sportinfrastructuur Vitale sport- en beweegaanbieders.

In cijfers uitgedrukt hebben wij de volgende doelstellingen: •

In 2028 voldoet 65% van de 4 tot 12-jarigen aan de beweegrichtlijn

(nu 57%)

•

In 2028 voldoet 40% van de 12-16-jarigen aan de beweegrichtlijn

(nu 33%)

•

In 2028 voldoet 50% van de 16-20-jarigen aan de beweegrichtlijn

(nu 45 %)

•

In 2028 voldoet 55% van de volwassenen aan de beweegrichtlijn

(nu 50 %)

•

In 2028 voldoet 45% van de ouderen aan de beweegrichtlijn

(nu 39 %)

•

In 2028 zijn gemiddeld 35 % van de inwoners lid van een sportvereniging

(nu 29%)

Daarnaast willen wij dat de verschillen tussen de diverse wijken (zie tabel 3) op het gebied van voldoen aan de beweegnorm en lid zijn van een sportverenigingen positief zijn genivelleerd.

5.1 Inclusief sporten en bewegen In hoofdstuk 1 is aangeven dat sporten en bewegen vele positieve voordelen heeft. Wij zagen ook dat veel inwoners nog niet voldoen aan de beweegnormen en dat iedereen die sportte voor corona dit nu nog niet weer doet. Wij zagen ook dat sporten en bewegen niet voor iedereen vanzelfsprekend is. Onze ambitie voor de komende jaren is daarom om meer inwoners aan het sporten en bewegen te krijgen en te houden. 5.1.1. Wat willen wij bereiken? • Een toename van de sport- en beweegparticipatie; •

Een veilige en toegankelijke sportomgeving.

24

Het bevorderen van sportparticipatie is belangrijk. Want meedoen en plezier beleven aan sport en bewegen moet voor iedereen die dat wil mogelijk zijn. Wij hebben gezien dat o.a. door corona inwoners minder zijn gaan sporten. Wij zetten daarom in om onze inwoners meer aan het sporten en bewegen te krijgen en te houden. Dit doen wij in samenhang met de andere twee pijlers (een goede, uitnodigende sportinfrastructuur en aanbieders die een passend sportaanbod hebben). Daarnaast willen wij inzetten op een sociaal veilige (sport)omgeving. Ongewenste situaties zoals discriminatie, grensoverschrijdend gedrag etc. zijn een bedreiging om met plezier te kunnen sporten. Door sport in de kern veilig en verantwoord te organiseren creëren we een veilige sportomgeving. Voor kwetsbare groepen geldt dat sport en bewegen in het algemeen en aansluiting bij sportverenigingen in het bijzonder bijdraagt aan de kwaliteit van het leven en kansen biedt om deel te (blijven) nemen aan de samenleving.

Figuur 5: Nederlandse Norm Gezond Bewegen.

Sport en bewegen spelen gedurende de hele levensloop een belangrijke rol. De vorm van het sporten en bewegen verandert tijdens de verschillende levensfases en situaties, maar niet qua urgentie. Vanuit de achtergrondcijfers en de participatie is gekomen dat wij ons de komende jaren specifiek richten op onderstaande doelgroepen: •

Kinderen van 4 tot 12 jaar.

De gemeente Soest zet zich in dat meer kinderen voldoen aan de beweegnorm en dat de motorische vaardigheden toenemen. Kinderen die naar de basisschool gaan worden gestimuleerd om gewend te raken aan bewegen. Met als doel dat zij een leven lang plezier beleven aan sport en bewegen. Dit doen wij in samenwerking met het onderwijs en andere partijen. •

Jeugd en jongvolwassenen.

We zien dat de sportdeelname aan het verenigingsleven door de jeugd afneemt. Terwijl de sociale component van het sporten bij een club een belangrijk onderdeel kan zijn voor de sociale basis waardoor de gezondheid en de weerbaarheid van een jongvolwassene wordt versterkt. •

Mensen met een lage opleiding en/of mensen met een laag inkomen.

Wij zien dat deze doelgroep minder vaak deelneemt aan sport en bewegen en cultuur. En wij willen dit toegankelijk houden en maken voor iedereen in Soest. •