2. Bijlage 1 MJB 2027-2030 Gemeente Soest
Tekst van het document
bestemming | 6.461 | 832 | 0 | -2.671 | -3.583 | -3.599 Afwijkingen t.o.v. 2026: Lasten | 13.462 | 14.622 | 15.011 | 13.449 Baten | -8.094 | -9.233 | -9.691 | -8.418 Reserveringen | -6.200 | -8.893 | -9.735 | -9.461 Resultaat | -832 | -3.503 | -4.415 | -4.431 Toelichting algemene dekkingsmiddelen Algemene lasten Hiertoe behoren enkele algemene, niet specifiek aan programma’s toe te rekenen lasten. Hieronder vallen de uitvoeringskosten van belastingtaken (heffing en invordering), de uitvoeringskosten van de wet WOZ en de kosten van betalingsverkeer. Onvoorziene uitgaven In de begroting is structureel € 50.000 geraamd voor de (verplichte) stelpost onvoorziene uitgaven. Begroting 2027 – Gemeente Soest | Pagina 79 van 171 Begroting 2027 – Gemeente Soest Pagina 80 van 171 Stelposten - Voor salarissen en sociale lasten, inclusief subsidies welzijn is een stijging opgenomen van 2,9% ten opzichte van 2026. Voor de dekking van te verwachten salarisstijgingen en sociale lasten is er in 2028 € 0,7 mln beschikbaar, oplopend naar € 1,5 mln in 2030. - In de begroting zijn de lasten aangepast naar het prijsniveau van 2027. Voor de dekking van te verwachten prijsstijgingen in 2027 is hier € 1,0 mln voor beschikbaar, oplopend naar € 7 mln in 2030. - Afwikkelingsverschillen (structureel opgenomen stelpost -/- € 300.000).
Met deze stelpost wordt jaarlijks geanticipeerd op voordelige afwijkingsverschillen over voorgaande jaren, meevallers in rente- en afschrijvingslasten, algemene uitkering en openeindregelingen. Algemene uitkering uit het Gemeentefonds De berekening van de algemene uitkering uit het Gemeentefonds is gebaseerd op de meicirculaire 2026. Dividenden Deze raming betreft de jaarlijkse dividenduitkeringen van de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG), Vitens en Stedin. De jaarlijkse dividenduitkering van de BNG voor 2027 en verder is op een 3- jaarsgemiddelde (dividenduitkering van de jaren 2023-2025) en komt op een raming van € 271.000. Vitens heeft de afgelopen jaren geen dividend kunnen uitkeren als gevolg van financiële ratio’s. Op dit moment is nog niet duidelijk wanneer deze financiële ratio’s zullen verbeteren. Het tijdstip van een mogelijke dividenduitkering is nog niet vast te stellen. De jaarlijkse dividenduitkering van Stedin wordt conform raadsbesluit 14 maart 2024 geraamd op €12.500. Geldleningen en financiering en bespaarde rente Dit betreft het jaarlijks renteresultaat en het saldo van de bespaarde rente. Dit resultaat is als regel voordelig omdat enerzijds over de investeringen jaarlijks 1,25% rente wordt toegerekend en anderzijds over de reserves 1,1% wordt doorberekend. Het voordelig verschil uit bespaarde rente wordt in 2027 geraamd op € 376.000.
Lokale belastingen Van de lokale belastingen zijn bij de ‘algemene dekkingsmiddelen’ uitsluitend de opbrengsten van de onroerendezaakbelastingen (ozb), de hondenbelasting en – hoewel geen belasting - de convenantsbijdrage van de logiesverstrekkers geraamd. De overige heffingen zijn geraamd bij de specifieke programma’s. Bij de opbrengstramingen ozb is een inflatiecorrectie van 2,9% doorgevoerd. In paragraaf G, Lokale heffingen, worden de diverse gemeentelijke heffingen nader toegelicht. Overige eigen dekkingsmiddelen Hiertoe behoren hoofdzakelijk de geraamde opbrengsten van aanmaningen en dwangbevelen. Mutaties reserves Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording moeten de begrotingsuitkomsten in eerste instantie worden gepresenteerd exclusief de toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves. In bijlage 5.5 treft u een specificatie aan van de geraamde toevoegingen en onttrekkingen. Hoofdstuk 4 – Paragrafen Paragraaf A - Weerstandsvermogen en risicobeheersing Geprognosticeerde balans In het BBV is een meerjarig geprognosticeerde balans voorgeschreven. Deze balans moet aansluiten op de balans in de jaarrekening, maar behoeft niet dezelfde mate van detail te kennen. Kengetallen In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is een aantal financiële kengetallen voorgeschreven die in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicovermogen worden opgenomen.
Deze kengetallen geven inzicht in de financiële weerbaarheid en wendbaarheid van de gemeente. Hiermee krijgt de raad inzicht in de financiële positie van de gemeente en in de baten en lasten. In onderstaande tabel staan de kengetalen vermeld over de jaarrekening 2025, de begroting 2026 en de begroting 2027-2030. Daarna volgt per kengetal een korte uitleg en wordt op de uitkomst en situatie voor Soest ingegaan. verloop van de nr basisset financiële kengetallen | kengetallen rekening | begroting | begroting | begroting | begroting | begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1A Netto schuldquote | 21% | 57% | 40% | 42% | 44% | 45% Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle 1B verstrekte leningen | 21% | 57% | 40% | 42% | 44% | 45% 2 Solvabiliteitsratio | 34% | 29% | 31% | 29% | 27% | 26% 3 Structurele exploitatieruimte | 4,9% | 1,2% | 0% | -3,1% | -3,84% | -3,99% 4 Grondexploitatie | 4% | 3% | 3% | 3% | 3% | 3% Belastingcapaciteit: woonlasten 5 meerpersoonshuishoudens | 96% | 99% | 100% | 100% | 100% | 100% 1A. Netto schuldquote De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlasten van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen (baten). Het geeft hiermee een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. Hoe lager de netto-schuldquote is, des te beter. Hierachter gaat het volgende mechanisme schuil.
Gaat een gemeente schulden aan (b.v. ten behoeve van investeringen), dan worden de lasten hoger door rentebetalingen en aflossingen. Door geld te lenen Begroting 2027 – Gemeente Soest | Pagina 81 van 171 worden aanschaffingen naar voren gehaald, maar de consequentie is dat hiermee een beslag op toekomstige inkomsten worden gelegd. Hoe hoger de schulden hoe meer toekomstige inkomsten voor aflossingen en rente worden vastgelegd. Deze uitgaven aan aflossingen en rente kunnen niet aan andere publieke voorzieningen worden besteed. Te hoge schulden verdrukken op deze wijze uitgaven aan noodzakelijke publieke voorzieningen en kunnen de gemeente in financiële problemen brengen. De stijging van de netto schuldquote is het gevolg van het aantrekken van vreemd vermogen ter financiering van investeringen. Deze investeringen hebben o.a. betrekking op scholen, riolering en sport. Onderstaande tabel laat de ontwikkeling van de netto-schuldquote zien. ontwikkeling | rekening | begroting | begroting | begroting | begroting | begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1A | Netto schuldquote | 21% | 57% | 40% | 42% | 44% | 45% Hoe de uitkomst te beoordelen? Een uitkomst lager dan 90% wordt als het minst risicovol gezien. Een waarde tussen 90% en 130% als gemiddeld. Is de uitkomst hoger dan 130%, dan heeft de gemeente een zeer hoge schuld en is afbouw aanbevolen. 1B.
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Omdat bij verstrekte leningen onzekerheid kan bestaan of ze volledig terug worden betaald, wordt de netto schuldquote zowel inclusief als exclusief de doorgeleende gelden berekend. Op die manier wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en ook wat dat betekent voor de schuldenlast. De berekening van dit kengetal is gelijk aan de berekening van de netto schuldquote, met dien verstande dat bij de financiële activa ook alle verstrekte leningen worden opgenomen. De uitkomst is gelijk aan de netto schuldquote omdat in Soest geen sprake is van leningen aan bijvoorbeeld woningbouwcorporaties, verbonden partijen, e.d. en er ook geen overige langlopende leningen spelen. ontwikkeling | rekening | begroting | begroting | begroting | begroting | begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1B | Netto schuldquote | 21% | 57% | 40% | 42% | 44% | 45% 2. Solvabiliteitsratio Onder solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het totale vermogen. Deze indicator geeft eveneens inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen.
ontwikkeling | rekening | begroting | begroting | begroting | begroting | begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 2 Solvabiliteitsratio | 34% | 29% | 31% | 29% | 27% | 26% Hoe de uitkomst te beoordelen? Hoe hoger de solvabiliteitsratio is, des te beter. Als signaalwaarde geldt een percentage van 20%. Een uitkomst tussen 20% en 50% is als normaal te beschouwen. Geconcludeerd kan worden dat de solvabiliteitsratio daalt. Deze daling is het gevolg van een | realistisch investeringsniveau, waarvoor externe financiering moet worden aangetrokken. Daarnaast neemt de financieringsbehoefte toe door een verwachte afname van het eigen vermogen dat voor financiering Begroting 2027 – Gemeente Soest | Pagina 82 van 171 van investeringen kan worden ingezet. De solvabiliteit valt binnen de bandbreedte die als normaal voor een gemeente kan worden beschouwd. 3. Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte geeft aan hoe wendbaar een gemeente is. Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Bij een positief getal zijn de structurele baten hoger dan de structurele lasten. Verder geldt, hoe hoger dit kengetal is, des te beter.
In 2027 is er geen structurele begrotingsruimte (0%); voor de jaren 2028 tot en met 2030 is de structurele begrotingsruimte negatief. ontwikkeling | rekening | begroting | begroting | begroting | begroting | begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 3 Structurele exploitatieruimte | 4,9% | 1,2% | 0% | -3,1% | -3,84% | -3,99% In relatie met weerstandscapaciteit Uit de berekening van de beschikbare weerstandscapaciteit (zie volgende bladzijden) blijkt dat de niet benutte belastingcapaciteit € 11 mln bedraagt en deze capaciteit als structurele capaciteit wordt aangemerkt. Hieruit volgt dat de potentiële structurele exploitatieruimte op 5,8% kan worden gesteld. 4. Grondexploitatie De boekwaarde van de voorraden grond is van belang, omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij verkoop. Dit kengetal geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten. ontwikkeling | rekening | begroting | begroting | begroting | begroting | begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 4 Grondexploitatie | 4% | 3% | 3% | 3% | 3% | 3% 5. | Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishoudens De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de lokale belastingdruk zich verhoudt tot het landelijke gemiddelde. Het kengetal vergelijkt de woonlasten (OZB, rioolheffing, afvalstoffenheffing) van een gemiddeld gezin in Soest met landelijke cijfers.
De landelijke cijfers t/m 2026 zijn gebaseerd op de Atlas van de lokale lasten 2026 van Coelo (Centrum voor Onderzoek van de Economie van de lagere Overheden). Vanaf 2027 is uitgegaan van de voorgestelde tarieven. ontwikkeling | rekening | begroting | begroting | begroting | begroting | begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 5 Woonlasten meerpersoonshuishoudens | 96% | 99% | 100% | 100% | 100% | 100% Geconcludeerd kan worden dat de gemiddelde woonlasten in Soest | gelijk zijn aan het landelijke gemiddelde. Conform de BBV worden de woonlasten vergeleken met het landelijke gemiddelde, terwijl in paragraaf G Lokale Heffingen een vergelijking wordt gemaakt met gemeenten binnen de provincie Utrecht. Omdat het provinciale gemiddelde hoger ligt dan het landelijke gemiddelde, onder meer doordat diverse Utrechtse gemeenten woonlasten hebben die boven het landelijke niveau liggen, kunnen de woonlasten van gemeente Soest dicht bij het landelijke gemiddelde liggen en tegelijkertijd circa 15% lager zijn dan het provinciale gemiddelde. Hierdoor zijn beide vergelijkingen niet direct met elkaar te vergelijken.
Begroting 2027 – Gemeente Soest | Pagina 83 van 171 De lokale woonlasten bestaan uit: | 2026 | 2027 OZB-lasten voor huishouden bij gemiddelde WOZ-waarde | € | 410 | € | 475 Afvalstoffenheffing voor een gezin | € | 390 | € | 372 Rioolheffing voor een gezin | € | 243 | € | 243 Woonlasten Soest (gezin bij gemiddelde WOZ-waarde) | € 1.043 | € 1.090 Financiële risico’s, benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit Relatie risicomanagement, weerstandscapaciteit en weerstandsvermogen Voor een goed inzicht in onze financiële positie is het van belang om inzicht te krijgen in de potentiële mee- en tegenvallers (risico’s) en in onze mogelijkheden om deze tegenvallers op te vangen (= de weerstandscapaciteit). Dit inzicht geeft een beeld van de robuustheid van onze financiële situatie. Naast het verkrijgen van inzicht in de financiële weerbaarheid, proberen wij met het uitvoeren van risicomanagement een voortschrijdend en structureel inzicht te krijgen in de risico’s die we lopen bij het behalen van de doelstellingen van de organisatie. Voor de beoordeling van ons weerstandsvermogen zijn twee elementen van belang: - | De weerstandscapaciteit: de middelen en mogelijkheden waarover wij (kunnen) beschikken om niet-begrote, onvoorziene kosten (risico’s) te dekken.
- | De risico’s: risico’s van materiële betekenis waarvoor geen maatregelen, in de vorm van bijvoorbeeld een verzekering of voorziening, zijn getroffen. Tweemaal per jaar, bij de begroting en bij de jaarstukken, actualiseren we onze risico's en beoordelen we in hoeverre ons weerstandsvermogen toereikend is. Dit doen we aan de hand van de gestelde kaders uit de notitie risicomanagement, die het college op 29 november 2023 heeft vastgesteld. Deze notitie bevat de uitvoeringskaders voor het risicomanagement en de aanpak voor de verdere doorontwikkeling en professionalisering hiervan. De beschikbare weerstandscapaciteit, zoals deze volgt uit deze begroting, zetten we af tegen de geactualiseerde en gekwantificeerde risico-inventarisatie per september 2026. In deze paragraaf gaan wij achtereenvolgens in op de beschikbare weerstandscapaciteit en de wijze waarop deze is berekend, de benodigde weerstandscapaciteit en het risicoprofiel waarop dit is gebaseerd en de relatie tussen de benodigde en de beschikbare weerstandscapaciteit. Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit is het totaal aan middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet-voorziene financiële tegenvallers op te vangen. De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat in Soest uit: de algemene reserve en de onbenutte belastingcapaciteit.
Deze is als volgt opgebouwd: - | Algemene reserve De verwachte omvang van deze reserve per 1 januari 2027 is, op basis van voorliggende begrotingscijfers, € 32,6 mln. - | De onbenutte belastingcapaciteit De onbenutte belastingcapaciteit is de extra ruimte die we hebben om de belastinginkomsten te maximaliseren. De mogelijkheid om gemeentelijke belastingen, tarieven en heffingen te verhogen, kan namelijk bijdragen aan het opvangen van financiële risico’s. De ruimte die een Begroting 2027 – Gemeente Soest | Pagina 84 van 171 Begroting 2027 – Gemeente Soest Pagina 85 van 171 gemeente heeft om belastingen en tarieven / heffingen te verhogen, is gebonden aan (wettelijke) restricties. Het gaat dan bijvoorbeeld over een vastgestelde maximum voor (de verhoging van) belastingtarieven of dat heffingen maximaal het niveau van kostendekkend mogen bedragen. Op dit moment is er in Soest sprake van ruimte tussen het OZB-tarief en het redelijk peil van de OZB, dat wordt vastgesteld in het kader van artikel 12 financiële verhoudingswet. Uit deze berekening blijkt dat in Soest sprake is van onbenutte belastingcapaciteit in de orde van grootte van € 11 mln. Bovenstaande betekent dat de beschikbare weerstandscapaciteit per 1 januari 2027 naar verwachting € 43,6 mln bedraagt.
Benodigde weerstandscapaciteit Om het weerstandsvermogen te kunnen beoordelen moet de beschikbare weerstandscapaciteit afgezet worden tegen de risico's. Hierbij hanteren wij, conform de notitie risicomanagement, de volgende uitgangspunten: - We houden rekening met restrisico’s: dit is het financiële gevolg van een risico, waarvan de effecten van de beheersmaatregelen zijn afgetrokken; - Alle risicobedragen (kans x financiële impact) tellen we op om te bepalen wat het totale risico is dat we lopen. Maar als we alle individuele restrisico’s bij elkaar optellen ontstaat een te negatief beeld. Het is immers vrijwel zeker dat niet alle risico’s zich tegelijkertijd voor zullen doen. Daarnaast zal niet ieder risico zich daadwerkelijk in de maximale omvang voordoen. Om deze overschatting van de te lopen risico’s te voorkomen, maken we sinds begroting 2025 gebruik van een algemeen geaccepteerde en krachtige simulatietechniek, de Monte Carlo-methode in combinatie met een softwaretool; - We rekenen met een zekerheidspercentage. Dit percentage geeft aan hoe waarschijnlijk het is dat de financiële gevolgen van de werkelijk opgetreden risico’s onder de berekende waarde valt. We gaan uit van een zekerheidspercentage van 90%. Dat wil zeggen dat het bedrag dat uit de simulatie naar voren komt met een zekerheid van 90% voldoende is om de risico’s af te dekken.
Uit de uitgevoerde risicosimulatie volgt dat met 90% zekerheid een bedrag van € 10,8 mln voldoende is om alle risico's van de gemeente te kunnen afdekken (de benodigde weerstandscapaciteit). Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen geeft de verhouding weer tussen de beschikbare en de benodigde weerstandscapaciteit. Het weerstandsvermogen wordt uitgedrukt in de ratio: “beschikbare weerstandscapaciteit” / “benodigde capaciteit (niet afgedekte risico’s)”. In de notitie risicomanagement is opgenomen dat het weerstandsvermogen toereikend is als de beschikbare weerstandscapaciteit tenminste gelijk is aan de benodigde weerstandscapaciteit. Door de raad is eerder ook een norm van 1,0 vastgesteld, waarbij de beschikbare weerstandscapaciteit minimaal gelijk is aan de omvang van de benodigde weerstandscapaciteit. Wanneer het weerstandsvermogen structureel minder dan 1,0 bedraagt, is een gemeente kwetsbaar. De gemeente beschikt dan naar verwachting niet over voldoende structurele capaciteit om de geïdentificeerde en gewogen risico’s af te dekken. Het weerstandsvermogen ligt idealiter (structureel) tussen de 1,0 en 2,0. In deze situatie is er sprake van een adequaat evenwicht tussen onderkende Begroting 2027 – Gemeente Soest Pagina 86 van 171 financiële risico’s en beschikbaar financieel vermogen om deze financiële risico’s op te vangen indien deze zich zouden voordoen.
In 2020 is landelijk het Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader (GTK 2020) in werking getreden. Voor de beoordeling van de omvang van het weerstandsvermogen wordt gebruik gemaakt van onderstaande waarderingstabel. Deze normeringsystematiek is ontwikkeld door het Nederlandse Adviesbureau voor Risicomanagement (NAR) in samenwerking met de Universiteit Twente. Weerstandsvermogen Betekenis >= 2.0 Uitstekend 1.4 < 2.0 Ruim voldoende 1.0 < 1.4 Voldoende 0.8 < 1.0 Matig 0.6 < 0.8 Onvoldoende < 0.6 Ruim onvoldoende Risicoprofiel Een gemeente loopt tal van risico’s. Een deel daarvan wordt geheel of gedeeltelijk afgedekt door specifieke maatregelen, bijvoorbeeld met verzekeringen en interne controle. Daarnaast loopt een gemeente ook risico’s die niet (kunnen) worden afgedekt. In onderstaande tabel staan de belangrijkste financiële risico’s per peildatum september 2026 opgenomen voor wat betreft kans en gevolg. In bijlage Weerstandsvermogen staan alle risico’s per programma, inclusief een toelichting opgenomen. In de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit zijn alle financiële risico’s meegenomen. Zoals aangegeven wordt de totale omvang van de benodigde weerstandscapaciteit berekend op basis van kansberekening (Monte-Carlo methode). De benodigde weerstandscapaciteit is € 10,8 mln. Dit is € 400.000 hoger dan de vorige risico-inventarisatie t.b.v.
de jaarrekening 2025 (peildatum februari 2025). Dit wordt vooral veroorzaakt doordat we in deze begroting waar mogelijk scherp aan de wind hebben geraamd, waardoor het risicoprofiel verandert. In onderstaande tabel zijn de belangrijkste risico’s benoemd. In de bijlage zijn alle risico’s toegelicht. Belangrijkste financiële risico’s Project vliegbasis Soesterberg Masterplan Soesterberg Zorgleveringen Sociaal Domein Uitkeringen gemeentefonds Verkeersplan Soest-zuid (uitvoering) Gebiedsvisie Dalweg e.o. Ratio weerstandsvermogen Om de ratio voor het weerstandsvermogen te bepalen, zetten we de beschikbare weerstandscapaciteit af tegen de benodigde weerstandscapaciteit. Begroting 2027 – Gemeente Soest Pagina 87 van 171 Verwachte stand per 1 januari 2027 Beschikbare weerstandscapaciteit € 43,6 mln --------------------------------------- ------------ - = 4,04 Benodigde weerstandscapaciteit € 10,8 mln Zoals hiervoor weergegeven streven we naar een ratio die hoger is dan 1. De ratio van 4,04 ligt hier fors boven. Ten opzichte van de vorige risicoanalyse is deze ratio toegenomen. Dit wordt veroorzaakt door een hogere benodigde weerstandscapaciteit.
Begroting 2027 – Gemeente Soest Pagina 88 van 171 Paragraaf B – Financiering Algemeen Onder treasury verstaan we: Het sturen en beheersen van, het verantwoorden over en het toezicht houden op de financiële vermogenswaarden, de financiële posities en de hieraan gebonden risico’s. Het treasurybeleid is beschreven in het treasurystatuut dat de raad op 30 januari 2025 vaststelde. Dit treasurystatuut bevat de uitgangspunten voor het te voeren beleid op het gebied van treasury en beschrijft geeft de bevoegdheden en verantwoordelijkheden in het kader van deze functie. De treasuryfunctie omvat o.a. het aantrekken, beheren en uitzetten van gelden. Het gemeentelijk financieringsbeleid is gericht op: - Het voorzien in de financieringsbehoefte op korte en lange termijn; - Het beheersen van de risico’s die aan financieringstransacties verbonden zijn o.a. op het gebied van rente, liquiditeiten en de tegenpartij; - Het minimaliseren van de interne geldstromen, rentelasten en externe kosten bij het beheren van de geldstromen en financiële posities; - Verzekeren van (blijvende) toegang tot de financiële markten. Onder de treasuryfunctie valt ook het garanderen en verstrekken van leningen aan derden. Met betrekking tot het onderdeel garanties is in paragraaf A onder de rubriek ‘risico’s’ de relevante beleidsinformatie opgenomen.
De treasuryfunctie moet voldoen aan de Wet Fido (Financiering Decentrale Overheden). In deze wet staat onder andere dat, om risico’s te beperken, een gemeente alleen leningen mag aangaan en middelen mag uitzetten voor de uitoefening van de publieke taak. Algemene ontwikkelingen: rentebeleid De financieringskosten voor een gemeente hangen af van de rentetarieven op de geld- en kapitaalmarkt. Voor de tarieven op de geldmarkt (leningen korter dan een jaar) wordt meestal gekeken naar de Euribor. Euribor is de afkorting van Euro Interbank Offered Rate. Euribor is de rente waartegen een groot aantal Europese banken bereid is leningen in euro’s aan elkaar te verstrekken. De hoogte van de Euribor rentetarieven hangt vooral af van de economische omstandigheden zoals de groei van de economie en de hoogte van de inflatie. De Euribor rentetarieven worden in de financiële wereld ook gebruikt voor het vaststellen van rentes voor allerlei afgeleide producten, zoals hypotheken, leningen, spaarrekeningen en renteswaps. Euribor bestaat sinds 1999. Voor de kapitaalmarkt (leningen langer dan een jaar) wordt gekeken naar de rente op de staatsleningen.
Begroting 2027 – Gemeente Soest Pagina 89 van 171 Grafiek Ontwikkeling Euribor sinds 2015 Bron :www.euribor-rates.eu Ontwikkeling bancaire rente op uitstaande zakelijke kredieten sinds 2005 Bron: www.dnb.nl/statistieken/dashboards/rente/ Renteverwachting voor kortlopende geldleningen De afgelopen jaren heeft de ECB (Europese Centrale Bank), vooral ingegeven door de wens om de inflatie terug te dringen en de economie te stimuleren, de kortlopende rente stapsgewijs verlaagd. In 2026 is de ECB in verband met mondiale ontwikkelingen de rente gaan verhogen. Per 10 september 2026 bedraagt de rente 2.5%.
Wanneer we in 2027 in de financieringsbehoefte moeten voorzien door het aantrekken van een nieuwe lening wegen we af of we hierin met kortlopende of met langlopende leningen voorzien. Naast de hoogte van de rente van dat moment betrekken we in de afweging ook de verwachte renteontwikkelingen op de middellange termijn. Met kort geld financieren is wettelijk toegestaan tot de zogeheten kasgeldlimiet; deze bedraagt 8,5% van het gemeentelijk begrotingstotaal, voor Soest € 16 miljoen (zie ook modelstaat A). Bij overschrijding van de kasgeldlimiet is de gemeente wettelijk verplicht langlopende financiering aan te trekken. In de begroting 2027 is er, rekening houdend met de voorgenomen investeringen, van uitgegaan van dat we € 10 mln langlopende financiering moeten aantrekken. Daarbij is uitgegaan van een verschuldigde rente van 3,85%. Renteverwachting voor langere rentevaste periodes Het rentepercentage voor langlopende leningen bedraagt medio 202 | 6 circa 3,9%. Door de mondiale onrust is het onzeker hoe de rente zich in de komende jaren zal ontwikkelen. Renterisico’s Renterisico’s hebben vooral betrekking op situaties waarbij: - | de mogelijkheid zich voordoet van renteherziening; - | er nieuwe vaste geldleningen moeten worden aangetrokken; - | overtollige middelen uitgeleend aan andere decentrale overheden.
Het gemiddeld rentepercentage van de aangetrokken vaste schuld is in 202 | 7 2,3%. Aflossing van de huidige leningen tegen een lager rentepercentage is contractueel niet mogelijk. Risicobeheer: de kasgeldlimiet (modelstaat A) en renterisiconorm (modelstaat B) De kasgeldlimiet bepaalt dat de gemeente haar financieringsbehoefte voor een beperkt deel mag financieren met kortlopende schuld (looptijd <1 jaar). In belangrijke mate wordt het financieringssaldo bepaald door transacties binnen de bouwgrondexploitatie, h | et investeringsvolume en de ontwikkeling van het eigen vermogen. De feitelijke kasgeldlimiet blijft ook in 2027 onder het wettelijk toegestane percentage van 8,5% van het begrotingstotaal 2027. De renterisiconorm bepaalt dat jaarlijks een hoofdsom aan schulden van maximaal 20% van het begrotingstotaal onderhevig mag zijn aan renteherziening en herfinanciering. Van renteherziening is sprake als in de lening-overeenkomst is bepaald dat de rente gedurende de looptijd in een bepaald jaar wordt aangepast. De norm van 20% beoogt een evenwichtige opbouw van de leningen in de tijd. Beide normen hebben tot doel de budgettaire risico’s te beperken. De verplichte berekeningsstaten zijn aan het einde van deze paragraaf opgenomen.
Financieringsbehoefte Het financieringssaldo wordt vooral bepaald door transacties binnen de bouwgrond | -exploitaties, de realisatie van investeringsbudgetten en de ontwikkeling van het eigen vermogen. Hoeveel extra financieringsbehoefte in 2027 ontstaat is afhankelijk van de realisatie van plannen rond het project Masterplan Soesterberg en Apollo Noord, de uitvoering van de rioleringswerken (GWRP), nieuwbouw van scholen en onderhoudswerken aan wegen en sportaccommodaties. Wij voorzien geen probl | emen bij het aantrekken van geldleningen voor de realisatie van plannen. Begroting 2027 – Gemeente Soest | Pagina 90 van 171 Begroting 2027 – Gemeente Soest Pagina 91 van 171 Ondanks de verscherpte voorwaarden van banken wordt de gemeente beschouwd als een betrouwbare partner in het nakomen van verplichtingen. Een ontwikkeling is dat mede-overheden overtollige liquiditeit tegen aantrekkelijkere voorwaarden dan bij banken beschikbaar stellen. Vanzelfsprekend volgen we nauwlettend ontwikkelingen, vooral rond de rentestand. Afhankelijk daarvan worden besluiten genomen in overleg met het treasurycomité. Schatkist bankieren Decentrale overheden (provincies, gemeenten, waterschappen en gemeenschappelijke regelingen in de vorm van een openbaar lichaam) zijn verplicht overtollige financiële middelen in de schatkist aan te houden.
Om het dagelijkse kasbeheer te vereenvoudigen mag een decentrale overheid gemiddeld over het hele kwartaal maximaal het drempelbedrag buiten de schatkist aanhouden. De vastgestelde (maximale) drempel is 2,0% van het begrotingstotaal. Voor de gemeente Soest bedraagt deze drempel ca. € 3,6 mln. Het drempelbedrag wat we momenteel aangehouden bedraagt € 0,5 miljoen waarmee de gemeente voldoet aan deze regeling. Renteschema 2027 RENTESCHEMA: B2027 (bedragen x € 1.000) a. De externe rentelasten over de korte en lange financiering 1.090 b. De externe rentebaten -/- 170 Totaal door te rekenen externe rente 920 c1. De rente die aan de facilitaire grondexploitaties (kostenverhaal) moet worden doorberekend 0 c2. De rente van projectfinanciering die aan het betreffende 0 taakveld moet worden toegerekend Saldo door te rekenen externe rente 920 d1. Rente over eigen vermogen 376 d2. Rente over voorzieningen (gewaardeerd op contante waarde) 42 De aan taakvelden (programma's inclusief overzicht Overhead) 1.337 toe te rekenen rente e. De werkelijk aan taakvelden (programma's inclusief overzicht Overhead) -1.860 (*) toegerekende rente (renteomslag) f. Renteresultaat op het taakveld treasury 523 (*) De boekwaarde van de activa inclusief grondexploitaties die integraal zijn gefinancierd bedraagt per 1 jan 2027 € 148 miljoen.
Het rentepercentage van aan taakvelden toe te rekenen rente komt o p 0,90%. De gemeente mag dit percentage afronden op 1,41%. Bij handhaving en toepassing van 1,25% omslagrente bedraagt het renteresultaat € 523.000 Modelstaat A liquiditeitspositie in relatie tot kasgeldlimiet (bedragen Modelstaat A liquiditeitspositie in relatie tot kasgeldlimiet | x € 1.000) Stappen ( 1 - 4 ) | (1) Vlottende | (2) Vlottende | (3) Netto vlottend (+) of (bedragen x € 1.000) | schuld | middelen | Overschot middelen (-) (1) - (2) = (3) 1-1-2026 | 12.000 | 3.042 | 8.958 31-3-2026 | 14.501 | 23.003 | -8.502 30-6-2026 | 0 | 13.653 | -13.653 (4) gemiddelde van (3) | -4.399 Stappen ( 5 - 9) | Variabelen | Bedragen Kasgeldlimiet | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 (5) | kasgeldlimiet (KGL) | 16.119 | 16.023 | 16.040 | 16.182 (6a) = (5>4) | ruimte onder de KGL | 20.518 | 20.422 | 20.439 | 20.581 (6b) = (4>5) | overschrijding van de KGL Berekening kasgeldlimiet (5) (7) | Begrotingstotaal | 189.635 | 188.504 | 188.706 | 190.377 (8) | Percentage regeling | 8,5% | 8,5% | 8,5% | 8,5% (5) = (7) x (8) / 100 | Kasgeldlimiet | 16.119 | 16.023 | 16.040 | 16.182 Modelstaat B renterisico vaste schuld Modelstaat B renterisico vaste schuld | (bedragen x € 1.000) Stap | Variabelen | bedragen Renterisico(norm) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 (1) | renteherzieningen | 0 | 0 | 0 | 0 (2) | aflossingen | 5.303 | 5.643 | 5.743 | 6.243
(3) | renterisico ( 1+2) | 5.303 | 5.643 | 5.743 | 6.243 (4) | renterisiconorm | 37.927 | 37.701 | 37.741 | 38.075 (5a) = ( 4 > 3 ) | ruimte onder renterisiconorm | 32.624 | 32.058 | 31.998 | 31.833 (5b) = ( 3 > 4 ) | overschrijding renterisiconorm | nvt | nvt | nvt | nvt Berekening renterisiconorm (4a) | begrotingstotaal | 189.635 | 188.504 | 188.706 | 190.377 (4b) | percentage regeling | 20% | 20% | 20% | 20% (4) = (4a x 4b/100) | renterisiconorm | 37.927 | 37.701 | 37.741 | 38.075 Begroting 2027 – Gemeente Soest | Pagina 92 van 171 Begroting 2027 – Gemeente Soest Pagina 93 van 171 Paragraaf C - Bedrijfsvoering Ontwikkelingen bedrijfsvoering De samenleving ontwikkelt zich snel. Denk aan digitalisering, complexe opgaven met veel spelers en dialoog, samenwerking met de regio en informatieveiligheid. We willen onze organisatie zo goed mogelijk organiseren op wat de samenleving nodig heeft. Dit vraagt van ons allemaal dat we toekomstbestendig en opgavegericht werken. Het college heeft de wens uitgesproken om de uitvoering van het coalitieakkoord 'stevig te verankeren'. Daarom wordt een programma 'wendbaar, weerbaar en betrouwbaar' ingericht om hieraan invulling te geven. De uitvoering van dit programma wordt in 2027 vormgegeven.
Onderwerpen die hierbij aan de orde komen, zijn onder andere: - Versterking uitvoeringskracht en adaptief vermogen - Besluitvorming op basis van realisme en uitvoerbaarheid - Bestuurlijk en organisatorisch in control - Professioneel handelen en ruimte voor de professional - Binden en boeien van medewerkers Personeel en organisatie De krapte op de arbeidsmarkt blijft een structurele uitdaging. Hoewel er iets meer nieuwe medewerkers beschikbaar lijken te zijn, blijft de behoefte aan goed opgeleid personeel nog steeds groot. Dit zorgt voor druk op de personele bezetting, vooral in functies waar specialistische kennis nodig is. Om dit aan te pakken, blijven we actief werven en verbeteren we voortdurend onze manieren van werven en selecteren. We richten ons op het duurzaam invullen van vaste functies met vaste medewerkers, zodat we continuïteit en deskundigheid in de organisatie behouden. Voor tijdelijke taken, specialistische functies of projecten zetten we gericht externe inhuur in.
Begroting 2027 – Gemeente Soest Pagina 94 van 171 Ook investeren we in onze huidige medewerkers. We investeren in de ontwikkeling en het behoud van onze huidige medewerkers, zodat de organisatie klaar is voor de toekomst. We blijven inzetten op eigenaarschap, rolbewustzijn en de groei van persoonlijk leiderschap. Deze ontwikkeling ondersteunen we met onze werkwijze: Opdrachtgericht Samenwerken. Deze aanpak sluit aan bij onze kernwaarden: Samen, Leren en Vertrouwen. Externe inhuur De gemeente huurt extern personeel in en maakt hierbij onderscheid tussen: - Inhuur voor vaste formatie: We streven ernaar zo min mogelijk in te huren voor vaste functies. Om dit te realiseren zetten we verschillende wervingskanalen in. Echter door de krappe arbeidsmarkt zijn sommige vacatures lastig te vervullen of duurt de werving lang. Extern personeel helpt om het werk door te laten gaan. - Inhuur voor tijdelijke werkzaamheden: Voor projecten en kortdurende taken wordt deels extern personeel ingezet. Deze inhuur betreft extra capaciteit. Deze kosten worden deels gedekt uit projecten en rijksbijdragen. Daarnaast schakelt de gemeente externe experts in, bijvoorbeeld voor juridisch advies. Bij de inhuur van externe medewerkers hanteren wij de Roemer-norm als signaalfunctie, zoals opgenomen in het coalitieakkoord.
De Roemernorm betekent dat de uitgaven voor externe inhuur, maximaal 10% van de totale personeelsuitgaven mogen bedragen. Zo bouwen we verder aan een stabiele organisatie, beperken we onnodige kosten en zorgen we dat kennis en ervaring binnen de gemeente blijven. Op dit moment ligt de inhuur hoger dan deze signaalwaarde. In 2027 streven we naar een verlaging van de externe inhuur. Archief en informatiebeheer Op het gebied van informatiebeheer ligt de focus in 2027 op de verdere professionalisering van de informatiehuishouding, waarbij digitalisering, duurzaam digitaal archiveren en datagedreven werken centraal staan. Naast het verder inrichten en optimaliseren van digitale archieven, vraagt de inzet van AI-toepassingen en geautomatiseerde processen om een solide informatiebeheerfundament, met aandacht voor kwaliteit, vindbaarheid, beveiliging en compliance. Daarbij is het essentieel om integraal inzicht te hebben in de capaciteit, middelen en investeringen die op korte en langere termijn nodig zijn voor zowel het analoge als het digitale archief. Hierbij wordt rekening gehouden met wettelijke verplichtingen, zoals transparantie en archiefwetgeving, informatiebeveiliging en gegevensbescherming.
Op deze manier zorgen we voor een toekomstbestendige, betrouwbare en toegankelijke informatievoorziening die aansluit op de ambities van de organisatie en de ontwikkelingen binnen het vakgebied. Privacy/AVG De wereld blijft veranderen door verdere digitalisering en globalisering. Hierdoor wordt het beschermen van persoonsgegevens steeds belangrijker én moeilijker. Als gemeente willen we goed omgaan met de gegevens van inwoners. Daarom blijven we werken aan duidelijke regels voor privacy en informatiebeveiliging. We maken afspraken over hoe we omgaan met privacy en volgen de wetten AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming) en Wpg (Wet politiegegevens). We zorgen ook voor duidelijke werkprocessen, controles en rapportages. Zo kunnen we blijven voldoen aan de regels. Begroting 2027 – Gemeente Soest Pagina 95 van 171 Privacy beschermen lukt alleen als informatie ook goed is beveiligd. Daarom blijven we werken aan (de uitvoering van) het informatiebeveiligings- en privacybeleid. Naast beveiliging van informatiesystemen, gaat het ook over het gedrag van mensen die gebruikmaken van deze systemen, over de wijze waarop bestuur en management het voorbeeld geven en anticiperen op veiligheidsrisico’s, en over het aantoonbaar maken dat de gemeente een betrouwbare ketenpartner is.
Informatieveiligheid Voor het realiseren van informatieveiligheid vormen de landelijke afspraken van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) en de Wet beveiliging netwerk- en informatiesystemencyberwet (met daarin opgenomen de richtlijn NIS2) de basis. We zetten in op de verdere implementatie van deze maatregelen. Hierbij sluiten we aan bij de aanbevelingen uit het rekenkameronderzoek naar Informatieveiligheid, dat in 2024/2025 is uitgevoerd en opgenomen in het “Aanvalsplan Informatieveiligheid” Met als doel om eind 2027 aan de normenkaders van de BIO te voldoen (niveau 4). In de uitvoering zoeken we actief de samenwerking op binnen de regio om gezamenlijk sterker te staan in het waarborgen van onze digitale veiligheid. Control & Interne beheersing De gemeente Soest wil in control zijn. Dat betekent dat we streven naar betrouwbare informatie, beheersbare risico's en een effectieve interne beheersing. Risicobeheersing is geen afzonderlijke activiteit, maar een onderdeel van het dagelijks handelen. Ontwikkelingen binnen het fysieke, sociale en bedrijfsvoeringsdomein, wijzigingen in wet- en regelgeving, ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en risico's op bijvoorbeeld het gebied van informatievoorziening en cyberveiligheid vragen om continue aandacht.
Door risico's tijdig te signaleren, te analyseren en te voorzien van passende beheersmaatregelen kunnen we adequaat reageren op veranderingen en onzekerheden. Conform de nota risico-management inventariseren we (minimaal) 2 keer per jaar onze risico's en rapporteren wij hierover in de begroting en jaarstukken. Een betrouwbare, zorgvuldige en transparante uitvoering van gemeentelijke taken is belangrijk voor het vertrouwen van inwoners, het bestuur en de raad. Daarom zorgen we voor een goede interne beheersing. Dit betekent dat processen, verantwoordelijkheden en controles duidelijk zijn ingericht, zodat geld en middelen conform wet- en regelgeving worden besteed. De interne beheersing helpt om fouten en onrechtmatigheden te voorkomen, op tijd te signaleren en waar nodig te herstellen. Daarom voert de gemeente gedurende het jaar controles uit op onder meer financiële processen, subsidies en aanbestedingen. De uitkomsten van deze controles worden gebruikt om risico’s te beheersen en processen verder te verbeteren. De rechtmatigheidsverantwoording maakt onderdeel uit van de jaarstukken. Hiermee legt het college verantwoording af over de naleving van wet- en regelgeving en de besteding van publieke middelen.
De komende periode blijven we werken aan het versterken van de interne beheersing, het verbeteren van processen (waar onder het subsidieproces, waarbij de verplichting geldt dat voornemens tot subsidieverstrekking worden gepubliceerd) en het structureel uitvoeren van controles. Zo kan de organisatie risico’s en afwijkingen tijdig herkennen en waar nodig bijsturen. Bedrijfsvoeringsonderzoeken Binnen onze organisatie voeren we uiteenlopende onderzoeken uit met betrekking tot rechtmatigheid, doelmatigheid, doeltreffendheid en kwaliteit van ons gemeentelijk handelen en dienstverlening: - De beoordeling van de interne beheersing en rechtmatigheid via de jaarlijkse accountantscontroles. - | De beoordeling door de rekenkamer van de doelmatigheid, doeltreffendheid en kwaliteit van onze gemeentelijke beleidsuitvoering. - | Onderzoeken die om specifieke redenen uitgevoerd worden (zoals het digitale inwonerpanel en de ontwikkeltrajecten interne beheersing). Uit de uiteenlopende onderzoeken komen verbetermogelijkheden naar voren met concrete aanbevelingen. De opvolging van deze aanbevelingen wordt centraal gemonitord en periodiek intern besproken. Interbestuurlijk toezicht (IBT) Over de medebewindstaken die gemeenten uitvoeren dienen gemeenten jaarlijks aan toezichthouders verantwoording af te leggen. De toezichthouders zijn de provincies en diverse ministeries.
De wet legt daarbij een nadrukkelijke verantwoordelijkheid bij gemeenteraden. Hoe beter het interne, horizontale toezicht geregeld is, des te beter kunnen externe toezichthouders hun toezichthoudende taken op afstand uitvoeren. De actuele stand van zaken rond het toezicht is als volgt: Onderwerp | Status | Brief provincie e | trede 2 (verbetering Huisvesting vergunninghouders (2 | helft 2025) | nodig) | 26-02-2026 Financieel toezicht (begroting 2026) | repressief | 18-12-2025 Informatie- en archiefbeheer (2024/2025) | trede 2 (verbetering | 02-02-2026 nodig) Omgevingsrecht, monumenten en archeologie | trede 1 (voldoet) | 29-01-2025 (2023/2024) Omgevingsrecht, uitvoering en handhaving | trede 2 (verbetering | 01-07-2025 (2024/2025) | nodig) Volgens de zogeheten interventieladder kent het provinciaal toezicht vijf treden. Trede 1 is de lichtste vorm van toezicht, terwijl bij trede 5 sprake is van zodanige taakverwaarlozing dat de provincie taken namens en op kosten van de gemeente uitvoert (in | deplaatsstelling). Bij het financieel toezicht worden de wettelijke termen ‘repressief’ en ‘preventief’ gebruikt. Bij repressief toezicht is geen goedkeuring vooraf noodzakelijk van de begroting en begrotingswijzigingen, bij preventief toezicht wel.
Indicatoren 2027 | 2026 | 2025 | 2024 | 2023 | landelijk beeld (2025) Begroot | Werkelijk Ziekteverzuimpercentage | 4,7% | 4,4% | 5,1% | 5,3% | 4,5% | 7,1% Aantal datalekken | n.v.t. | n.n.b. | 24 | 25 | 14 | n.v.t. Begroting 2027 – Gemeente Soest | Pagina 96 van 171 Beleidskaders Link naar beleidskader | Korte omschrijving | Datum besluit Strategisch | In dit beleid staat onze visie op informatiebeveiligings- en | privacybescherming en informatiebeveiliging voor | B en W, oktober 2024 privacybeleid | de komende jaren. Regeling Ambtelijke | Regeling, vastgesteld door het college van B&W, Organisatie gemeente Soest | waarin de organisatie-inrichting en rollen binnen | B en W, april 2023 2023 | de organisatie zijn vastgelegd. Integriteitsbeleid (onderdeel | In de gedragscode is beschreven hoe medewerkers van Personeelshandboek) / | zich in de organisatie gedragen. | 2023 gedragscode Algemeen besluit mandaat, | Besluit waarin is vastgesteld welke bevoegdheden volmacht en machtiging | bij de ambtelijke organisatie zijn belegd en | B en W, april 2023 Soest 2023 | wanneer daarvan gebruik mag worden gemaakt. Nota reserves en | In deze nota bevat het beleidskader voor de voorzieningen | reserves en voorzieningen van de gemeente | Raad, 10 november 2022 Soest.
In de financiële verordening staan de kaders voor Financiële verordening ex | het financieel beleid, financieel beheer en de artikel 212 Gemeentewet | financiële organisatie van de gemeente Soest voor | Raad, 20 april 2023 zover daar beleidsvrijheid voor geldt binnen de wet- en regelgeving. De controleverordening regelt de controle op het Controleverordening ex | financiële beheer en op de inrichting van de | Raad, 14 december 2023 artikel 213 Gemeentewet | financiële organisatie. Verordening onderzoeken | Conform art. 213a van de gemeentewet is in deze naar doelmatigheid en | verordening vastgelegd op welke wijze de | Raad, 18 juni 2015 doeltreffendheid ex artikel | doelmatigheid en doeltreffendheid wordt 213a Gemeentewet | onderzocht. Budgethoudersregeling 2020 Regeling waarin is het budgethouderschap, het beheer en de verantwoording van budgetten is | B en W, januari 2020 vastgelegd. Nota risicomanagement | Nota waarin wordt toegelicht hoe uitvoering wordt | B en W, november 2023 gegeven aan risicomanagement Begroting 2027 – Gemeente Soest | Pagina 97 van 171 Begroting 2027 – Gemeente Soest Pagina 98 van 171 Paragraaf D – Kapitaalgoederen Deze paragraaf gaat over het beheer en onderhoud van kapitaalgoederen. Onder kapitaalgoederen verstaan we goederen die meerdere jaren meegaan. Het gaat om onder meer onze wegen, riolering, waterhuishouding, groen en gebouwen.
De paragraaf geeft inzicht in het beleidskader, de financiële gevolgen en de vertaling daarvan in de begroting. Met investeringen (renovatie en vervanging) in de kapitaalgoederen verlengen we de levensduur of verbeteren de kwaliteit. De kosten hiervan nemen we vaak niet in het jaar van aanschaf, maar we smeren ze uit over meerdere jaren (activeren). Hierdoor volgen er afschrijvings- en rentekosten, ofwel kapitaallasten. Waardering en afschrijving We activeren alleen uitgaven met een meerjarig nut. Bijdragen van derden brengen we hierop in mindering. Waardering vindt plaats op basis van de historische kostprijs. Voor de nieuwe investeringen vanaf 1 januari 2024 geldt dat we bedragen tot € 25.000 niet activeren. Bij bedragen van € 25.000 tot € 50.000 maken we een gemotiveerde keuze om wel of niet te activeren. Bedragen van € 50.000 en hoger activeren we altijd. Afschrijving (lineair) is verbonden aan de economische levensduur en vindt plaats vanaf het jaar na gereedkoming. Economische en technische levensduur Hoewel we afschrijving baseren op de verwachte economische levensduur, is eventuele vervanging afhankelijk van de technische levensduur. Dus op het moment dat een kapitaalgoed economisch is afgeschreven, beoordelen we of de vervanging technisch nodig is. Dit kan ook betekenen dat we een kapitaalgoed eerder vervangen, omdat deze technisch niet meer in orde is.
Nieuwe investeringen in kapitaalgoederen staan in het investeringsoverzicht in deze paragraaf. Afschrijvingstermijn In de Nota activabeleid staan de afschrijvingstermijnen zoals deze door de gemeente worden gehanteerd. Indien de werkelijke levensduur sterk afwijkt, is het mogelijk om af te wijken van de afschrijvingstermijnen in de afschrijvingstabel. De afschrijvingstermijn wordt bepaald voor activa waarvoor geen afschrijvingstermijn is opgenomen. Beheerplannen gebruiken we om keuzes te maken hoe we de kapitaalgoederen onderhouden en beheren. Het onderhoud zorgt ervoor dat de kapitaalgoederen gebruikt kunnen worden tot het einde van de levensduur. De beheer- en beleidsplannen ten aanzien van de kapitaalgoederen hebben raakvlakken met verschillende omgevingsprogramma’s, zoals Groen en Landschap, Mobiliteit en Water. Een document met uitgangspunten voor alle kapitaalgoederen is de Leidraad fysieke leefomgeving. De Leidraad geeft richting aan de inrichtings- en materiaalkeuzes voor kapitaalgoederen. Ook geeft het ambitieniveaus en (wettelijke) normeringen voor de technische en beeldkwaliteit. De Leidraad bevat een wegwijzer in de verschillende processen voor de ontwikkelingen en initiatieven in de leefomgeving die een relatie of invloed hebben op de openbare ruimte.
Tot slot wordt de openbare ruimte beschreven vanuit het oogpunt van ruimtelijke samenhang, wijkkarakteristieken en stedenbouwkundige normen. Alle drie de delen van de Leidraad zijn de komende raadsperiode aan herziening toe. We maken werk met werk door de onderhoudsplanning van wegen zoveel mogelijk af te stemmen op de planning van rioolwerkzaamheden en groenrenovatie. Deze manier van werken zorgt voor een zo goed mogelijke kwaliteit voor de laagste kosten. De komende raadsperiode blijven we deze methodiek verbeteren om zo goed mogelijk integraal te blijven plannen en programmeren. Op die manier worden we steeds beter in het (financieel) bijsturen van beheer en onderhoud op de korte en lange termijn. Dit programmeren wordt steeds complexer door externe invloeden zoals arbeidsmarktkrapte, energietransitie en klimaatadaptatie. Ook financiële krapte (ravijnjaar) maakt dat we steeds slimmer financieel moeten plannen. Kapitaalgoederen | Beheerplannen Riolering en water | Omgevingsprogramma Water. Wegen | Wegenbeheerplan 2022-2026. In 2027 wordt een nieuw Wegenbeheerplan opgesteld. Civiele kunstwerken | Dit beheerplan is in ontwikkeling. Ambitie is om dit in 2027 af te ronden. Openbare verlichting | Dit beheerplan is nog in ontwikkeling.
Ambitie is om dit in 2027 af te ronden Gebouwen | Integraal Accommodatie Beleid (IAB) 2021, Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) 2021, Reserve Onderhoud Gebouwen. We zijn in 2026 gestart met het opstellen van een beheerplan gebouwen en een Strategisch Huisvestingsplan. Groen | Groenrenovatieplan 2021-2030, Bosnota 2013-2022. De evaluatie en actualisatie van de Bosnota naar een Bosbeheerplan ronden we naar verwachting in 2026 af. We starten in 2026 met het maken van een Landschapsbeheerplan. Beide plannen komen in 2027 naar de raad. Speelvoorzieningen | Speelruimtebeleid ‘Het nieuwe spelen in Soest’ 2014-2028. Voertuigen en machines | Beheerplan Tractiemiddelen 2025-2028. Straatmeubilair | Leidraad fysieke leefomgeving deel 1 en 2 (2017) en 3 (2022). Begraafplaatsen | Beheerplan Begraafplaatsen 2026 Riolering en water Een goed functionerende waterketen en watersysteem is van groot belang voor een leefbare en gezonde leefomgeving. De gemeente heeft daarin een belangrijke taak: de doelen en ambities van deze opgave is beschreven in het omgevingsprogramma water. De kosten voor investeringen en onderhoud in het watersysteem worden betaald uit de rioolheffing. Dit betreft zowel het systeem voor hemelwaterafvoer als voor vuilwaterafvoer: deels zijn dit gescheiden systemen.
Onze externe accountant heeft geconstateerd dat de methode van financiering van investeringen in het watersysteem Soest niet voldoet aan de regelgeving. Oorzaak hiervan is het hybride model van financiering: in 2017 besloot de gemeenteraad geleidelijk over te willen gaan van lineair afschrijven (lenen en afschrijven) naar direct afschrijven (sparen). Dit financieringsmodel is naar aanleiding van de kritische opmerking van de externe accountant tegen het licht gehouden. Dit heeft geleid tot een ambtelijk advies welke najaar 2026 voorgelegd zal worden aan B&W en de gemeenteraad. Begroting 2027 – Gemeente Soest | Pagina 99 van 171 Een compleet overzicht van kosten voor riool- en watertaken is te vinden in paragraaf G onder de rioolheffing. In onderstaande tabel staan de kosten voor onderhoud van onze voorzieningen voor waterbeheer. De (vervangings-)investeringen zijn terug te vinden in het investeringsoverzicht aan het einde van deze paragraaf. (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Klein onderhoud | 663 | 663 | 663 | 663 Onderhoud beschoeiing, duikers, schuiven en | 415 | 415 | 415 | 415 kleppen, vijvers, waterberging en pompen en gemalen Schoonmaken hoofdriool en straatkolken | 650 | 650 | 650 | 650 Totaal | 1.728 | 1.728 | 1.728 | 1.728 Wegen Met de inspectiegegevens van 2021 stelden we het Wegenbeheerplan 2022-2026 op.
Dit plan bevat een meerjarig investerings- en onderhoudsprogramma voor wegen. Het meerjarig investerings- en onderhoudsprogramma gebruiken we om elk jaar vast te stellen welke integrale werken prioriteit krijgen. Daarnaast gebruiken we het voor het bepalen van het asfalt- en elementenonderhoud. Dit programma vullen we aan met de gegevens uit de globale visuele weginspectie. Deze planning stemmen we af met ruimtelijke ontwikkelingen, verkeerskundige aanpassingen en andere (externe) projecten. Op die manier maken we zoveel als mogelijk werk met werk. Ook nemen we beleidsambities zoals energietransitie, klimaatadaptatie en gebruiksfunctieverbeteringen zoveel mogelijk mee in de projecten. Voor vervanging van wegen stellen we elk jaar investeringskredieten beschikbaar. Dit geeft kapitaallasten vanaf 2025. Deze staan in het investeringsoverzicht hieronder. De jaarlijks (soms sterk) fluctuerende kosten van het onderhoud aan de wegen worden via de voorziening onderhoud wegen gelijkmatig over de jaren verdeeld. De onderbouwing van de voorziening onderhoud wegen is op basis van het wegenbeheerplan 2022-2026 tot stand gekomen. De onderhoudskosten en vervangingsinvesteringen zijn conform het wegenbeheerplan 2022-2026 opgenomen. Het huidige beheerplan loopt eind 2026 af. Het beheerplan 2022-2026 verlengen we met een jaar tot einde 2027.
Het nieuwe beheerplan wordt in 2027 opgesteld met de resultaten van de visuele inspectie van winter 2026. Dat is het moment om de benodigde onderhoudsbudgetten opnieuw te bepalen en zo nodig bij te stellen. Daarbij zal een prognose van de onderhoudskosten voor de jaren 2032 en verder gemaakt worden voor de onderbouwing van de voorziening onderhoud wegen. Het nieuwe beheerplan wordt dan in de begroting van 2028 verwerkt en heeft een looptijd van 2028-2031. De cyclus van inspecties en actualiseren van het beheerplan klopt daarmee weer. Bij de herziening nemen we een aantal actuele onderwerpen mee: Hoe we de afweging maken tussen gebakken stenen en betonstraatstenen De huidige Leidraad stelt dat we betonstraatstenen toepassen. Er zijn goede argumenten om vaker gebakken klinkers te gebruiken in plaats van betonstraatstenen. Begroting 2027 – Gemeente Soest | Pagina 100 van 171 Onderhoud van halfverharding Het beheer en onderhoud van halfverharding (zoals grind) was in het verleden geen onderdeel van het wegbeheer. Het was onderdeel van het beheer van het buitengebied, omdat dit type verharding vooral daar voorkomt. Het huidige wegenbeheerplan voorziet daarom niet in het onderhoud van halfverharding. Halfverharding nemen we mee bij de herziening van het Wegenbeheerplan. Onderhoud van wegbermen We hebben bovendien behoefte aan een plan voor het onderhoud van wegbermen.
We hebben onvoldoende budget voor het ophogen of verlagen van wegbermen. Dit is bijvoorbeeld nodig voor een goede afwatering of voor de veiligheid van de weg. Dit nemen we mee bij de herziening van het Wegenbeheerplan. De relatie met het plan aanpak wortelopdruk We hebben veel last van verharding die omhoog gedrukt wordt door boomwortels. Hierdoor ontstaan gevaarlijke situaties. In de begroting 2026 zijn incidentele middelen beschikbaar gesteld voor de aanpak van de meest urgente situaties. We werken een structureel plan van aanpak uit. In het Wegenbeheerplan krijgt dit plan van aanpak een plek. Zie ook deelprogramma 2.4 Mobiliteit en infrastructuur. Integrale werkwijze vervangingsprojecten, in combinatie met nutsvoorzieningen Het blijft een uitdaging om integraal te werken, werk met werk te maken en werkzaamheden slim te plannen. De complexiteit neemt verder toe onder druk van de energietransitie en daarin de vervangingsopgave en uitbreidingsopgave van Stedin. Ondertussen hebben nutspartijen en aannemers last van een krappe arbeidsmarkt. Ook de toenemende vraag om klimaatadaptieve maatregelen vergroot de complexiteit. In de tabel hieronder staan de budgetten voor de verschillende soorten onderhoud. De reconstructies staan in het investeringsoverzicht aan het einde van deze paragraaf.
(bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Groot onderhoud | 1.403 | 1.403 | 1.403 | 1.403 Klein onderhoud | 207 | 207 | 207 | 207 Totaal | 1.610 | 1.610 | 1.610 | 1.610 Civiele kunstwerken Elk jaar actualiseren we het onderhoudsprogramma voor het beheer, onderhoud en vervanging van de civiele kunstwerken. Dit zijn bijvoorbeeld bruggen, tunnels, keerwanden en geluidsschermen. In 2021 hebben we alle civiele kunstwerken geïnventariseerd, geïnspecteerd en deels in beheersoftwareprogramma's opgenomen. Daarmee zijn we bezig het hele areaal beter in beeld te krijgen. In 2025 hebben we de kunstwerken opnieuw geïnspecteerd. We hebben nog geen beheerplan civiele kunstwerken. Onze ambitie is om deze in 2027 op te leveren. In de tabel hieronder staat het onderhoudsbudget. (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Brugonderhoud | 23 | 23 | 23 | 23 Totaal | 23 | 23 | 23 | 23 Begroting 2027 – Gemeente Soest | Pagina 101 van 171 Openbare verlichting Het vervangen van de openbare verlichting door ledverlichting is onderdeel van het beheer- en onderhoudscontract. Een beheerplan Openbare Verlichting is in ontwikkeling. In de tabel hieronder staat het onderhoudsbudget.
(bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Straatverlichting beheer, onderhoud en | 177 | 177 | 177 | 177 exploitatie Totaal | 213 | 213 | 213 | 213 Gebouwen en sport Voor de nieuwe raadsperiode is het opstellen van een Strategisch Huisvestingsplan (SHP) noodzakelijk. Bovendien vertalen we het onderzoek maatschappelijk vastgoed naar een uitvoeringsplan voor Soesterberg. We zijn in 2026 gestart met het opstellen van een beheerplan gebouwen en een Strategisch Huisvestingsplan. Onderwijsgebouwen Er ligt een uitvoeringsplan voor het (her)ontwikkelen van een aantal schoolgebouwen van zowel het primair als voortgezet onderwijs op basis van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2021-2035 (IHP). De aankomende jaren worden de herontwikkelingen van scholen die zijn benoemd in het uitvoeringsplan opgepakt. Het IHP dient minimaal eens in de vier jaar te worden geactualiseerd. Voor financiering van dit IHP is er voorzien in extra stortingen in de reserve voor het Integraal Accommodatie Beleid (IAB). Deze geven voldoende dekking van het vastgestelde IHP. De te beschikbaar te stellen kredieten worden door het raadsbesluit geactiveerd. Sport Bij het financieel inplannen van vervangingen en renovaties van de sportvelden gaan we uit van de theoretische levensduur van een sportveld.
In de praktijk kijken we of vervangen/renoveren echt nodig is of dat het veld nog langer gebruikt kan worden. Aan sportvelden worden steeds strengere (milieutechnische en gebruikstechnische) eisen gesteld (denk aan rubber korrels). Daarom houden wij rekening met een kostenstijging voor het vervangen/renoveren van sportvelden. Voor de vervanging en renovatie van de sportgebouwen stellen we nu per investering een businesscase op. De wens is er om de sportgebouwen tussentijds (na 20 jaar) te renoveren. Nu schrijven we de sportgebouwen in 40 jaar af en vindt alleen instandhoudingsonderhoud plaats. De huurders vragen om deze tussentijdse renovatie. Daarnaast biedt tussentijds renoveren de mogelijkheid in te spelen op ontwikkelingen. Voorbeelden hiervan zijn functionele aanpassingen, duurzaamheidsmaatregelen nemen en aanpassingen van materialen. Verduurzamen Daarnaast willen we gemeentelijke accommodaties en sportfaciliteiten verduurzamen en zo een bijdrage leveren aan het behalen van de klimaatdoelstellingen volgens de gemeentelijke Routekaart Begroting 2027 – Gemeente Soest | Pagina 102 van 171 Verduurzamen. Hiermee willen wij een bijdrage leveren aan het behalen van de klimaatdoelstellingen. Wat betreft ons vastgoed zijn er drie pilots aangewezen. De Plantage is voorbereid en de uitvoering vindt plaats in 2027.
Sporthal de Bunt en de Brandweerkazerne Soest worden in 2027 voorbereid. Selectie van de volgorde van verduurzaming van het vastgoed zal mede worden vastgesteld op basis van verduurzamingsmogelijkheden en een passende exploitatie van de vastgoedaccommodatie. Deze opgave wordt meegenomen in het SHP. We kijken ook of het gebruik nog passend is en/of waar we dit kunnen optimaliseren. Huurders en sportorganisaties kunnen zelf ideeën hebben of mogelijkheden zien voor verduurzaming. Dit juichen wij als gemeente toe. Samen kijken wij dan hoe we deze ideeën kunnen uitvoeren. Onderhoudsbeleid en financiën Reserve Onderhoud gebouwen Het kwaliteitsniveau van het begrote onderhoud uitgedrukt in een percentage, komt op ongeveer 85%. Dat betekent dat de perioden tussen onderhoud langer zijn dan de algemene normen. Onderhoud uit esthetisch oogpunt voeren we niet uit. We vervangen technische installaties niet op basis van theoretische levensduur, maar alleen bij uitval. Zaken die van invloed zijn op de veiligheid of continuïteit van werkprocessen krijgen voorrang bij het onderhoud. In overleg met de beleidsafdelingen bekijken we steeds of geplande werkzaamheden noodzakelijk, wenselijk en verantwoord zijn. We stemmen af met het Integraal Accommodatie Beleid (IAB), het sportbeleid en duurzaamheidsdoelstellingen. Dit leidt tot een sober maar doelmatig onderhoudsbeleid.