2.2 Parkeerbeleid winkelgebieden, hoofdstuk 3 (vastgesteld, gemeenteraad, november 2016).pdf

Hoofdstuk 3. Kunnen we de parkeernormen afschaffen? Voor wie zijn onderneming wil uitbreiden, kunnen parkeernormen

Met parkeernormen leggen we de verantwoordelijkheid bij de

vervelend zijn. Wie zijn winkel wil uitbreiden of de functie van een pand

ondernemer. Die moet zorgen dat er bij een ruimtelijke ontwikkeling

wil omzetten van detailhandel naar horeca, loopt er vaak tegenaan. Met

genoeg parkeerruimte is, zodat de omgeving er geen last van heeft. Dat

de parkeernorm bepalen we hoeveel extra parkeerplaatsen nodig zijn

is ook meteen het belangrijkste doel van de parkeernormen: voorkomen

om een vergunning te krijgen. Het grootste probleem is misschien wel

dat parkeeroverlast ontstaat. We willen dat bestaande bedrijven in de

dat er geen ruimte is voor die extra parkeerplaatsen. De kosten om het

winkelcentra bereikbaar en vitaal blijven en niet geconfronteerd worden

aanleggen van parkeerplaatsen af te kopen, hebben we op reële kosten

met een hogere parkeerdruk door ontwikkelingen bij de buren.

gebaseerd. Voor een ondernemer is dit echter niet op te brengen. Ontwikkelingen komen hierdoor tot stilstand. Kunnen we dan niet beter de parkeernormen gewoon afschaffen? In dit hoofdstuk bekijken we de

De keerzijde is dat parkeernormen de ontwikkeling van een

mogelijkheden en vergelijken we de normen in Soest met die van onze

winkelgebied kunnen stoppen. Een ondernemer die niet kan

buurgemeenten. Eerst staan we stil bij het doel van parkeernormen.

ontwikkelen en niet met zijn tijd mee kan gaan, staat stil. De aantrekkingskracht van een winkelgebied neemt daardoor af en zo ontstaat een vicieuze cirkel. Niemand komt naar een leegstaand

3.1 Doel van parkeernormen

winkelgebied met een groot parkeerterrein.

In het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan staat dat we vraag en aanbod van parkeerplaatsen met elkaar in balans willen houden. Dat is

Parkeernormen zijn dus geen doel op zich. Ze moeten bijdragen aan de

mooi gezegd. In de praktijk betekent het dat we geen overschot aan

vitaliteit van een winkelgebied. We moeten de normen daar altijd op

parkeerplaatsen willen, omdat dit ten koste gaat van de ruimtelijke

aanpassen. Het is aan de gemeente om de randvoorwaarden te

kwaliteit. We willen ook geen tekort aan parkeerplaatsen, omdat de

scheppen en de balans te zoeken tussen de belangen van de bestaande

bereikbaarheid, leefbaarheid en (economische) vitaliteit dan onder druk

ondernemers (en bewoners) enerzijds en de belangen van nieuwe

komen te staan. Het zoeken naar de balans hierin is een lastige opgave.

ontwikkelingen anderzijds.

De belangen van bewoners, bezoekers, bedrijven en winkeliers kunnen hierbij lijnrecht tegenover elkaar staan.

19

Gemeente

Detailhandel

Dienstverlening

Café

Restaurant

Soest

4,0

2,9

5,8

10,1

winkelgebieden hebben we daarom ons parkeerbeleid vergeleken met

Baarn

3,2

2,0 - 2,8

5,1 - 6,0

8,5 - 11,9

dat van onze buurgemeenten Baarn, Zeist en Amersfoort. Ook hebben

Zeist

3,8 - 4,0

2,3 - 3,3

6,0

10,0

Bilthoven

CROW

CROW

CROW

CROW

Amersfoort

2,8 – 3,3

2,0

4,0 - 5,0

8,0 - 12,0

3.2 Benchmark parkeernormen buurgemeenten Elke gemeente hanteert eigen parkeerbeleid. Specifiek voor de

we gekeken naar het beleid dat de gemeente De Bilt in het centrum van Bilthoven hanteert. We kijken daarbij naar de (fiets)parkeernormen bij nieuwe ontwikkelingen, maar ook naar de toepassing daarvan, de ontheffingsmogelijkheden en het parkeerregime in de winkelcentra.

We concluderen dat de parkeernormen in Soest vergelijkbaar zijn met de normen in Zeist, maar dat de normen hoger liggen dan in Baarn en Parkeernormen auto bij ruimtelijke ontwikkelingen De parkeernormen van Soest zijn gebaseerd op de kencijfers parkeren 2

van CROW . We hebben ze in februari 2014 vastgelegd in de parkeernota. Voor dit onderzoek hebben we de parkeernormen voor de functies detailhandel, dienstverlening, café en restaurant vergeleken met onze buurgemeenten. In de volgende tabel staan de resultaten op

Amersfoort. De Bilt heeft geen parkeernormen vastgelegd en gaat bij de beoordeling van een ruimtelijke ontwikkeling in Bilthoven altijd uit van de laatste parkeerkencijfers van CROW. De berekenwijze is met stedelijkheidsklassen en stedelijke zones in het Gemeentelijk Verkeersen Vervoersplan vastgelegd. Het voordeel daarvan is dat De Bilt een aanvraag altijd met de laatste inzichten beoordeeld.

een rij. We geven het aantal benodigde parkeerplaatsen weer per 100 2

m bruto vloeroppervlak (bvo). De parkeernorm in Amersfoort is lager dan in Soest vanwege de stedelijkheidsgraad van de stad. Ook Baarn heeft een relatief lage parkeernorm voor detailhandel, maar baseert deze norm uitsluitend op detailhandel in het centrum. Buiten het centrum is er geen norm voor detailhandel. In Soest hebben we de parkeernorm gemiddeld voor detailhandel in het centrum (3,6) en buiten het centrum (4,5). We 2

rekenen overal met een norm van 4 parkeerplaatsen per 100 m bvo. 2

20

Kencijfers parkeren en verkeersgeneratie, CROW, publicatie 317, oktober 2012

Fietsparkeernormen bij ruimtelijke ontwikkelingen

In De Bilt en Zeist wordt ook geadviseerd over fietsparkeernormen. De

In onderstaande tabel hebben we weergegeven of hoe de gemeenten

normen zijn niet door de raad vastgesteld en dus ook niet juridisch

fietsparkeernormen hanteren.

bindend. Zeist is van plan om bij de komende actualisatie van de parkeernota de fietsparkeernormen conform de kencijfers van CROW

Gemeente

Fietsparkeernorm

Soest

Uitwisselbaar

Baarn

Bindend

Zeist

Aanbeveling

Bilthoven

Aanbeveling

terrein wordt opgelost (behalve in het centrum van Amersfoort). Dat

Amersfoort

Aanbeveling (kencijfers)

lukt niet altijd. Daarom mag de parkeeroplossing over het algemeen

vast te leggen.

Loopafstand In bijna alle gemeenten is het uitgangspunt dat parkeren op eigen

binnen een bepaalde afstand van de ontwikkeling gevonden worden. In onderstaande tabel hebben we deze uitgangspunten voor Baarn hanteert naast de autoparkeernormen ook verplichte fietsparkeernormen voor een ontwikkeling. In het centrumgebied van

centrumfuncties samengevat. Gemeente

Loopafstand parkeeroplossing

Soest

Binnen de grens van de parkeerschijfzone (200 m. daarbuiten)

Baarn

150 meter (of 300 meter vanaf het midden van het winkelgebied)

Zeist

Advies, 200 tot 600 meter

Bilthoven

Uitsluitend op eigen terrein

Amersfoort

600 meter (binnenstad), 200 meter (wijkcentra)

Baarn is de parkeernorm voor de fiets 65% hoger dan voor de auto.

In Soest is de parkeernorm voor de fiets vrijwillig en uitwisselbaar. Als detailhandel aan de fietsparkeernorm voldoet, daalt de parkeernorm 2

voor de auto van 4,0 tot 3,8 parkeerplaatsen per 100 m bvo.

De gemeenteraad van Amersfoort heeft kencijfers voor fietsparkeren vastgesteld, maar Amersfoort is van mening dat fietsparkeren maatwerk

In De Bilt moet de parkeeroplossing altijd op eigen terrein worden

is. Deze kencijfers vormen daarom een niet bindend uitgangspunt bij de

gevonden. Baarn gaat in principe uit van een afstand van 150 meter. In

beoordeling van ruimtelijke ontwikkelingen.

Amersfoort geldt voor het centrum een loopafstand van 600 meter en 200 meter in de wijkcentra. In Zeist is de afstand niet vastgelegd. Zeist hanteert aan de hand van de CROW norm 200 tot 600 meter voor

21

winkelen. In de winkelgebieden in Soest geldt dat de parkeerplaatsen

functie naar horeca of uitbreiding van detailhandel in de binnenstad toe,

binnen de parkeerschijfzone aangelegd moeten worden.

zonder aanvullende parkeereis.

Bestaande parkeerdruk Een overschot aan parkeerplaatsen leidt tot een inefficiënt ruimtegebruik. Daarom kijken sommige gemeenten naar de bestaande parkeerdruk in de omgeving. Als deze laag is, kan van bestaande parkeerruimte gebruik worden gemaakt. Nieuwe parkeerplaatsen worden dan niet aangelegd.

Buiten het centrum van Amersfoort gelden andere eisen. Parkeerplaatsen in het openbaar gebied kunnen als vervangende parkeerruimte dienen als de parkeerdruk na de ontwikkeling niet hoger wordt dan 80%. Hiervoor vraagt Amersfoort wel een vergoeding van €3.832 per parkeerplaats. In Baarn mag je een beroep doen op openbare parkeerplaatsen in de omgeving tot een bezetting van 75% zonder een vergoeding te betalen.

Gemeente

Overschot parkeerdruk

Soest

Niet mogelijk

Baarn

Tot 75% bezetting.

Zeist

Niet mogelijk

gebruik van parkeerplaatsen toe te staan (ook wel ‘dubbelgebruik’

Bilthoven

Niet mogelijk

genoemd). Functies waarbij de bezetting juist ’s avonds hoog is, kunnen

Naast het gebruik van bestaande parkeerplaatsen wordt in alle gemeenten inefficiënt ruimtegebruik ook tegengegaan door meervoudig

hun parkeerplaatsen delen met panden waarbij de bezetting juist Amersfoort

Tot 85% parkeergarages centrum. Daarbuiten tot 80% en tegen €3.832 per parkeerplaats

In Soest, Zeist en De Bilt bestaat deze mogelijkheid niet.

’s middags hoog is.

Ontheffingsmogelijkheden Het college kan in bijzondere gevallen altijd gebruik maken van de algemene afwijkingsbevoegdheid in de Algemene wet bestuursrecht.

Amersfoort kent een ruime ontheffingsmogelijkheid voor de binnenstad.

Daarnaast hebben we specifieke ontheffingsmogelijkheden in de

Zo lang in de openbare parkeergarages rond het centrum tenminste 15%

verschillende gemeenten in beeld gebracht.

restcapaciteit aanwezig is en die met de toename van de functie ook behouden blijft, hoeft een ondernemer geen extra parkeerruimte aan te leggen. Hiermee staat Amersfoort in de praktijk elke verandering van

22

Gemeente

Ontheffingsmogelijkheden

Parkeerregime

Soest

Tot 0,5 parkeerplaats + Afkoopregeling à €10.000

Voor de hoofdwinkelcentra in de buurgemeenten hebben we het

Baarn

Geen

Zeist

Afkoopregeling à €6.000

Bilthoven

Geen

Amersfoort

Tot 3,0 parkeerplaatsen

parkeerregime vergeleken en in onderstaande tabel samengevat: Gemeente

Parkeerregime

Soest

Gratis, maximaal 1,5 uur

Baarn

Gratis, maximaal 2 uur

Zeist

Betaald, ongeveer €1,90/uur

Bilthoven

Gratis, maximaal 1,5 uur

Amersfoort

Betaald, ongeveer €2,40/uur

Amersfoort kent een ontheffingsmogelijkheid voor kleine ontwikkelingen. Als een ondernemer niet meer dan 3 parkeerplaatsen aan hoeft te leggen wordt standaard ontheffing verleend. In Soest geldt een soortgelijke kruimelgevallenregeling voor ontwikkelingen tot 0,5 parkeerplaats.

In Amersfoort en Zeist geldt betaald parkeren. In Baarn, Soest en Bilthoven geldt een parkeerschijfzone waarmee bezoekers in het winkelgebied 1,5 tot 2 uur gratis kunnen parkeren.

Soest en Zeist kennen een afkoopregeling. Deze regeling is in Soest nog nooit gebruik. Aan de hand van de reële kosten hebben we bepaald dat dit bedrag €10.000 per ontbrekende parkeerplaats is (bijlage 2 van de

3.3 Afschaffen of verlagen van parkeernormen

parkeernota). Wij nemen voor dit bedrag de verantwoordelijkheid van

Het verlagen van de parkeernormen, of het soepeler maken van de

de ondernemer over. We verplichten ons om binnen 10 jaar de

regels, betekent in de praktijk dat we een hogere parkeerdruk

ontbrekende parkeerplaatsen te realiseren. In Zeist is een bedrag van

accepteren en dat de parkeerdruk verschuift naar straten in de

€6.000 vastgelegd dat per parkeerplaats in het parkeerfonds gestort

omgeving. In deze paragraaf kijken we ook naar een verdere

moet worden. De storting in Zeist kan gebruikt worden voor de aanleg

differentiatie van de parkeernormen op basis van gebiedskenmerken,

van nieuwe parkeerplaatsen, maar dat hoeft niet.

zodat de parkeernorm beter past bij de omgeving.

23

Afschaffen van de parkeernormen: de verantwoordelijkheid verschuift

overige gebieden. In de onderstaande tabel hebben we dit uitgewerkt

naar de gemeente

voor de centrumfuncties:

Door de parkeernormen los te laten, worden op het gebied van parkeren

Centrumfuncties

Soest (actueel)

Soest (centrum)

Soest (overig)

Detailhandel

4,0

3,6

4,5

goede ruimtelijke ordening hebben we wel een visie nodig over hoe we

Dienstverlening

2,9

2,3

3,1

in voldoende parkeerruimte voorzien. Anders kunnen ruimtelijke

Café

5,8

5,5

6,0

Restaurant

10,1

7,0

11,5

meer ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk. Het bestemmingsplan wordt dan leidend in welke ontwikkelingen we toestaan. In het kader van een

plannen in rechtszaken alsnog onhaalbaar blijken. Bij het afschaffen van de parkeernorm verschuift de verantwoordelijkheid voor voldoende parkeerplaatsen van de ondernemer naar de gemeente. Het aanpassen van de normen betekent dat we in de Winkelpromenade In paragraaf 2.2 hebben we gezien dat ondernemers 80 parkeerplaatsen moeten toevoegen als zij alle uitbreidingsmogelijkheden in de Winkelpromenade Soestdijk binnen het bestemmingsplan benutten. Als we de parkeernormen afschaffen moeten we een antwoord hebben hoe we hiermee omgaan. Dit kan bijvoorbeeld door deze 80 parkeerplaatsen als gemeente te realiseren.

Soestdijk, winkelgebied Soest-Zuid en de Rademakerstraat lagere parkeernormen gaan hanteren dan daarbuiten. Ontwikkelingen buiten deze winkelgebieden worden hierdoor moeilijker. Ontwikkelen in deze winkelgebieden wordt makkelijker. Dat past ook binnen het nieuwe retailbeleid. Detailhandel willen we concentreren in de winkelgebieden. Voor de functies café en restaurant geldt deze wens tot concentratie niet. Het verhogen van de parkeernormen buiten de winkelgebieden vinden we dan ook niet gewenst.

Verlagen van de parkeernormen: voor de winkelgebieden is dit goed mogelijk

Lagere parkeernormen lossen overigens niet het probleem op dat er op

Ten opzichte van Baarn en Amersfoort hanteren we relatief hoge

dit moment eigenlijk geen ruimte is om extra parkeerplaatsen aan te

parkeernormen voor de winkelgebieden. Dat heeft te maken met de

leggen. Welke grens we ook trekken, er blijven altijd gevallen die niet

keuze in ons parkeerbeleid om voor de hele gemeente een uniforme

aan de norm kunnen voldoen.

parkeernorm te hanteren. Op basis van de kencijfers parkeren van CROW kunnen we onderscheidt maken tussen centrumgebied en

24

3.4 Nieuwe parkeernorm voor centrumfuncties

parkeerschijfzones. Binnen die grenzen wordt het dan mogelijk om functies van panden te wijzigen, zonder dat een ondernemer eerst extra

De scheidingen tussen branches vervagen (blurring). In het retailbeleid

parkeerplaatsen aan moet leggen. De functie in de parkeernota

daar geven we daar ruimte voor door mee te werken aan mengformules.

(centrumfunctie) blijft namelijk gelijk. We bieden ondernemers hiermee

Denk aan een boekenwinkel met een koffiecorner, een lunchroom in een

meer flexibiliteit om in te spelen op de veranderende consument. Voor

kledingwinkel of een concept rondom een lifestyle met reizen, wonen,

bijvoorbeeld de Lindenhof is een gemengde parkeernorm een oplossing.

mode en eten. Dat vraagt van ons om anders na te denken over de

Dat geldt niet overal. Het bestemmingsplan moet horeca op de locatie

parkeernomen.

wel mogelijk maken.

Verandering van functie: vaak extra parkeerplaatsen nodig

Het gaat in dit voorstel alleen om het mengen van centrumfuncties:

Als de hoofdfunctie van een pand verandert kan dit gevolgen hebben

detailhandel, dienstverlening, café en restaurant. Andere functies, zoals

voor parkeren. De parkeernorm voor een winkel is nu 4,0

wonen, blijven hierbuiten.

2

parkeerplaatsen per 100 m bvo. De norm voor een café is 5,8. Bij het omzetten van een (deel van de) winkel naar café moet een ondernemer 2

1,8 parkeerplaatsen per 100 m bvo extra aanleggen.

Een centrumfunctie voor de winkelgebieden sluit goed aan bij de gemengde parkeernorm die we al hebben voor bedrijfspanden. In de parkeernota uit 2014 hebben we vrijwel alle functies op

De parkeernorm berekenen we altijd over de hoofdfunctie en niet over

bedrijventerreinen samengevoegd in de functie ‘bedrijfsgebouw’.

ondergeschikte (neven)functies. Maar deze grenzen worden minder

Daarmee is het op bedrijventerreinen makkelijker geworden om de

hard als we mengformules toestaan.

bedrijfsvoering aan te passen, panden te verkopen en leegstand tegen te gaan.

Gemengde parkeernorm: een logische stap die ondernemers meer flexibiliteit biedt

Specifieke parkeernormen: landelijke trend vinden we niet gewenst

Het lijkt ons een logische stap om voor de winkelgebieden, waarin

Een gemengde parkeernorm staat haaks op de landelijke trend waarbij

mengformules mogelijk worden, ook een gemengde parkeernorm vast

parkeernormen steeds specifieker worden. De nieuwe kencijfers

te stellen. In de parkeernota kunnen we een centrumfunctie opnemen,

parkeren van CROW maken bijvoorbeeld onderscheidt in vijf soorten

bijvoorbeeld voor alle panden binnen de grenzen van de

supermarkten. Meegaan in die trend betekent dat zelfs bij het

25

veranderen van supermarktformule al andere parkeereisen gelden. Wij

voldoen. Vooral in het centrum van Amersfoort komen veel

vinden dat niet gewenst. In de parkeernota hebben we daar ook niet

ontwikkelingen van de grond, omdat de parkeergarages in de stad nog

voor gekozen.

voldoende capaciteit hebben.

Gemengde parkeernorm: kan gelijk zijn aan huidige norm voor

Restcapaciteit: in Soest niet aanwezig en dus geen oplossing

detailhandel

In Soest is dit anders. In hoofdstuk 2 hebben we onderbouwd dat de

In bijlage 2 hebben we een berekening gemaakt van de nieuwe

parkeerdruk in de Winkelpromenade Soestdijk hoog is. In winkelgebied

gemengde parkeernorm voor centrumfuncties. Als we die berekenen op

Soest-Zuid is nog wel enige restcapaciteit, maar die is beperkt. We

basis van de huidige parkeernormen komen we op een parkeernorm van

concluderen daarom dat het benutten van restcapaciteit voor de

4,7 per 100 m2 bvo voor centrumfuncties. De parkeernorm voor een

ondernemers in Soest geen oplossing biedt. 2

traditionele winkel stijgt dan van 4,0 naar 4,7 parkeerplaats per 100 m . De norm wordt zelfs hoger dan voor detailhandel buiten de winkelgebieden. Dat staat haaks op het retailbeleid waarin we juist de winkels willen concentreren in de winkelgebieden. Het heeft daarom onze voorkeur om de parkeernormen voor de centrumgebieden te verlagen, zoals beschreven in paragraaf 4.3. De gemengde parkeernorm voor centrumgebieden wordt dan 4,0 parkeerplaats per 100 m2 bvo. Dat is gelijk aan de huidige parkeernorm voor detailhandel. De parkeernormen buiten de Winkelpromenade Soestdijk, winkelgebied Soest-Zuid en de Rademakerstraat blijven wat ons betreft gelijk.

3.6 Conclusies Parkeernormen zijn geen doel op zich. Ze moeten bijdragen aan de vitaliteit van een winkelgebied. We zoeken een balans tussen de belangen van de bestaande ondernemers (en bewoners) enerzijds en het belang om mee te gaan met nieuwe trends en ontwikkelingen anderzijds. Door parkeernormen af te schaffen verschuift de verantwoordelijkheid van de ondernemer naar de gemeente. De gemeente moet dan een goed antwoord hebben hoe aan de eis van ‘een goede ruimtelijke ordening’ voldoen. Dit om te voorkomen dat

3.5 Benutten van restcapaciteit

ruimtelijke plannen bij de rechter alsnog stranden.

Baarn en Amersfoort bieden de mogelijkheid om op basis van onderzoek

26

restcapaciteit aan parkeren in de omgeving van een ontwikkeling te

We concluderen dat de parkeernormen in Soest vergelijkbaar zijn met

benutten (zie blz. 23, bestaande parkeerdruk). Bestaande

de normen in Zeist, maar dat de normen hoger liggen dan in Baarn en

parkeerplaatsen kunnen worden gebruikt om aan de parkeernormen te

Amersfoort. Dat heeft te maken met de keuze in ons parkeerbeleid om

voor de hele gemeente een uniforme parkeernorm te hanteren. In de Winkelpromenade Soestdijk, winkelgebied Soest-Zuid en de Rademakerstraat zou een lagere norm op zijn plaats zijn. Dit past ook binnen het retailbeleid, waarin we detailhandel juist in de winkelgebieden willen concentreren.

We concluderen dat het kunnen benutten van restcapaciteit zoals in Baarn en Amersfoort voor de ondernemers in Soest geen oplossing biedt, vanwege de hoge parkeerdruk in de winkelgebieden.

Een gemengde parkeernorm voor centrumfuncties in de Winkelpromenade Soestdijk, winkelgebied Soest-Zuid en de Rademakerstraat vinden we een logische stap. Het veranderen van functie van detailhandel naar horeca wordt daarmee makkelijker. Dit biedt een oplossing voor bijvoorbeeld De Lindenhof. Het sluit aan bij het vervagen van scheidingen tussen branches (blurring) en bij onze wens tot deregulering. We kunnen ondernemers daarmee meer flexibiliteit bieden om in te spelen op de veranderende consument.

27