1. Weekbericht 12-6-2024 Rapport Soest Gezondheidsmonitor jeugd 2023
Tekst van het document
Gemeenteprofiel
Gemeente Soest 14-05-2024
Inhoudsopgave
1. Gezin
6. Alcohol 2
2. School
11. Mediawijsheid 2
12. Relaties, (seksuele) identiteit en acceptatie
7. Roken, vapen en drugs 2
2
8. Bewegen, sport en andere vrijetijdsbesteding
3. Gezondheid en geluk
2
4. Mentaal welbevinden
9. Voeding 2
5. Beschermende factoren en vertrouwen
1 10. Slapen
2
Toelichting
Afname Gezondheidsmonitor Jeugd 2023 De Gezondheidsmonitor Jeugd is in het najaar van 2023 afgenomen onder jongeren in leerjaar 2 en 4 van het reguliere voortgezet onderwijs. Op de volgende pagina’s zijn de belangrijkste resultaten van uw Gemeente (in groenblauw) afgezet tegen het gemiddelde in de Regio Utrecht (in rood). In de tabellenboeken bij dit gemeenteprofiel vindt u alle resultaten van uw gemeente in 2023 vergeleken met eerdere jaren (Tabellenboek trends) en uitgesplitst naar geslacht, leerjaar en onderwijsniveau, vergeleken met de regio Utrecht en het totaal van Nederland (Tabellenboek). Alle gegevens zijn gewogen naar geslacht, leerjaar, onderwijsniveau en gemeente, zodat ze op deze kenmerken representatief zijn voor de jongeren uit klas 2 en 4 die in uw gemeente wonen. De percentages gaan altijd over de gehele groep, tenzij anders aangegeven. Vanwege de betrouwbaarheid van de resultaten en de privacy van de respondenten hanteren wij bij de rapportage een minimum van 30 respondenten die de vraag ingevuld hebben en een minimum van 5 respondenten per specifiek antwoord. Indien de aantallen lager liggen, worden de cijfers niet weergegeven. Respons: van de jongeren in leerjaar 2 en 4 van het regulier voortgezet onderwijs die wonen in uw gemeente heeft 63% de vragenlijst van de Gezondheidsmonitor ingevuld.
Aantal ingevulde vragenlijsten
Gemeente
Regio Utrecht
Klas 2
339
9 212
Klas 4
369
8 400
Vmbo
233
6 827
Havo/Vwo
468
10 612
Jongen
328
8 752
Meisje
376
8 691
Totaal
708
17 612
1. Gezin
81%
7%
5%
woont bij beide ouders
De gezinssituatie waarin een jongere opgroeit heeft invloed op de gezondheid en het welzijn van de jongere. Jongeren die een goede band hebben met hun ouders hebben over het algemeen minder psychosociale problemen.
woont afwisselend bij beide ouders (co-ouderschap)
Van eenoudergezinnen en gezinnen die moeite hebben met rondkomen wordt veel veerkracht en improvisatie verwacht. Ook als er een gezinslid is met een lichamelijke, psychische ziekte of een verslaving (potentiële mantelzorger) kan dat invloed hebben op diverse aspecten van de gezondheid en het welzijn van de jongere (minder goede ervaren gezondheid, meer psychische problemen, meer middelengebruik, spijbelgedrag).
woont bij vader of moeder en zijn/haar partner
Ervaart thuis enige of grote moeite met rondkomen
Gemeente
22%
23%
Regio Utrecht
is potentiële mantelzorger
Gemeente
19%
22%
Regio Utrecht
maakt(e) scheiding van ouders mee
25% 20% 15% 10%
8% 7%
5%
7%
woont in een eenoudergezin
4% 4%
4% 3%
6% 4%
2019
2021
2023
Gemeente
17%
18%
Regio Utrecht
0% 2015
Gemeente
Regio Utrecht
maakt(e) werkloosheid/problemen met werk van ouder(s) mee
1. Gezin 2
Gemeente
19%
17%
Regio Utrecht
was in de afgelopen week 3 of meer dagen 's avonds na 10 uur niet thuis
Steun, opvattingen en betrokkenheid van ouders hebben invloed op de gezondheid, het welbevinden en het gedrag van de jongere. Er is gevraagd in hoeverre de jongere 's avonds van huis is en naar de relatie die jongeren met hun ouders/verzorgers hebben.
Gemeente
Kan met een probleem terecht bij ouders of verzorgers
100%
100%
80%
80%
60%
81% 79%
Regio Utrecht
81%
82%
Regio Utrecht
mijn ouder(s)/verzorger(s) hebben duidelijke regels over wat ik wel en niet mag doen
60% 33%
40% 20%
80% 76%
85% 80%
88%
mijn ouder(s)/verzorger(s) weten waar ik ben als ik niet thuis ben
Gemeente
Was in de afgelopen week 3 of meer dagen 's avonds na 10 uur niet thuis
89%
3%
Gemeente
20%
0% Was in de afgelopen week 3 of meer dagen 's avonds na 10 uur niet thuis
Klas 2
40%
Klas 4
80%
77%
Regio Utrecht
0% 2015
Gemeente
2019
2023
Regio Utrecht
mijn ouder(s)/verzorger(s) brengen veel tijd met mij door
2. School
Jongeren brengen een groot deel van hun tijd door op school. Op school doen jongeren kennis en vaardigheden op die belangrijk zijn voor hun ontwikkeling. Maar ook doen ze sociale contacten op en maken ze vrienden. Wanneer jongeren worden gepest, kan dit negatieve gevolgen hebben voor hun sociaalemotionele gezondheid.
In de monitor is gevraagd naar de schoolbeleving, ziekteverzuim, spijbelen en pesten.
Vindt school (hartstikke) leuk 100%
50%
80% 60%
40% 58%
53% 53%
15%
17%
54% 52%
42% 41%
50%
40%
2019
2021
2023
Regio Utrecht
Was/heeft de afgelopen 4 weken:
80%
60% 40%
Gemeente
12%
16%
Regio Utrecht
20%
14%
17%
9%
15%
0% 3+ dagen ziek thuis
heeft de afgelopen 4 weken gespijbeld
7%
2015
2019
7%
10% 10%
15%
2021
2023
14%
0% 2015
100%
was de afgelopen 4 weken 3+ dagen ziek thuis
13% 10%
10%
0%
Regio Utrecht
30% 20%
20%
Gemeente
Gemeente
Is de afgelopen 3 maanden gepest op school
Klas 2
gespijbeld
Klas 4
Gemeente
Regio Utrecht
2. School 2
Jongeren vinden dat school meer aandacht zou moeten besteden aan:
Gemeente
23%
24%
Regio Utrecht
Hulp voor leerlingen met problemen
21%
Hygiëne (schoon) en ventilatie (frisse lucht)
vindt naar school gaan zinloos
26%
Identiteit en diversiteit
4%
Omgaan met stress, mindfulness, meditatie
Gemeente
80%
75%
Regio Utrecht
31%
Pesten, discriminatie, agressief gedrag
21%
Sociale media en mediawijsheid
9%
voelt zich veilig op school Relaties en seksualiteit
6%
Roken, alcohol, drugs
Gemeente
13%
14%
Regio Utrecht
16%
Bewegen en sport
19%
Gezond eten en drinken
kan met een probleem terecht bij een volwassene op school
12%
0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
70%
80%
90%
100%
3. Gezondheid en geluk
Gezondheid is meer dan de afwezigheid van lichamelijke klachten. Jongeren kunnen zelf het beste aangeven hoe zij hun gezondheid ervaren. Dit is een betrouwbare indicator voor de algehele gezondheidstoestand van jongeren. Uit de resultaten van de monitor blijkt dat de meerderheid van de jongeren de eigen gezondheid als (zeer) goed ervaart. In de afgelopen monitors is onderzocht hoe gelukkig de jongeren zich voelen. Tijdens de coronaperiode(2021) voelden ze zich minder gelukkig dan in 2019. In 2023 is dat bij de meeste jongeren nog steeds zo. 29% van de jongeren in uw gemeente geeft aan op een dag niet (helemaal) alles te kunnen doen met hun gezondheid (beperkt door gezondheid). Gezondheidsklachten zoals hoofdpijn, moeheid, slaap- of concentratieproblemen kunnen onder andere het gevolg zijn van psychische problemen of stress. 21% van de jongeren in uw gemeente had in de afgelopen 4 weken (zeer) vaak hoofdpijn, 25% geheugen- of concentratieproblemen, 21% slaapproblemen en 42% was (zeer) vaak moe.
Ervaart een (zeer) goede gezondheid 100% 80%
90%
89% 89%
86%
87%
Voelt zich meestal (zeer) gelukkig 80%
100% 80%
85%
82% 81%
80% 79%
80%
60%
60%
40%
40%
20%
20%
0% 2015
2019
2021
Gemeente
2023
Regio Utrecht
100%
83%
80%
78%
0% 2019
2021
Gemeente
Gezondheid, geluk en beperkt
Regio Utrecht
83%
78%
13%
hoofdpijn geheugen of concentratieproblemen
20%
32%
moe
0% Meestal (zeer) gelukkig
Jongen
Meisje
(Zeer) goede gezondheid
31%
18% 25%
slaapproblemen
23%
28%
19%
34%
Beperkt door gezondheid
2023
Had in de afgelopen 4 weken (zeer) vaak:
60% 40%
91% 87%
0%
20%
Jongen
40% Meisje
51%
60%
80%
100%
4. Mentaal welbevinden
Psychische klachten worden gemeten met de ‘Mental Health Inventory 5’ (MHI-5). Het geeft een indicatie van de psychische gezondheid, waaronder bijvoorbeeld depressieve klachten. Naast meer internaliserende psychische problemen, zoals gemeten met de MHI-5, kunnen jongeren ook externaliserende psychische problemen hebben, zoals gedragsproblemen. Boos, driftig en agressief gedrag is in de puberteit vaak een masker waarachter iets anders schuilgaat. 18% van de jongeren in uw gemeente werd de afgelopen 4 weken meestal/altijd erg snel boos. 19% van de jongeren in uw gemeente heeft er in de laatste 12 maanden een enkele keer tot heel vaak serieus over gedacht een eind te maken aan hun leven. 2% deed dit vaak of heel vaak. Jongeren kunnen zich eenzaam voelen, ondanks een groot sociaal netwerk. Gevoelens van eenzaamheid kunnen onder andere voortkomen uit een negatief zelfbeeld, onbegrepen voelen, weinig sociale vaardigheden of een moeizame thuissituatie.
Heeft (lichte tot ernstige) psychische klachten
Is (matig tot ernstig) eenzaam (RULS 8)
50%
50%
40%
40% 25% 24%
30%
30%
24% 24%
20%
20%
10%
10%
0%
18% 17%
12% 9%
14% 13%
0% 2021
2023
Gemeente
2019
Regio Utrecht
2021
Gemeente
Psychische klachten (MHI-5) in 4 categorieën
2023
Regio Utrecht
Psychische klachten, eenzaamheid en boosheid
100% Gemeente
76%
17%
5% 2%
80% 60%
0%
20%
40%
60%
80%
Geen psychische klachten Lichte psychische klachten Matige psychische klachten Ernstige psychische klachten
100%
32%
40% 20%
15%
13% 14%
14%
22%
0% Heeft psychische Is (matig tot Meestal/altijd erg klachten ernstig) eenzaam snel boos
Jongen
Meisje
4. Mentaal welbevinden 2
Voelt zich (zeer) vaak gestrest door één of meer factoren 100% 80% 60%
44% 41%
44% 43%
50% 48%
40%
Veel jongeren geven aan zich (zeer) vaak gestrest te voelen door een of meer factoren. Daarnaast ervaren jongeren steeds vaker druk om te presteren. Deze druk kunnen ze zichzelf opleggen, maar kan ook door anderen opgelegd worden. Stress of druk ervaren is niet per se ongezond. Te veel en te lang stress of druk ervaren kan echter voor mentale problemen zorgen.
20% 0%
Ervaart regelmatig/vaak prestatiedruk vanuit 100% 80% 60% 36%
40%
26%
22%
14%
20% 0%
2019
2021
Gemeente
2023
Zichzelf
Regio Utrecht
Jongen
Gemeente
30%
27%
Ervaart regelmatig/vaak prestatiedruk vanuit:
ervaart regelmatig/vaak prestatiedruk vanuit zichzelf
32%
Mening anderen
21%
Eigen problemen
17%
Gemeente Thuissituatie
11%
School of huiswerk
21%
19%
Regio Utrecht
20%
Ouder(s)/verzorger(s)
11%
Leraren/school
10%
Vrienden/Vriendinnen
7%
Coach
5%
Docent muziek, toneel of dans 34%
0%
40%
60%
Meisje
Regio Utrecht
Ervaart (zeer) vaak stress door: Alles wat je moet doen
Anderen
80%
100%
ervaart regelmatig/vaak prestatiedruk vanuit anderen
1%
Social media
5%
0%
20%
40%
60%
80%
100%
5. Beschermende factoren en vertrouwen
Hoe jongeren met uitdagingen als stress, ingrijpende gebeurtenissen en groepsdruk omgaan wordt mede bepaald door hun veerkracht en weerbaarheid.
Veerkracht
Gemeente
60%
63%
Regio Utrecht
100%
91%
80%
71%
60%
Ondanks de uitdagingen die zij in hun leven tegenkomen hebben de meeste jongeren voldoende vertrouwen in de toekomst.
herstelt snel na een moeilijke periode
In uw gemeente kan 96% van de jongeren bij iemand terecht bij een probleem of als hij/zij ergens mee zit. Deze sociale steun is een beschermende factor bij problemen. Jongeren die bij niemand terecht kunnen zijn daarentegen extra kwetsbaar bij problemen.
40%
28%
20% 0% Herstelt snel
Gemeente
40%
43%
Regio Utrecht
Niet moeilijk om te gaan met stress
Jongen
Is voldoende weerbaar
Meisje
Vertrouwen in de eigen toekomst
vindt het niet moeilijk om stressvolle gebeurtenissen te doorstaan
8%
Volwassene op school
53%
49%
Kan met een probleem terecht bij Hulpverlener
85%
13% Gemeente
Vrienden/vriendinnen
11%
33%
56%
66%
Familie
33%
Gemeente
Ouder(s)/verzorger(s)
88%
89%
79%
0%
20%
40%
60%
80%
100%
Regio Utrecht 0%
is voldoende weerbaar
20%
Weinig tot geen
40%
60%
Matig tot redelijk
80%
100%
(Heel) veel
6. Alcohol
Alcoholgebruik onder de 18 jaar wordt als ongewenst beschouwd. De hersenen van jongeren zijn nog volop in ontwikkeling en er zijn aanwijzingen dat deze ontwikkeling verstoord kan worden door alcoholgebruik. Daarnaast vertonen drinkende jongeren vaker ongeremd, agressief of asociaal gedrag en hebben zij een verhoogd risico op problematisch drinken op latere leeftijd. Hoewel alcoholgebruik vooral voorkomt in klas 4 zien we ook al alcoholgebruik in klas 2.
Heeft afgelopen 4 weken alcohol gedronken
In de afgelopen 4 weken
100%
100%
80%
80%
60% 40%
60% 32%
27% 23%
27%
28% 25%
20%
35%
40%
23% 23%
0%
20%
24% 10%
22%
4%
0% 2015
2019
Gemeente
2021
2023
Alcohol gedronken
Regio Utrecht
Binge drinken
Klas 2
Dronkenschap
Klas 4
Jongeren komen aan alcohol via*
Gemeente
14%
15%
Regio Utrecht
Gemeente
11%
13%
Regio Utrecht
Andere volwassenen
14%
Ouder(s)/verzorger(s)
24%
Vrienden
heeft in de afgelopen 4 weken wel eens 5 of meer glazen alcohol gedronken (binge drinken)
is in de afgelopen 4 weken wel eens dronken geweest
51%
Anderen kopen
46%
Zelf kopen
10%
0%
* % van de jongeren die minimaal een heel glas alcohol drinken.
20%
40%
60%
80%
100%
6. Alcohol 2
Mening ouder(s)/verzorger(s) alcohol*
Gemeente
26%
5%
Ouder(s)/verzorger(s) keuren alcoholgebruik goed of zeggen er niets van*
35%
5%
12%
100%
17%
80% Regio Utrecht
30%
5%
28%
5%
12%
60%
20%
44% 44%
43% 39%
46% 45%
42% 38%
2015
2019
2021
2023
40% 0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
70%
80%
90%
100%
Ze vinden het goed
Ze vinden dat ik minder alcohol zou moeten drinken
Ze raden het af
Ze verbieden het
Ze zeggen er niets van
Ze weten het niet
Steun, betrokkenheid en opvattingen van ouder(s)/verzorger(s) over middelengebruik hebben invloed op het gedrag van de jongere (NIX18). Daarnaast speelt groepsdruk een rol bij het middelengebruik van jongeren. Als er in hun omgeving, door bijvoorbeeld vrienden of vriendinnen, alcohol wordt gebruikt, dan is de kans groter dat een jongere zelf ook alcohol gebruikt.
48%
33%
0% Gemeente
Hoeveel van je vrienden en vriendinnen drinken alcohol?
Gemeente
20%
11% 9%
Regio Utrecht
Als je alcohol drinkt, waar is dit dan meestal?* In een keet, jeugdhonk of schuur
13%
Openbare plek buiten
11%
In de sportkantine of bij een vereniging
4%
Bij een schoolactiviteit
Regio Utrecht
47%
33%
13% 8%
Op de kermis, zomer- of lentefeest
10%
Bij een concert of festival
11%
In een café, disco/club, snackbar, etc.
21%
Bij vrienden/vriendinnen
0% Geen
20% Sommige
* % van de jongeren die minimaal een heel glas alcohol drinken.
40%
60%
Meeste
80% (Bijna) alle
100%
Thuis
76% 36%
0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%
7. Roken, vapen en drugs
Roken is veruit de belangrijkste leefstijlfactor waardoor mensen ziek worden of komen te overlijden (RIVM). Als je op jonge leeftijd begint met roken, is de verslaving vaak sterker en is de kans op succesvol stoppen kleiner dan wanneer je op latere leeftijd begint met roken. Daarom is het belangrijk om samen te werken aan een rookvrije generatie (Samen op weg naar een Rookvrije Generatie | Rookvrij).
Hoewel de e-sigaret (vape) als minder ongezond dan de gewone sigaret wordt beschouwd, bevat ook deze veel schadelijke en verslavende stoffen. Deze nieuwe vorm van roken is sterk in opkomst, en vapen komt onder jongeren inmiddels vaker voor dan het roken van sigaretten. Daarnaast rookt een groot deel van de jongeren die vapen ook tabakssigaretten. Een ander product waar nicotine in zit, zijn nicotinezakjes (ook wel snus genoemd). Hoewel roken, vapen en snusgebruik vooral voorkomen in klas 4 zien we dit ook al in klas 2. Vapen komt iets vaker voor bij meisjes, terwijl jongens vaker snus hebben gebruikt.
Rookt (minimaal wekelijks)
Roken, vapen en snus
50%
100%
40%
80%
30%
60%
20% 10%
40%
11% 6%
4% 3%
5% 4%
6% 5%
2019
2021
2023
0%
10%
3%
10%
7%
0% 2015
Gemeente
Gemeente
20%
7%
Rookt wekelijks
Regio Utrecht
8%
vapet (minimaal wekelijks)
Vapet wekelijks
Klas 2
Regio Utrecht
Gemeente
4%
Snus ooit
Klas 4
4%
heeft ooit snus gebruikt
Regio Utrecht
7. Roken, vapen en drugs 2
Heeft afgelopen 4 weken wiet of hasj gebruikt 25%
Wiet of hasj en andere drugs
Gemeente
8%
8%
Regio Utrecht
20%
80%
15%
60%
heeft ooit wiet of hasj gebruikt
10% 5%
100%
7%
5% 5%
5%
6%
40%
5% 5%
20%
4%
0%
14%
4%
0% 2015
2019
Gemeente
2021
2023
Regio Utrecht
Druggebruik kan de ontwikkeling van de hersenen van jongeren verstoren en leiden tot slechtere schoolprestaties, verzuim en soms zelfs tot schooluitval. Uit onderzoek blijkt dat jongeren die vroeg starten met druggebruik, vaker blijven gebruiken en meer kans lopen om verslaafd te raken. Het gebruik van wiet of hasj of andere drugs komt vaker voor in klas 4 dan in klas 2. Daarnaast gebruiken jongens deze middelen vaker dan meisjes.
Ooit andere drugs gebruikt
Gemeente
2%
2%
Regio Utrecht
heeft ooit andere drugs dan wiet of hasj gebruikt
Klas 2
Ooit wiet of hasj gebruikt
Klas 4
8. Bewegen, sport en andere vrijetijdsbesteding
Voldoende beweging draagt positief bij aan de gezondheid en het welbevinden van jongeren. Het advies voor jongeren is om elke dag minimaal een uur te bewegen. Niet alleen sporten bij een club, maar ook bewegen buiten clubverband, zoals skaten, kranten bezorgen of naar school fietsen, tellen mee.
Gemeente
91%
85%
Regio Utrecht
Sport wekelijks bij een club, vereniging of sportschool 100% 80%
fietst of loopt elke dag naar school of stage
80% 75%
81%
82%
78%
77%
2019
2021
60%
85% 77%
40% 20% 0%
Gemeente
51%
46%
Regio Utrecht
beweegt 5 of meer dagen per week minstens 1 uur
Gemeente
93%
90%
Regio Utrecht
is wekelijks actief in de vrije tijd (zowel binnen als buiten clubverband
2015
Gemeente
Regio Utrecht
2023
8. Bewegen, sport en andere vrijetijdsbesteding 2
Een goed aanbod van georganiseerde tijdsbesteding voor jongeren vergroot de kansen om in de vrijetijd deel te kunnen nemen aan bijvoorbeeld sport, culturele, creatieve of andere activiteiten. Deze vormen van constructieve activiteiten brengen jongeren in contact met volwassenen en andere jongeren die hen aanmoedigen en ondersteunen bij het ontwikkelen van hun talenten en vaardigheden. Dit is niet alleen goed voor sociale betrokkenheid, maar ook voor het bevorderen van positieve sociale normen, steun en een gevoel van verantwoordelijkheid.
Sporten bij een club of sportschool Gemeente
13%
Regio Utrecht
0%
2%
9%
19%
3%
10%
20%
47% 11%
24% 41%
30%
40%
50%
5%
21%
60%
70%
80%
(Bijna) nooit
Minder dan 1 dag per week
1 dag per week
2 of 3 dagen per week
4 tot en met 6 dagen per week
Elke dag
4%
90%
100%
Creatieve en culturele activeiten buiten schooltijd Gemeente
64%
Regio Utrecht
Dit soort vrijetijdsbesteding is een beschermende factor waardoor jongeren minder kwetsbaar zijn voor psychische ongezondheid en het ontwikkelen van problematisch middelengebruik.
6%
60%
0%
10%
20%
30%
7%
40%
50%
60%
11%
8%
10%
70%
(Bijna) nooit
Minder dan 1 dag per week
1 dag per week
2 of 3 dagen per week
4 tot en met 6 dagen per week
Elke dag
11%
80%
4%
6%
5%
6%
90%
100%
Activiteiten bij andere clubs of verenigingen buiten schooltijd Gemeente
57%
7%
8%
Regio Utrecht
57%
6%
11%
0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
70%
(Bijna) nooit
Minder dan 1 dag per week
1 dag per week
2 of 3 dagen per week
4 tot en met 6 dagen per week
Elke dag
19% 18%
80%
90%
7%
2%
6%
2%
100%
9. Voeding
Aandacht besteden aan het maken van gezonde voedingskeuzes loont. Daardoor worden en blijven jongeren gezond. Het zijn vaak impulsieve keuzes in een verleidelijke omgeving die leiden tot ongezond eetgedrag. Zoals een zak patat tijdens de pauze op school of koek en snoep tussendoor. Door verleidingen in bijvoorbeeld de schoolomgeving te verminderen, wordt de gezonde keuze de makkelijke keuze. Een gezond aanbod in de schoolkantine kan hierbij helpen (Voeding in het voortgezet onderwijs | Gezonde School). Ontbijt 5 of meer dagen per week 100%
86% 85%
81% 80%
80%
72% 70%
60% 40% 20% 0% 2015
Gemeente
2019
2023
Regio Utrecht
Consumeert 3 of meer dagen per week onder schooltijd eten/drinken dat de jongere: Van huis heeft meegenomen
80%
Op school heeft gekocht Gratis op school heeft gekregen
14% 3%
Zelf in supermarkt heeft gekocht Bij een snackbar, foodtruck etc. heeft gekocht
15% 3%
0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%
10. Slapen
Een goede nachtrust is essentieel voor gezonde hersenen. Juist ook voor jongeren. Uitgeruste jongeren kunnen zich beter concentreren op school en hebben een beter stemming. Daarnaast hebben jongeren die goed slapen op langere termijn meer kans om gezond te blijven. Wie langere tijd kort en slecht slaapt loopt namelijk meer risico op gezondheidsproblemen zoals depressie, beroerte, overgewicht en diabetes. Ook vertonen jongeren die goed slapen minder snel risicogedrag (Slaap in het voortgezet onderwijs | Gezonde School). In de vragenlijst is gevraagd hoe laat de jongeren de avond ervoor in slaap vielen en hoe laat ze in de ochtend wakker werden. Op basis daarvan én hun leeftijd is bepaald of ze voldoen aan de richtlijn voor voldoende uren slaap: voor 6 tot en met 13 jarigen 9 tot 11 uur slaap en voor 14 tot en met 17 jarigen 8 tot 10 uur slaap. Ook is gevraagd naar de kwaliteit van slaap. Belangrijke oorzaken van slecht slapen zijn piekeren, laat slapen door huiswerk en mediagebruik.
Gemeente
49%
44%
Regio Utrecht
Moeite slapen, wakker liggen en voldoende slapen 100% 80%
had de afgelopen week minimaal drie dagen moeite om in slaap te komen
60%
40%
57%
51%
41%
19%
20%
29%
39%
0%
Gemeente
24%
25%
Regio Utrecht
werd in de afgelopen week minimaal drie dagen vaak wakker of lag lang wakker
Gemeente
45%
45%
Regio Utrecht
voldoet aan richtlijn voor voldoende uren slaap
Moeite met in slaap vallen
Wakker liggen
Jongen
Meisje
Voldoet aan slaapnorm
11. Mediawijsheid
Als jongeren het gebruik van social media niet meer onder controle hebben, kunnen er problemen ontstaan in het dagelijks functioneren. Er is dan sprake van problematisch gebruik van social media. Ook langdurig gamen en hier niet mee kunnen stoppen, kan problematisch worden. Dit kan negatieve effecten hebben op verschillende aspecten van gezondheid, zoals mentaal welbevinden, eenzaamheid en slaap.
Loopt risico op problematisch gamen
Problematisch gebruik van
25%
100%
20%
80%
15%
60%
10% 5%
40% 3% 3%
2% 2%
3% 2%
3% 1%
0% 2015
2019
Gemeente
Is de afgelopen 3 maanden online gepest
2021
2023
8%
2%
9%
0% Social media
Gamen
Wordt online gepest
Meisje
Sexting kan nare gevolgen hebben die jongeren niet altijd kunnen overzien. Het is belangrijk jongeren te leren hoe ze op veilige wijze online relaties aangaan (Gezonde School).
40%
15% 10%
16%
Jongen
50% 20%
9%
Regio Utrecht
Loopt risico op problematisch gebruik social media
25%
20%
7% 6%
5%
5% 4%
7% 6%
30%
9% 9%
20% 10%
0%
8% 8%
7% 5%
8% 7%
2019
2021
13% 12%
Gemeente
1%
2%
Regio Utrecht
0% 2015
2019
Gemeente
2021
Regio Utrecht
2023
2015
Gemeente
Regio Utrecht
2023
heeft meegemaakt dat iemand tegen de zin een naaktfoto of seksfilmpje heeft verspreid
12. Relaties, (seksuele) identiteit en acceptatie
Jongeren in de puberteit ontdekken van alles rond relaties en seksualiteit. Het is belangrijk dat ze op een veilige manier ontdekken wat ze belangrijk vinden in hun contact met anderen. Hierdoor wordt het makkelijker voor ze om te praten over relaties en seksualiteit. Hoe jongeren omgaan met relaties, seksuele diversiteit en genderdiversiteit is bepalend voor hun eigen vorming én voor die van jongeren in hun omgeving.
Praat over relaties en seksualiteit met:
Beschouwt homoseksualiteit als normaal 100%
Ouder(s)
38%
Broers/zussen
16%
60%
Andere familieleden
4%
40%
Partner
6%
20%
Vrienden/vriendinnen
20%
40%
60%
65%
51% 46%
0%
47%
0%
71%
80%
2019
80%
Gemeente
100%
2023
Regio Utrecht
Is van mening dat je het tegen iedereen op school eerlijk kunt vertellen als je LHBTQ+ bent
100% 80% 60%
Gemeente
71%
67%
Regio Utrecht
Gemeente
3%
4%
Regio Utrecht
40% 20%
27%
21%
22% 16%
0%
praat met iemand over relaties en seksualiteit
ziet zichzelf als LHBTQ+
2019
Gemeente
2023
Regio Utrecht
12. Relaties, (seksuele) identiteit en acceptatie 2
Gemeente
16%
Regio Utrecht
19%
voelde zich de afgelopen 12 maanden gediscrimineerd
Iedereen wil meedoen, zichzelf kunnen zijn en erbij horen. Dat geldt ook voor jongeren. Het gevoel niet geaccepteerd te worden en het ervaren van discriminatie vanwege geloof, handicap, seksuele voorkeur of huidskleur kan negatieve gevolgen hebben voor de gezondheid en het welzijn van jongeren.
Gemeente
Afkomst of huidskleur
93%
Regio Utrecht
kan altijd of vaak zichzelf zijn thuis
Gemeente
Voelde zich gediscrimineerd vanwege:
93%
82%
81%
Regio Utrecht
kan altijd of vaak zichzelf zijn op school
8%
Geloof
2%
Seksuele voorkeur
2%
Geslacht of gender
1%
Gemeente
Transgender
95%
94%
Regio Utrecht
Handicap of chronische… Leeftijd
1%
0%
20%
40%
60%
80%
100%
kan altijd of vaak zichzelf zijn bij vrienden
Contact
Heeft u nog vragen over het onderzoek? Neem dan contact op met de onderzoeker Publieke Gezondheid van uw gemeente: Naam Ilona Steenkamer, isteenkamer@ggdru.nl Telefoon: 06-53883946 Voor overige vragen kunt u contact opnemen met uw accounthouder: Naam Tot 10 juni: Mieke Doesburg, mdoesburg@ggdru.nl; na 10 juni: Annet Weinans, aweinans@ggdru.nl Telefoon: 06-83989683