1. Raadsvoorstel Verordening Compensatiefonds gemeente Soest 2024

Portefeuillehouder: Osman Suna

Zaaknummer: 726878 Onderwerp: Verordening Compensatiefonds gemeente Soest 2024

Openbaar Is geheimhouding aan de orde? Nee

Voorgesteld raadsbesluit 1. De Verordening Compensatiefonds gemeente Soest 2024 vast te stellen.

Samenvatting In de Doelgroepenverordening gemeente Soest 2023 is aangekondigd dat er een compensatieregeling wordt opgesteld. In deze compensatieregeling wordt omschreven welke bijdrage er gedaan moet worden door een projectontwikkelaar ten behoeve van de realisatie van sociale huurwoningen. Vanwege juridische redenen is dit uiteindelijk vastgelegd in de Verordening Compensatiefonds gemeente Soest 2024. De verordening zorgt voor duidelijkheid bij projectontwikkelaars over de bijdrage die zij moeten betalen aan het compensatiefonds. Daarnaast draagt het compensatiefonds bij aan het kleiner maken van het tekort aan sociale huurwoningen in de gemeente Soest. Aanleiding Op 26 oktober 2023 is de Doelgroepenverordening gemeente Soest 2023 vastgesteld. In de Doelgroepenverordening is aangekondigd dat er een compensatieregeling wordt opgesteld. In deze compensatieregeling wordt omschreven welke bijdrage er gedaan moet worden door een projectontwikkelaar ten behoeve van de realisatie van sociale huurwoningen. Bij de behandeling van de doelgroepenverordening tijdens de raadsvergadering van 26 oktober is een motie aangenomen die vraagt om de compensatieregeling in april 2024 voor te leggen. Dit om duidelijkheid te geven over de bijdragen in het compensatiefonds die door projectontwikkelaars moeten worden gedaan.

Voor het bepalen van de bedragen en percentages is er naar compensatieregelingen en -verordeningen van andere gemeenten gekeken. Er is bewust voor gekozen om met lagere bedragen te werken in de Verordening Compensatiefonds gemeente Soest, om vertraging van woningbouwprojecten zo veel mogelijk te voorkomen. Beoogd resultaat De Verordening Compensatiefonds gemeente Soest 2024 is om ervoor te zorgen dat het tekort aan sociale huurwoningen in de gemeente wordt gecompenseerd. Enerzijds gebeurt dit door projectontwikkelaars een bijdrage in het compensatiefonds te laten doen. Anderzijds gebeurt dit door middelen die in het compensatiefonds zitten te investeren in extra sociale huurwoningen. Het beoogde eindproduct is een juridisch houdbare compensatieregeling. Dit dient vanwege juridische redenen in een verordening te worden vastgelegd. Argumenten 1.1 Het tekort aan sociale huurwoningen terugdringen. Het percentage sociale huurwoningen in de gemeente Soest ligt aanmerkelijk lager dan het landelijk gemiddelde. Door dit tekort aan sociale huurwoningen is de slaagkans voor regulier woningzoekenden op een sociale huurwoning gering. Door middel van het compensatiefonds komen er middelen vrij om een gedeelte van het tekort aan sociale huurwoningen te compenseren.

2

1.2 De Doelgroepenverordening vereist bij projecten tot 15 woningen geen sociale huurwoningen. Het is gerechtvaardigd om een financiële bijdrage te vragen om elders sociale huurwoningen te laten realiseren. In Soest is het aantal projecten met een omvang tot 15 woningen relatief groot én groter dan gemiddeld in andere gemeenten. Het percentage aan sociale huurwoningen in Soest dreigt daardoor verder terug te lopen. Opgaves die gerealiseerd moeten worden in de sociale woningvoorraad zullen dan in Soest lastiger worden en de slaagkans voor Soesters verder onder druk zetten. Het is gewenst om middelen te genereren om elders sociale huurwoningen mogelijk te maken. 1.3 Wanneer gebruik gemaakt wordt van de hardheidsclausule uit de doelgroepenverordening worden er minder betaalbare woningen gerealiseerd. Het is gerechtvaardigd om een financiële bijdrage te vragen om elders sociale huurwoningen te laten realiseren. In de Doelgroepenverordening is een hardheidsclausule opgenomen die schrijft dat het college kan besluiten dat een projectontwikkelaar mag afwijken van de Doelgroepenverordening. In dat geval zal de projectontwikkelaar geld moeten afdragen aan het compensatiefonds. Hiermee kunnen elders sociale huurwoningen worden gerealiseerd. 1.4 Voor het realiseren van extra sociale huurwoningen zijn er meer financiële middelen, indien het rendement voor de woningcorporatie te laag is.

Door middel van het compensatiefonds komen er middelen beschikbaar om in het geval dat het rendement te laag is een bijdrage uit het fonds toe te kennen. 1.5 De bijdrage voor de realisatie van extra sociale huurwoningen is exclusief voor woningcorporaties, om problemen rond ongeoorloofde staatsteun te voorkomen. In de verordening is de keuze gemaakt om het compensatiefonds alleen beschikbaar te stellen voor woningbouwcorporaties die de prestatieafspraken met gemeente Soest hebben ondertekend en daarmee gelijkgestelden organisaties. Hierdoor wordt het risico op ongeoorloofde staatssteun vermeden. Gemeenten moeten toezien op het voorkomen van ongeoorloofde staatssteun. Bij woningbouwcorporaties is het risico nihil door de verlaagde (huur)prijzen die zijn voorgeschreven en daardoor geen overwinsten zullen ontstaan. Kanttekeningen • Er komt niet voldoende geld binnen in het compensatiefonds, waardoor er geen budget is om te investeren in sociale woningen. Er bestaat een mogelijkheid dat er niet veel geld door projectontwikkelaars wordt afgedragen in het compensatiefonds om sociale huurwoningen te realiseren. Dit kan voortkomen uit het feit dat er in de categorie 1 t/m 5 woningen, alleen maar betaalbare woningen worden gerealiseerd. Dit ligt echter niet voor de hand in verband met de financiële haalbaarheid van plannen, waardoor

3

vrijesectorwoningen nodig zullen zijn en afdracht plaats vindt. Als bij plannen van 6 woningen of meer de Doelgroepenverordening wordt uitgevoerd. Dan zal er ook geen afdracht plaats vinden. Het is belangrijk om de verordening te blijven monitoren. Dit om op tijd te kunnen bijsturen indien nodig. •

Kleine woningbouwprojecten van 1 t/m 5 woningen zijn financieel niet meer haalbaar als gevolg van de afdracht in het compensatiefonds. Deze situatie kan zich bijvoorbeeld voordoen als er sprake is van verplichte grondsanering of andere kostenverhogende omstandigheden. In die gevallen kan het college gebruik maken van de hardheidsclausule. • Op het moment dat de bedragen van afdracht te hoog of te laag zijn worden er minder sociale woningen gebouwd. Wanneer de bedragen te hoog zijn kunnen bouwprojecten vanwege financiële onhaalbaarheid stagneren of ernstig vertragen. Wanneer de bedragen te laag zijn, zullen projecten die in de basis niet financieel haalbaar zijn te weinig afdragen. Het gevolg is dat er minder geld vrij komt om elders sociale huurwoningen te realiseren. Dit is een reden om de verordening te blijven monitoren en na vier jaar te evalueren, zodat er op tijd kan worden bijgestuurd. Kosten, baten, dekking Kosten Dit voorstel leidt niet tot extra kosten. De uitvoering van de verordening wordt binnen de bestaande formatie gedaan. De gemeente draagt niet bij aan het compensatiefonds. Baten De omvang van de te ontvangen middelen volgens de verordening is ongewis. Dekking De te ontvangen middelen zijn bestemd voor de in de verordening genoemde doelen.

Aanpak Wanneer de gemeenteraad de verordening Compensatiefonds gemeente Soest 2024 vaststelt, treedt de verordening 6 weken na bekendmaking in werking. Binnen deze 6 weken worden projectontwikkelaars en woningbouwcorporaties betrokken bij projecten in de gemeente geïnformeerd. Er wordt mondeling dan wel schriftelijk toegelicht hoe zij aanspraak kunnen maken op dit fonds en wat zij daar voor moeten doen. Daarnaast wordt er contact opgenomen met interne collega's om uitleg te geven over de werking van de verordening. Wanneer de verordening inwerking treedt wordt dit gepubliceerd via de officiële kanalen.

4

Communicatie Wanneer de verordening is vastgesteld dient deze gepubliceerd te worden op de officiële kanalen. Daarnaast worden projectontwikkelaars en woningbouwcorporaties die betrokken zijn bij projecten binnen de gemeente geïnformeerd over de werking van de verordening. Dit gebeurt middels een mondelinge dan wel schriftelijke toelichting. Ook worden interne collega's die betrokken zullen raken bij de verordening geïnformeerd over de werking. (Uitkomsten) advies en inspraak Tijdens het opstellen van de verordening is er gesproken met interne collega's. Zij hebben hun input kunnen geven op de inhoud. Daarnaast is er gesproken met woningbouwcorporaties die actief zijn in de gemeente Soest. Ook zij hebben hun input kunnen geven. Op basis van de input van deze partijen is de verordening opgesteld en aangepast. Wettelijke grondslag en/of kader: De juridische grondslag voor het compensatiefonds is verankerd in het Omgevingsbesluit artikel 8.21 lid 1 sub e. Daarnaast voorziet het gemeentelijk woonbeleid onder meer in de sturing op het terugdringen van het tekort aan sociale huurwoningen in Soest onder andere door de inwerkingtreding van dit compensatiefonds. Beleidsevaluatie De Verordening Compensatiefonds gemeente Soest 2024 wordt vier jaar na inwerkingtreding geëvalueerd en aangeboden aan de gemeenteraad.

Gedurende deze 4 jaar wordt de werking van de verordening jaarlijks gemonitord. Bekeken wordt door het college tijdens de jaarlijkse monitoring of de verordening het gewenste effect heeft. Ook moet blijken of de bedragen die vanuit het compensatiefonds naar sociale huurwoningen gaan, effectief zijn. Referendum De Verordening Compensatiefonds gemeente Soest 2024 is referendabel volgens de Referendumverordening gemeente Soest. Ondertekening Soest, 16-04-2024 Burgemeester en wethouders van Soest,

5

De secretaris,

de burgemeester

Leontine Vermond

Rob Metz

6