Speelnota Speels genoeg

Inspecties verdienen aandacht Alle speeltoestellen dienen jaarlijks geïnspecteerd te worden. Dit doet de gemeente voor alle speeltoestellen in de openbare ruimte, de speeltijdverenigingen als op de openbaar gestelde schoolpleinen. Er is minder zicht op de speeltoestellen bij scholen die hun plein niet openbaar hebben gesteld. Ook is er onvoldoende zicht op de speeltoestellen die sportverenigingen aanschaffen of zij die voorzien van de jaarlijkse verplichte inspecties en het nodige onderhoud uitvoeren dat nodig is om de veiligheid zo goed mogelijk te kunnen borgen. De eigenaar van het speeltoestel is hierin verantwoordelijk. We kunnen hierbij als gemeente meer ondersteuning bieden om de veiligheid voor gebruikers beter te kunnen garanderen.

Speelnorm Er is een speelnorm gehanteerd als richtlijn om onderbouwd keuzes te kunnen maken hoeveel en waar sport‐, speel‐ en beweegplekken vorm te geven. Deze speelnorm is: ‐ 1,5 speelplek per 100 kinderen in de leeftijd van 4‐12 jaar per wijk en ‐ 1 recreatieve sportplek voor 100 jongeren in de leeftijd van 12 tot 18 jaar De spreiding van de speelplekken was heel divers, evenals het materiaalgebruik van veel verschillende speeltoestellen leveranciers. In de uitvoering is heel praktisch omgegaan met het bepalen, handhaven of verplaatsen van de speeltoestellen en speelplekken. Wanneer één of meerdere toestellen aan vervanging toe waren, is voor de locatie gekeken naar de spreiding volgens de speelnorm, in combinatie met de behoefte vanuit de wijk. Met de invoering van een digitaal systeem "Playmapping" in 2019 is een verbetering gerealiseerd, doordat het systeem beter inzichtelijk gemaakt heeft wat we waar hebben staan.

17

https://www.nvwa.nl/onderwerpen/speeltoestellen/warenwetbesluit‐attractie‐en‐speeltoestellen

24

Beoordeling speelvoorzieningen (Wijkatlas18) Om te kunnen monitoren of de speelvoorzieningen voldoen aan de behoefte wordt de beoordeling van inwoners gevolgd die voortkomen uit de (tweejaarlijkse) gemeentelijke Wijkatlas en Bewonersenquête. Deze laat het volgende zien: Jaartal 2003 2005 2008 2011 2013 2015 2017 Beoordeling 6.3 6.4 6.8 6.9 7.2 7.3 7.1 (gemeente totaal) Er is de afgelopen jaren geïnvesteerd in het werken met enkele vaste leveranciers, waardoor duurzamer ingekocht is en de kwaliteit van de gebruikte materialen verbeterd is. De betere kwaliteit zie je duidelijk terug in wat er aan toestellen geplaatst is, wat het uitstraalt en hoe het beoordeeld wordt.

Procedure bij vervanging van speeltoestellen en burgerparticipatie Procedure bij vervanging van speeltoestellen en burgerparticipatie ‐ Bij de vervanging van een enkel speeltoestel is contact gezocht met direct omwonenden en jeugd die gebruik maakt van de locatie. Aan hen zijn enkele alternatieven voorgelegd binnen het beschikbare budget, welke na akkoord aangelegd zijn. ‐ Bij vervanging van meerdere speeltoestellen op een locatie is contact gezocht met direct omwonenden en jeugd (samen met MOS) en samen een bredere inventarisatie gedaan naar waar behoefte aan is. Deze input is voorgelegd aan enkele leveranciers waar de gemeente mee werkt (om de kwaliteit te kunnen borgen) om een ontwerp te maken. Tijdens een buurtbijeenkomst kregen de leveranciers de mogelijkheid hun ontwerp te presenteren. Vervolgens konden aanwezigen stemmen middels een 'knikkermethode'. Jeugd deed 2 knikkers in een dichte pot en volwassenen 1 knikker. Het ontwerp met de meeste knikkers, kreeg de opdracht gegund.  Gebleken is, dat het zichtbaar maken van hoe er gestemd wordt van invloed is op het stemgedrag. De knikkermethode voldoet daarmee onvoldoende. Stemmen dient uit het zicht te gebeuren of digitaal.

18

https://smallingerland.buurtmonitor.nl/

25

Speeltuinverenigingen De gemeente heeft vier speeltuinverenigingen: De Draaikolk, Singelhof, De Wiken en Spijkerdorp (stichting BASS). Bij de speeltuinverenigingen staan zo'n 79 speeltoestellen. Zij proberen zich allen te onderscheiden van elkaar en ten opzichten van de speeltoestellen in de openbare ruimte, ondersteunt met een eigen gebouw. Stichting BASS biedt een spijkerdorp en aanbod voor minder validen. De Wiken kent diverse speeltoestellen, waaronder een draaimolen voor minder validen. Speeltuinvereniging De Draaikolk heeft naast haar speeltoestellen een klein zwembad. Speeltuinvereniging De Singelhof heeft naast haar speeltoestellen oa een huttenbouw mogelijkheid. De speeltuinverenigingen De Draaikolk, De Wiken en Singelhof hebben allen via een gebruiksovereenkomst een gemeentelijk gebouw om niet tot hun beschikking gekregen. In de afgelopen jaren is bij De Draaikolk een nieuw gebouw gerealiseerd en zijn de gebouwen van SIngelhof en De Wiken opgeknapt . De speeltuinen krijgen allen een structurele exploitatiesubsidie voor beheer voor hun accommodatie. Dit is opgenomen in het "Verbetervoorstellen Speeltuinen en BASS 2003" en nadien altijd aangehouden.

De verdeling in 2019 was: Stichting BASS €40.325 De Draaikolk €9.500 Singelhof €6.515 De Wiken €8.500 TOTAAL €66.850 Hiernaast is gewerkt met een Meerjaren Investeringsplan 2016‐2019 (zie Bijlage 1), waarin een investeringssubsidie opgenomen was van gezamenlijk €21.000,‐ per jaar. Hier is samen invulling aan gegeven. Alle speeltuinverenigingen hebben met het investeringsplan een impuls gekregen en de speeltoestellen staan er allen overwegend goed bij. In de komende beleidsperiode dient met de speeltuinverenigingen samen het gesprek aangegaan te worden over een actualisatie van de meerjarenplanning. De wensen die hieruit naar voren komen, worden indien nodig verwerkt in een nieuw voorstel van een 'investeringsplan'. Tijdens deze gesprekken worden ook de bedragen voor exploitatie en beheer besproken en als nodig geactualiseerd. In de huidige situatie wordt in de praktijk door de gemeente hier en daar bijgesprongen in het onderhoud bij de speeltuinverenigingen. In samenwerking met de Maatschappelijke Ondersteuning Smallingerland (MOS) wordt ondersteuning aangeboden in het aanvragen van fondsen. NB. Door gemeentelijke bezuinigingen wordt de subsidie met ingang van 2020 jaarlijks niet geïndexeerd.

26

Schoolpleinen Bij openstelling voor de buurt hebben drie scholen in 2010 gebruik gemaakt van een tijdelijke stimuleringssubsidie van €8.000,‐ voor de aanschaf van een speeltoestel + ondergrond. Bij openbaar toegankelijk gestelde schoolterreinen is een bord geplaatst met duidelijke “huisregels”, zodat iedereen weet wat wel en niet kan en mag. Bij de openbaar gestelde schoolpleinen wordt de inspectie door de gemeente gedaan. In totaal hebben 20 scholen hun terrein na schooltijd openbaar toegankelijk gesteld, waardoor kinderen op ongeveer 174 speeltoestellen extra kunnen spelen. In de basis is het onderwijs verantwoordelijk voor inspecties, onderhoud en vervanging van de speeltoestellen. Vandalisme valt onder het vandalismeprotocol, wat inhoudt dat vandalisme voor 100% gedekt wordt vanuit het onderwijsbudget van de gemeente. De ervaring is dat dit niet overal even duidelijk is. Hier dient meer duidelijkheid over gegeven te worden. De subsidie was een eenmalige tijdelijk impuls om scholen te stimuleren hun schoolplein openbaar te stellen. De volgende scholen hebben hun schoolplein openbaar gesteld: Drachten - OBS De Tille - OBS De Meander Drait - OBS De Bolder, de Folgeren - OBS De Barte, Venen - OBS ‘t Tweespan, de Trisken - OBS De Kameleon Wiken - OBS De Swetten

- PCBO It Foarhûs, Trisken - PCBO Het Anker - PCBO De Mozaiék de Wiken - PCBO De Voorde Drait - PCBO It Ambyld - St Lucasschool, centrum - Montessorischool, de Drait

Andere dorpskernen - OBS De Wiksel" in Houtigehage - OBS De Skule in Drachtstercompagnie - OBS Great Haersmaskoalle, Oudega - OBS 't Herntsje Boornbergum - PCB De Wyngert Drachstercompagnie - PCBO de Boarne Boornbergum

Sportparken Op de sportparken staan enkele speeltoestellen. Volgens de gebruiksovereenkomst die de gemeente heeft, zijn de verenigingen verplicht in overleg met de gemeente te gaan, wanneer men speeltoestellen wil plaatsen. Dit dient goed vastgelegd te worden, samen met de afspraken over de verplichte jaarlijkse inspecties, het onderhoud en vervanging. Dit is niet overal even duidelijk en verdient aandacht.

27

Diversiteit aanbod Er zijn enkele grotere centrale speelvelden voor kinderen 4‐ 12 jaar aangelegd, zodat enkele kleinere speelplekken zijn komen te vervallen om de spreiding samen met verschillend speelaanbod te verbeteren. Hiernaast zijn meer avontuurlijke speellocaties gerealiseerd als: waterspeelplek Kyriat Onoplein, Thalenpark met interactief waterspeeltoestel, natuurlijk spelen en het blote voeten pad (Vrijburgh), speelaanleidingen in Noordoost en een natuurlijke speelplek in Boornbergum. Hiernaast zijn er enkele recreatieve sportplekken voor jong en oud aangelegd waar men elkaar kan ontmoeten, als: beweegtuin voor ouderen (aan de Klaverweide en in De Drait), jeu de Boules banen in De Drait, outdoor fitness in De Trisken, slingepark: skatepark + fietscross baantje + outdoor fitness + trimbaan + tennisbaan + basketbalveld + verschillende speelvoorzieningen en een multifunctioneel sportveld aan de Klaverweide.

Buurtbudget Gebleken is dat de laatste jaren steeds vaker het buurtbudget gebruikt wordt om een extra speeltoestel te realiseren op een bestaande speelplek of om meer diversiteit van het beweegaanbod te realiseren. Deze aanvragen zijn na goedkeuring behandeld in het verlengde van de speelnorm.

Impuls Beweegvriendelijke Openbare Ruimte In de voorgaande beleidsperiode is eenmalig €100.000,‐ vanuit bestaande Wmo gelden beschikbaar gesteld om lokaal een impuls te geven openbare ruimten beweegvriendelijker te maken. Inwoners konden een plan indienen om de openbare ruimte beweegvriendelijker te maken. In het plan diende te worden aangetoond wat ze wilden realiseren (hardware), welke beweegactiviteiten er te doen zijn (software) en hoe invulling wordt gegeven de beweegruimten het gebruik ervan te stimuleren (orgware). Vanuit de Impuls Beweegvriendelijke Openbare Ruimte was het mogelijk maximaal 50% een bijdrage te krijgen, mits voldaan werd aan de voorwaarden en zij zelf de overige dekking gerealiseerd had. Dit heeft geresulteerd uiteindelijk in een tweetal projecten: ‐ Een Kraijcek Playground in De Wiken (bijdrage €36.000,‐) ‐ Een beweegtuin bij MFC Oudega voor jong en oud (bijdrage €9.156) ‐ Beweegroute CSG Liudger (bijdrage €23.000,‐) ‐ Uitbreidingsplannen van skatepark is ook toegezegd te stimuleren met een bijdrage van €23.000,‐. Dit plan is echter niet van de grond gekomen, omdat de plannen kleiner gemaakt moest worden vanwege de omvang en kosten van hun wensen én omdat de eigen bijdrage niet gerealiseerd is. De toezegging is uiteindelijk komen te vervallen en de middelen zijn teruggevloeid naar algemene middelen. NB.

In het verlengde van de aanvraag voor de Impuls Beweegvriendelijke Openbare Ruimte heeft de jeugdraad een burgerinitiatief ingediend om de uitbreidingsplannen van het skatepark in het Slingepark te realiseren. De basis variant is nader onderzocht en geraamd op €150.000,‐. Dit heeft niet verder een vervolg gekregen, omdat het door gemeentelijke bezuinigingen niet waar te maken is.

28

Digitale kaart met openbare sport‐ en speelplekken Er is in 2014 een start gemaakt om een website te bouwen met al het openbare sport‐ en speelplekken van 12 jaar en ouder, www.bewegenindrachten.nl. Het eigenaarschap was echter niet goed belegd, waardoor het initiatief niet verder van de grond is gekomen. In 2019 hebben we samen met het Sportbedrijf Drachten hierover gesproken samen met de wens het gebruik van bestaande locaties meer te willen stimuleren. In 2019 is het eigenaarschap van de website gekoppeld aan het Sportbedrijf Drachten en zijn we gestart met de website te actualiseren. Met de overdracht van het eigenaarschap van de website aan het Sportbedrijf Drachten is de koppeling gemaakt met de sport‐ en bewegingsstimulering van het sportbeleid "Beweeg je mee?".

Speelbeleid bijeenkomst 12 november 2018 Tijdens een interactieve bijeenkomst op 12 november 2018 in De Drait is het huidige speelbeleid gezamenlijk geëvalueerd. Aan de hand van enkele stellingen over centrale speelplekken, sportplekken, speeltuinverenigingen, etc. Deze avond is bezocht door ongeveer 40 mensen, divers vertegenwoordigd vanuit: raad, jeugdraad, speeltuinverenigingen, onderwijs, Sportbedrijf Drachten, M.O.S, kinderopvang, dorpsbelang, wijkraad en belangstellende inwoners. De bijeenkomst heeft enkele highlights opgeleverd aan de hand van een drietal centrale vragen: 1. Waar denkt u aan bij spelen in de openbare ruimte? 2. Voor wie richten we de openbare ruimte in? 3. Welke trends, ontwikkelingen en koppelkansen ziet u die we mee moeten nemen in het beleid? Ad1. Het beeld is veelal traditioneel. Dit bleek uit het gegeven dat vooral de speeltoestellen benoemd werden als antwoord op de vraag, aangevuld met het benoemen van enkele sporttoestellen in de openbare ruimte. De invloed van speelaanleidingen kwam minder sterk naar voren. Als ook het beeld van een 'beweegtuin' (beweeglocatie voor ouderen) was vrijwel onbekend (nog). Ad2. Men unaniem dat het accent ligt bij de basisschooljeugd, maar met verbinding met '4‐100 jaar'. Meer accent op 'ontmoeten'. Naar voren kwam dat een speellocatie gemist wordt wat je als gezinnetje opzoekt om een dagdeel te kunnen verblijven.

Er is discussie gevoerd over de wens ook voor een jongere leeftijd dan 4 jaar speeltoestellen te plaatsen. De jongste kinderen spelen nog in een hele kleine cirkel, in de eigen tuin, in een zandbak. Deze leeftijd kan nog niet zelfstandig naar een speelplek en zal altijd onder begeleiding van een ouder moeten zijn, die ook toezicht kan blijven houden. Hiernaast spelen kinderen jonger dan 4 jaar met hele primaire dingen, als zand en water. Om deze reden heeft de gemeente hier in de basis geen aparte speellocaties voor. Wel op enkele locaties als aanvulling op een bestaande grotere speelplek. De discussie werd met begrip voor dit standpunt beëindigd. Ad3. Genoemd is dat er voldoende sport‐ en speellocaties zijn, maar dat het aanbod van speel‐ en sporttoestellen diverser, fysiek uitdagender en innovatiever kan. Eventueel met een toevoeging van digitalisering van het aanbod, waarbij de verbinding met mogelijkheden van de mobiel opgezocht worden. Hiernaast is genoemd meer natuurlijke elementen te zien. Niet alleen het materiaalgebruik, maar ook in de directe omgeving van de speellocaties en de routes er naartoe.

29

Conclusie De gemeente heeft voldoende speel‐ en sportvoorzieningen. Deze zijn goed in beeld bij wijkbeheer, de speeltoestellen staan er allen veilig en functioneel goed bij en zijn voorzien van de jaarlijkse inspecties en onderhoud. De invoering van het nieuwe digitale beheerssysteem 'Playmapping' ondersteunt hierbij en is een hele verbetering gebleken. Inwoners zijn over het algemeen tevreden over het aanbod en de kwaliteit van de speeltoestellen. Wel ziet men graag meer diversiteit, meer fysiek uitdagend aanbod, combinaties met speelse kunstobjecten en innovatief aanbod in de openbare ruimte. Aangegeven is dat onvoldoende zichtbaar is wat aan beweegaanbod voor inwoners waar staat en daarmee of het de moeite waard is een andere locatie op te zoeken. Gebleken is dat niet overal even duidelijk is wat de afspraken zijn rondom inspecties, onderhoud, het vandalisme protocol en vervanging van speeltoestellen op schoolpleinen en sportparken. Samen met de speeltuinverenigingen is invulling gegeven aan een impuls met hulp van een Meerjaren Investeringsplan. Het is aan te bevelen hier een passend vervolg aan te geven. De speeltuinverenigingen kunnen meer onderscheidend zijn in hun aanbod, door beter in te spelen op wat er aan sport‐ en speelvoorzieningen in de openbare ruimte te vinden is.

Door bijvoorbeeld meer het accent te leggen op 'ontmoeten' van jong en oud en dagdeel vullend aanbod voor jonge gezinnen (met kinderen jonger dan 4 jaar). De speeltuinverenigingen zijn hierin zelf aan zet om hier goed op in te spelen. Gebleken is dat ondersteuning hierbij wenselijk is.

30

Bijlage 2:

Meerjarig investeringsplan speeltuinen 2016 – 2019 (bedragen zijn incl. btw) 2016 BASS Te vervangen Totaal subsidie 2017 Te vervangen Totaal subsidie 2018 Te vervangen Totaal subsidie 2019 Te vervangen Totaal subsidie

€

Draaikolk Waterspee ltoestel

€ 10.000

Singelhof Winkelhuisje

10.000 groot onderhoud

12.000

Draaischijf

12.000 schommel

4.500

Bouwspeel‐ toestel

Totaal subsidie over 4 jaar

5.000

Glijbaan

5.000

totaal

6.000

21.000

4.500

6.000

21.000 Speelhuis

6.000 Schommel

€ 6.000

4.500

5.000 Draaitoest el

Wiken Zeskant schommel

5.000

4.500

5.000

€ 5.000

Klaverveer

4.000

10.000

10.000 Rolstoel‐ schommel

21.000

5.000

5.000

5.500

4.500

5.000

20.000

22.000

20.000

20.000

21.000

83.000

31

Bijlage 3: Buurtbudget Samenvatting: Er kan een bijdrage worden gegeven voor een voorziening of een activiteit met als doel de vergroting van de leefbaarheid in een wijk of dorp en het stimuleren van burgerinitiatieven. Tot de aanvragers behoren wijkraden of verenigingen van Dorpsbelang of inwoners van de wijk / het dorp.

Details: Spelregels van het buurtbudget: 1

2 3 4 5

6

De voorziening of activiteit is gericht op verbeteringen in de directe woonomgeving, is openbaar toegankelijk en staat ten dienste van zoveel mogelijk inwoners van een wijk of een dorp zonder dat daarbij sprake is (om gebruik te maken van de betreffende voorziening of activiteit) van een financiële bijdrage of een lidmaatschap. Het plan moet binnen één jaar gerealiseerd of uitgevoerd zijn; Het plan mag niet in strijd zijn met gemeentelijk beleid en mag geen onderdeel zijn van lopende projecten of procedures; Over het plan mag niet in een eerder stadium al een (negatief) gemeentelijk besluit zijn genomen; Er dient sprake te zijn van draagvlak voor het plan, hetgeen blijkt uit een positief advies van de wijkraad of vereniging van dorpsbelangen of – bij het ontbreken van deze organisaties – de ondersteuning van minimaal 25 medestanders uit de wijk of het dorp. Alleen de kosten die een direct verband houden met de te realiseren voorziening of te houden activiteit komen voor vergoeding in aanmerking.

Handig om te weten:    

Er is een aanvraagformulier buurtbudget. Deze staat op de gemeentelijke website. Er is jaarlijks € 3.850,‐ beschikbaar per wijk of dorp. Er zijn twee aanvraagrondes, vóór 1 april en vóór 1 oktober. Aanvraag kan per mail worden ingediend: e.kort@smallingerland.nl of per brief gericht aan de gemeente.

Betrokken collega's: Erik Kort en Sietze van der Weij

32