Raadsvoorstel - Veiligheidsregio Fryslân - jaarstukken 2024, begroting 2026 en dekkingsplan brandweer 2026-2029

Aan de gemeenteraad

Onderwerp: Veiligheidsregio Fryslân; jaarstukken 2024, begroting 2026 en dekkingsplan brandweer 2026-2029 Behandelend ambtenaar:

Jessica Gerretzen, Ciska Linders, Bianca Kuipers

Portefeuillehouder:

Fred Veenstra, Pieter van der Zwan,

Beleidsterrein:

Maatschappelijke Ontwikkeling, Openbare orde en veiligheid en financiën.

Voorstel De raad besluit: 1) Ten aanzien van de jaarstukken 2024 geen zienswijze in te dienen. 2) Ten aanzien van de begroting 2026 geen zienswijze in te dienen. 3) Ten aanzien van het dekkingsplan 2026-2029 geen zienswijze in te dienen. 4) Tot vaststelling van de concept beantwoording aan de VRF. Inleiding en beoogde effecten De veiligheidsregio (VRF) heeft de jaarstukken 2024, de begroting 2026 en het dekkingsplan 2026-2029 aangeboden aan de gemeenteraad voor een zienswijze. Per onderdeel, te beginnen met de jaarstukken, wordt ingegaan op het voorstel voor zienswijze en de bijbehorende argumentatie. 1) Jaarstukken2024 Veiligheidsregio fryslan De jaarstukken bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening over 2024. De jaarrekening over 2024 laat het volgende gerealiseerde resultaat zien;

Gerealiseerd resultaat 2024 (bedragen * 1.000): Programma gezondheid € -265 Programma Crisisbeheersing € 459 Programma Brandweer € 3.449 Totaal € 3.643 Het gerealiseerd resultaat komt voor een groot deel door vrijval in kapitaallasten te weten € 2.350.000. De overige oorzaken zijn: *loonprijsstelling bij de Brede Doeluitkering Rampenbestrijding (BDUR) *Vrijvallen van het budget voor onvoorziene personele frictie. De VRF stelt voor het gerealiseerde resultaat als volgt te bestemmen; Resultaat bestemming (bedragen * 1.000): Benodigd functiewaardering GGD Reserveren informatiemanagement Organisatiekosten (frictie) Totaal te bestemmen resultaat Terug te storten naar gemeenten Totaal

€ 1.270 € 200 € 1.773 € 3.243 € 400 € 3.643

-2-

Argumenten De voorgestelde resultaatbestemming is onderverdeeld in de volgende subonderdelen die per voorstel beargumenteerd worden. 1.1 De gevraagde bestemming wordt door de VRF besteed voor de functiewaardering van medewerkers van de GGD. Het bedrag van € 1.270 000 is noodzakelijk voor de overbrugging van de financiering van deze functiewaardering (Fuwa) en de overgang naar HR21 voor de resterende periode van 2025 en voor 2026. 1.2 De gevraagde bestemming van € 200.000 wordt door de VRF ingezet voor het inhalen van achterstanden in het informatiemanagement als gevolg van wettelijke verplichtingen. 1.3 De bestemming voor 'organisatiekosten frictie' € 1.773 000 wordt door de VRF als volgt gemotiveerd. De VRF wil dit bedrag reserveren voor eventuele toekomstige kosten bij de GGD en eventuele kosten voortkomend uit de uitkomsten van het dekkingsplan. Gezien de toekomstige financiële uitdagingen is het reëel dat de VRF deze kosten reserveert. Indien achteraf blijkt dat deze kosten lager uitvallen dan € 1.773 000 dan verwachten we dat het overgebleven bedrag teruggestort wordt aan de gemeenten. 2) Begroting 2026 De begroting 2026 wordt hieronder per programma kort inhoudelijk toegelicht. Aansluitend volgt onder het kopje argumenten de financiële toelichting op het huidige tekort in het programma gezondheid.

Programmabegroting gezondheid Voor het oplossen van grote maatschappelijke vraagstukken is preventie een belangrijk instrument. Binnen publieke gezondheid wordt de beweging van zorg naar gezondheid gemaakt met extra aandacht voor preventie en samenwerking in het zorgnetwerk. Dit sluit aan bij ons gemeentelijk beleid waaronder de Sociale Koers. Preventie zit niet alleen in het wettelijk kader (Wet publieke gezondheid) maar komt ook terug in nieuwe (wets)ontwikkelingen. Gemeentes hebben een wettelijke taak om een preventie-infrastructuur in te richten. In Friesland hebben we dit via de Friese preventie aanpak (FPA) ingericht die deel uitmaakt van de GGD/VRF. De kosten van de FPA worden bijna volledig gedekt uit de SPUK (speciale uitkering)-IZA, een tijdelijke regeling vanuit het Integraal Zorgakkoord (IZA) die tot en met 2026 loopt. Op dit moment zijn er landelijke ontwikkelingen die maken dat deelname aan IZA ter discussie wordt gesteld. Een van de scenario's zou kunnen zijn dat de VNG uit het IZA stapt en/of niet meedoet aan het aanvullende zorg- en welzijnsakkoord (AZWA). Dit zou betekenen dat de voor IZA gemandateerde gemeenten, met ingang van 2026, geen middelen meer in het kader van SPUK-IZA ontvangen en dekking van de kosten van de FPA vervalt met ingang van 2026.

Daarnaast spelen nog een aantal andere ontwikkelingen zoals het toekomstbestendig maken van het, in het kader van de Omgevingswet, opgerichte adviesteam gezonde leefomgeving. Om deze rol toekomstbestendig te maken, zijn vanaf 2026 structurele middelen nodig (€ 200.000). Hierover wordt in 2025 een voorstel voorgelegd aan de bestuurscommissie Gezondheid. Daarnaast heeft GGD/GHOR vanaf 2026 te maken met een landelijke aanbesteding voor de Publieke gezondheidszorg asielzoekers (PGA) en Jeugdgezondheidszorg (JGZ). Het is onzeker wat dit betekent voor de regionale uitvoering van werkzaamheden op dit gebied en voor de financiering van de PGA en JGZ vanaf 2026.

-3-

Programmabegroting crisisbeheersing en brandweer In het algemeen wordt in de programmabegroting van het onderdeel crisisbeheersing mede invulling gegeven aan de "totale rijksweerbaarheidsopgave" met als doel de weerbaarheid en de veerkracht van de samenleving te versterken. Aandachtspunten daarbij zijn informatiegericht en data gestuurd werken, inzetten op samenwerking met partners maar ook met inwoners ten tijde van crisis en bij het herstel na crisis. Uiteraard is het voorkomen van crisis nog steeds het belangrijkste uitgangspunt. Hier wordt invulling aangegeven door actuele crisisplannen en handelingsperspectieven en het organiseren van fallback-scenario's voor kritische processen. Ook binnen de programmabegroting van de brandweer zijn naast de basistaken incidentbestrijding en algemene advies en controletaken de volgende aandachtspunten te benoemen. Ten eerste de verder voorbereidingen en implementatie van het dekkingsplan 2026-2029, daarnaast ook het informatie-en data gestuurd en de inzet op risicogericht werken door de brandweer Argumenten Programmabegroting gezondheid. 2.1 De begroting bij de GGD laat op dit moment een tekort zien dat veroorzaakt wordt door de functiewaardering van doktersassistenten en oplopende huisvestingskosten. Het tekort is ongeveer € 1 miljoen. Via een bestuurlijke opdracht wordt naar een oplossing gezocht.

Het resultaat van deze bestuurlijke opdracht wordt gepresenteerd bij de kaderbrief 2027. In de begroting van de VRF is vooruitlopend op de uitkomst van dit onderzoek het huidige tekort als volgt opgelost: a. een onttrekking uit de egalisatiereserve voor 2026 te weten € 1.000.000. De stand van de egalisatiereserve na onttrekking komt dan uit op € 2.400.000. De ondergrens van de egalisatiereserve is vastgesteld op € 2.200.000. Daar blijft de VRF boven. b. voor 2027 en verder wordt gewerkt met een taakstelling tot bezuiniging van € 1.000.000. De uitkomsten van de bestuurlijke opdracht bieden de basis voor de verdere besluitvorming over hoe die taakstelling ingevuld moet worden. De totale begroting zet uit van € 107.900.000 naar € 111.900.000 primitieve begroting 2025 en primitieve begroting 2026. Dit is een uitzetting van € 4.000.000 en komt neer op 3%. De uitzetting van 3% komt overeen met de opgenomen indexatie in de begroting 2026 ten opzichte van de begroting 2025. Om de reden hoeft er geen zienswijze te worden ingediend op de begroting 2026.

3. Dekkingsplan Brandweer 2026-2029 Het huidige dekkingsplan heeft een looptijd tot en met 2025. Op basis van art 14 Wet Veiligheidsregio's is het bestuur verplicht eens in de vier jaar een (actueel) dekkingsplan vast te stellen. Het plan is opgesteld volgens de nieuwe landelijke systematiek en met aandacht voor alle aanvullende en specialistische taken. Het voorliggende dekkingsplan behoudt de huidige brandweerzorg. Ten aanzien van de specialistische taken zijn wijzigingen aangebracht waarmee een betere dekking wordt gerealiseerd.

-4-

Argumenten 3.1 Voor de gemeente Smallingerland vinden binnen het voorgestelde dekkingsplan geen wijzigingen plaats ten opzichte van het huidige dekkingsplan. Om die reden hoeft geen zienswijze op het concept dekkingsplan te worden ingediend. Risico's Hoewel het positief is dat de VRF anticipeert op mogelijke komende kosten bestaat de mogelijkheid dat het bedrag van € 1.773 000 niet besteed wordt aan de doelen zoals opgenomen in de resultaatbestemming 2024. Binnen het programma gezondheid is op meerdere gebieden onduidelijkheid over beschikbare middelen vanuit landelijke financiering. Dit kan gevolgen hebben voor de uitvoering van het programma. Wettelijk of beleidskader Wet veiligheidsregio's Artikel 14 Wet veiligheidsregio's ten aanzien van het dekkingsplan 2026-2029. Overwogen scenario's Alternatief is het bedrag van € 1.773 000 niet te reserveren maar het geheel of gedeeltelijk terug te storten aan de deelnemers en te komen met een begrotingswijziging indien de kosten zich daadwerkelijk aandienen. Financiën Geen financiële gevolgen. Het gaat om het bestemmen van het resultaat van de VRF over 2024 en het vaststellen van de begroting 2026 van de VRF.

Juridische consequenties Niet van toepassing Participatie Niet van toepassing Communicatie Niet van toepassing Uitvoering Deze zienswijze wordt behandeld in het AB van de VRF op 10 juli 2025 Fatale termijn De definitieve besluitvorming over de jaarstukken, begroting 2026 en het dekkingsplan voor de brandweer vindt plaats op 10 juli 2025. In verband daarmee wil de VRF graag de zienswijze uiterlijk 12 juni aanstaande in hun bezit hebben. Achtergrondinformatie Niet van toepassing

Drachten, 6-5-2025 Burgemeester en wethouders van Smallingerland,

-5-

Fred Veenstra

voorzitter.

Siebren van der Berg

secretaris.

Bijlagen: 1. Aanbiedingsbrief begroting 2026 en jaarstukken 2024 2. Aanbiedingsbrief dekkingsplan 2026-2029 3. Begroting 2026 en jaarstukken 2024 4. Dekkingsplan brandweer 2026-2029 5. Conceptbrief VRF