Raadsvoorstel - Uitgangspunten uitwerken maatregelen

Aan de gemeenteraad

Onderwerp:

UITGANGSPUNTEN UITWERKEN MAATREGELEN

Beleidsterrein:

Financiën

Voorstel Voor het prioriteren van de uitwerking van de maatregelen ten behoeve van het proces om te komen tot een structureel sluitende begroting, de volgende uitgangspunten te hanteren: 1a. Alle maatregelen in de categorie ‘Slimmer organiseren/beter begroten’ worden uitgewerkt; 1b. Maatregelen in de categorie ‘Uitvoeringsniveau verlagen’ en ‘Inkomsten verhogen’ worden uitgewerkt indien groter of gelijk aan € 50.000; 1c. De categorie ‘Taken stoppen’ wordt alleen uitgewerkt indien bovenstaande categorieën minder dan € 13 miljoen aan keuze mogelijkheden bieden. 2.

De taakvelden waarbij de kosten per inwoner hoger liggen dan vergelijkbare gemeenten te prioriteren boven taakvelden waar de kosten per inwoner lager liggen dan vergelijkbare gemeenten.

Inleiding + beoogde effecten Op 12 november is de motie Financiële Herijking door uw raad aangenomen. Naar aanleiding van deze motie is er op 20 november een raadswerkgroep Financiële Herijking gestart. In de vergadering van 28 november heeft de raadswerkgroep ingestemd met het door de organisatie opgestelde ‘Globaal procesplan financieel in balans’. In genoemd procesplan worden de stappen beschreven die moeten leiden tot een (keuze)pakket aan maatregelen ten behoeve van de raadsvergadering van 8 juli. In de eerste 2 stappen, conform het procesplan, is inzicht verschaft in de begroting en tevens is er een eerste inventarisatie gedaan per taakveld welke mogelijke maatregelen op dit taakveld gevonden kunnen worden. Het resultaat hiervan is op 21 maart aangeleverd aan uw raad (“Financiën in balans -stap 2). De uitwerking van de maatregelen zoals deze bij de vorig stap geïnventariseerd zijn, vindt in de derde stap plaats. In deze stap binnen het proces wordt er per maatregel onder ander inzichtelijk gemaakt; wat de (netto) besparing is, wat de maatschappelijke effecten zijn, wat het effect is op de organisatie, financiële neveneffecten e.d. Het uitwerken van deze informatie per maatregel kost veel tijd indien dit voor alle maatregelen nagegaan moet worden en zal ook tot een enorme hoeveelheid informatie voor de raadsleden leiden.

In de motie Financiële Herijking is gesproken over een totaal aan ombuigingen van € 12 tot € 13 miljoen. Het uitwerken van alle maatregelen levert een hoger bedrag op.

-2-

Om de uitwerking en uitkomst voor zowel organisatie als voor de raad ‘behapbaar’ te houden wordt voorgesteld om voor de uitwerking een zekere prioritering te hanteren. Binnen de uitwerking van stap 2 van de procesnotitie zijn de geïnventariseerde mogelijke maatregelen opgedeeld in 4 categorieën (zie document Financiën in balans – stap 2): 1. Slimmer organiseren/beter begroten 2. Uitvoeringsniveau verlagen 3. Inkomsten verhogen 4. Taken stoppen In zijn algemeenheid kan gesteld worden dat de vierde categorie in de regel de meeste maatschappelijke impact kent en de eerste categorie de minste (of zelfs geen). Omdat het maatschappelijke effect van een maatregel een belangrijke wegingsfactor zal zijn bij de te maken keuzes wordt voorgesteld om: • de categorie waarbij het maatschappelijk effect het laagste zal zijn, als eerste uit te werken (zijnde slimmer organiseren/beter begroten), en • de categorie waar het maatschappelijk effect het hoogste zal zijn, als laatste uit te werken (zijnde taken stoppen) Voor de overige categorieën wordt voorgesteld om hier een drempelbedrag voor aan te houden. Bij de uitwerking van stap 2 (zie document Financiën in balans – stap 2) is tevens geconstateerd dat er taakvelden zijn waar de gemeente Smallingerland meer geld per inwoner aan uitgeeft dan vergelijkbare gemeenten.

Evenals dat er taakvelden zijn waar de gemeente Smallingerland minder geld per inwoner aan uitgeeft. Argumenten 1.1 Verhogen haalbaarheid tijdige uitwerking Omdat het totaal aantal mogelijke maatregelen omvangrijk is, zal dit nog een flinke belasting worden voor de organisatie om alles tijdig uit te werken voor de raadsbehandeling van 8 juli 2025. Door te werken met een prioritering en met drempelbedragen kan dit de haalbaarheid van een tijdige uitwerking verhogen. 1.2 Haalbare maatregelen eerst

Bij het maken van een keuze tussen de verschillende maatregelen zullen de maatregelen die het minst voelbaar zijn binnen de gemeente een grotere kans hebben om aangenomen te worden. 1.1 Taakvelden waar bovengemiddeld aan uitgegeven wordt, prioriteren Taakvelden waar de gemeente Smallingerland meer dan gemiddelde kosten voor maakt zullen in potentie mogelijk meer besparingsmogelijkheden bevatten dat taakvelden waar minder dan gemiddelde kosten voor worden gemaakt.

-3-

Risico's 1.1 Taken stoppen hoeft niet altijd een grote impact te hebben

In zijn algemeenheid telt dat het stoppen met taken een groter maatschappelijk effect zal hebben dan bijvoorbeeld het uitvoeringsniveau verlagen. Uitzonderingen hierin zijn mogelijk aanwezig. 2.1 Vergelijking met andere gemeenten is niet altijd goed te maken Voor de vergelijking van kosten per inwoner per taakveld is gebruik gemaakt van de een

landelijke begrotingsanalyse over 2024. Dit betreft een cijfermatige uitkomst waarbij er geen diepgaandere analyse bij beschikbaar is. Mogelijk zijn er verschuivingen met andere taakvelden o.i.d.. Een groter besparingspotentieel is bij een hogere uitgaven geen zekerheid. Wettelijk of beleidskader Conform artikel 189 van de Gemeentewet ziet de raad erop toe dat de begroting structureel en reëel in evenwicht is. Om te komen tot een sluitend meerjarenperspectief heeft de raad op 12 november de motie Financiële Herijking aangenomen waarin een actieve rol van de raad is belegd om te komen tot dit sluitende meerjarenperspectief. Overwogen scenario's Om de uitwerking van maatregelen te beperken heeft de raadswerkgroep ook overwogen om te denken aan een procentuele uitwerking van de maatregelen per taakveld. Aangezien een dergelijk scenario meer vanuit de euro’s dan vanuit de inhoud is ingestoken is dit afgedaan als een niet wenselijk scenario. Financiën Er zijn geen kosten verbonden aan dit voorstel Juridische consequenties Geen juridische consequenties verbonden aan dit voorstel. Participatie Er heeft geen participatie plaatsgevonden. Communicatie Communicatie over het proces om te komen tot een sluitende begroting vindt in afstemming met de raadsadviseur communicatie plaats.

Uitvoering Aan de hand van het besluit van de raad zal de organisatie de ombuigingsmogelijkheden nader uitwerken ten behoeve van de raadsvergadering van 8 juli. Fatale termijn Indien de raad op 1 april niet tot besluitvorming komt zal de organisatie over gaan tot het uitwerken van alle maatregelen. Achtergrondinformatie Er is bij andere gemeenten bekeken op welke wijze de keuzes gemaakt worden voor te nemen ombuigingsmaatregelen. (Maatschappelijke) impact is hierin een veel voorkomende factor die meegenomen wordt.

-4-

Drachten, 20 maart 2025 De raadswerkgroep Financiële Herijking, Petra Krom

voorzitter.

Joke Stienstra

secretaris.

Bijlagen: 1. Overzicht van de ombuigingsmogelijkheden